Ocenite etot tekst:



     Vosem' snov

     P'esa v chetyreh dejstviyah

----------------------------------------------------------------------------
     Sobr. soch. v 5 t. T.3. P'esy. M.: Hudozh. lit., 1992.
     OCR Gucev V.N.
----------------------------------------------------------------------------


                                   Bessmert'e - tihij,  svetlyj  breg;
                                   Nash  put'  -  k  nemu  stremlen'e.
                                   Pokojsya, kto svoj konchil beg!..
                                                             ZHukovskij



     Serafima Vladimirovna Korzuhina, molodaya peterburgskaya dama.
     Sergej Pavlovich Golubkov, syn professora-idealista iz Peterburga.
     Afrikan, arhiepiskop Simferopol'skij  i  Karasu-Bazarskij,  arhipastyr'
imenitogo voinstva, on zhe - himik Mahrov.
     Paisij, monah.
     Dryahlyj igumen.
     Baev, komandir polka v konarmii Budennogo.
     Budenovec.
     Grigorij Luk'yanovich CHarnota, zaporozhec  po  proishozhdeniyu,  kavalerist,
general-major v armii belyh.
     Barabanchikova, dama, sushchestvuyushchaya isklyuchitel'no v voobrazhenii  generala
CHarnoty.
     Lyus'ka, pohodnaya zhena generala CHarnoty.
     Krapilin, vestovoj CHarnoty, chelovek, pogibshij iz-za svoego krasnorechiya.
     De Brizar, komandir gusarskogo polka u belyh.
     Roman Valer'yanovich Hludov.
     Golovan, esaul, ad座utant Hludova.
     Komendant stancii.
     Nachal'nik stancii.
     Nikolaevna, zhena nachal'nika stancii.
     Ol'ka, doch' nachal'nika stancii, 4-h let.
     Paramon Il'ich Korzuhin, muzh Serafimy.
     Tihij, nachal'nik kontrrazvedki.
     Skunskij } sluzhashchie v kontrrazvedke.
     Gurin    |
     Belyj glavnokomanduyushchij.
     Lichiko v kasse.
     Artur Arturovich, tarakanij car'.
     Figura v kotelke i intendantskih pogonah.
     Turchanka, lyubyashchaya mat'.
     Prostitutka-krasavica.
     Grek-donzhuan.
     Antuan Grishchenko, lakej Korzuhina.
     Monahi,   belye    shtabnye    oficery,    konvojnye    kazaki    belogo
glavnokomanduyushchego,   kontrrazvedchiki;   kazaki   v   burkah;    anglijskie,
francuzskie  i  ital'yanskie  moryaki; tureckie  i   ital'yanskie  policejskie,
mal'chishki turki i greki, armyanskie i  grecheskie  golovy  v  oknah;  tolpa  v
Konstantinopole.

     Son pervyj proishodit v Severnoj Tavrii v oktyabre 1920 goda.
     Son vtoroj, tretij i chetvertyj - v nachale noyabrya 1920 goda v Krymu.
     Pyatyj i shestoj - v Konstantinopole letom 1921 goda.
     Sed'moj - v Parizhe osen'yu 1921 goda.
     Vos'moj - osen'yu 1921 goda v Konstantinopole.






                                        ...Mne snilsya monastyr'...

          Slyshno,   kak  hor  monahov  v  podzemel'e  poet  gluho:
          "Svyatitelyu  otche  Nikolae,  moli  boga o nas..." T'ma, a
          potom    poyavlyaetsya    skupo    osveshchennaya   svechechkami,
          prileplennymi  u  ikon, vnutrennost' monastyrskoj cerkvi
          Nevernoe plamya vydiraet iz t'my kontorku, v koej prodayut
          svechi,  shirokuyu  skamejku  vozle  nee,  okno,  zabrannoe
          reshetkoyu,  shokoladnyj  lik  svyatogo,  polinyavshie  kryl'ya
          serafimov,   zolotye   vency.  Za  oknom  -  bezotradnyj
          oktyabr'skij  vecher  s  dozhdem  i  snegom.  Na  skamejke,
          ukrytaya  s  golovoj  poponoj, lezhit Barabanchikova. Himik
          Mahrov,  v  baran'em  tulupe,  primostilsya  u okna i vse
          silitsya  v  nem  chto-to razglyadet'. V vysokom igumenskom
          kresle  sidit  Serafima,  v  chernoj  shube. Sudya po licu,
          Serafime  nezdorovitsya.  U  nog  Serafimy, na skameechke,
          ryadom s chemodanom, Golubkov, peterburgskogo vida molodoj
                   chelovek v chernom pal'to i v perchatkah.

Golubkov (prislushivayas' k  peniyu).  Vy  slyshite,  Serafima  Vladimirovna?  YA
     ponyal, u nih vnizu podzemel'e... V sushchnosti, kak stranno  vse  eto!  Vy
     znaete, vremenami mne nachinaet kazat'sya, chto ya vizhu son, chestnoe slovo!
     Vot uzh mesyac, kak my bezhim s vami, Serafima Vladimirovna,  po  vesyam  i
     gorodam, i chem dal'she, tem neponyatnee stanovitsya krugom... vidite,  vot
     uzh i v cerkov' my s vami popali! I znaete li, kogda  segodnya  sluchilas'
     vsya  eta  kuter'ma,  ya  zaskuchal  po  Peterburgu,  ej-bogu!  Vdrug  tak
     otchetlivo vspomnilas' moya zelenaya lampa v kabinete...
Serafima. |ti nastroeniya opasny, Sergej Pavlovich. Beregites' zatoskovat'  vo
     vremya skitanij. Ne luchshe li bylo by vam ostat'sya?
Golubkov. O net, net, eto bespovorotno, i pust' budet chto  budet!  I  potom,
     ved' vy uzhe znaete, chto skrashivaet moj tyazhelyj put'... S teh  por,  kak
     my sluchajno vstretilis' v teplushke pod tem fonarem,  pomnite...  proshlo
     ved', v sushchnosti, nemnogo vremeni, a mezhdu tem mne kazhetsya, chto ya  znayu
     vas uzhe davno, davno! Mysl' o vas oblegchaet etot polet v osennej  mgle,
     i ya budu gord i schastliv, kogda donesu vas v Krym i sdam vashemu muzhu. I
     hotya mne budet skuchno bez vas, ya budu radovat'sya vashej radost'yu.

               Serafima molcha kladet ruku na plecho Golubkovu.

     (Pogladiv ruku.) Pozvol'te, da u vas zhar?
Serafima. Net, pustyaki.
Golubkov. To est' kak pustyaki? ZHar, ej-bogu, zhar!
Serafima. Vzdor, Sergej Pavlovich, projdet...

          Myagkij   pushechnyj   udar.  Barabanchikova  shevel'nulas' i
                                prostonala.

Poslushajte, madam, vam nel'zya  ostavat'sya  bez  pomoshchi.  Kto-nibud'  iz  nas
     proberetsya v poselok, tam, naverno, est' akusherka.
Golubkov. YA sbegayu.

             Barabanchikova molcha shvatyvaet ego za polu pal'to.

Serafima. Pochemu zhe vy ne hotite, golubushka?
Barabanchikova (kaprizno). Ne nado.

                     Serafima i Golubkov v nedoumenii.

Mahrov (tiho, Golubkovu). Zagadochnaya, i ves'ma zagadochnaya osoba!
Golubkov (shepotom). Vy dumaete, chto...
Mahrov. YA nichego ne dumayu, a tak...  liholet'e,  sudar',  malo  li  kogo  ne
     vstretish' na svoem puti! Lezhit kakaya-to strannaya dama v cerkvi...

                         Penie pod zemlej smolkaet.

Paisij  (poyavlyaetsya  besshumno,  cheren,  ispugan).  Dokumentiki,  dokumentiki
     prigotov'te, gospoda chestnye! (Zaduvaet vse svechi, krome odnoj)

          Serafima,    Golubkov   i   Mahrov   dostayut   dokumenty
          Barabanchikova  vysovyvaet  ruku  i vykladyvaet na poponu
                                  pasport.
          Baev  vhodit,  v  korotkom  polushubke, zabryzgan gryaz'yu,
                vozbuzhden. Za Baevym - budenovec s fonarem.

Baev. A, chtob ih chert zadavil, etih monahov! U, gnezdo! Ty,  svyatoj  papasha,
     gde vintovaya lestnica na kolokol'nyu?
Paisij. Zdes', zdes', zdes'...
Baev (budenovcu). Posmotri.

               Budenovec s fonarem ischezaet v zheleznoj dveri

     (Paisiyu.) Byl ogon' na kolokol'ne?
Paisij. CHto vy, chto vy? Kakoj ogon'?
Baev. Ogon' mercal! Nu, ezheli ya chto-nibud' na  kolokol'ne  obnaruzhu,  ya  vas
     vseh do edinogo i s vashim sedym shajtanom k stenke postavlyu! Vy fonaryami
     belym mahali!
Paisij. Gospodi! CHto vy?!
Baev. A eti kto takie?  Ty  zhe  govoril,  chto  v  monastyre  ni  odnoj  dushi
     postoronnej netu!
Paisij. Bezhency oni, be...
Serafima. Tovarishch, nas vseh zastig obstrel  v  poselke,  my  i  brosilis'  v
     monastyr'. (Ukazyvaet  na  Barabanchikovu.)  Vot  zhenshchina,  u  nee  rody
     nachinayutsya...
Baev (podhodit k  Barabanchikovoj,  beret  pasport,  chitaet).  Barabanchikova,
     zamuzhnyaya...
Paisij (sataneya ot uzhasa, shepchet). Gospodi,  gospodi,  tol'ko  eto  pronesi!
     (Gotov ubezhat'.) Svyatyj slavnyj velikomuchenik Dimitrij...
Baev. Gde muzh?

                         Barabanchikova prostonala.

     Nashli vremya, mesto rozhat'! (K Mahrovu.) Dokument!
Mahrov. Vot dokumentik! YA - himik iz Mariupolya.
Baev. Mnogo vas tut himikov vo frontovoj polose!
Mahrov. YA produkty ezdil pokupat', ogurchiki...
Baev. Ogurchiki!
Budenovec (poyavlyaetsya vnezapno).  Tovarishch  Baev!  Na  kolokol'ne  nichego  ne
     obnaruzhil, a vot chto... (SHepchet na uho Baevu.)
Baev. Da ty chto! Otkuda?
Budenovec. Verno govoryu. Glavnoe, temno, tovarishch komandir.
Baev.  Nu,  ladno,  ladno,  poshli.  (Golubkovu,  kotoryj  protyagivaet   svoj
     dokument.) Nekogda, nekogda, posle. (Paisiyu.) Monahi,  stalo  byt',  ne
     vmeshivayutsya v grazhdanskuyu vojnu?
Paisij. Net, net, net...
Baev. Tol'ko molites'? A vot za kogo vy molites', interesno bylo  by  znat'?
     Za chernogo barona ili  za  sovetskuyu  vlast'?  Nu,  ladno,  do  skorogo
     svidaniya, zavtra razberemsya! (Uhodit vmeste s budenovcem.)

          Za  oknami poslyshalas' gluhaya komanda, i vse stihlo, kak
          by  nichego  i  ne  bylo  Paisij zhadno i chasto krestitsya,
                         zazhigaet svechi i ischezaet.

Mahrov. Rastochilis'... Nedarom skazano: i dast im nachertanie na rukah ili na
     chelah ih... Zvezdy-to pyatikonechnye, obratili vnimanie?
Golubkov (shepotom, Serafime). YA sovershenno teryayus',  ved'  eta  mestnost'  v
     rukah u belyh, otkuda zhe krasnye vzyalis'? Vnezapnyj boj?..  Otchego  vse
     eto proizoshlo?
Barabanchikova. |to ottogo proizoshlo, chto general  Krapchikov  zadnica,  a  ne
     general! (Serafime.) Pardon, madam.
Golubkov (mashinal'no). Nu?
Barabanchikova. Nu chto nu? Emu prislali depeshu, chto konnica krasnaya v tylu, a
     on, yazvi ego dushu, rasshifrovku otlozhil do utra i v vint sel igrat'.
Golubkov. Nu?
Barabanchikova. Malyj v chervah ob座avil.
Mahrov (tiho). Ogo-go, do chego interesnaya osoba!
Golubkov. Prostite, vy, po-vidimomu, v kurse dela: u menya byli svedeniya, chto
     zdes', v Kurchulane, dolzhen byl byt' shtab generala CHarnoty?..
Barabanchikova. Von kakie u vas podrobnye svedeniya!  Nu,  byl  shtab,  kak  ne
     byt'. Tol'ko on ves' vyshel.
Golubkov. A kuda zhe on udalilsya?
Barabanchikova. Sovershenno opredelenno, v boloto.
Mahrov. A otkuda vam vse eto izvestno, madam?
Barabanchikova. Ochen' uzh ty, arhipastyr', lyubopyten!
Mahrov. Pozvol'te, pochemu vy imenuete menya arhipastyrem?!
Barabanchikova. Nu, ladno, ladno, eto skuchnyj razgovor, otojdite ot menya.

          Paisij  vbegaet,  opyat'  tushit  svechi, vse, krome odnoj,
                               smotrit v okno

Golubkov. CHto eshche?
Paisij. Oh, sudar', i sami ne znaem, kogo nam eshche gospod' poslal i budem  li
     my zhivy k nochi! (Ischezaet tak,  chto  kazhetsya,  budto  on  provalivaetsya
     skvoz' zemlyu.)

          Poslyshalsya   mnogokopytnyj  topot,  v  okne  zatancevali
                             otbleski plameni.

Serafima. Pozhar?
Golubkov. Net, eto fakely. Nichego ne ponimayu, Serafima  Vladimirovna!  Belye
     vojska, klyanus', belye! Svershilos'! Serafima Vladimirovna, slava  bogu,
     my opyat' v rukah belyh! Oficery v pogonah!
Barabanchikova  (saditsya,  kutayas'  v  poponu).  Ty,  intelligent  proklyatyj,
     zatknis' mgnovenno! "Pogony", "pogony"! Zdes' ne Peterburg,  a  Tavriya,
     kovarnaya strana! Esli na tebya pogony nacepit', eto eshche ne  znachit,  chto
     ty stal belyj! A esli otryad pereodetyj? Togda chto?

                        Vdrug myagko udaril kolokol.

     Nu,  zazvonili!  Zasypalis'  monahi-idioty! (Golubkovu.) Kakie shtany na
     nih?
Golubkov. Krasnye!.. a von eshche v容hali, u teh sinie s krasnymi bokami...
Barabanchikova. "V容hali s bokami"!.. CHert tebya voz'mi! S lampasami?

          Poslyshalas' gluhaya komanda de Brizara: "Pervyj eskadron,
                                  slezaj!"

     CHto  takoe?  Ne  mozhet  byt'! Ego golos! (Golubkovu.) Nu, teper' krichi,
     teper'  smelo  krichi,  razreshayu!  (Sbrasyvaet  s sebya poponu i tryap'e i
     vyskakivaet   v  vide  generala  CHarnoty.  On  v  cherkeske  so  smyatymi
     serebryanymi pogonami. Revol'ver, kotoryj u nego byl v rukah, zasovyvaet
     v  karman;  podbegaet  k  oknu, raspahivaet ego, krichit.) Zdravstvujte,
     gusary! Zdravstvujte, doncy! Polkovnik Brizar, ko mne!

          Dver'  otkryvaetsya,  i  pervoj vbegaet Lyus'ka, v kosynke
          sestry  miloserdiya, v kozhanoj kurtke i v vysokih sapogah
          so  shporami.  Za  nej  -  obrosshij  borodoj  de Brizar i
                        vestovoj Krapilin s fakelom.

Lyus'ka. Grisha! Gri-Gri! (Brosaetsya na sheyu CHarnoty.) Ne veryu  glazam!  ZHivoj?
     Spassya? (Krichit v okno.) Gusary, slushajte! Generala  CHarnotu  otbili  u
     krasnyh!

                           Za oknom shum i kriki.

     Ved' my po tebe panihidy sobiralis' sluzhit'!
CHarnota. Smert' videl vot tak blizko, kak tvoyu kosynku. YA kak poehal v  shtab
     k Krapchikovu, a on menya, sukin kot, v vint posadil  igrat'...  malyj  v
     chervah... i - na tebe - pulemety! Budennyj - na tebe - s nebes!
Nachisto shtab perebili! YA otstrelyalsya,  v  okno  i  ogorodami  v  poselok,  k
     uchitelyu Barabanchikovu, davaj, govoryu, dokumenty! A on, v  panike,  vzyal
     da ne te dokumenty mne i sunul! Pripolzayu  syuda,  v  monastyr',  glyad',
     dokumenty-to bab'i, zheniny,- madam  Barabanchikova,  i  udostoverenie  -
     beremennaya! Krugom krasnye, nu, govoryu, kladite menya,  kak  ya  est',  v
     cerkvi! Lezhu, rozhayu, slyshu, shporami - shlep, shlep!..
Lyus'ka. Kto?
CHarnota. Komandir-budenovec.
Lyus'ka. Ah!
CHarnota. Dumayu, kuda zhe ty, budenovec, shlepaesh'? Ved' tvoya smert' lezhit  pod
     poponoyu! Nu, pripodymaj, pripodymaj ee skorej! Budut  tebya  horonit'  s
     muzykoj! I pasport on vzyal, a poponu ne podnyal!

                               Lyus'ka vizzhit.

(Vybegaet, v dveryah krichit.) Zdravstvuj, plemya kazach'e! Zdorovo, stanichniki!

           Poslyshalis' kriki. Lyus'ka vybegaet vsled za CHarnotoj.

De Brizar. Nu, ya-to poponu pripodymu! Ne bud' ya krapovyj  chert,  esli  ya  na
     radostyah v  monastyre  kogo-nibud'  ne  poveshu!  |tih,  vidno,  krasnye
     vtoropyah zabyli! (Mahrovu.) Nu, u tebya i dokument sprashivat'  ne  nado.
     Po volosam vidno, chto za ptica! Krapilin, sveti syuda!
Paisij  (vletaet).  CHto  vy,  chto  vy?  |to  ego  vysokopreosvyashchenstvo!  |to
     vysokopreosvyashchennejshij Afrikan!
De Brizar. CHto ty, satana chernohvostaya, nesesh'?

                      Mahrov sbrasyvaet shapku i tulup.

     (Vsmatrivaetsya  v  lico Mahrovu.) CHto takoe? Vashe vysokopreosvyashchenstvo,
     da eto dejstvitel'no vy?! Kak zhe vy syuda popali?
Afrikan. V Kurchulan priehal blagoslovit'  Donskoj  korpus,  a  menya  plenili
     krasnye vo vremya nabega. Spasibo, monahi snabdili dokumentikami.
De Brizar. CHert znaet chto takoe! (Serafime.) ZHenshchina, dokument!
Serafima. YA zhena tovarishcha ministra torgovli. YA zastryala v Peterburge, a  moj
     muzh uzhe v Krymu.  YA  begu  k  nemu.  Vot  fal'shivye  dokumenty,  a  vot
     nastoyashchij pasport. Moya familiya Korzuhina.
De Brizar. Mil' ekskyuz, madam! [Mille excuses, madame! -  Tysyacha  izvinenij,
     madam! (fr.)] A vy, gusenica v shtatskom, uzh ne ober li vy prokuror?
Golubkov. YA  ne  gusenica,  prostite,  i  otnyud'  ne  ober-prokuror!  YA  syn
     znamenitogo professora-idealista Golubkova i sam privat-docent, begu iz
     Peterburga k vam, k belym, potomu chto v Peterburge rabotat' nevozmozhno.
De Brizar. Ochen' priyatno! Noev kovcheg!

          Kovanyj  lyuk  v  polu  otkryvaetsya,  iz  nego podymaetsya
              dryahlyj igumen, a za nim hor monahov so svechami.

Igumen (Afrikanu). Vashe vysokopreosvyashchenstvo! (Monaham.) Bratie! Spodobilis'
     my vladyku ot ruk nechestivyh socialov spasti i sohranit'!

          Monahi oblekayut vzvolnovannogo Afrikana v mantiyu, podayut
                                 emu zhezl.

     Vladyko! Primi vnov' zhezl sej, im zhe utverzhdaj pastvu...
Afrikan. Vozzri s nebes, bozhe, i vizhd' i poseti vinograd sej, ego zhe  nasadi
     desnica tvoya!
Monahi (vnezapno zapeli). Ispolla  eti  despota!..  [Mnogaya  leta,  vladyka!
     (grech.)]

                 V dveryah vyrastaet CHarnota, s nim Lyus'ka.

CHarnota. CHto vy, otcy svyatye, beleny ob容lis', chto li? Vy ne ko vremeni  etu
     ceremoniyu zateyali! Nu-ka, hor!.. (Pokazyvaet zhestom - "uhodite".)
Afrikan. Bratie! Vyjdite!

                      Igumen i monahi uhodyat v zemlyu.

CHarnota  (Afrikanu).  Vashe  vysokopreosvyashchenstvo,  chto   zhe   eto   vy   tut
     bogosluzhenie ustroili? Drapat' nado! Korpus  idet  za  nami  po  pyatam,
     lovit nas! Nas Budennyj k moryu pridushit! Vsya armiya uhodit! V Krym idem!
     K Romanu Hludovu pod krylo!
Afrikan. Vseblagij gospodi, chto zhe eto? (Shvatyvaet svoj tulup.) Dvukolki  s
     vami-to est'? (Ischezaet.)
CHarnota. Kartu mne! Sveti, Krapilin! (Smotrit na kartu.) Vse zaperto! Grob!
Lyus'ka. Ah ty, Krapchikov, Krapchikov!..
CHarnota. Stoj! SHCHel' nashel! (De Brizaru.)  Voz'mesh'  svoj  polk,  pojdesh'  na
     Almanajku. Prityanesh'  ih  nemnozhko  na  sebya,  togda  na  Babij  Gaj  i
     perepravlyajsya hot' po glotku! YA  posle  tebya  podamsya  k  molokanam  na
     hutora, s doncami, i hot' pozzhe tebya, a vyjdu na Arabatskuyu strelu, tam
     soedinimsya. CHerez pyat' minut vyhodi.
De Brizar. Slushayu, vashe prevoshoditel'stvo.
CHarnota. F-fu!.. Daj hlebnut', polkovnik.
Golubkov. Serafima Vladimirovna, vy slyshite? Belye uezzhayut. Nam nado  bezhat'
     s nimi, inache my opyat' popadem v ruki k krasnym. Serafima Vladimirovna,
     pochemu vy ne otzyvaetes', chto s vami?
Lyus'ka. Daj i mne.

                      De Brizar podaet flyazhku Lyus'ke.

Golubkov (CHarnote). Gospodin general, umolyayu  vas,  voz'mite  nas  s  soboj!
     Serafima Vladimirovna zabolela...  My  v  Krym  bezhim...  S  vami  est'
     lazaret?
CHarnota. Vy v universitete uchilis'?
Golubkov. Konechno, da...
CHarnota. Proizvodite vpechatlenie sovershenno neobrazovannogo cheloveka. Nu,  a
     esli vam pulya popadet  v  golovu  na  Bab'em  Gae,  lazaret  vam  ochen'
     pomozhet, da? Vy by eshche sprosili, est' li u nas  rentgenovskij  kabinet!
     Intelligenciya!.. Daj-ka eshche kon'yachku!
Lyus'ka. Nado vzyat'. Krasivaya zhenshchina, krasnym dostanetsya...
Golubkov. Serafima Vladimirovna, podymajtes'! Nado ehat'!
Serafima (gluho). Znaete chto, Sergej Pavlovich, mne,  kazhetsya,  dejstvitel'no
     nezdorovitsya... Vy poezzhajte odin, a ya zdes' v monastyre prilyagu... mne
     chto-to zharko...
Golubkov.  Bozhe  moj!  Serafima  Vladimirovna,   eto   nemyslimo!   Serafima
     Vladimirovna, podymites'!
Serafima. YA hochu pit'... i v Peterburg...
Golubkov. CHto zhe eto takoe?..
Lyus'ka (pobedonosno). |to tif, vot chto eto takoe.
De Brizar. Sudarynya, vam bezhat' nado, vam hudo u krasnyh pridetsya.  Vprochem,
     ya govorit' ne master. Krapilin, ty krasnorechiv, ugovori damu!
Krapilin. Tak tochno, ehat' nado!
Golubkov. Serafima Vladimirovna, nado ehat'...
De Brizar. Krapilin, ty krasnorechiv, ugovori damu!
Krapilin. Tak tochno, ehat' nado!
De Brizar (glyanuv na braslet-chasy). Pora! (Vybegaet.)
Poslyshalas' ego komanda: "Sadis'!", potom topot.
Lyus'ka. Krapilin! Podymaj ee, beri siloj! Krapilin. Slushayus'!

           Vmeste s Golubkovym podymayut Serafimu, vedut pod ruki.

Lyus'ka. V dvukolku ee!

                                  Uhodyat.

CHarnota (odin, dopivaet kon'yak, smotrit na chasy). Pora!
Igumen (vyrastaet iz lyuka). Belyj general! Kuda zhe ty? Neuzhto ty ne otstoish'
     monastyr', davshij tebe priyut i spasenie?!
CHarnota. CHto ty, papasha, menya rasstraivaesh'? Kolokolam yazyki podvyazhi, sadis'
     v podzemel'e! Proshchaj! (Ischezaet.)

          Poslyshalsya  ego  krik: "Sadis'! Sadis'!", potom strashnyj
             topot, i vse smolkaet. Paisij poyavlyaetsya iz lyuka.

Paisij. Otche igumen! A otec igumen! CHto zh nam delat'? Ved' krasnye priskachut
     sejchas! A my belym zvonili! CHto zhe nam, muchenicheskij venec prinimat'?
Igumen. A gde zh vladyko?
Paisij. Uskakal, uskakal v dvukolke!
Igumen. Pastyr', pastyr' nedostojnyj! Pokinuvshij ovcy svoya! (Krichit gluho  v
     podzemel'e.) Bratie! Molites'!

          Iz-pod zemli gluho poslyshalos': "Svyatitelyu otche Nikolae,
          moli  boga  o nas..." T'ma s容daet monastyr'. Son pervyj
                                 konchaetsya.




                              ...Sny moi stanovyatsya vse tyazhelee...

          Voznikaet  zal na neizvestnoj i bol'shoj stancii gde-to v
          severnoj  chasti  Kryma.  Na  zadnem plane zala neobychnyh
          razmerov   okna,   za  nimi  chuvstvuetsya  chernaya  noch' s
          golubymi   elektricheskimi   lunami.  Sluchilsya  zverskij,
          neponyatnyj  v nachale noyabrya v Krymu moroz. Skoval Sivash,
          CHongar,  Perekop  i  etu  stanciyu.  Okna oledeneli, i po
          ledyanym  zerkalam vremya ot vremeni tekut zmeinye ognevye
          otbleski   ot   prohodyashchih   poezdov.  Goryat  perenosnye
          zheleznye  chernye  pechki i kerosinovye lampy na stolah. V
          glubine,  nad  vyhodom  na  glavnyj  perron,  nadpis' po
          staroj  orfografii:  "Otd柝enie operativnoe". Steklyannaya
          peregorodka,  v  nej  zelenaya lampa kazennogo tipa i dva
          zelenyh,  pohozhih  na  glaza chudovishch, ognya konduktorskih
          fonarej.  Ryadom, na temnom obluplennom fone, belyj yunosha
          na  kone kop'em porazhaet cheshujchatogo drakona. YUnosha etot
          -  Georgij  Pobedonosec,  i  pered  nim  gorit  granenaya
          raznocvetnaya   lampada.   Zal   zanyat   belymi  shtabnymi
          oficerami.  Bol'shinstvo iz nih - v bashlykah i naushnikah.
          Beschislennye polevye telefony, shtabnye karty s flazhkami,
          pishushchie  mashiny  v  glubine.  Na  telefonah  to  i  delo
          vspyhivayut  raznocvetnye  signaly, telefony poyut nezhnymi
                                 golosami.
          SHtab  fronta stoit tret'i sutki na etoj stancii i tret'i
          sutki ne spit, no rabotaet, kak mashina. I lish' opytnyj i
          nablyudatel'nyj  glaz  mog by uvidet' bespokojnyj nalet v
          glazah  u  vseh etih lyudej. I eshche odno - strah i nadezhdu
          mozhno  razobrat'  v  etih  glazah,  kogda oni obrashchayutsya
                tuda, gde nekogda byl bufet pervogo klassa.
          Tam,  otdelennyj  ot  vseh  vysokim  bufetnym shkafom, za
          kontorkoyu,  s容zhivshis'  na vysokom taburete, sidit Roman
          Valer'yanovich  Hludov. CHelovek etot licom bel, kak kost',
          volosy  u  nego chernye, prichesany na vechnyj nerazrushimyj
          oficerskij  probor.  Hludov kurnos, kak Pavel, brit, kak
          akter;  kazhetsya  molozhe vseh okruzhayushchih, no glaza u nego
          starye. Na nem soldatskaya shinel', podpoyasan on remnem po
          nej  ne  to  po-bab'i,  ne  to kak pomeshchiki podpoyasyvali
          shlafrok. Pogony sukonnye, i na nih nebrezhno nashit chernyj
          general'skij   zigzag.   Furazhka   zashchitnaya,  gryaznaya, s
          tuskloj  kokardoj,  na  rukah  varezhki.  Na  Hludove net
                              nikakogo oruzhiya.
          On  bolen  chem-to,  etot  chelovek,  ves' bolen, s nog do
          golovy.  On morshchitsya, dergaetsya, lyubit menyat' intonacii.
          Zadaet  samomu  sebe  voprosy  i  lyubit  sam  zhe  na nih
          otvechat'.  Kogda  hochet  izobrazit' ulybku, skalitsya. On
          vozbuzhdaet  strah.  On bolen - Roman Valer'yanovich. Vozle
          Hludova,  pered  stolom, na kotorom neskol'ko telefonov,
          sidit  i  pishet  ispolnitel'nyj  i  vlyublennyj v Hludova
                               esaul Golovan.

Hludov (diktuet Golovanu), "...zapyataya. No Frunze  oboznachennogo  protivnika
     na manevrah izobrazhat' ne pozhelal. Tochka. |to ne shahmaty i  ne  Carskoe
     nezabvennoe Selo. Tochka. Podpis' - Hludov. Tochka".
Golovan    (peredaet    napisannoe    komu-to).     Zashifrovat',     poslat'
     glavnokomanduyushchemu.
Pervyj shtabnoj (osvetivshis' signalom s  telefona,  stonet  v  telefon).  Da,
     slushayu... slushayu... Budennyj?.. Budennyj?..
Vtoroj shtabnoj (stonet v telefon). Taganash... Taganash...
Tretij shtabnoj (stonet v telefon). Net, na Karpovu balku...
Golovan   (osvetivshis'    signalom,    podaet    Hludovu    trubku).    Vashe
     prevoshoditel'stvo...
Hludov (v trubku). Da. Da. Da. Net. Da. (Vozvrashchaet  trubku  Golovanu.)  Mne
     komendanta.
Golovan. Komendanta!

          Golosa-eho     pobezhali:    "Komendanta,    komendanta!"
          Komendant,  blednyj, kosyashchij glazami, rasteryannyj oficer
          v  krasnoj  furazhke,  probegaet mezhdu stolami, predstaet
                              pered Hludovym.

Hludov. CHas zhdu bronepoezd "Oficer" na Taganash. V chem delo? V  chem  delo?  V
     chem delo?
Komendant (mertvym golosom).  Nachal'nik  stancii,  vashe  prevoshoditel'stvo,
     dokazal mne, chto "Oficer" projti ne mozhet.
Hludov. Dajte mne nachal'nika stancii.
Komendant (bezhit, na hodu govorit komu-to vshlipyvayushchim golosom). CHto zh ya-to
     podelayu?
Hludov. U nas tragedii nachinayutsya. Bronepoezd paralichom  razbilo.  S  palkoj
     hodit bronepoezd, a projti ne mozhet! (Zvonit.)

          Na      stene      vspyhivaet     nadpis'     "Otd柝enie
          kontr-razv查yvatel'noe"  Na  zvonok  iz  steny  vyhodit
          Tihij, ostanavlivaetsya okolo Hludova, tih i vnimatelen.

     (Obrashchaetsya k nemu). Nikto nas ne lyubit, nikto. I iz-za etogo tragedii,
     kak v teatre vse ravno.

                                 Tihij tih.

Hludov (yarostno). Pechka s ugarom, chto li?!
Golovan. Nikak net, ugaru net.

          Pered Hludovym predstaet komendant, a za nim - nachal'nik
                                  stancii.

Hludov (nachal'niku stancii). Vy dokazali, chto bronepoezd projti ne mozhet?
Nachal'nik stancii (govorit i dvizhetsya, no uzhe sutki  chelovek  mertvyj).  Tak
     tochno,  vashe  prevoshoditel'stvo.  Fizicheskoj  sily-vozmozhnosti   netu!
     Vruchnuyu sortirovali i zabili nachisto, probka!
Hludov. Vtoraya, znachit, s ugarom?
Golovan. Siyu minutu! (Komu-to v storonu.) Zalit' pechku!
Nachal'nik stancii. Ugar, ugar.
Hludov (nachal'niku stancii). Mne pochemu-to kazhetsya, chto vy horosho otnosites'
     k bol'shevikam. Vy ne bojtes', pogovorite so mnoj otkrovenno. U  kazhdogo
     cheloveka est' svoi ubezhdeniya, i skryvat' ih on ne dolzhen. Hitrec!
Nachal'nik stancii (govorit vzdor). Vashe vysokoprevoshoditel'stvo, za chto  zhe
     takoe podozrenie? U menya detishki... eshche pri gosudare imperatore Nikolae
     Aleksandroviche... Olya i Pavlik, detki... tridcat' chasov ne spal, ver'te
     bogu! I lichno predsedatelyu Gosudarstvennoj dumy  Mihailu  Vladimirovichu
     Rodzyanko izvesten. No ya emu, Rodzyanke, ne sochuvstvuyu... u menya deti...
Hludov. Iskrennij chelovek, a? Net! Nuzhna  lyubov',  a  bez  lyubvi  nichego  ne
     sdelaesh' na vojne! (Ukoriznenno, Tihomu) Menya ne  lyubyat.  (Suho.)  Dat'
     saper. Tolkat', sortirovat'! Pyatnadcat' minut vremeni,  chtoby  "Oficer"
     proshel za vyhodnoj semafor! Esli v techenie etogo vremeni prikazanie  ne
     budet ispolneno, komendanta arestovat'. A nachal'nika  stancii  povesit'
     na semafore, osvetiv pod nim nadpis': "Sabotazh".

          Vdali  v  eto  vremya  poslyshalsya  nezhnyj  mednyj  val's.
          Kogda-to  pod  etot  val's  tancevali  na  gimnazicheskih
                                   balah.

Nachal'nik stancii (vyalo). Vashe  vysokoprevoshoditel'stvo,  moi  deti  eshche  v
     shkolu ne hodili...

          Tihij beret nachal'nika stancii pod ruku i uvodit. Za nim
                                 komendant.

Hludov. Val's?
Golovan. CHarnota podhodit, vashe prevoshoditel'stvo.
Nachal'nik stancii (za steklyannoj peregorodkoj ozhivaet,  krichit  v  telefon).
     Hristofor Fedorovich! Hristom-bogom zaklinayu: s chetvertogo i pyatogo puti
     vse sostavy vsploshnuyu goni na Taganash! Sapery budut! Kak hochesh' tolkaj!
     Gospodom zaklinayu!
Nikolaevna (poyavilas' vozle nachal'nika stancii). CHto takoe, Vasya, chto?
Nachal'nik stancii. Oh, beda,  Nikolaevna!  Beda  nad  sem'ej!  Ol'ku,  Ol'ku
     voloki syuda, v chem est' voloki!
Nikolaevna. Ol'ku? Ol'ku? (Ischezaet.)

          Val's  obryvaetsya. Dver' s perrona otkryvaetsya, i vhodit
          CHarnota,  v  burke i papahe, prohodit k Hludovu. Lyus'ka,
          vbezhavshaya   vmeste  s  CHarnotoj,  ostaetsya  v  glubine u
                                  dverej.

CHarnota.   S   CHongarskogo   defile,   vashe   prevoshoditel'stvo,    svodnaya
     kavalerijskaya diviziya podoshla.

                     Hludov molchit, smotrit na CHarnotu.

     Vashe  prevoshoditel'stvo!  (Ukazyvaet  kuda-to  vdal'.)  CHto  zhe eto vy
     delaete? (Vnezapno snimaet papahu.) Roma! Ty general'nogo shtaba! CHto zhe
     ty delaesh'? Roma, prekrati!
Hludov. Molchat'!

                          CHarnota nadevaet papahu.

     Oboz brosite zdes', pojdete na Karpovu balku, stanete tam.
CHarnota. Slushayu. (Othodit.)
Lyus'ka. Kuda?
CHarnota (tusklo). Na Karpovu balku.
Lyus'ka. YA s toboj. Brosayu ya etih ranenyh i Serafimu tifoznuyu!
CHarnota (tusklo). Mozhesh' pogibnut'.
Lyus'ka. Nu, i slava bogu! (Uhodit s CHarnotoj.)

          Poslyshalos'  lyazganie,  stuk,  potom  stradal'cheskij voj
          bronepoezda.  Nikolaevna vryvaetsya za peregorodku, tashchit
                        Ol'ku, zakutannuyu v platok.

Nikolaevna. Vot ona, Ol'ka, vot ona!
Nachal'nik stancii (v telefon). Hristofor Fedorovich, dotyanul?! Spasibo  tebe,
     spasibo! (Shvatyvaet Ol'ku na ruki, bezhit k Hludovu.)

                        Za nim - Tihij i komendant.

Hludov (nachal'niku stancii). Nu chto, dorogoj, proshel? Proshel?
Nachal'nik stancii. Proshel, vashe vysokoprevoshoditel'stvo, proshel!
Hludov. Zachem rebenok?
Nachal'nik stancii. Olechka, rebenok... sposobnaya devochka. Sluzhu dvadcat'  let
     i dvoe sutok ne spal.
Hludov. Da, devochka... Serso.  V  serso  igraet?  Da?  (Dostaet  iz  karmana
     karamel'.) Devochka, na. Kurit' doktora zapreshchayut, nervy rasstroeny.  Da
     ne pomogaet karamel', vse ravno kuryu i kuryu.
Nachal'nik  stancii.  Beri,  Olyushen'ka,  beri...   General   dobryj.   Skazhi,
     Olyushen'ka,  "mersi"...  (Podhvatyvaet  Ol'ku   na   ruki,   unosit   za
     peregorodku, i Nikolaevna ischezaet s Ol'koj.)

                  Opyat' poslyshalsya val's i stal udalyat'sya.
          Iz dveri, ne toj, v kotoruyu vhodil CHarnota, a iz drugoj,
          vhodit   Paramon   Il'ich   Korzuhin.  |to  neobyknovenno
          evropejskogo  vida chelovek v ochkah, v ochen' dorogoj shube
          i s portfelem. Podhodit k Golovanu, podaet emu kartochku.
                     Golovan peredaet kartochku Hludovu.

Hludov. YA slushayu.
Korzuhin (Hludovu). CHest'  imeyu  predstavit'sya.  Tovarishch  ministra  torgovli
     Korzuhin. Sovet ministrov upolnomochil  menya,  vashe  prevoshoditel'stvo,
     obratit'sya k vam s  tremya  zaprosami.  YA  tol'ko  chto  iz  Sevastopolya.
     Pervoe: mne poruchili uznat' o sud'be arestovannyh  v  Simferopole  pyati
     rabochih, uvezennyh, soglasno vashego rasporyazheniya, syuda, v stavku.
Hludov.  Tak.  Ah  da,  ved'  vy  s  drugogo  perrona!   Esaul!   Pred座avite
     arestovannyh gospodinu tovarishchu ministra.
Golovan. Proshu za mnoj.

          Pri   obshchem   napryazhennom  vnimanii,  vedet  Korzuhina k
          glavnoj   dveri   na  zadnem  plane,  priotkryvaet  ee i
          ukazyvaet    kuda-to    vvys'    Korzuhin   vzdragivaet.
                    Vozvrashchaetsya s Golovanom k Hludovu.

Hludov. Ischerpan pervyj vopros. Slushayu vtoroj.
Korzuhin (volnuyas'). Vtoroj  kasaetsya  neposredstvenno  moego  ministerstva.
     Zdes', na stancii, zastryali gruzy osobo vazhnogo naznacheniya.  Isprashivayu
     razresheniya i sodejstviya vashego  prevoshoditel'stva  k  tomu,  chtoby  ih
     srochno protolknut' v Sevastopol'.
Hludov (myagko). A kakoj imenno gruz?
Korzuhin. |ksportnyj pushnoj tovar, prednaznachennyj za granicu.
Hludov (ulybnuvshis'). Ah, pushnoj eksportnyj! A v kakih sostavah gruz?
Korzuhin (podaet bumagu). Proshu vas.
Hludov. Esaul Golovan! Sostavy, ukazannye zdes', vygnat' v tupik, v  kerosin
     i zazhech'!

                       Golovan, prinyav bumagu, ischez.

     (Myagko). Pokoroche, tretij vopros?
Korzuhin (stolbeneya). Polozhenie na fronte?..
Hludov (zevnuv). Nu kakoe mozhet byt'  polozhenie  na  fronte!  Bestoloch'!  Iz
     pushek strelyayut, komanduyushchemu frontom pechku s ugarom pod nos  podsunuli,
     kubancev mne prislal glavnokomanduyushchij  v  podarok,  a  oni  bosye.  Ni
     restorana, ni devochek! Zelenaya toska. Vot i  sidim  na  taburetah,  kak
     popugai.  (Menyaya  intonaciyu,  shipit.)  Polozhenie?  Poezzhajte,  gospodin
     Korzuhin, v Sevastopol'  i  skazhite,  chtoby  tylovye  gnidy  ukladyvali
     chemodany! Krasnye zavtra budut zdes'! I eshche  skazhite,  chto  zagranichnym
     shlyuham sobol'ih manzhet ne vidat'! Pushnoj tovar!
Korzuhin. Neslyhanno! (Travlenno oziraetsya.) YA budu imet' chest' dolozhit'  ob
     etom glavnokomanduyushchemu.
Hludov (vezhlivo). Pozhalujsta.
Korzuhin (pyatyas', uhodit k bokovoj dveri, po doroge sprashivaet). Kakoj poezd
     budet na Sevastopol' sejchas?

             Nikto emu ne otvechaet. Slyshno, kak podhodit poezd.

Nachal'nik stancii (mertveya, predstaet pered  Hludovym).  S  Kermana-Kemal'chi
     osoboe naznachenie!
Hludov. Smirno! Gospoda oficery!

          Vsya  stavka  vstaet.  V  teh  dveryah, iz kotoryh vyhodil
          Korzuhin,  poyavlyayutsya dvoe konvojnyh kazakov v malinovyh
          bashlykah,   vsled   za  nimi  belyj  glavnokomanduyushchij v
          zalomlennoj  na  zatylok  papahe,  dlinnejshej  shineli, s
          kavkazskoj shashkoj, a vsled za nim vysokopreosvyashchennejshij
                   Afrikan, kotoryj stavku blagoslovlyaet.

Glavnokomanduyushchij. Zdravstvujte, gospoda!
SHtabnye. Zdraviya zhelaem, vashe vysokoprevoshoditel'stvo!
Hludov.     Poproshu      razresheniya      raport      predstavit'      vashemu
     vysokoprevoshoditel'stvu konfidencial'no.
Glavnokomanduyushchij. Da. Vsem ostavit' pomeshchenie. (Afrikanu.) Vladyko, u  menya
     budet konfidencial'nyj razgovor s komanduyushchim frontom.
Afrikan. V dobryj chas! V dobryj chas!

          Vse     vyhodyat,    i    Hludov    ostaetsya    naedine s
                             glavnokomanduyushchim

Hludov. Tri chasa tomu nazad protivnik vzyal YUshun'. Bol'sheviki v Krymu.
Glavnokomanduyushchij. Konec?!
Hludov. Konec.

                                 Molchanie.

Glavnokomanduyushchij (v dver'). Vladyko!

                    Afrikan, vstrevozhennyj, poyavlyaetsya.

     Vladyko!  Zapadnoevropejskimi  derzhavami  pokinutye, kovarnymi polyakami
     obmanutye, v etot strashnyj chas tol'ko na miloserdie bozhie upovaem!
Afrikan (ponyal, chto nastupila beda). Aj-yaj-yaj!
Glavnokomanduyushchij. Pomolites', vladyko svyatoj!
Afrikan (pered Georgiem Pobedonoscem). Vsemogushchij gospod'! Za  chto?  Za  chto
     novoe ispytanie posylaesh' chadam svoim, Hristovomu imenitomu voinstvu? S
     nami krestnaya sila, ona nizlagaet vraga blagoslovennym oruzhiem...

          V  steklyannoj  peregorodke  pokazalos'  lico  nachal'nika
                       stancii, toskuyushchego ot straha.

Hludov. Vashe vysokopreosvyashchenstvo, prostite, chto  ya  vas  perebivayu,  no  vy
     naprasno  bespokoite  gospoda  boga.  On  uzhe  yavno  i  davno  ot   nas
     otstupilsya. Ved' eto chto zh takoe? Nikogda ne byvalo, a teper'  vodu  iz
     Sivasha  ugnalo,  i  bol'sheviki  kak  po  parketu   proshli.   Georgij-to
     Pobedonosec smeetsya!
Afrikan. CHto vy, doblestnyj general?!
Glavnokomanduyushchij. YA kategoricheski protiv takogo tona.  Vy  yavno  nezdorovy,
     general, i ya zhaleyu, chto vy letom ne uehali za granicu lechit'sya,  kak  ya
     sovetoval.
Hludov. Ah, vot kak! A u kogo by, vashe vysokoprevoshoditel'stvo, bosye  vashi
     soldaty na Perekope  bez  blindazhej,  bez  kozyr'kov,  bez  betonu  val
     uderzhivali? U kogo by CHarnota v etu noch' s muzykoj s CHongara na Karpovu
     balku poshel? Kto by veshal? Veshal by kto, vashe prevoshoditel'stvo?
Glavnokomanduyushchij (temneya). CHto eto takoe?
Afrikan. Gospodi, vozzri na nih, prosveti i ukrepi! Ashche carstvo  razdelitsya,
     vskore razzoritsya!..
Glavnokomanduyushchij. Vprochem, sejchas ne vremya...
Hludov. Da, ne vremya. Vam nuzhno nemedlenno vozvrashchat'sya v Sevastopol'.
Glavnokomanduyushchij.  Da.  (Vynimaet  konvert,  podaet  ego  Hludovu.)   Proshu
     nemedlenno vskryt'.
Hludov. A, uzhe gotovo!  Vy  predvideli?  |to  horosho.  Nyne  otpushchaeshi  raba
     tvoego, vladyko... Slushayu. (Krichit.) Poezd glavnokomanduyushchemu!  Konvoj!
     Stavka!
Nachal'nik stancii (za peregorodkoj brosaetsya k  telefonu.)  Kerman-Kemal'chi!
     Daj zhezl! Daj zhezl!

                 Poyavlyayutsya konvojnye kazaki i vse shtabnye.

Glavnokomanduyushchij. Komanduyushchij frontom...

                         Stavka beret pod kozyrek.

     ...ob座avit  vam  moj prikaz! Da nisposhlet nam vsem gospod' sily i razum
     perezhit'  russkoe  liholetie!  Vseh  i kazhdogo chestno preduprezhdayu, chto
     inoj zemli, krome Kryma, u nas net.

          Vnezapno  dver'  raspahivaetsya, i poyavlyaetsya de Brizar s
          zavyazannoj   marlej   golovoj,   stanovitsya   vo   front
                            glavnokomanduyushchemu.

De  Brizar.  Zdraviya  zhelayu,   vashe   imperatorskoe   velichestvo!   (Stavke,
     tainstvenno.) Grafinya, cenoj odnogo randevu,  hotite,  pozhaluj,  ya  vam
     nazovu...
Glavnokomanduyushchij. CHto eto?
Golovan. Komandir gusarskogo polka, graf de Brizar, kontuzhen v golovu.
Hludov (kak vo sne). CHongar... CHongar...
Glavnokomanduyushchij. V moj poezd so mnoyu, v  Sevastopol'!  (Bystro  vyhodit  v
     soprovozhdenii konvojnyh kazakov.)
Afrikan. Gospodi! Gospodi! (Blagoslovlyaet stavku, bystro vyhodit.)
De Brizar (uvlekaemyj shtabnymi). Vinovat!.. Grafinya, cenoj odnogo randevu...
SHtabnye. V Sevastopol', graf, v Sevastopol'...
De Brizar. Vinovat!.. Vinovat!.. (Ischezaet.)
Hludov  (vskryvaet  konvert.  Prochital,  oskalilsya.  Golovanu).  Letchika  na
     Karpovu balku k generalu Barbovichu. Prikaz - ot nepriyatelya  otorvat'sya,
     rys'yu v YAltu i gruzit'sya na suda!

          Po   stavke  pronositsya  shelest:  "Amin',  amin'"  Potom
                             mogil'naya tishina.

     Drugogo - k generalu Kutepovu: otorvat'sya, v Sevastopol' i gruzit'sya na
     suda. Fostikovu - s kubancami v Feodosiyu. Kalininu - s doncami v Kerch'.
     CHarnotu  -  v  Sevastopol'!  Vsem na suda! Stavku svernut' mgnovenno, v
     Sevastopol'! Krym sdan!
Golovan (pospeshno vyhodya). Letchikov! Letchikov!

          Gruppy  shtabnyh  nachinayut  tayat'.  Svorachivayutsya  karty,
                        nachinayut ischezat' telefony.
          Poslyshalos',  kak  vzrevel  poezd i ushel. Sueta, poryadka
          uzhe  net.  Tut  raspahivaetsya  dver', iz kotoroj vyhodil
          CHarnota,  i  poyavlyaetsya  Serafima,  v  burke.  Za  neyu -
                Golubkov i Krapilin, pytayushchiesya ee uderzhat'.

Golubkov.  Serafima  Vladimirovna,  opomnites',  syuda  nel'zya!   (Udivlennym
     shtabnym.) Tifoznaya zhenshchina!..
Krapilin. Tak tochno, tifoznaya.
Serafima  (zvonko).  Kto  zdes'  Roman  Hludov?  Pri  etom  nelepom  voprose
     voznikaet tishina.
Hludov. Nichego, propustite ko mne. Hludov - eto ya.
Golubkov. Ne slushajte ee, ona bol'na!
Serafima. Iz Peterburga bezhim, vse bezhim da bezhim... Kuda? K Romanu  Hludovu
     pod  krylo!  Vse  Hludov,  Hludov,  Hludov...   Dazhe   snitsya   Hludov!
     (Ulybaetsya.) Vot i udostoilas' licezret': sidit na taburetke, a  krugom
     visyat meshki. Meshki da meshki!.. Zveryuga! SHakal!
Golubkov (otchayanno). U nee tif! Ona bredit!.. My iz eshelona!

              Hludov zvonit, i iz steny vyhodyat Tihij i Gurin.

Serafima. Nu chto zhe! Oni idut i vseh vas prikonchat!

                 V gruppe shtabnyh shoroh "A-a, kommunistka!"

Golubkov. CHto vy? CHto vy? Ona  zhena  tovarishcha  ministra  Korzuhina!  Ona  ne
     otdaet sebe otcheta v tom, chto govorit!
Hludov. |to horosho, potomu chto, kogda u nas otdavaya otchet govoryat, ni  slova
     pravdy ne dob'esh'sya.
Golubkov. Ona - Korzuhina!
Hludov. Stop, stop, stop! Korzuhina? |to - pushnoj tovar? Tak u etogo negodyaya
     eshche i zhena - kommunistka? U, blagoslovennyj sluchaj! Nu, ya s nim  sejchas
     poschitayus'! Esli tol'ko on ne uspel uehat', dat' mne ego syuda!

                 Tihij delaet znak Gurinu, i tot ischezaet.

Tihij (myagko, Serafime). Kak vashe imya-otchestvo?
Golubkov. Serafima Vladimirovna... Serafima...

          Gurin vvodit Korzuhina Tot smertel'no bleden, chuet bedu.

     Vy - Paramon Il'ich Korzuhin?
Korzuhin. Da, eto ya.
Golubkov. Slava bogu, vy vyehali nam navstrechu! Nakonec-to!..
Tihij (laskovo, Korzuhinu). Vasha supruga, Serafima Vladimirovna, priehala  k
     vam iz Peterburga.
Korzuhin (posmotrel v glaza  Tihomu  i  Hludovu,  uchuyal  kakuyu-to  lovushku).
     Nikakoj Serafimy Vladimirovny ne  znayu,  etu  zhenshchinu  vizhu  vpervye  v
     zhizni, nikogo iz Peterburga ne zhdu, eto obman.
Serafima (poglyadev na Korzuhina, mutno). A-a, otreksya! U, gadina!
Korzuhin. |to shantazh!
Golubkov (otchayanno). Paramon Il'ich, chto vy delaete! |togo ne mozhet byt'!
Hludov. Iskrennij chelovek? A? Nu, vashe schast'e,  gospodin  Korzuhin!  Pushnoj
     tovar! Von! Korzuhin ischezaet.
Golubkov. Umolyayu vas doprosit' nas! YA dokazhu, chto ona ego zhena!
Hludov (Tihomu). Vzyat' oboih, doprosit'.
Tihij (Gurinu). Zabiraj v Sevastopol'.

                       Gurin beret Serafimu pod ruku.

Golubkov. Vy zhe intelligentnye lyudi!.. YA dokazhu!..
Serafima. Vot odin tol'ko  chelovek  i  nashelsya  v  doroge...  Ah,  Krapilin,
     krasnorechivyj chelovek, chto zhe ty ne zastupish'sya?..

                        Serafimu i Golubkova uvodyat.

Krapilin (stav pered Hludovym). Tochno tak. Kak  v  knigah  napisano:  shakal!
     Tol'ko odnimi udavkami vojny ne vyigraesh'! Za chto  ty,  mirovoj  zver',
     porezal soldat  na  Perekope?  Popalsya  tebe,  vprochem,  odin  chelovek,
     zhenshchina.  Pozhalela  udavlennyh,  tol'ko  i  vsego.  No  mimo  tebya   ne
     proskochish', ne  proskochish'!  Sejchas  ty  cheloveka  -  cap  i  v  meshok!
     Stervyatinoj pitaesh'sya?
Tihij. Pozvol'te ubrat' ego, vashe prevoshoditel'stvo?
Hludov. Net. V ego rechi proskal'zyvayut zdravye mysli naschet vojny. Pogovori,
     soldat, pogovori.
Tihij (manit kogo-to pal'cem, i iz  dveri  kontrrazvedyvatel'nogo  otdeleniya
     vyhodyat dva kontrrazvedchika. SHepotom). Dosku.

             Poyavlyaetsya tretij kontrrazvedchik s kuskom fanery.

Hludov. Kak tvoya familiya, soldat?
Krapilin (zanosyas' v  gibel'nye  vysi).  Da  chto  familiya?  Familiya  u  menya
     neizvestnaya - Krapilin-vestovoj!  A  ty  propadesh',  shakal,  propadesh',
     ogoltelyj zver', v kanave! Vot tol'ko podozhdi zdes' na svoej taburetke!
     (Ulybayas'.) Da net,  ubezhish',  ubezhish'  v  Konstantinopol'!  Hraber  ty
     tol'ko zhenshchin veshat' da slesarej!
Hludov. Ty oshibaesh'sya, soldat, ya na CHongarskuyu Gat' hodil  s  muzykoj  i  na
     Gati dva raza ranen.
Krapilin. Vse gubernii plyuyut na  tvoyu  muzyku!  (Vdrug  ochnulsya,  vzdrognul,
     opustilsya na koleni, govorit zhalobno.)  Vashe  vysokoprevoshoditel'stvo,
     smilujtes' nad Krapilinym! YA byl v zabyt'i!
Hludov. Net! Plohoj soldat! Ty horosho nachal, a konchil skverno.  Valyaesh'sya  v
     nogah? Povesit' ego! YA ne mogu na nego smotret'!

          Kontrrazvedchiki mgnovenno nakidyvayut na Krapilina chernyj
                         meshok i uvlekayut ego von.

Golovan (poyavlyayas'). Prikazanie vashego prevoshoditel'stva ispolneno. Letchiki
     vyleteli.
Hludov. Vsem v poezd, gospoda! Gotov', esaul, mne konvoj i vagon!

                               Vse ischezayut.

     (Odin,  beret  telefonnuyu  trubku,  govorit v nee.) Komanduyushchij frontom
     govorit.  Na bronepoezd "Oficer" peredat', chtoby proshel, skol'ko mozhet,
     po  linii,  i  ogon',  ogon'!  Po  Taganashu ogon', ogon'! Pust' v zemlyu
     vtopchet  na  proshchan'e!  Potom  pust'  rvet  za  soboyu  put'  i uhodit v
     Sevastopol'! (Kladet trubku, sidit odin, skorchivshis' na taburetke.)

                     Proletel dalekij voj bronepoezda.

     CHem ya bolen? Bolen li ya?

          Razdaetsya  zalp  s bronepoezda. On nastol'ko tyazhel, etot
          zalp,  chto  zvuka  pochti  ne  slyshno,  no  elektrichestvo
          mgnovenno  gasnet  v  zale  stancii,  i obledenelye okna
          obrushivayutsya.    Teper'    obnazhaetsya    perron.   Vidny
          golubovatye  elektricheskie  luny.  Pod pervoj iz nih, na
          zheleznom  stolbe,  visit  dlinnyj  chernyj meshok, pod nim
          fanera    s   nadpis'yu   uglem:   "Vestovoj   Krapilin -
          bol'shevik".  Pod sleduyushchej machtoj - drugoj meshok, dal'she
          nichego  ne  vidno.  Hludov  odin  v  polut'me smotrit na
                           poveshennogo Krapilina.

     YA bolen, ya bolen. Tol'ko ne znayu, chem.

          Ol'ka poyavilas' v polut'me, vypushchennaya v panike. Tashchitsya
                            v valenkah po polu.

Nachal'nik  stancii  (v  polut'me  ishchet  i  sonno   bormochet).   Dura,   dura
     Nikolaevna... Ol'ka, Ol'ka-to gde? Olechka, Olya, kuda  zhe  ty,  durochka,
     kuda ty? (Shvatyvaet Ol'ku na ruki.) Idi na ruki, na ruki k  otcu...  A
     tuda ne smotri... (Schastliv, chto ne zamechen, provalivaetsya  v  t'mu,  i
     son vtoroj konchaetsya.)

                           Konec pervogo dejstviya






                                          ...Igla svetit vo sne...

          Kakoe-to  grustnoe osveshchenie. Osennie sumerki. Kabinet v
          kontrrazvedke v Sevastopole. Odno okno, pis'mennyj stol,
          divan V uglu na stolike mnozhestvo gazet. SHkaf. Port'ery.
          Tihij  sidit  za  pis'mennym  stolom  v shtatskom plat'e.
               Dver' otkryvaetsya, i Gurin vpuskaet Golubkova.

Gurin. Syuda... (Skryvaetsya.)
Tihij. Sadites', pozhalujsta.
Golubkov (on v pal'to, v rukah shlyapa). Blagodaryu vas. (Saditsya.)
Tihij. Vy, po-vidimomu, intelligentnyj chelovek?

                          Golubkov robko kashlyanul.

     I   ya   uveren,   vy   ponimaete,  naskol'ko  nam,  a  sledovatel'no, i
     komandovaniyu vazhno znat' pravdu. O kontrrazvedke krasnye rasprostranyayut
     gadkie  sluhi.  Na  samom zhe dele eto uchrezhdenie ispolnyaet trudnejshuyu i
     sovershenno chistuyu rabotu po ohrane gosudarstva ot bol'shevikov. Soglasny
     li vy s etim?
Golubkov. YA, vidite li...
Tihij. Vy menya boites'?
Golubkov. Da.
Tihij. No pochemu zhe? Razve vam prichinili kakoe-nibud' zlo, poka vezli  syuda,
     v Sevastopol'?
Golubkov. O net, net, etogo ya ne mogu skazat'.
Tihij. Kurite, pozhalujsta. (Predlagaet papirosy.)
Golubkov. YA ne kuryu, blagodaryu vas. Umolyayu vas, skazhite, chto s neyu?
Tihij. Kto vas interesuet?
Golubkov.  Ona...  Serafima  Vladimirovna,  arestovannaya  vmeste  so   mnoyu.
     Klyanus', chto eto prosto nelepaya istoriya! U nee pripadok byl, ona tyazhelo
     bol'na!
Tihij. Vy volnuetes', uspokojtes'. O nej ya vam skazhu neskol'ko pozzhe.

                                 Molchanie.

     Nu,  dovol'no  razygryvat'  iz  sebya  privat-docenta!  Mne  nadoela eta
     komediya! Merzavec! Pered kem sidish'? Vstat' smirno! Ruki po shvam!
Golubkov (podymayas'). Bozhe moj!
Tihij. Slushaj, kak tvoya nastoyashchaya familiya?
Golubkov. YA porazhen... moya nastoyashchaya familiya Golubkov!
Tihij (vynimaet revol'ver, celitsya v Golubkova. Tot zakryvaet lico  rukami).
     Ty ponimaesh' li, chto ty v moih rukah? Nikto ne pridet k tebe na pomoshch'.
     Ty ponyal?
Golubkov. Ponyal.
Tihij. Itak, uslovimsya: ty budesh' govorit' chistuyu pravdu. Smotri syuda.  Esli
     ty nachnesh' lgat', ya vklyuchu etu iglu (vklyuchaet iglu, kotoraya, nagrevayas'
     ot elektrichestva, nachinaet svetit') i kosnus' eyu tebya. (Tushit iglu.)
Golubkov. Klyanus', chto ya dejstvitel'no...
Tihij. Molchat'! Otvechat' tol'ko na voprosy. (Pryachet revol'ver,  beret  pero,
     govorit skuchayushchim golosom.) Sadites', pozhalujsta. Vashe imya, otchestvo  i
     familiya?
Golubkov (sadyas'). Sergej Pavlovich Golubkov.
Tihij (pishet, skuchno). Gde prozhivaete postoyanno?
Golubkov. V Petrograde.
Tihij. Zachem vy pribyli v raspolozhenie belyh iz Sovetskoj Rossii?
Golubkov YA davno uzhe stremilsya v Krym, potomu chto v Petrograde takie usloviya
     zhizni, pri kotoryh ya rabotat'  ne  mogu.  I  v  poezde  poznakomilsya  s
     Serafimoj Vladimirovnoj, kotoraya tozhe bezhala syuda, i  poehal  s  neyu  k
     belym.
Tihij. Zachem zhe priehala k belym imenuyushchaya sebya Serafimoj Korzuhinoj?
Golubkov. YA tverdo... ya znayu, chto ona dejstvitel'no Serafima Korzuhina!
Tihij. Korzuhin pri vas na stancii skazal, chto eto lozh'.
Golubkov. Klyanus', chto on solgal!
Tihij. Zachem zhe emu lgat'?
Golubkov. On ispugalsya, on ponyal, chto emu ugrozhaet kakaya-to opasnost'.

                Tihij kladet pero, pododvigaet ruku k igle.

     CHto vy delaete? YA govoryu pravdu!
Tihij.  U  vas  rasstroeny  nervy,  gospodin  Golubkov.  YA  zapisyvayu   vashi
     pokazaniya, kak vy vidite, i nichego bol'she ne delayu. Davno ona sostoit v
     kommunisticheskoj partii?
Golubkov. |togo ne mozhet byt'!
Tihij. Tak. (Pododvigaet Golubkovu list bumagi, daet emu pero.) Pishite  vse,
     chto sejchas pokazali,  ya  budu  vam  diktovat',  tak  vam  budet  legche.
     Preduprezhdayu vas, chto, esli vy ostanovites', ya kosnus' vas igloj.  Esli
     ne budete ostanavlivat'sya, nichego ne bojtes', vam nichego  ne  ugrozhaet.
     (Zazhigaet   iglu,    kotoraya    osveshchaet    bumagu,    diktuet.)    "YA,
     nizhepodpisavshijsya...

                   Golubkov nachinaet pisat' pod diktovku.

     ...Golubkov,   Sergej  Pavlovich,  na  doprose  v  kontrrazvedyvatel'nom
     otdelenii  stavki  komfrontom  31  oktyabrya  1920 goda pokazal dvoetochie
     Serafima  Vladimirovna Korzuhina, zhena Paramona Il'icha Korzuhina..." Ne
     ostanavlivajtes'!  "...sostoyashchaya v kommunisticheskoj partii, priehala iz
     goroda  Petrograda v rajon, zanyatyj vooruzhennymi silami YUga Rossii, dlya
     kommunisticheskoj  propagandy  i ustanovleniya svyazi s podpol'em v gorode
     Sevastopole.  Privat-docent... podpis'". (Beret list u Golubkova, tushit
     iglu.)  Blagodaryu vas za chistoserdechnoe pokazanie, gospodin Golubkov. V
     vashej  nevinovnosti  ya  sovershenno ubezhden. Izvinite, esli ya s vami byl
     vremenami neskol'ko rezok. Vy svobodny. (Zvonit.)
Gurin (vhodit). YA!
Tihij. Vyvedi etogo arestovannogo na ulicu i otpusti, on svoboden.
Gurin (Golubkovu). Idi.

            Golubkov vyhodit vmeste s Gurinym, zabyv svoyu shlyapu.

Tihij. Poruchik Skunskij!

                       Skunskij vhodit. Ochen' mrachen.

     (Zazhigaya  na  stole  lampu.)  Ocenite  dokument! Skol'ko dast Korzuhin,
     chtoby otkupit'sya?
Skunskij. Zdes', u trapa? Desyat' tysyach dollarov. V  Konstantinopole  men'she.
     Sovetuyu u Korzuhinoj poluchit' priznanie.
Tihij.  Da.  Zaderzhite  pod  kakim-nibud'  predlogom  posadku  Korzuhina  na
     polchasika.
Skunskij. Moya dolya?
Tihij pal'cami pokazyvaet - dve.
Sejchas poshlyu agenturu. S Korzuhinoj poskorej.  Pozdno,  sejchas  konnica  uzhe
     idet gruzit'sya. (Uhodit.)

                        Tihij zvonit. Gurin vhodit.

Tihij. Arestovannuyu Korzuhinu. Ona v pamyati?
Gurin. Sejchas kak budto polegche.
Tihij. Davaj.

          Gurin  vyhodit,  potom  cherez  neskol'ko  vremeni vvodit
                    Serafimu. Ta v zharu. Gurin vyhodit.

     Vy bol'ny? YA ne stanu vas zaderzhivat', sadites' na divan, tuda, tuda.

                         Serafima saditsya na divan.

     Soznajtes', chto vy priehali dlya propagandy, i ya vas otpushchu.
Serafima. CHto?.. A?.. Kakaya propaganda? Bozhe moj, zachem ya syuda poehala?

          Poslyshalsya  val's,  stal priblizhat'sya, a s nim - strekot
                              kopyt za oknom.

     Pochemu val's igrayut u vas?
Tihij. Konnica CHarnoty idet  na  pristan',  ne  otvlekajtes'.  Vash  soobshchnik
     Golubkov pokazal, chto vy priehali syuda dlya propagandy.
Serafima (lozhitsya na divan, tyazhelo otduvaetsya). Ujdite vse  iz  komnaty,  ne
     meshajte mne spat'...
Tihij. Net. Ochnites', prochtite. (Pokazyvaet napisannoe Golubkovym Serafime.)
Serafima (shchuritsya, chitaet). Peterburg... lampa... on s uma  soshel...  (Vdrug
     shvatyvaet dokument, komkaet, podbegaet k oknu, loktem vybivaet steklo,
     krichit.) Pomogite! Pomogite!  Zdes'  prestuplenie!  CHarnota!  Syuda,  na
     pomoshch'!
Tihij. Gurin!

                    Gurin vbegaet, shvatyvaet Serafimu.

     Otnimi dokument! A, chert tebya voz'mi!

          Val's  obryvaetsya.  V  okne  mel'knulo lico pod papahoj.
          Golos:  "CHto  takoe  u  vas?"  Poslyshalis'  golosa, stuk
          dverej,  shum.  Dver'  otkryvaetsya,  poyavlyaetsya CHarnota v
          burke,  za  nim  eshche  dvoe  v  burkah. Vbegaet Skunskij.
                         Gurin vypuskaet Serafimu.

Serafima. CHarnota! |to vy? CHarnota! Zastupites'! Posmotrite, chto oni  delayut
     so mnoj! Posmotrite, chto oni zastavili ego napisat'!

                          CHarnota beret dokument.

Tihij. Poproshu nemedlenno ostavit' pomeshchenie kontrrazvedki!
CHarnota. Net, chto zhe - ostavit'? CHto vy delaete s zhenshchinoj?
Tihij. Poruchik Skunskij, zovite karaul!
CHarnota. YA vam pokazhu - karaul! (Vytaskivaet revol'ver.) CHto  vy  delaete  s
     zhenshchinoj?
Tihij. Poruchik Skunskij, gasite svet!

                                Svet gasnet.

     (V temnote.) Vam dorogo eto obojdetsya, general CHarnota!

                            T'ma. Son konchaetsya.




               ...i mnozhestvo raznoplemennyh lyudej vyshli s nimi...

          Sumerki.  Kabinet  vo  dvorce  v  Sevastopole. Kabinet v
          strannom   vide:   odna   port'era  na  okne  napolovinu
          oborvana,  na  stene  belovatoe  kvadratnoe pyatno na tom
          meste,   gde   byla   bol'shaya  voennaya  karta.  Na  polu
          derevyannyj  yashchik,  kazhetsya,  s  bumagami. Gorit kamin. U
          kamina   sidit   nepodvizhno  de  Brizar  s  perevyazannoj
                     golovoj. Vhodit glavnokomanduyushchij.

Glavnokomanduyushchij. Nu, kak vasha golova?
De Brizar. Ne bolit, vashe vysokoprevoshoditel'stvo. Piramidonu doktor dal.
Glavnokomanduyushchij. Tak. Piramidon? (Rasseyan.)  Kak  po-vashemu,  ya  pohozh  na
     Aleksandra Makedonskogo?
De Brizar (ne udivlyayas'). YA, vashe prevoshoditel'stvo, k sozhaleniyu, davno  ne
     videl portretov ego velichestva.
Glavnokomanduyushchij. Pro kogo govorite?
De Brizar. Pro Aleksandra Makedonskogo, vashe vysokoprevoshoditel'stvo.
Glavnokomanduyushchij. Velichestva?.. Gm...  Vot  chto,  polkovnik,  vam  nadlezhit
     otdohnut'. YA byl ochen' rad priyutit' vas vo dvorce, vy chestno  ispolnili
     svoj dolg pered otechestvom. A teper' poezzhajte, pora.
De Brizar. Kuda prikazhete ehat', vashe vysokoprevoshoditel'stvo?
Glavnokomanduyushchij. Na korabl'. YA pozabochus' o vas za granicej.
De Brizar. Slushayus'. Kogda  budet  oderzhana  pobeda  nad  krasnymi,  ya  budu
     schastliv pervyj stat' vo front vashemu velichestvu v Kremle!
Glavnokomanduyushchij. Polkovnik, nel'zya tak ostro stavit' voprosy.  Vy  slishkom
     krajnih vzglyadov. Itak, blagodaryu vas, poezzhajte.
De  Brizar.  Slushayu,  vashe   vysokoprevoshoditel'stvo.   (Idet   k   vyhodu,
     ostanavlivaetsya, tainstvenno poet.) Grafinya,  cenoj  odnogo  randevu...
     (Skryvaetsya.)
Glavnokomanduyushchij (vsled za nim govorit  v  dver').  Ostavshihsya  posetitelej
     vpuskat' ko mne avtomaticheski, cherez tri minuty odnogo  posle  drugogo.
     Primu, skol'ko  uspeyu.  Poshlite  kazaka  otkonvoirovat'  polkovnika  de
     Brizara ko mne na korabl'! Napishite vrachu na korabl', chto  piramidon  -
     eto zhe ne lekarstvo! On zhe yavno  nenormalen!  (Vozvrashchaetsya  k  kaminu,
     zadumyvaetsya.) Aleksandr Makedonskij... Vot negodyai!

                              Vhodit Korzuhin.

     Vam chto?
Korzuhin. Tovarishch ministra Korzuhin.
Glavnokomanduyushchij.  A!  Vovremya!  YA  vyzvat'  vas  hotel,  nevziraya  na  etu
     kuter'mu. Gospodin Korzuhin, ya pohozh na Aleksandra Makedonskogo?

                             Korzuhin porazhen.

     YA  vas  ser'ezno  sprashivayu, pohozh? (Shvatyvaet s kamina gazetnyj list,
     tychet  ego Korzuhinu.) Vy redaktor etoj gazety? Znachit, vy otvechaete za
     vse,  chto  v nej napechatano? Ved' eto vasha podpis' - redaktor Korzuhin?
     (CHitaet.) "Glavnokomanduyushchij, podobno Aleksandru Makedonskomu, hodit po
     perronu..."  CHto  oznachaet eta svinyach'ya petrushka? Vo vremena Aleksandra
     Makedonskogo  byli perrony? I ya pohozh? Dalyshe-s! (CHitaet.) "Pri vzglyade
     na ego veseloe lico vsyakij chervyak somneniya dolzhen rasseyat'sya..." CHervyak
     ne  tucha  i  ne  batal'on,  on  ne mozhet rasseyat'sya! A ya vesel? YA ochen'
     vesel?  Gde  vy  nabrali, gospodin Korzuhin, etu bezgramotnuyu prodazhnuyu
     oravu? Kak vy smeli eto pozorishche pechatat' za dva dnya do katastrofy? Pod
     sud otdam v Konstantinopole! Piramidon prinimat', esli golova bolit!

          Oglushitel'no   gryanul   telefon   v   sosednej  komnate.
                 Glavnokomanduyushchij vyhodit, hlopnuv dver'yu.

Korzuhin (otdyshavshis'). Tak  vam  i  nuzhno,  Paramon  Il'ich!  Kakogo  cherta,
     sprashivaetsya, menya poneslo vo dvorec? Odnomu besnovatomu zhalovat'sya  na
     drugogo? Nu, shvatili Serafimu Vladimirovnu, nu chto zh ya  mogu  sdelat'?
     Nu, pogibnet, nu, carstvo  nebesnoe!  CHto  zhe,  mne  iz-za  nee  samomu
     lishat'sya zhizni? Aleksandr  Makedonskij,  grubiyan!  Pod  sud?  Prostite,
     Parizh ne Sevastopol'! V Parizh! I bud'te  vy  vse  proklyaty  i  nyne,  i
     prisno, i vo veki vekov! (Ustremlyaetsya k dveryam.)
Afrikan (vhodya). Amin'. Gospodin Korzuhin, chto delaetsya, a?
Korzuhin. Da, da, da... (Nezametno uskol'zaet.)
Afrikan (glyadya na yashchiki). Aj-yaj-yaj! Gospodi,  gospodi!  I  otpravilis'  syny
     Izrailevy iz Raamsesa v Sokhof, do shestisot [tysyach] peshih muzhchin, krome
     detej... Ah, ah... I mnozhestvo raznoplemennyh lyudej vyshli s nimi...

                           Bystro vhodit Hludov.

     Vy,  vashe  prevoshoditel'stvo?  A tut tol'ko chto byl gospodin Korzuhin,
     vot stranno...
Hludov. Vy mne prislali Bibliyu v stavku v podarok?
Afrikan. Kak zhe, kak zhe...
Hludov. Pomnyu-s, chital ot skuki noch'yu v  kupe.  "Ty  dunul  duhom  tvoim,  i
     pokrylo ih more... Oni pogruzilis', kak svinec, v velikih vodah..." Pro
     kogo eto skazano? A? "Pogonyus', nastignu, razdelyu dobychu, nasytitsya imi
     dusha moya, obnazhu mech moj, istrebit ih ruka moya..." CHto, horosha  pamyat'?
     A on kleveshchet, budto ya nenormalen! A vy chego zdes' torchite?
Afrikan. Torchite! Roman Valer'yanovich! YA dozhidayus' glavnokomanduyushchego...
Hludov. Kto dozhidaetsya, tot dozhdetsya. |to v stile vashej Biblii. Znaete, chego
     vy zdes' dozhdetes'?
Afrikan. CHego?
Hludov. Krasnyh.
Afrikan. Mozhet li byt' tak skoro?
Hludov. Vse  mozhet  byt'.  My  vot  tut  s  vami  sidim,  Svyashchennoe  pisanie
     vspominaem, a v  eto  vremya,  voobrazite,  rys'yu  s  severa  konnica  k
     Sevastopolyu podhodit... (Podvodit Afrikana k oknu.) Glyan'te...
Afrikan. Zarevo! Gospodi!
Hludov. Ono samoe. Na korabl' skorej, svyatoj otec, na korabl'.

               Afrikan, oseniv sebya chastymi krestami, uhodit.

     Provalilsya.
Glavnokomanduyushchij (vhodit). A, slava bogu! S neterpeniem vas zhdal.  Nu  chto,
     vse ushli?
Hludov. Konnicu po doroge sil'no trepali zelenye. No v obshchem, mozhno schitat',
     ushli. A ya sam uyutno ehal. Zabilsya v ugolok kupe, ni ya nikogo ne obizhayu,
     ni menya nikto. V obshchem, sumerki, vashe vysokoprevoshoditel'stvo,  kak  v
     kuhne.
Glavnokomanduyushchij. YA vas ne ponimayu, chto vy govorite?
Hludov. Da v detstve eto bylo. V kuhnyu raz  zashel  v  sumerki,  tarakany  na
     plite. YA zazheg spichku, chirk, a oni  i  pobezhali.  Spichka  voz'mi  da  i
     pogasni. Slyshu, oni lapkami shurshat - shur-shur, mur-mur... I u nas tozhe -
     mgla i shurshanie. Smotryu i dumayu, kuda begut? Kak tarakany, v  vedro.  S
     kuhonnogo stola - buh!
Glavnokomanduyushchij. Blagodaryu vas, general, za vse, chto vy, s vashim gromadnym
     strategicheskim talantom, sdelali dlya Kryma, i bol'she ne zaderzhivayu. YA i
     sam sejchas pereezzhayu v gostinicu.
Hludov. K vode poblizhe?
Glavnokomanduyushchij. Esli vy ne perestanete zabyvat'sya, ya vas arestuyu.
Hludov. Predvidel. V vestibyule moj konvoj.  Proizojdet  bol'shoj  skandal,  ya
     populyaren.
Glavnokomanduyushchij. Net, tut ne bolezn'. Vot uzh celyj  god  vy  omerzitel'nym
     payasnichestvom prikryvaete nenavist' ko mne.
Hludov. Ne skroyu, nenavizhu.
Glavnokomanduyushchij. Zavist'? Toska po vlasti?
Hludov. O net, net. Nenavizhu za to, chto vy menya vovlekli  vo  vse  eto.  Gde
     obeshchannye soyuznye rati? Gde Rossijskaya imperiya? Kak mogli vy vstupit' v
     bor'bu s nimi, kogda vy bessil'ny? Vy ponimaete, kak  mozhet  nenavidet'
     chelovek, kotoryj znaet, chto nichego ne vyjdet, i kotoryj dolzhen  delat'?
     Vy stali prichinoj moej bolezni! (Utihaya.)  Vprochem,  teper'  voobshche  ne
     vremya, my oba uhodim v nebytie.
Glavnokomanduyushchij. YA vam sovetuyu ostat'sya zdes' vo dvorce, eto luchshij sposob
     dlya vas perejti v nebytie.
Hludov. |to mysl'. No ya ne produmal eshche etogo kak sleduet.
Glavnokomanduyushchij. YA ne derzhu vas, general.
Hludov. Gonite vernogo slugu? "I az, izhe krov' v neprestannyh  boyah  za  tya,
     aki vodu, liyah i liyah..."
Glavnokomanduyushchij (stuknuv stulom). Kloun!
Hludov. Aleksandr Makedonskij geroj, no zachem zhe stul'ya lomat'?
Glavnokomanduyushchij (pri slovah "Aleksandr Makedonskij" prishel v yarost'). Esli
     vy eshche odno slovo!.. Esli vy...
Konvojnyj (vyros iz-pod zemli). Vashe vysokoprevoshoditel'stvo, kavalerijskaya
     shkola iz Simferopolya podoshla. Vse gotovo!
Glavnokomanduyushchij. Da? Edem! (Hludovu.) My eshche uvidimsya! (Vyhodit.)
Hludov (odin, saditsya k kaminu spinoj  k  dveri).  Pusto,  i  ochen'  horosho.
     (Vdrug bespokojno vstaet, otkryvaet dver', pokazyvaetsya anfilada temnyh
     i broshennyh komnat s lyustrami v temnyh kisejnyh meshkah.)  |j,  kto  tut
     est'? Net nikogo. (Saditsya.) Itak, ostat'sya? Net, eto ne razreshaet  moj
     vopros. (Oborachivaetsya, govorit komu-to.) Ujdesh' ty ili net?  Ved'  eto
     vzdor! YA mogu projti skvoz' tebya podobno  tomu,  kak  vchera  streloyu  ya
     pronzil tuman. (Prohodit kak by skvoz' chto-to.) Nu, vot  ya  i  razdavil
     tebya. (Saditsya, molchit.)

          Dver'  tihon'ko  otkryvaetsya,  i  vhodit  Golubkov. On v
                             pal'to, bez shlyapy.

Golubkov. Radi boga, pozvol'te mne vojti na odnu minutu!
Hludov (ne oborachivayas'). Pozhalujsta, pozhalujsta, vojdite.
Golubkov. YA znayu, chto eto  bezumnaya  derzost',  no  mne  obeshchali,  chto  menya
     dopustyat imenno k vam. No vse razoshlis' kuda-to, i ya voshel.
Hludov (ne oborachivayas'). CHto vam nuzhno ot menya?
Golubkov. YA osmelilsya pribezhat' syuda, vashe  vysokoprevoshoditel'stvo,  chtoby
     soobshchit' ob uzhasnejshih prestupleniyah, sovershayushchihsya v kontrrazvedke.  YA
     pribezhal  zhalovat'sya  na  zverskoe  prestuplenie,   prichinoj   kotorogo
     yavlyaetsya general Hludov.
Hludov oborachivaetsya. (Uznav Hludova, pyatitsya.) A-a...
Hludov. |to interesno. Pozvol'te, no ved'  vy  zhivoj,  vy  zhe  ne  povesheny,
     nadeyus'? V chem vasha pretenziya?

                                 Molchanie.

     Priyatnoe  vpechatlenie  proizvodite.  YA  vas  gde-to  videl.  Tak bud'te
     lyubezny,  v  chem  pretenziya? Da ne proyavlyajte, pozhalujsta, trusosti. Vy
     prishli govorit', nu i govorite.
Golubkov. Horosho. Pozavchera na stancii vy veleli arestovat' zhenshchinu...
Hludov. Pomnyu, da. Pomnyu. Vspomnil. YA  vas  uznal.  Pozvol'te,  komu  zhe  vy
     hoteli zdes' zhalovat'sya na menya?
Golubkov. Glavnokomanduyushchemu.
Hludov. Pozdno. Netu ego. (Ukazyvaet v okno.)

                Vdali mercayut ogon'ki, i vidno maloe zarevo.

     Vedro  s  vodoj.  On pogruzilsya v nebytie navsegda. Na generala Hludova
     bolee  nekomu pozhalovat'sya. (Podhodit k stolu, beret odnu iz telefonnyh
     trubok,  govorit  v  nee.)  Vestibyul'?  Esaula Golovana. Slushaj, esaul,
     voz'mi  s  soboyu konvoj i v kontrrazvedku, tam za mnoyu zapisana zhenshchina
     ... (Golubkovu.) Korzuhina?
Golubkov. Da-da, Serafima Vladimirovna!
Hludov  (v  telefon).  Serafima  Vladimirovna   Korzuhina.   Esli   ona   ne
     rasstrelyana, siyu zhe minutu dostav' mne  ee  syuda,  vo  dvorec.  (Kladet
     trubku.) Podozhdem.
Golubkov. Esli  ne  rasstrelyana,  vy  skazali?  Esli  ne  rasstrelyana?..  Ee
     rasstrelyali? nu, esli vy eto sdelali... (Plachet.)
Hludov. Vedite sebya kak muzhchina.
Golubkov. Ah, vy eshche izdevaetes'! Horosho, ya povedu... Esli tol'ko ee  net  v
     zhivyh, ya vas ub'yu!
Hludov (vyalo). CHto zhe, eto, mozhet byt', luchshij ishod. Da net, nikogo  vy  ne
     ub'ete, k sozhaleniyu. Molchite.

                        Golubkov saditsya i umolkaet.

     (Otvernuvshis'  ot  Golubkova,  govorit  komu-to.)  Esli  ty  stal  moim
     sputnikom,  soldat, to govori so mnoj. Tvoe molchanie davit menya, hotya i
     predstavlyaetsya  mne,  chto  tvoj golos dolzhen byt' tyazhelym i mednym. Ili
     ostav'  menya.  Ty  znaesh',  chto  ya  chelovek  bol'shoj voli i ne poddamsya
     pervomu  videniyu,  ot  etogo vyzdoravlivayut. Pojmi, chto ty prosto popal
     pod  koleso  i  ono  tebya  sterlo  i kosti tvoi slomalo. I bessmyslenno
     taskat'sya za mnoj. Ty slyshish', moj neizmennyj krasnorechivyj vestovoj?
Golubkov. S kem vy govorite?
Hludov. A? S kem? Sejchas uznaem. (Rukoj razrezaet vozduh.) Ni s kem,  sam  s
     soboj. Da. Tak kto ona vam, lyubovnica?
Golubkov. Net, net! Ona sluchajno vstrechennyj chelovek, no ya ee lyublyu.  Ah,  ya
     zhalkij bezumec! Zachem, zachem togda v monastyre ya ee,  bol'nuyu,  podnyal,
     ugovoril uehat' v eti d'yavol'skie lapy... Ah, ya zhalkij chelovek!
Hludov. V samom dele, zachem vy podvernulis' mne pod nogi? Zachem vas prineslo
     syuda? A teper', kogda mashina slomalas', vy  yavilis'  trebovat'  u  menya
     togo, chego ya vam dat' ne mogu. Net ee i ne budet. Ee rasstrelyali.
Golubkov. Zlodej! Zlodej! Bessmyslennyj zlodej!
Hludov. I vot s dvuh  storon:  zhivoj,  govoryashchij,  nelepyj,  a  s  drugoj  -
     molchashchij vestovoj. CHto so mnoyu? Dusha moya razdvoilas', i slova  ya  slyshu
     mutno,  kak  skvoz'  vodu,  v  kotoruyu  pogruzhayus',  kak  svinec.  Oba,
     proklyatye, visyat na moih nogah i  tyanut  menya  vo  mglu,  i  mgla  menya
     prizyvaet.
Golubkov. A, teper' ya ponyal! Ty sumasshedshij! Teper' vse ponimayu!  I  led  na
     CHongare, i chernye meshki, i moroz! Sud'ba! Za chto ty gnetesh'  menya?  Kak
     zhe ya ne sbereg moyu Serafimu? Vot on, vot on, ee slepoj ubijca! A chto  s
     nego vzyat', esli razum ego pomutilsya!
Hludov.  Vot  chudak!  (Brosaet  Golubkovu  revol'ver.)  Sdelajte  odolzhenie,
     strelyajte.  (V  prostranstvo.)  Nu,  ostav'  menya.  Mozhet  byt',   etot
     dogadaetsya vystrelit'.
Golubkov.  Net,  ne  mogu  ya  strelyat'  v  tebya,  ty  mne  zhalok,   strashen,
     omerzitelen!
Hludov. Da chto eto za komediya, v konce koncov? Poslyshalis' vdali shagi.
Stojte, stojte, idut! Mozhet byt', eto on? Sejchas vse uznaem.

                              Vhodit Golovan.

     Rasstrelyana?
Golovan. Nikak net.
Golubkov. ZHiva? ZHiva? Gde zhe ona, gde?
Hludov. Tishe. (Golovanu.) Pochemu zhe ne dostavili vy ee v takom sluchae?

                       Golovan kositsya na Golubkova.

     Govorite pri nem.
Golovan. Slushayu. Segodnya v chetyre chasa dnya general-major CHarnota vorvalsya  v
     pomeshchenie kontrrazvedki, arestovannuyu  Korzuhinu,  ugrozhaya  vooruzhennoj
     siloj, otbil i uvez.
Golubkov. Kuda? Kuda?
Hludov. Tishe. (Golovanu.) Kuda?
Golovan. Na parohod "Vityaz'". V pyat' "Vityaz'" vyshel na rejd, a posle pyati  v
     otkrytoe more.
Hludov. Dovol'no. Spasibo. Itak, vot, zhiva. ZHiva eta vasha zhenshchina Serafima.
Golubkov. Da, da, zhiva, zhiva...
Hludov. Esaul, berite konvoj, znamya,  gruzites'  na  "Svyatitelya",  ya  sejchas
     priedu.
Golovan. Osmelyus' dolozhit'...
Hludov. YA v zdravom ume, priedu, ne bojtes', priedu.
Golovan. Slushayu. (Ischez.)
Hludov. Nu, stalo byt', ona plyvet tuda, v Konstantinopol'.
Golubkov (slepo). Da, da, da, v Konstantinopol'... YA vse  ravno  ot  vas  ne
     otstanu. Vot  ogni,  eto  ogni  v  portu,  smotrite.  Voz'mite  menya  v
     Konstantinopol'.
Hludov. O, chert, chert, chert...
Golubkov. Hludov, edem skoree!
Hludov. Zamolchi. (Bormochet.)  Nu  vot,  odnogo  ya  udovletvoril,  teper'  na
     svobode mogu pogovorit' s toboj.  (V  prostranstvo.)  CHego  ty  hochesh'?
     CHtoby ya ostalsya? Net, ne otvechaet. Bledneet, othodit, pokrylsya t'moj  i
     stal vdali.
Golubkov (toskuya). Hludov, ty bolen! Hludov, eto bred! Ostav' ego! Nam  nado
     speshit'! Ved' "Svyatitel'" ujdet, my opozdaem!
Hludov. CHert... chert... Kakaya-to Serafima... V Konstantinopol'... Nu,  edem,
     edem. (Bystro vyhodit.)

                          Golubkov vyhodit za nim.
                           Temno. Son konchaetsya.

                           Konec vtorogo dejstviya






                                                ...YAnychar sboit!..

          Strannaya   simfoniya.   Poyut   tureckie   napevy,  v  nih
          vpletaetsya  russkaya sharmanochnaya "Razluka", stony ulichnyh
          torgovcev,   gudenie   tramvaev.   I   vdrug  zagoraetsya
          Konstantinopol'    v    predvechernem    solnce.    Viden
          gospodstvuyushchij     minaret,    krovli    domov.    Stoit
          neobyknovennogo  vida  sooruzhenie,  vrode  karuseli, nad
          kotorym   krasuetsya   krupnaya  nadpis'  na  francuzskom,
          anglijskom   i   russkom   yazykah:   "Stoj!   Sensaciya v
          Konstantinopole! Tarakan'i bega!!! Russkaya azartnaya igra
          s  dozvoleniya  policii".  "Sensation  a  Constantinople!
          Courses  des cafards. Races of cock-roaches". Sooruzhenie
          ukrasheno  flagami  raznyh  stran.  Kassa s nadpisyami: "V
          ordinare"   i   "V   dvojnom".  Nadpis'  nad  kassoj  na
          francuzskom  i  russkom  yazykah:  "Nachalo  v  pyat' chasov
          vechera",  "Commencement  a  5  heures  du  soir".  Sboku
          restoran  na  vozduhe  pod zolotushnymi lavrami v kadkah.
          Nadpis':   "Russkij   delikates   -   vobla.  Porciya  50
          piastrov".  Vyshe  -  vyrezannyj iz fanery i raskrashennyj
          tarakan   vo  frake,  podayushchij  penyashchuyusya  kruzhku  piva.
          Lakonicheskaya  podpis':  "Pivo".  Vyshe sooruzheniya i szadi
          zhivet  v  znoe  svoej  zhizn'yu  uzkij  pereulok: prohodyat
          turchanki v charchafah, turki v krasnyh feskah, inostrannye
          moryaki  v  belom,  izredka provodyat oslikov s korzinami.
                       Lavchonka s kokosovymi orehami.
               Mel'kayut russkie v voennoj potrepannoj forme.
          Slyshny  zvonochki  prodavcov  limonada.  Gde-to  otchayanno
          vopit  mal'chishka:  "Press  dyu suar!" ["Presse du soir" -
                          "Vechernyaya gazeta" (fr.)]
          U vyhoda s pereulka vniz k sooruzheniyu CHarnota v cherkeske
          bez  pogon,  vypivshij,  nesmotrya  na  zharu,  i  mrachnyj,
          torguet rezinovymi chertyami, teshchinymi yazykami i kakimi-to
          prygayushchimi figurkami s lotka, kotoryj u nego na zhivote.

CHarnota. Ne b'etsya, ne  lomaetsya,  a  tol'ko  kuvyrkaetsya!  Kupite  krasnogo
     komissara dlya uveseleniya vashih detishek-angelochkov! Madam!  Madam!  Ashte
     pur votr anfan!  [Achetez  pour  votre  enfant!  -  Kupite  dlya  vashego
     rebenka! (fr.)]
Turchanka, lyubyashchaya mat'. Bunun fiaty nadyr?  Komb'en?  [Bunun  fiyatl  nedir?
     Combien? - Skol'ko eto stoit? (tur.) Skol'ko? (fr.)]
CHarnota.  Senkan  piastr,  madam,  senkan!  [Cinquante   piastres,   madame,
     cinquante! - Pyat'desyat piastrov, madam, pyat'desyat! (fr.)]
Turchanka, lyubyashchaya mat'. O, ioh! Bu pahaly dyr! [O, yok! Bu pahalidir! -  Oh,
     net! |to dorogo! (tur.)] (Prohodit.)
CHarnota. Madam! Karan! A, chtob tebe propast'! Da u tebya i detej  nikogda  ne
     bylo! Geen zi!.. Geen zi!.. [Quarante!..  Gehen  Sie!..  Gehen  Sie!..-
     Sorok! (fr.) Poshla ty!.. Poshla!.. (nem.)] Stupaj v garem! Bozhe moj,  do
     chego zhe svolochnoj gorod!

          Gde-to    nadryvayutsya    prodavcy,   krichat:   "Kajmaki,
                      kajmaki!", "Ambulyasi! Ambulyasi!"
                               Struitsya znoj.
            V kasse voznikaet lichiko. CHarnota podhodit k kasse.

     Mar'ya Konstantinovna, a Mar'ya Konstantinovna!
Lichiko. CHto vam, Grigorij Luk'yanovich?
CHarnota. Vidite li, kakoe del'ce... Nel'zya li mne segodnya v kredit postavit'
     na YAnychara?
Lichiko. Pomilujte, Grigorij Luk'yanovich, ne mogu ya.
CHarnota. CHto zhe, ya zhulik, ili farmazon konstantinopol'skij, ili  neizvestnyj
     vam chelovek? Mozhno by, kazhetsya, poverit' generalu, kotoryj  imeet  svoe
     torgovoe delo ryadom s begami?
Lichiko. Tak-to ono tak... Skazhite sami Arturu Arturovichu.
CHarnota. Artur Arturovich!
Artur  (poyavlyaetsya  na  karuseli,  kak  Petrushka   iz-za   shirm,   muchaetsya,
     pristegivaya frachnyj vorotnichok). V chem delo? Komu ya  ponadobilsya?  A!..
     CHem mogu?
CHarnota. Vidite li, ya hotel vas poprosit'...
Artur. Net! (Skryvaetsya.)
CHarnota. CHto eto za hamstvo! Kuda ty skrylsya, prezhde chem ya skazal?
Artur (poyavlyaetsya). Tak ved' ya zhe znayu, chto vy skazhete.
CHarnota. Interesno - chto?
Artur. Gorazdo interesnee to, chto ya vam skazhu.
CHarnota. Interesno - chto?
Artur. Kredit - nikomu! (Skryvaetsya.)
CHarnota. Vot skotina!

          V restorane poyavlyayutsya dvoe francuzskih moryakov, krichat:
          "|n  bok!  |n bok!" ["Un bock! Un bock!" - "Kruzhku piva!
                  Kruzhku piva!" (fr.)] Lakej podaet pivo.

Lichiko. Klop po vas polzet, Grigorij Luk'yanovich, snimite.
CHarnota. Da nu ego k chertu, i ne  podumayu  snimat',  sovershenno  bespolezno.
     Puskaj polzet, on mne ne meshaet. Ah, gorod!.. Kakih ya tol'ko gorodov ne
     perevidal, no takogo... Da, vidal mnogie goroda, ocharovatel'nye goroda,
     mirovye!
Lichiko. Kakie zhe vy goroda vidali, Grigorij Luk'yanovich?
CHarnota. Gospodi! A Har'kov! A Rostov!  A  Kiev!  |h,  Kiev-gorod,  krasota,
     Mar'ya Konstantinovna! Vot tak Lavra pylaet na gorah, a Dnepro,  Dnepro!
     Neopisuemyj vozduh, neopisuemyj  svet!  Travy,  senom  pahnet,  sklony,
     doly, na Dnepre chertoroj! I pomnyu, kakoj slavnyj boj  byl  pod  Kievom,
     prelestnyj boj!  Teplo  bylo,  solnyshko,  teplo,  no  ne  zharko,  Mar'ya
     Konstantinovna. I vshi, konechno, byli... Vosh' - vot eto nasekomoe!
Lichiko. Fu, gadosti kakie govorite, Grigorij Luk'yanovich!
CHarnota. Pochemu zhe gadost'? Razbirat'sya vse-taki nuzhno v nasekomyh.  Vosh'  -
     zhivotnoe voennoe, boevoe, a klop - parazit. Vosh' hodit  eskadronami,  v
     konnom stroyu, vosh' kroet lavoj, i  togda,  znachit,  budut  gromadnejshie
     boi! (Toskuet.) Artur!
Artur (vyglyadyvaet vo frake). CHego vy tak krichite?
CHarnota. Smotryu ya na tebya i voshishchayus', Artur! Vot uzh  ty  i  vo  frake.  Ne
     chelovek ty, a igra prirody - tarakanij car'. Nu i vezet tebe!  Vprochem,
     vasha naciya voobshche vezuchaya!
Artur. Esli vy opyat' nachnete propovedovat' zdes'  antisemitizm,  ya  prekrashchu
     besedu s vami.
CHarnota. Da tebe-to chto? Ved' ty zhe vengerec!
Artur. Tem ne menee.
CHarnota. Vot i ya govoryu: vezet vam, vengercam! Vot  chego,  Artur  Arturovich:
     hochu ya likvidirovat' svoe predpriyatie. (Pokazyvaet na lotok.)
Artur. Pyat'desyat.
CHarnota. CHego?
Artur. Piastrov.
CHarnota. Ty chto zhe, nasmeshki stroish' nado mnoj? YA shtuku prodayu po pyat'desyat!
Artur. Nu i prodolzhaj!
CHarnota. Vy, stalo byt', i vpred' namereny krovopijstvovat'?    (
Artur. YA vam ne navyazyvayus'.
CHarnota. Schastlivyj vy chelovek,  Artur  Arturovich,  ne  popalis'  vy  mne  v
     Severnoj Tavrii!
Artur. Nu, zdes', slava bogu, ne Severnaya Tavriya!
CHarnota. Voz'mi gazyri. Serebryanye.
Artur. Gazyri vmeste s yashchikom - dve liry pyat'desyat.
CHarnota. Na, beri! (Otdaet yashchik i gazyri Arturu.)
Artur. Pozhalujsta. (Otdaet den'gi CHarnote.)

          V  karusel' prohodyat troe v shapkah s pavlin'imi per'yami,
                       v bezrukavkah i s garmoniyami.

     (Skrylsya,  potom  opyat'  vyglyanul,  krichit.)  Pyat'  chasov! My nachinaem!
     Pozhalujte, gospoda!

          Nad  karusel'yu  vzvivaetsya  russkij  trehcvetnyj flag. V
          karuseli  garmonii  zaigrali  zalihvatskij marsh. CHarnota
                        pervym ustremlyaetsya k kasse.

CHarnota. Davajte, Mar'ya Konstantinovna, na dve liry pyat'desyat na YAnychara!

          K kasse povalila publika. Vlamyvaetsya gruppa ital'yanskih
          voennyh  moryakov, za nimi - anglijskie matrosy, s nimi -
          prostitutka-krasavica.   Polezli  zhuliki  raznogo  tipa,
                               mel'knul negr.
          Marsh  gremit.  V  restorane  letaet  lakej, podaet pivo.
          Artur,  vo  frake  i  v cilindre, vzvilsya nad karusel'yu.
                                Marsh smolk.

Artur. Ms'e, dam! Bega otkryty! Ne vidannaya nigde v mire russkaya  pridvornaya
     igra! Tarakan'i bega! Kurs de kafar! Lamyuzeman  prefere  de  la  defyant
     emperatris  ryuss!  [Courses  de  cafards!  L!amusement  prefere  de  la
     defiante  Imperatrice  russe!  (fr.)]  Korso  del'  p'yatella!  Rejs  of
     kok-rochs! [Corso del piatella! Races of cock-roaches! (it., angl.)]

           Poyavlyayutsya dvoe policejskih - ital'yanskij i tureckij.

     Pervyj  zaezd!  Begut:  pervyj nomer - CHernaya ZHemchuzhina! Nomer vtoroj -
     favorit YAnychar.
Ital'yancy-matrosy (aplodiruyut, krichat). |vviva YAnycharre! [Evviva Janicharre!
     - Da zdravstvuet YAnychar! (it.)]
Anglichane-matrosy (svistyat, krichat). |u ej!  |uej!  [Away!  Away!  -  Doloj!
     Doloj! (angl.)]

          Vlamyvaetsya  potnaya,  vzvolnovannaya figura v kotelke i v
                           intendantskih pogonah.

Figura. Opozdal?! Pobezhali?

                             Golos: "Pospeesh'!"

Artur. Tretij - Baba-YAga! CHetvertyj  -  Ne  plach',  ditya!  Seryj  v  yablokah
     tarakan!

          Kriki:  "Ura! Ne plach', ditya!", "It iz e suindl! It iz e
          suindl!"  [It  is  a  swindle! It is a swindle! - Afera!
                              Afera! (angl.)]

     SHestoj - Huligan! Sed'moj - Pugovica!

            Kriki: "| trep!" [A trap! - Lovushka! (angl.)] Svist.

Artur. Aj beg er pardon! [I beg your  pardon!  -  Proshu  proshcheniya!  (angl.)]
     Nikakih  shansov!  Tarakany  begut  na  otkrytoj  doske,   s   bumazhnymi
     naezdnikami!  Tarakany  zhivut  v  opechatannom  yashchike  pod   nablyudeniem
     professora  entomologii  Kazanskogo  imperatorskogo  universiteta,  ele
     spasshegosya  ot  ruk  bol'shevikov!  Itak,  k  nachalu!  (Provalivaetsya  v
     karusel'.)

          Tolpa igrokov hlynula v karusel'. Mal'chishki poyavilis' na
          kamennom zabore. V karuseli gul, potom mertvoe molchanie.
          Potom   garmonii   zaigrali  "Svetit  mesyac";  v  muzyke
                     pobezhali, shursha, tarakan'i lapki.
                  Otchayannyj golos v karuseli: "Pobezhali!"
          Mal'chishka-grek,   pohozhij   na  d'yavolenka,  tancuet  na
                   zabore, krichit: "Pobezali, pobezali!"
                   Krik v karuseli: "YAnychar sboit!" Gul.

CHarnota (u kassy). Kak sboit? Byt' etogo ne mozhet!!

                    Golos v karuseli: "Ne plach', ditya!"
                    Drugoj golos: "Davaj, davaj, davaj!"

     Ubit' Arturku malo!

          Lichiko  bespokojno  vysovyvaetsya  iz  kassy. Policejskie
              proyavlyayut bespokojstvo, zaglyadyvayut v karusel'.

Figura (vybezhav iz karuseli). ZHul'nichestvo! Arturka pivom opoil YAnychara!

          Artur  vyryvaetsya  iz  karuseli.  Obe faldy fraka u nego
          otorvany,  cilindr  prevrashchen v lepeshku, vorotnichka net.
                Lico v krovi. Za nim gonitsya tolpa igrokov.

Artur (krichit otchayanno). Mar'ya Konstantinovna, zovite policiyu!

                   Lichiko ischezaet. Policejskie svistyat.

Ital'yancy-matrosy   (krichat).   Lyadro!   Skrokkone!   Truffatorre!   [Ladro!
     Scroccone! Truffatore! - Vor! ZHulik! Moshennik! (it.)]
Prostitutka-krasavica.   Bej   Artura,   Dzhanni!   (Arturu.)    Inganatorre!
     [Ingannatore! - Merzavec! (it.)]
Matrosy-anglichane.  Hip!  Hip!  Hurah!  Long  lyajf  Pugovitca!  [Long   live
     Pugowitza! - Hip, hip, ura! Da zdravstvuet Pugovica! (angl.)]
Prostitutka-krasavica. Bratiki! Fratelli!  Kto-to  podkupil  Arturku,  chtoby
     Pugovicu igrat'! Favorit  tryaset  lapkami,  p'yan,  kak  zyuzya!  Gde  eto
     vidano, chtoby YAnychar sboil?!
Artur (v otchayanii). Gde vy videli kogda-libo p'yanogo tarakana? ZHe vu  demand
     en pe, u e-seke vu zave vyu en  kafar  sul'?  Polis!  Polis!  O  skur!..
     [Police! Police! Au secours! - Policiya! Policiya! Na pomoshch'! (fr.)]
Prostitutka-krasavica. Mansonzh! [Mensonge! - Lozh'! (fr.)] Vsya publika igrala
     YAnychara! Bejte ego, moshennika!
Ital'yanec-matros (shvatyvaet Artura za glotku, krichit). A,  marmal'ya!!  [Ah,
     marmaglia!! - ZHul'e!! (it.)]
Ital'yancy (krichat). Kanal'ya!!
Artur (tomno). Ubivayut...
Bocman-anglichanin (ital'yancu). Stop! Kip bek!  [Stop!  Keep  back!  -  Stoj!
     Nazad! (angl.)] (Shvatyvaet ital'yanca.)
Figura. Daj emu po uhu!
Prostitutka-krasavica (anglichaninu). A, tak vy zastupat'sya?

                 Anglichanin udaryaet ital'yanca, tot padaet.

Prostitutka-krasavica. O, sokkorso, fratelli! [A soccorso,  fratelli!  -  Na
     pomoshch', bratishki!  (it.)]  Bejte,  bratishki,  anglichan!  Ital'yancy,  na
     pomoshch'!

          Anglichane    shvatyvayutsya   s   ital'yancami.   Ital'yancy
                             vytaskivayut nozhi.
          Pri  vide  nozhej  publika  s  voem  brosaetsya  v  raznye
          storony.   Mal'chishka-grek,   tancuya  na  stene,  krichit:
          "Anglicanov  rezut!!"  Iz  pereulka,  svistya,  vryvaetsya
          tolpa ital'yanskih i tureckih policejskih s revol'verami.
          CHarnota  u  kassy,  shvatyvaetsya  za  golovu.  Son vdrug
                               razvalivaetsya.
                T'ma... Nastaet tishina, i techet novyj son...




                                         ...Razluka ty, razluka!..

          Poyavlyaetsya   dvor   s   kiparisami,   dvuhetazhnyj  dom s
          galereej.  Vodoem  u  kamennoj  steny, tiho stuchat kapli
          vody  Kamennaya  skam'ya  u  kalitki. Povyshe doma - krivoj
          pustynnyj   pereulok.   Solnce   saditsya  za  balyustradu
                 minareta. Pervye predvechernie teni. Tiho.

CHarnota (vhodit vo dvor). CHertova Pugovica! Vprochem, delo ne v Pugovice, a v
     tom, chto ya propal bespovorotno. S容st ona menya, s容st. Ubezhat', chto li?
     A kuda, esli sprosit' vas, Grigorij Luk'yanovich, vy pobezhite? Zdes'  vam
     ne Tavriya, begat' ne polagaetsya. Aj-yaj-yaj!

          Dver'  na galerejku otkryvaetsya, i vyhodit Lyus'ka. Odeta
          neryashlivo  Lyus'ka  golodna, ot etogo glaza ee blestyat, a
                lico dyshit nezemnoj, no mimoletnoj krasotoj.

Lyus'ka.  A,  zdraviya   zhelayu,   vashe   prevoshoditel'stvo!   Bonzhur,   madam
     Barabanchikova!
CHarnota. Zdravstvuj, Lyusen'ka!
Lyus'ka. Otchego zhe vy tak rano? YA by na vashem meste  proshlyalas'  do  pozdnego
     vechera, tem bolee chto doma ochen' skuchno,  ni  provizii,  ni  deneg.  No
     schastlivye vesti napisany na vashem vyrazitel'nom lice, i yashchika  net.  I
     gazyri otsutstvuyut. Kazhetsya, ya nachinayu ponimat', v chem delo.  Pozhalujte
     den'gi, ya i Serafima ne eli so vcherashnego dnya nichego. Bud'te lyubezny.
CHarnota. A gde Serafima?
Lyus'ka. |to ne vazhno. Ona stiraet. Nu, podavaj den'gi.
CHarnota. Sluchilas' katastrofa, Lyusen'ka.
Lyus'ka. Neuzheli? Gde gazyri?
CHarnota. YA, Lyusi, zadumal prodat' ih  i,  vidish'  li,  polozhil  v  yashchik,  na
     minutku snyal yashchik na Gran-Bazare, i...
Lyus'ka. Ukrali?
CHarnota. Ugu...
Lyus'ka. Konechno, chelovek s chernoj borodoj ukral, ne pravda li?
CHarnota (slabeya). Pri chem tut chelovek s chernoj borodoj?
Lyus'ka. A on vsegda kradet u merzavcev na Gran Bazare. Tak chestnoe  slovo  -
     ukrali?

                          CHarnota kivaet golovoj.

     Togda vot chto. Ty znaesh', kto ty, Grisha, takov?
CHarnota. Kto?
Lyus'ka. Poslednij podlec!
CHarnota. Kak ty smeesh'?

          Serafima  vyhodit  s vedrom, ostanavlivaetsya. Ssoryashchiesya
                              ee ne zamechayut.

Lyus'ka. Smeyu, potomu chto yashchik byl kuplen na moi den'gi!
CHarnota. Ty mne zhena, i u nas obshchie den'gi.
Lyus'ka. U muzha - ot torgovli chertyami, a u zheny ot  torgovli  sovsem  drugimi
     veshchami!
CHarnota. CHto ty skazala?
Lyus'ka. Da chto ty valyaesh' duraka! Na proshloj nedele  s  francuzom  ya  psalmy
     ezdila pet'?  Kto-nibud'  u  menya  sprosil,  otkuda  u  menya  pyat'  lir
     poyavilos'? I na pyat' lir nedelyu zhili, i ty, i ya, i Serafima! No eto eshche
     ne vse! YAshchik s gazyryami ostalsya ne  na  Gran-Bazare,  a  na  tarakan'ih
     begah! Nu-s, podvedem itogi. Lihoj  rycar'  general  CHarnota  razgromil
     kontrrazvedku, vynuzhden byl iz armii bezhat', nu i teper' nishchenstvuet  v
     Konstantinopole, a s nim i ya!
CHarnota. Ty chto zhe, mozhesh' upreknut' menya za to, chto  ya  zhenshchinu  ot  gibeli
     spas? Za Simku mozhesh' upreknut'?
Lyus'ka. Net! A ee, Simku, mogu  upreknut',  mogu!  (Zakusila  udila.)  Pust'
     zhivet neporochnaya  Serafima,  vzdyhaet  po  svoem  propavshem  bez  vesti
     Golubkove, pust'  zhivet  i  blistatel'nyj  general  za  schet  rasputnoj
     Lyus'ki.
Serafima. Lyusya!
Lyus'ka. Podslushivat' tebe kak budto i ne k licu, Serafima Vladimirovna!
Serafima. YA i ne dumala podslushivat', ne zanimayus' etim. Uslyshala  sluchajno,
     i horosho, chto uslyshala. Pochemu zhe  ty  ran'she  mne  nichego  ne  skazala
     naschet pyati lir?
Lyus'ka. CHto ty lukavish', Serafima, chto ty, slepaya, chto li?
Serafima. Klyanus' tebe, ya nichego ne znala. YA dumala, chto pyat' lir on prines.
     No ne bespokojsya, Lyusya, ya otrabotayu.
Lyus'ka. Pozhalujsta, bez blagorodstva!
Serafima. Ne serdis', ne budem ssorit'sya. Vyyasnim polozhenie.
Lyus'ka. Vyyasnyat' tut nechego. Zavtra  greki  nas  turnut  s  kvartiry,  zhrat'
     absolyutno nechego, vse prodano.  (Zagoraetsya  vnov'.)  Net,  ya  ne  mogu
     uspokoit'sya! |to on dovel menya do belogo kaleniya!  (CHarnote,)  Otvechaj,
     proigral?
CHarnota. Proigral.
Lyus'ka. Ah ty!..
CHarnota. Vojdi v moe polozhenie! Ne mogu ya torgovat' chertyami! YA voeval!
Serafima. Lyusya, bros', bros'... Nu, bros'! Poltory-dve liry, nu chem oni  nam
     pomogut?

                                 Molchanie.

     A ved' dejstvitel'no kakoj-to zlostnyj rok nas travit.
Lyus'ka. Lirika!
CHarnota (vnezapno, Lyus'ke). Ty byla s francuzom?
Lyus'ka. Podi ty k chertu ot menya!
Serafima. Tishe, tishe, tishe! Perestan'te ssorit'sya, sejchas ya prinesu uzhin.
Lyus'ka. Bros', Simka, ne beris'  ne  za  svoi  dela.  Ty  moimi  slovami  ne
     obizhajsya. YA vse ravno pojdu po etoj doroge. YA ne evshi sidet' ne budu, u
     menya principov netu!
Serafima. I ya ne evshi sidet' ne budu i na chuzhoj schet  pitat'sya  ne  budu.  A
     znat', chto ty hodish', zarabatyvaesh', i sidet'  zdes'  -  eto  uzh  takaya
     podlost', takaya podlost'! Nado bylo mne vse skazat'!  Popali  vmeste  v
     yamu, vmeste i dejstvovat' budem!
Lyus'ka. CHarnota prodast revol'ver.
CHarnota. Lyusen'ka, shtany prodam, vse prodam,  tol'ko  ne  revol'ver!  YA  bez
     revol'vera zhit' ne mogu!
Lyus'ka. On tebe golovu zamenyaet. Nu, i pitajsya na zhenskij schet!
CHarnota. Ty ne iskushaj menya!
Lyus'ka. Vot tol'ko tron' menya pal'cem, ya tebya otravlyu noch'yu!
Serafima. Perestan'te! CHto vy gryzetes' vse vremya? YA vam govoryu, budet uzhin!
     |to vy s golodu!
Lyus'ka. CHto ty tam zatevaesh', dura?
Serafima. Nichego ya ne dura, a byla dejstvitel'no duroj! Da ne vse li  ravno,
     chem torgovat'. Vse  eto  takaya  chepuha!  (Uhodit  na  galerejku,  potom
     vozvrashchaetsya  v  shlyape  i  vyhodit  iz  dvora.)  ZHdite  menya,   tol'ko,
     pozhalujsta, bez draki.

                    Gde-to sharmanka zaigrala "Razluku".

Lyus'ka. Simka! Simka!
CHarnota. Sima!

                                 Molchanie.

Lyus'ka. U, gnusnyj gorod! U, klopy! U, Bosfor! A ty!..
CHarnota. Zamolchi.
Lyus'ka. Nenavizhu ya tebya, i sebya, i vseh russkih! Izgoi  chertovy!  (Uhodit  v
     galereyu.)
CHarnota (odin). V Parizh ili v Berlin, kuda podat'sya? V Madrid,  mozhet  byt'?
     Ispanskij  gorod...  Ne  byval.  No  mogu  pari  derzhat',   chto   dyra.
     (Prisazhivaetsya na kortochki, sharit pod kiparisom,  nahodit  okurok.)  Do
     chego greki zhadnyj narod, ved' do samogo hvostika dokurivaet, sukin kot!
     Net, ya ne soglasen  s  neyu,  nashi  russkie  luchshe,  opredelenno  luchshe.
     (Zazhigaet okurok i uhodit v galereyu.)

          Vo  dvor  vhodit  Golubkov,  on  v  anglijskom frenche, v
          obmotkah  i  v tureckoj feske. S sharmankoj. Stavit ee na
               zemlyu, nachinaet igrat' "Razluku", potom marsh.

     (Krichit  s  galerei.)  Perestanesh'  li  ty,  tureckaya  morda,  mne dushu
     nadryvat'?
Golubkov. CHto? Gri... Grigorij Luk'yanovich?! Govoril, chto najdu! Nashel!
CHarnota. Kto takoj? Ty, privat-docent?
Golubkov (saditsya na kraj vodoema, v volnenii). Nashel.
CHarnota (sbegaet k nemu). Menya-to nashel, nashel... YA tebya  za  turka  prinyal.
     Zdravstvuj! (Celuet Golubkova.)  Na  chto  ty  pohozh!  |,  postarel!  My
     dumali, chto ty u bol'shevikov ostalsya. Gde zhe ty propadal polgoda?
Golubkov. Sperva v lagere okolachivalsya, potom tifom zabolel, v bol'nice  dva
     mesyaca  provalyalsya,  a  teper'  vot  hozhu  po  Konstantinopolyu,  Hludov
     priyutil. Ego, ty znaesh', razzhalovali, iz armii von!
CHarnota. Slyshal. YA, brat, i sam teper'  chelovek  shtatskij.  Nasmotrelis'  my
     tut. No s sharmankoj eshche nikogo ne bylo.
Golubkov. Mne s sharmankoj ochen' udobno. Po dvoram hozhu i takim obrazom  ishchu.
     Govori srazu, umerla ona? Govori, ne bojsya. YA ko vsemu privyk.
CHarnota. A, Serafima! Zachem umerla? Popravilas', zhivehon'ka!
Golubkov. Nashel! (Obnimaet CHarnotu.)
CHarnota. Konechno, zhiva. No, nado skazat', v  trudnoe  polozhenie  my  popali,
     docent! Vse ruhnulo! Dobegalis' my, Serezha, do ruchki!
Golubkov. A gde zh ona, gde Serafima?
CHarnota. Tut ona. Pridet. Muzhchin poshla lovit' na Peru.
Golubkov. CHto?!
CHarnota. Nu chego ty na menya vypyatilsya? Sdyhaem  s  golodu.  Ni  gazyrej,  ni
     deneg.
Golubkov. Kak tak poshla na Peru? Ty lzhesh'!
CHarnota. CHego tam lzhesh'? YA sam  ne  kuril  segodnya  poldnya.  V  Madrid  menya
     chego-to kidaet... Snilsya mne vsyu noch' Madrid...

          Poslyshalis'  golosa. Vo dvor vhodit Serafima, a za nej -
          grek-donzhuan, uveshannyj pokupkami i s butylkami v rukah.

Serafima. O net, net, eto  budet  ochen'  udobno,  my  posidim,  poboltaem...
     Pravda, my zhivem na bivuakah...
Grek-donzhuan (s sil'nym akcentom). Ochen', ochen' milo! YA boyus' stesnit'  vas,
     madam.
Serafima. Pozvol'te, ya poznakomlyu vas...

                    CHarnota povorachivaetsya spinoj k nej.

     Kuda zhe vy, Grigorij Luk'yanovich, eto neudobno!
Grek-donzhuan. Ochen', ochen' priyatno!
Serafima (uznav Golubkova). Bozhe moj!

          Golubkov, tyazhelo morshchas', podymaetsya s vodoema, podhodit
                         k greku i daet emu v uho.
          Grek-donzhuan  ronyaet  pokupki,  krajne podavlen. V oknah
           poyavlyayutsya vstrevozhennye grecheskie i armyanskie golovy.
                         Lyus'ka vyhodit na galereyu.

Grek-donzhuan. CHto eto? Takoe chto?..
Serafima. Bozhe moj!.. Pozor, pozor!
CHarnota. Gospodin grek!
Grek-donzhuan. A, eto ya v muholovku popal, priton! (Pechalen.)
Serafima.  Prostite  menya,  ms'e,  prostite,  radi  boga!  |to   uzhas,   eto
     nedorazumenie...
CHarnota  (beryas'  za  revol'ver,  oborachivaetsya   k   oknam).   Siyu   minutu
     provalit'sya!

                 Golovy provalivayutsya, i okna zakryvayutsya.

Grek-donzhuan (tosklivo). Oj, bozhe...
Golubkov (dvinulsya k nemu). Vy...
Grek-donzhuan (vynuv bumazhnik i chasy). Na koshelek i na chasy, hrabryj chelovek!
     ZHizn' moya dorogaya, u menya sem'ya,  magazin,  detki...  Nichego  ne  skazhu
     policii... zhivi, dobryj chelovek, slav' boga vsemogushchego...
Golubkov. Von otsyuda!
Grek-donzhuan. Ah, Stambul, kakoj stal!..
Golubkov. Pokupki vzyat'!

          Grek-donzhuan  hotel  bylo vzyat' pokupki, no vsmotrelsya v
                      lico Golubkova i kinulsya bezhat'.

Lyus'ka. Gospodin Golubkov? A my vas  ne  dalee  kak  chas  nazad  vspominali!
     Dumali, chto vy nahodites' von tam, v Rossii. No vash vyhod mozhno schitat'
     blestyashchim!
Golubkov. A vy, Serafima Vladimirovna, chto zhe eto vy delaete?! YA i  plyl,  i
     bezhal, byl v bol'nice, vidite, golova moya  obrita...  Bezhal  tol'ko  za
     toboj! A ty, chto ty tut delaesh'?
Serafima. Kto vam dal pravo uprekat' menya?
Golubkov. YA tebya lyublyu, ya gnalsya za toboj, chtoby tebe eto skazat'!
Serafima. Ostav'te menya. YA bol'she  nichego  ne  hochu  slyshat'!  Mne  vse  eto
     nadoelo! Zachem vy poyavilis' opyat' peredo mnoj? Vse my nishchie!  Otdelyayus'
     ot vas!.. Hochu pogibat' odna! Bozhe, kakoj pozor! Kakoj sram! Proshchajte!
Golubkov. Ne uhodite, umolyayu!
Serafima. Ni za chto ne vernus'! (Uhodit.)
Golubkov. Ah, tak! (Vyhvatyvaet vnezapno kinzhal u CHarnoty i brosaetsya  vsled
     za Serafimoj.)
CHarnota (obhvativ ego, otnimaet kinzhal). Ty  chto,  s  uma  soshel?  V  tyur'mu
     hochetsya?
Golubkov. Pusti! YA vse ravno ee  najdu,  ya  vse  ravno  ee  zaderzhu!  Ladno!
     (Saditsya na kraj vodoema.)
Lyus'ka. Vot predstavlenie tak predstavlenie! Greki porazheny.  Nu,  dovol'no.
     CHarnota, otkryvaj svertok, ya golodna.
Golubkov. Ne dam prikosnut'sya k svertkam!
CHarnota. Net, ne otkroyu.
Lyus'ka.  Ah,  vot  chto!  Nu,  terpenie  moe   konchilos'.   Vypila   ya   svoyu
     konstantinopol'skuyu chashu, dovol'no. (Beret v  galeree  shlyapu,  kakoj-to
     svertok, vyhodit.) Nu-s, Grigorij Luk'yanovich, zhelayu vam vsego horoshego.
     Sovmestnaya nasha zhizn' konchena. U Lyus'ki  est'  znakomstva  v  vostochnom
     ekspresse, i Lyus'ka byla dura, chto sidela zdes' polgoda! Proshchajte!
CHarnota. Kuda ty?
Lyus'ka. V Parizh! V Parizh! Proshchajte! (Ischezaet v pereulke.)

          CHarnota  i  Golubkov  sidyat  na  krayu  vodoema i molchat.
          Mal'chishka-turok  vedet  kogo-to, manit, govorit: "Zdes',
          zdes'!" Za mal'chishkoj idet Hludov v shtatskom. Postarel i
                                  posedel.

CHarnota. Vot i Roman. I on poyavilsya. Ty chto, smotrish', chto  gazyrej  net?  YA
     tozhe, kak i ty, chelovek vol'nyj.
Hludov. Da uzh vizhu. Nu, zdravstvuj, Grigorij Luk'yanovich. Da, vot tak  vse  i
     hodim odin po sledam drugogo. (Ukazyvaet na Golubkova.) To ya ego lechil,
     a teper' on nositsya s mysl'yu menya vylechit'.  Mezhdu  delom  na  sharmanke
     igraet. (Golubkovu.) Nu chto, i tut bezrezul'tatno?
Golubkov. Net, nashel. Tol'ko ty menya ni o chem ne sprashivaj. Ne sprashivaj  ni
     o chem.
Hludov. YA tebya i ne sprashivayu. |to delo tvoe. Mne vazhno tol'ko - nashel?
Golubkov. Hludov! YA poproshu tebya tol'ko ob  odnom,  i  ty  odin  eto  mozhesh'
     sdelat'. Dogoni ee, ona ushla ot menya, zaderzhi ee, poberegi,  chtoby  ona
     ne ushla na panel'.
Hludov. Pochemu zhe ty sam ne mozhesh' etogo sdelat'?
Golubkov. Zdes', na vodoeme, ya prinyal tverdoe reshenie, ya uezzhayu v  Parizh.  YA
     najdu Korzuhina, on  bogatyj  chelovek,  on  obyazan  ej  pomoch',  on  ee
     pogubil.
Hludov. Kak ty poedesh'? Kto tebya pustit vo Franciyu?
Golubkov. Tajkom uedu. YA segodnya igral v portu na sharmanke,  kapitan  prinyal
     vo mne uchastie, ya vas, govorit,  v  tryum  zaberu,  v  tryume  v  Marsel'
     otvezu.
Hludov. CHto zhe? Dolgo ya dolzhen ee karaulit'?
Golubkov. YA skoro vernus', i dayu tebe klyatvu, chto bol'she nikogda ni o chem ne
     poproshu.
Hludov. Dorogo mne oboshlas' eta stanciya. (Oborachivaetsya.) Net, netu.
CHarnota (shepotom). Horosh karaul'shchik!
Golubkov (shepotom). Ne smotri na nego, on boretsya s etim.
Hludov. Kuda zhe ona sejchas poshla?
CHarnota. |to netrudno ugadat'. Poshla u greka proshchen'ya vymalivat', na  SHishly,
     v komissionnyj magazin. YA ego znayu.
Hludov. Nu, horosho.
Golubkov. Tol'ko chtob ne ushla na panel'!
Hludov. U menya-to? U menya ne ujdet. Nedarom govoril odin vestovoj, mimo tebya
     ne proskochish'... Nu, vprochem, ne budem vspominat'...  Pomyani,  gospodi!
     (Golubkovu.) Deneg net?
Golubkov. Ne nado deneg!
Hludov. Ne duri. Vot dve liry, bol'she sejchas netu. (Otstegivaet medal'on  ot
     chasov.) Voz'mi medal'on, v sluchae krajnosti - prodash'. (Uhodit.)

          Vechernie  teni  gushche.  S  minareta polilsya sladkij golos
          muedzina  "La  il'  Alla il' Mahomet rassul' alla!" [Net
               boga, krome Allaha, i Magomet poslannik ego!]

Golubkov. Vot i noch' nastupaet... Uzhasnyj gorod! Nesterpimyj  gorod!  Dushnyj
     gorod! Da, chego zhe ya sizhu-to? Pora! Noch'yu uedu v tryume.
CHarnota. YA poedu s toboj. Nikakih my deneg ne dostanem, ya i  ne  nadeyus'  na
     eto, a tol'ko voobshche kuda-nibud' ehat' nado. YA zhe  govoryu,  dumal  -  v
     Madrid, no  Parizh  -  eto,  pozhaluj,  kak-to  pristojnee.  Idem.  To-to
     greki-hozyaeva udivyatsya i obraduyutsya!
Golubkov (idet). Nikogda net prohlady, ni dnem, ni noch'yu!
CHarnota (uhodit s nim). V Parizh tak v Parizh!

          Mal'chishka-turok  podbegaet  k  sharmanke,  vertit  ruchku.
          SHarmanka  igraet  marsh. Golos muedzina letit s minareta.
          Teni. Koe-gde zagorayutsya uzhe ogon'ki. V nebe blednovatyj
                  zolotoj rog. Potom t'ma. Son konchaetsya.

                          Konec tret'ego dejstviya






                             ...Tri karty, tri karty, tri karty!..

          Osennij  zakat  v  Parizhe. Kabinet gospodina Korzuhina v
          sobstvennom  osobnyake.  Kabinet  obstavlen neobyknovenno
          vnushitel'no.  V  chisle  prochego nesgoraemaya kassa. Krome
          pis'mennogo stola kartochnyj. Na nem prigotovleny karty i
                           dve nezazhzhennye svechi.

Korzuhin. Antuan!

          Vhodit  ochen'  blagoobraznogo  francuzskogo  vida  lakej
                         Antuan, v zelenom fartuke.

     Ms'e  Marshen  mave  averti  kil' ne viendra pa zozhurdyui, ne remyue pa lya
     tabl', zhe me servire plyu tar.

                                 Molchanie.

     Reponde  donk  kel'k  shoz!  [Monsieur  Marchand m'avait averti qu'il ne
     viendra  pas  aujourd'hui.  Ne remuez pas la table. Je me servirai plus
     tard. Repondez-donc quelque chose! - Ms'e Marshan soobshchil, chto ne pridet
     segodnya.  So stola ne nado ubirat'. YA budu obedat' pozdnee Da otvechajte
     zhe chto-nibud'! (fr.)] Da vy, kazhetsya, nichego ne ponyali?
Antuan. Tak tochno, Paramon Il'ich, ne ponyal.
Korzuhin. Kak "tak tochno" po-francuzski?
Antuan. Ne mogu znat', Paramon Il'ich.
Korzuhin. Antuan, vy russkij lentyaj. Zapomnite: chelovek, zhivushchij  v  Parizhe,
     dolzhen znat', chto russkij yazyk prigoden lish' dlya togo,  chtoby  rugat'sya
     nepechatnymi slovami  ili,  chto  eshche  huzhe,  provozglashat'  kakie-nibud'
     razrushitel'nye lozungi. Ni to, ni drugoe v Parizhe ne prinyato.  Uchites',
     Antuan, eto skuchno. CHto vy delaete v nastoyashchuyu minutu? Ke fet vu  a  se
     moman?
Antuan. ZHe... YA nozhi chishchu, Paramon Il'ich.
Korzuhin. Kak - nozhi, Antuan?
Antuan. Le kuto, Paramon Il'ich.
Korzuhin. Pravil'no. Uchites', Antuan.

                                  Zvonok.

     (Rasstegivaet   pizhamu,   govorit,   vyhodya.)  Prinyat'.  Avos'  partner
     podvernetsya.  ZHe  syui  a  lya  mezon  [Je  suis a la maison.- YA - doma].
     (Vyhodit.)

          Antuan   vyhodit  i  vozvrashchaetsya  s  Golubkovym.  Tot v
          matrosskih  chernyh  bryukah,  serom  potertom pidzhachke, v
                            rukah u nego kepka.

Golubkov.  ZHe  vudre  parle  a  ms'e  Korzuhin!.  [Je  voudrais   parler   a
     monsieur...- YA hotel by pogovorit' s ms'e... (fr.)]
Antuan. Pozhalujte vashu vizitnuyu kartochku, votr kart.
Golubkov. Kak? Vy russkij? A ya vas prinyal za francuza. Kak ya rad!
Antuan. Tak tochno, ya russkij. YA - Grishchenko.

                        Golubkov zhmet ruku Antuanu.

Golubkov. Delo vot v chem, kartochek u menya net. Vy prosto skazhite, chto,  mol,
     Golubkov iz Konstantinopolya.
Antuan. Slushayus'. (Skryvaetsya.)
Korzuhin  (vyhodya  uzhe  v  pidzhake,  bormochet).  Kakoj   takoj   Golubkov?..
     Golubkov... CHem mogu sluzhit'?
Golubkov. Vy, veroyatno, ne uznaete menya? My  s  vami  vstretilis'  god  tomu
     nazad v tu uzhasnuyu noch' na stancii v Krymu, kogda shvatili  vashu  zhenu.
     Ona sejchas v Konstantinopole na krayu gibeli.
Korzuhin. Na krayu... chego? Prostite, vo-pervyh, u menya net nikakoj  zheny,  a
     vo-vtoryh, i stancii ya ne pripomnyu.
Golubkov. Kak zhe? Noch'... eshche sdelalsya uzhasnyj moroz, vy  pomnite  moroz  vo
     vremya vzyatiya Kryma?
Korzuhin. K sozhaleniyu, ne pomnyu nikakogo moroza. Vy izvolite oshibat'sya...
Golubkov. No ved' vy - Paramon Il'ich Korzuhin, vy byli v Krymu,  ved'  ya  zhe
     vas uznal!
Korzuhin. Dejstvitel'no, ya nekotoroe vremya prozhival v Krymu, kak raz  togda,
     kogda tam bushevali eti poloumnye generaly. No, vidite li, ya  togda  uzhe
     uehal, nikakih svyazej s Rossiej ne imeyu i ne nameren  imet'.  YA  prinyal
     francuzskoe poddanstvo, zhenat ne byl, i dolzhen vam skazat', chto vot uzhe
     tretij mesyac, kak u menya v dome prozhivaet v kachestve lichnogo  sekretarya
     russkaya emigrantka, takzhe prinyavshaya francuzskoe  poddanstvo  i  familiyu
     Frezhol'. |to ocharovatel'nejshee sushchestvo nastol'ko tronulo  moe  serdce,
     chto, po sekretu vam skazat', ya nameren vskore na nej zhenit'sya, tak  chto
     vsyakie razgovory o kakoj-to yakoby imeyushchejsya u menya zhene mne nepriyatny.
Golubkov. Frezhol'... Znachit, vy otkazyvaetes' ot zhivogo  cheloveka!  No  ved'
     ona zhe ehala k vam!  Pomnite,  ee  arestovali?  Pomnite,  moroz,  okna,
     fonar' - golubaya luna?..
Korzuhin. Nu da, golubaya  luna,  moroz...  Kontrrazvedka  uzhe  pytalas'  raz
     shantazhirovat' menya pri pomoshchi legendy o kakoj-to moej zhene-kommunistke.
     Mne nepriyaten etot razgovor, gospodin Golubkov, povtoryayu vam.
Golubkov. Aj-yaj-yaj! Moya zhizn' mne snitsya!..
Korzuhin. Vne vsyakih somnenij.
Golubkov. YA ponyal. Ona vam meshaet, i ochen' horosho. Pust' ona  ne  zhena  vam.
     Tak dazhe luchshe. YA lyublyu ee, pojmite eto! I sdelayu vse dlya  togo,  chtoby
     vyruchit' ee iz ruk nishchety. No ya proshu vas pomoch' ej hotya  by  vremenno.
     Vy - bogatejshij chelovek,  vsem  izvestno,  chto  vse  vashi  kapitaly  za
     granicej. Dajte mne vzajmy tysyachu dollarov, i, lish' tol'ko my stanem na
     nogi, ya vam svyato ee vernu. YA otrabotayu!  YA  postavlyu  sebe  eto  cel'yu
     zhizni.
Korzuhin. Prostite, ms'e Golubkov, ya  tak  i  predpolagal,  chto  razgovor  o
     mificheskoj zhene privedet imenno k dollaram. Tysyachu? YA ne oslyshalsya?
Golubkov. Tysyachu. Klyanus' vam, [ya] vernu ee!
Korzuhin. Ah, molodoj chelovek! Prezhde chem govorit' o tysyache dollarov, ya  vam
     skazhu,  chto  takoe  odin  dollar.  (Nachinaet  balladu   o   dollare   i
     vdohnovlyaetsya.) Dollar! Velikij vsemogushchij duh! On vsyudu! Glyadite tuda!
     Von tam, daleko, na krovle, gorit zolotoj luch, a ryadom s nim  vysoko  v
     vozduhe sogbennaya chernaya koshka - himera! On i tam! Himera ego sterezhet.
     (Ukazyvaet tainstvenno v pol.) Neyasnoe oshchushchenie, ne shum i  ne  zvuk,  a
     kak by dyhanie vspuchennoj  zemli:  tam  streloyu  letyat  poezda,  v  nih
     dollar! Teper' zakrojte glaza i voobrazite - mrak, v nem  volny  hodyat,
     kak gory. Mgla i voda - okean! On strashen, on sozhret! No  v  okeane,  s
     sipeniem topok,  vzryvaya  milliony  tonn  vody,  idet  chudovishche!  Idet,
     kryahtit, neset na sebe ogni! Ono roet vodu,  emu  tyazhko,  no  v  adskih
     topkah, tam, gde golye kochegary, ono  neset  svoe  zolotoe  ditya,  svoe
     bozhestvennoe serdce - dollar! I vdrug trevozhno v mire!

          Gde-to   daleko  poslyshalis'  zvuki  prohodyashchej  voennoj
                                  muzyki.

     I  vot oni uzhe idut! Idut! Ih tysyachi, potom milliony! Ih golovy zapayany
     v stal'nye shlemy. Oni idut! Potom oni begut! Potom oni brosayutsya s voem
     grud'yu  na  kolyuchuyu  provoloku!  Pochemu oni kinulis'? Potomu chto gde-to
     oskorbili  bozhestvennyj  dollar!  No  vot v mire tiho, i vsyudu, vo vseh
     gorodah,  likuyushche krichat truby! On otomshchen! Oni krichat v chest' dollara!
     (Utihaet.)

                             Muzyka udalyaetsya.

Itak, gospodin Golubkov, ya dumayu, chto vy i sami  perestanete  nastaivat'  na
     tom,  chtoby  ya  vruchil  neizvestnomu  molodomu  cheloveku  celuyu  tysyachu
     dollarov?
Golubkov. Da, ya ne budu nastaivat'. No ya hotel by skazat' vam  na  proshchan'e,
     gospodin Korzuhin, chto vy  samyj  bezdushnyj,  samyj  strashnyj  chelovek,
     kotorogo ya kogda-libo videl. I vy poluchite vozmezdie, ono pridet! Inache
     byt' ne mozhet! Proshchajte. (Hochet ujti.)

                           Zvonok. Antuan vhodit.

Antuan. ZHeneral' CHarnota.
Korzuhin. Gm... Russkij den'. Nu, prosi, prosi.

          Antuan  uhodit.  Vhodit  CHarnota.  On v cherkeske, no bez
          serebryanogo  poyasa i bez kinzhala i v kal'sonah limonnogo
          cveta.  Vyrazhenie  lica  pokazyvaet,  chto CHarnote teryat'
                             nechego. Razvyazen.

CHarnota. Zdorovo, Paramosha!
Korzuhin. My s vami razve vstrechalis'?
CHarnota. Nu, vot vopros! Da ty chto, Paramon, grezish'? A Sevastopol'?
Korzuhin. Ah da, da... Ochen' priyatno. Prostite, a my s vami pili brudershaft?
CHarnota. CHert ego znaet, ne pripomnyu... Da raz vstrechalis', tak uzh, naverno,
     pili.
Korzuhin. Prosti, pozhalujsta... Vy, kazhetsya, v kal'sonah?
CHarnota. A pochemu eto tebya udivlyaet? YA ved' ne zhenshchina, koej etot vid odezhdy
     ne prisvoen.
Korzuhin. Vy... Ty, general, tak i po Parizhu shli, po ulicam?
CHarnota. Net, po ulice shel v shtanah, a  v  perednej  u  tebya  snyal.  CHto  za
     durackij vopros!
Korzuhin. Pardon! Pardon!
CHarnota (tiho Golubkovu). Dal?
Golubkov. Net. YA uhozhu. Pojdem otsyuda.
CHarnota. Kuda zhe eto my teper' pojdem? (Korzuhinu.) CHto  s  toboj,  Paramon?
     Tvoi sootechestvenniki, kotorye za  tebya  zhe  borolis'  s  bol'shevikami,
     pered toboyu, a ty otkazyvaesh' im v pustyakovoj summe. Da  ty  ponimaesh',
     chto v Konstantinopole Serafima golodaet?
Golubkov. Poproshu tebya zamolchat'. Slovom, idem, Grigorij!
CHarnota. Nu, znaesh', Paramon, greshnyj ya chelovek, narochno  by  k  bol'shevikam
     zapisalsya, tol'ko chtob tebya  rasstrelyat'.  Rasstrelyal  by  i  mgnovenno
     vypisalsya by obratno. Postoj, zachem eto karty u tebya? Ty igraesh'?
Korzuhin. Ne vizhu nichego udivitel'nogo v etom. Igrayu, i ochen' lyublyu.
CHarnota. Ty igraesh'! V kakuyu zhe igru ty igraesh'?
Korzuhin. Predstav', v devyatku, i ochen' lyublyu.
CHarnota. Tak sygraem so mnoj.
Korzuhin. YA s udovol'stviem by, no, vidite li,  ya  lyublyu  igrat'  tol'ko  na
     nalichnye.
Golubkov. Ty perestanesh' unizhat'sya, Grigorij, ili net? Pojdem!
CHarnota. Nikakogo unizheniya net  v  etom.  (SHepotom.)  Tebe  chto  skazano?  V
     krajnem  sluchae?  Krajnee  etogo  sluchaya  ne  budet.  Davaj  hludovskij
     medal'on!
Golubkov. Na, pozhalujsta, mne vse ravno teper'. I ya uhozhu.
CHarnota. Net, uzh my vyjdem vmeste. YA tebya s takoj fizionomiej ne otpushchu.  Ty
     eshche v Senu nyrnesh'. (Protyagivaet medal'on Korzuhinu.) Skol'ko?
Korzuhin. Gm... prilichnaya veshch'... Nu chto zhe, desyat' dollarov.
CHarnota. Odnako, Paramon! |ta veshch' stoit gorazdo bol'she, no ty, po-vidimomu,
     v etom ne razbiraesh'sya. Nu chto zhe, poshlo! (Vruchaet medal'on  Korzuhinu,
     tot daet emu desyat' dollarov. Saditsya k  kartochnomu  stolu,  otkatyvaet
     rukava cherkeski, vzlamyvaet kolodu.) Kak raba tvoego zovut?
Korzuhin. Gm... Antuan.
CHarnota (zychno). Antuan!

                             Antuan poyavlyaetsya.

     Prinesi mne, golubchik, zakusit'.
Antuan (udivlenno, no pochtitel'no ulybnuvshis'). Slushayu-s...  A  lenstan!  [A
     l'instant!- Siyu minutu! (fr.)] (Ischezaet.)
CHarnota. Na skol'ko?
Korzuhin. Nu, na eti samye desyat' dollarov. Poproshu kartu.
CHarnota. Devyat'.
Korzuhin (platit). Poproshu na kvit.
CHarnota (mechet). Devyat'.
Korzuhin. Eshche raz kvit.
CHarnota. Kartu zhelaete?
Korzuhin. Da. Sem'.
CHarnota. A u menya vosem'.
Korzuhin (ulybnuvshis'). Nu, tak i byt', na kvit.
Golubkov (vnezapno). CHarnota! CHto ty delaesh'? Ved' on udvaivaet i,  konechno,
     sejchas voz'met u tebya vse obratno!
CHarnota. Esli ty luchshe menya ponimaesh' igru, tak ty sadis' za menya.
Golubkov. YA ne umeyu.
CHarnota. Tak ne zasti mne svet! Kartu?
Korzuhin. Da, pozhalujsta. Ah, chert, zhir!
CHarnota. U menya tri ochka.
Korzuhin. Vy ne prikupaete k trojke?
CHarnota. Inogda, kak kogda...

                           Antuan vnosit zakusku.

     (Vypiv.) Golubkov, ryumku?
Golubkov. YA ne zhelayu.
CHarnota. A ty, Paramon, chto zhe?
Korzuhin. Mersi, ya uzhe zavtrakal.
CHarnota. Aga... Ugodno kartochku?
Korzuhin. Da. Sto shest'desyat dollarov.
CHarnota. Idet. Grafinya, cenoj odnogo randevu... Devyat'.
Korzuhin. Neslyhannaya veshch'! Trista dvadcat' idet!
CHarnota. Poproshu prislat' nalichnye.
Golubkov. Bros', CHarnota, umolyayu tebya! Teper' bros'!
CHarnota. Bud' dobr, zajmis' ty  kakim-nibud'  delom.  Nu,  al'bom,  chto  li,
     posmotri. (Korzuhinu.) Nalichnye, pozhalujsta!
Korzuhin. Sejchas. (Otkryvaet kassu, v nej  totchas  gryanuli  kolokola,  vsyudu
     poslyshalis' zvonki.)

          Svet   gasnet   i   totchas   vozvrashchaetsya.  Iz  perednej
                  poyavlyaetsya Antuan s revol'verom v ruke.

Golubkov. CHto eto takoe?
Korzuhin. |to signalizaciya ot vorov. Antuan, vy svobodny, eto ya otkryval.

                              Antuan vyhodit.

CHarnota. Ochen' horoshaya veshch'. Poshlo! Vosem'!
Korzuhin. Idet shest'sot sorok dollarov?
CHarnota. Ne pojdet. |toj stavki ne prinimaet bank.
Korzuhin. Vy horosho igraete. Skol'ko primete?
CHarnota. Pyat'desyat.
Korzuhin. Poshlo! Devyat'!
CHarnota. U menya zhir.
Korzuhin. Prishlite.
CHarnota. Pozhalujsta.
Korzuhin. Pyat'sot devyanosto!
CHarnota. |, Paramosha, ty azartnyj! Vot gde tvoya slabaya struna!
Golubkov. CHarnota, umolyayu, ujdem!
Korzuhin. Kartu! U menya sem'!
CHarnota. Sem' s polovinoj! SHuchu, vosem'.

          Golubkov  so  stonom  vdrug  zakryvaet  ushi i lozhitsya na
          divan.  Korzuhin  otkryvaet  klyuchom  kassu.  Opyat' zvon,
          t'ma, opyat' svet. I uzhe noch' na scene Na kartochnom stole
          goryat  svechi  v  rozovyh  kolpachkah.  Korzuhin  uzhe  bez
          pidzhaka,  volosy  ego  vsklokocheny. V oknah ogni Parizha,
          gde-to  slyshna muzyka. Pered Korzuhinym i pered CHarnotoj
              - grudy valyuty. Golubkov lezhit na divane i spit.

CHarnota (napevaet). Poluchish' smertel'nyj udar ty... tri  karty,  tri  karty,
     tri karty... ZHir.
Korzuhin. Prishlite chetyresta! Poshli tri tysyachi!
CHarnota. Est'. Nalichnye!

          Korzuhin  brosaetsya  k  kasse.  Opyat'  t'ma  so zvonom i
          muzykoj.  Potom  svet.  V  Parizhe - sinij rassvet. Tiho.
          Nikakoj  muzyki  ne slyshno. Korzuhin, CHarnota i Golubkov
          pohozhi   na   teni.   Na   polu   valyayutsya   butylki  ot
                                shampanskogo.
                 Golubkov, komkaya, pryachet den'gi v karmany.

CHarnota (Korzuhiiu). Net li u tebya gazety zavernut'?
Korzuhin. Netu. Znaete chto, sdajte mne nalichnye, ya vam vydam chek!
CHarnota. CHto ty, Paramon? Neuzheli  v  kakom-nibud'  banke  vydadut  dvadcat'
     tysyach dollarov cheloveku, kotoryj yavilsya v podshtannikah? Net, spasibo!
Golubkov. CHarnota, vykupi moj medal'on, ya hochu ego vernut'!
Korzuhin. Trista dollarov!
Golubkov. Na! (SHvyryaet den'gi.)

                     Korzuhin v otvet shvyryaet medal'on.

CHarnota. Nu, do svidan'ya, Paramosha. Zasidelis' my u tebya, nam pora.
Korzuhin (zagorazhivaya dver'). Net, stoj! U menya zhar, ya nichego ne  ponimayu...
     Vy vospol'zovalis' moej bolezn'yu! Vot chto, vernite den'gi, ya vam dam po
     pyat'sot dollarov otstupnogo!
CHarnota. "Ty shutish'", - zver' vskrichal kovarnyj!..
Korzuhin. Nu, esli tak, ya sejchas zhe zvonyu v policiyu, chto vy  ograbili  menya!
     Vas shvatyat sejchas zhe! Oborvancy!
CHarnota.  Ty  slyshal?  (Vynimaet  revol'ver.)  Nu,  Paramon,  molis'   svoej
     parizhskoj bogomateri, tvoj smertnyj chas nastal!
Korzuhin. Karaul! Karaul!

                Na eti vopli vbegaet Antuan, v odnom bel'e.

     Vse spyat! Vsya villa spit! Nikto ne slyshit, kak menya grabyat! Karaul!

          Port'era razdvigaetsya, i voznikaet Lyus'ka. Ona v pizhame.
                  Uvidev CHarnotu i Golubkova, okamenevaet.

     Vy  spite,  milaya  Lyusi,  v  to vremya kak patrona vashego grabyat russkie
     bandity!
Lyus'ka. Bozhe moj, bozhe! Vidno, ne ispila ya eshche gor'koj chashi moej!.. Kazalos'
     by, imela ya pravo otdohnut', no  net,  net...  Nedarom  videla  segodnya
     tarakanov vo sne! Mne interesno tol'ko odno, kak vy syuda dobralis'?
CHarnota (porazhen). |to ona?
Korzuhin (CHarnote). Vy znaete mademuazel' Frezhol'?

          Lyus'ka   za   spinoj  Korzuhina  stanovitsya  na  koleni,
                         umolyayushche skladyvaet ruki.

CHarnota. Otkuda zhe mne ee znat'? Nikakogo ponyatiya ne imeyu.
Lyus'ka. Tak poznakomimsya zhe, gospoda! Lyusi Frezhol'.
CHarnota. General CHarnota.
Lyus'ka. Nu-s, gospoda, v chem nedorazumenie?  (Korzuhinu).  Krysik,  chego  ty
     krichal tak otchayanno, kto tebya obidel?
Korzuhin. On vyigral u menya dvadcat' tysyach  dollarov!  I  ya  hochu,  chtob  on
     vernul ih!
Golubkov. |to neslyhannaya podlost'!
Lyus'ka. Net, net, zhabochka, eto nevozmozhno! Nu, proigral, chto  zhe  podelaesh'!
     Ty ne malen'kij!
Korzuhin. Gde Antuan pokupal karty?!
Antuan. Vy sami pokupali ih, Paramon Il'ich.
Lyus'ka. Antuan, ujdite k d'yavolu! V kakom vide vy torchite peredo mnoj?

                             Antuan skryvaetsya.

     Gospoda!  Den'gi  prinadlezhat  vam,  i  nikakih nedorazumenij ne budet.
     (Korzuhinu.) Idi, moj mal'chik, usni, usni. U tebya pod glazami teni.
Korzuhin. Uvolyu etogo duraka Antuana! Ne puskat' ko  mne  bol'she  russkih  v
     dom! (Vshlipnuv, uhodit.)
Lyus'ka. Nu-s, byla ochen' rada povidat' sootechestvennikov i zhaleyu, chto bol'she
     nikogda ne pridetsya vstretit'sya. (SHepotom.) Vyigrali - i unosite  nogi!
     (Gromko.) Antuan!

                        Antuan vyglyadyvaet v dver'.

     Gospoda pokidayut nas, vypustite ih.
CHarnota. O revuar, [Au revoir - do svidan'ya (fr.)] mademuazel'.
Lyus'ka. Ad'e! [Adieu! - Proshchajte! (fr.)]

                         CHarnota i Golubkov uhodyat.

     Slava tebe gospodi, uneslo ih! Bozhe moj! Kogda zhe ya, nakonec, otdohnu!

                    V pustynnoj ulice poslyshalis' shagi.

     (Vorovski  oglyanuvshis',  podbegaet  k  oknu,  otkryvaet  ego,  tihon'ko
     krichit). Proshchajte! Golubkov, beregi Serafimu! CHarnota! Kupi sebe shtany!

                            T'ma. Son konchilsya.




                                 ...ZHili dvenadcat' razbojnikov...

          Konstantinopol'.  Komnata  v  kovrah,  nizen'kie divany,
          kal'yan.  Na zadnem plane - sploshnaya steklyannaya stena i v
          nej    steklyannaya    dver'.    Za    steklami   dogoraet
          konstantinopol'skij    minaret,    lavry    i   vertushka
          tarakan'ego   carya.   Saditsya   osennee  solnce.  Zakat,
                                  zakat...

Hludov (odin v komnate, sidit na polu, na kovre, podzhav nogi  po-turecki,  i
     razgovarivaet s kem-to).  Ty  dostatochno  izmuchil  menya,  no  nastupilo
     prosvetlenie. Da, prosvetlenie. Pojmi, ya soglasen. No  ved'  nel'zya  zhe
     zabyt', chto ty ne odin vozle menya. Est' zhivye, povisli na moih nogah  i
     tozhe trebuyut. A? Sud'ba s toj nochi zavyazala ih v odin uzel so mnoj.  My
     vybrosilis' vmeste cherez zvenyashchie mgly, i  ih  teper'  ne  otdelit'  ot
     menya. YA s etim primirilsya. Odno mne neponyatno.  Ty?  Kak  ty  otdelilsya
     odin ot dlinnoj cepi lun i fonarej? Kak ty ushel ot vechnogo pokoya?  Ved'
     ty byl ne odin. O net, vas mnogo bylo! (Bormochet.) Nu, pomyani,  pomyani,
     pomyani,  gospodi...  a  my  ne  budem  vspominat'.  (Dumaet,   stareet,
     ponikaet.) Na chem my ostanovilis'? Da, itak,  vse  eto  ya  sdelal  zrya.
     (Dumaet.) A potom chto bylo? Potom -  prosto  mgla,  i  my  blagopoluchno
     ushli. A potom znoj, i vse vertyatsya karuseli kazhdyj den',  kazhdyj  den'.
     No ty, lovec, v kakuyu dal' pronik za mnoj i vot menya  pojmal  v  meshok,
     kak v nevod? Ne much' zhe bolee menya! Pojmi, chto ya reshilsya. Klyanus'. Vot.

                               Stuk v dver'.

     (Nastorozhenno.) Kto tam?
Serafima (za dver'yu). |to ya.

                          Hludov otkryvaet dver'.

     Mozhno vojti? Prostite.
Hludov. Pozhalujsta.
Serafima. CHto, Roman Valer'yanovich, opyat'?
Hludov. CHto takoe?
Serafima. S kem vy govorili? CHto ya vam velela? Kto v komnate krome vas?
Hludov.  Nikogo  net.  Vam  poslyshalos'.  A  vprochem,  u  menya  est'  manera
     razgovarivat' s samim soboyu. Nadeyus', chto ona nikomu ne meshaet, a?
Serafima (saditsya na kover protiv Hludova).  Roman  Valer'yanovich,  vy  tyazhko
     bol'ny. (Pauza.) Roman Valer'yanovich, vy slyshite, vy tyazhko  bol'ny.  Dva
     mesyaca ya zhivu za stenoj i slyshu po nocham vashe bormotan'e.  Vy  dumaete,
     chto legko? V takie nochi ya sama ne splyu. A teper' uzhe i dnem? Bozhe  moj,
     bednyj, bednyj chelovek.
Hludov. Proshu izvinen'ya. YA dostanu vam druguyu komnatu, no v  etom  zhe  dome,
     chtoby vy byli pod moim nadzorom. YA chasy prodal, est' den'gi.  Svetlo  v
     nej, i okna na Bosfor.  Osobennogo  komforta,  konechno,  predlozhit'  ne
     mogu. Vy sami vidite - chepuha. Razgrom. Vojnu proigrali. I vybrosheny. A
     pochemu proigrali? Vy znaete? (Tainstvenno ukazyvaet za plecho.) My-to  s
     nim znaem! Mne samomu neudobno s vami ryadom. No ya dolzhen derzhat' slovo.
     YA tam, okazyvaetsya, vsyakie prestupleniya sovershal, i voobshche...
Serafima. Roman Valer'yanovich! Dorogoj!.. Vy pomnite tot  den',  kogda  uehal
     Golubkov? Vy dognali menya i siloj vernuli. Pomnite?
Hludov. Proshu izvineniya. Kogda chelovek s  uma  shodit,  ya  dolzhen  primenyat'
     silu. Vse vy nenormal'nye.
Serafima. Mne stalo zhal' vas, Roman Valer'yanovich, stalo zhal', i iz-za  etogo
     ya vernulas'. Neuzheli zhe vy dumaete, chto ya stala by vas obremenyat'?
Hludov. Mne nyan'ki ne nuzhny.
Serafima. Perestan'te razdrazhat'sya. Vy etim prichinyaete  vred  tol'ko  samomu
     sebe.
Hludov. Da, verno, verno. YA bol'she  nikomu  ne  mogu  prichinit'  vreda...  A
     pomnite, noch', stavka... Hludov - zveryuga, Hludov - shakal?
Serafima. Vse proshlo! Zabud'te. I ya zabyla, i vy ne vspominajte.
Hludov (bormochet). Da i v samom dele...  pomyani,  gospodi,  a  my  ne  budem
     vspominat'...
Serafima. Nu vot,  Roman  Valer'yanovich,  ya  vsyu  noch'  dumala,  nado  zhe  na
     chto-nibud' reshat'sya. Skazhite, do kakih por my budem s vami etak sidet'?
Hludov. A vot vernetsya Golubkov, i srazu klubochek razmotaetsya.  YA  vas  sdayu
     emu, i kazhdyj togda sam po sebe, vrassypnuyu. I koncheno!.. Dushnyj gorod!
Serafima. Ah, kakim bezumiem bylo otpustit' ego togda! Nikogda sebe etogo ne
     proshchu! Ah, kak ya toskuyu! |to Lyus'ka, Lyus'ka vinovata, ya obezumela ot ee
     uprekov! A teper' ne splyu tak zhe, kak i vy, potomu  chto  on,  navernoe,
     propal v skitan'yah, a mozhet byt', i umer!
Hludov. Dushnyj gorod! Tarakan'i bega! Pozorishche russkoe! Vse na  menya  valyat,
     budto ya nenormal'nyj! A zachem vy ego otpustili? Pri chem tut ya? V  konce
     koncov, on vzroslyj. Den'gi tam kakie-to u etogo, u vashego muzha?
Serafima. Net u menya nikakogo muzha. Zabyla ego i proklinayu.
Hludov. YA ego v rukah derzhal i vypustil. Nu, slovom, chto zhe delat' teper'?
Serafima. Budem smotret' pravde v glaza: propal Sergej Pavlovich,  propal.  I
     segodnya noch'yu ya reshila, vot  kazakov  pustili  domoj,  i  ya  poproshus',
     vernus' vmeste s nimi v Peterburg. YA ne mogu zdes' bol'she  zhit'!  Zachem
     ya, sumasshedshaya, poehala?
Hludov. Umno. Ochen'. Umnyj chelovek, a? Bol'shevikam  vy  nichego  ne  sdelali,
     mozhete vozvrashchat'sya spokojno.
Serafima. Odnogo tol'ko ya eshche ne znayu, odno menya tol'ko derzhit.  |to  -  chto
     budet s vami?
Hludov (tainstvenno manit ee pal'cem. Ona pridvigaetsya, i on govorit  ej  na
     uho). Sejchas u menya byl voennyj  sovet,  tol'ko  vy  molchite...  Vam-to
     nichego, a za mnoj vrangelevskaya razvedka po pyatam hodit, u  nih  nyuh...
     (SHepotom.) YA tozhe poedu...
Serafima. Vy tajkom hotite, pod chuzhim imenem?
Hludov. Pod svoim imenem. YAvlyus' i skazhu: ya priehal, Hludov.
Serafima.  Bezumnyj  chelovek!  Vy  podumali  o  tom,  chto  vas   sejchas   zhe
     rasstrelyayut!
Hludov. Momental'no! Mgnovenno! A? Sitcevaya rubashka, podval,  sneg,  gotovo!
     (Oborachivaetsya.) I taet moe bremya... Smotrite, on ushel i stal vdali.
Serafima. A! Tak vot vy o chem bormochete! Vy hotite smerti? Bednyj chelovek...
     ostan'tes' zdes', byt' mozhet, vy vylechites'?
Hludov. YA sovershenno zdorov. Teper' mne  vse  yasno.  Ne  tarakan,  v  vedrah
     plavat' ne stanu. YA pomnyu armii,  boi,  snega,  stolby,  a  na  stolbah
     fonariki... Hludov projdet pod fonarikami!

                               Stuk v dver'.

     Kto tam?
Serafima. YA sejchas, sejchas otkroyu!

          Otkryvaet   dver',   otshatyvaetsya.   Vhodyat   Golubkov i
          CHarnota.  Oba  oni  odety  odinakovo  v  serye prilichnye
          kostyumy  i  shlyapy.  V  rukah  u  CHarnoty chemodanchik. Vse
                           chetvero dolgo molchat.

CHarnota (preryvaya pauzu). Zdravstvujte. CHto zhe  vy  molchite?  Vy  telegrammu
     poluchili?
Hludov. Net.
CHarnota. Sukin gorod. Zdravstvuj, Roma.
Hludov. Vot. Vot oni. Priehali. Vse kak nado. Otlichno. Horosho.
Golubkov. Sima!.. Nu chto, Sima?.. Zdravstvuj...

              Serafima obnimaet Golubkova i plachet bezzvuchno.

Hludov (morshchas'). Pojdem, CHarnota, pogovorim.

            Uhodit s CHarnotoj na balkon skvoz' steklyannuyu dver'.

Golubkov. Nu, ne plach'te,  ne  plach'te  zhe,  Serafima  Vladimirovna!  Vot  ya
     vozvratilsya...
Serafima. YA dumala, chto vy pogibli, i tak toskovala! O, esli by vy  znali!.,
     teper' dlya menya vse yasno... No vse-taki ya dozhdalas'. Vy teper'  nikuda,
     Serezha, ne poedete! My poedem vmeste!
Golubkov. Net, net, nikuda  bez  tebya!  Konechno,  nikuda,  ni  za  chto!  Vse
     koncheno, Sima. My sejchas vse pridumaem. Kak zhe ty zhila zdes', Sima, bez
     menya? Nu, skazhi mne hot' slovo?
Serafima. YA izmuchilas', ya dva mesyaca  ne  splyu.  Kak  tol'ko  vy  uehali,  ya
     opomnilas' i ne mogla prostit' sebe, chto ya  tebya  otpustila!  Vse  nochi
     sizhu, smotryu v okno, na ogni... i  mne  mereshchitsya,  chto  vy  hodite  po
     Parizhu oborvannye, golodnye, bosye... YA Hludova nyanchila, on  bol'noj...
     on ochen' strashnyj... (Plachet.)
Golubkov. Ne nado, Simochka, ne nado!
Serafima. CHto eto bylo, Serezha, za eti poltora goda? Sny? Ob座asni mne. Kuda,
     zachem my bezhali? Fonari na perrone, chernye  meshki...  potom  znoj!..  YA
     hochu opyat' na Karavannuyu, ya hochu opyat' uvidet' sneg! YA hochu vse zabyt',
     kak budto nichego ne bylo!
Golubkov. Nichego, nichego ne bylo, vse mereshchilos'!  Zabud',  zabud'!  Projdet
     mesyac, my doberemsya, my vernemsya, i togda pojdet  sneg,  i  nashi  sledy
     zametet...
Serafima. Ty videl muzha moego?
Golubkov. Videl. Zabud', ne dumaj bol'she o nem. Ego net. (Krichit  negromko.)
     Hludov! Spasibo!
Hludov (vyhodit vmeste s CHarnotoj). Nu vot, vse v poryadke, a?
CHarnota. |h, Roman, na chto ty pohozh!
Hludov. Den'gi est'?
CHarnota. Da, den'gi est'. CHarnota ne nishchij bol'she!  Esli  tebe  nuzhno,  mogu
     dat'.
Hludov. Net, mne ne nuzhno. (Golubkovu.) I u tebya est'?
Golubkov. Est'.
Hludov. Tak vot, zaplatite zdes' za  kvartiru.  Ty  ee  lyubish'?  A?  Lyubish'?
     Iskrennij chelovek? Sovetuyu ehat', kak ona pridumala.  Teper'  proshchajte.
     (Nadevaet shlyapu.)
CHarnota. Kuda eto, smeyu sprosit'?
Hludov. Noch'yu idet parohod s kazakami. Mozhet byt', i ya poedu s nimi.  Tol'ko
     molchite.
Golubkov. Roman, odumajsya, tebe eto nevozmozhno!
Serafima. Govorila uzhe, ego ne uderzhish'.
Hludov (CHarnote). Nu, a ty kuda?
CHarnota. YA syuda vernulsya, v Konstantinopol'.
Hludov. Serafima govorila, chto gorod etot tebe ne nravitsya.
CHarnota. YA zabluzhdalsya. Parizh eshche huzhe.  Tak,  serovatyj  gorod...  Videl  i
     Afiny, i Marsel', no... poshlye  goroda!  Da  i  tut  zavyazalis'  svyazi,
     koe-kakie znakomstva... Nado zhe,  chtoby  i  Konstantinopol'  kto-nibud'
     zaselyal.
Hludov. General CHarnota! Poedem so mnoj! A? Ty - chelovek smelyj...
CHarnota. Postoj, postoj, postoj! Tol'ko  sejchas  soobrazil!  Kuda  eto?  Ah,
     tuda! Zdorovo zadumano! |to chto zhe, novyj kakoj-nibud' hitroumnyj  plan
     u tebya sozrel? Ne zrya ty general'nogo shtaba! Ili otvet  edesh'  derzhat'?
     A? Nu, tak  znaj,  Roman,  chto  prozhivesh'  ty  rovno  stol'ko,  skol'ko
     potrebuetsya tebya s parohoda snyat' i dovesti do blizhajshej stenki!  Da  i
     to pod strozhajshim karaulom, chtoby tebya  ne  razorvali  po  doroge.  Ty,
     brat, bol'shuyu pamyat' o sebe ostavil! Nu, a poputno s toboj i menya, raba
     bozh'ego, povedut... Nu, a menya za chto? YA zrya  kazakov  porubal?  Verno.
     Kto, Romochka, poshel na Karpovu balku? YA! YA, Roma, obozy grabil? Da!  No
     fonarej u menya v tylu net! Net, Roman, ot smerti  ya  ne  begal,  no  za
     smert'yu special'no k bol'shevikam ne poedu! Druzheski govoryu, bros'!  Vse
     koncheno. Imperiyu Rossijskuyu ty proigral, a v tylu u tebya fonari!
Hludov. Ty - pronicatel'nyj chelovek, okazyvaetsya.
CHarnota. No ne idejnyj. YA ravnodushen. YA na bol'shevikov ne serzhus'.  Pobedili
     i pust' raduyutsya. Zachem ya budu portit' nastroenie svoim poyavleniem?

          Vnezapno   udarilo  na  vertushke  sem'  chasov,  i  hor s
          garmonikami   zapel:   "ZHili   dvenadcat'  razbojnikov i
                             Kudeyar-ataman..."

     Ba!  Slyshite? Vot ona! Zarabotala vertushka! Nu, proshchaj, Roman! Proshchajte
     vse! Razvyazala ty nas, sud'ba, kto v petlyu, kto v Piter, a ya kak Vechnyj
     ZHid  otnyne!  Letuchij  Gollandec  ya!  Proshchajte!  (Raspahivaet  dver' na
     balkon.)

          Slyshno,  kak  hor  poet: "Mnogo razbojniki prolili krovi
                            chestnyh hristian..."

     Vot  ona,  zarabotala vertushka! Zdravstvuj vnov', tarakanij car' Artur!
     Ahnesh'  ty sejchas, kogda yavitsya pered toboj vo vsej slave svoej ryadovoj
     - general CHarnota! (Ischezaet.)
Golubkov. Nu, proshchaj, Roman Valer'yanovich.
Serafima. Proshchajte. YA budu o vas dumat', budu vas vspominat'.
Hludov. Net, ni v koem sluchae ne delajte etogo.
Golubkov. Ah da, Roman, medal'on... (Podaet Hludovu medal'on.)
Hludov (Serafime). Voz'mite ego na pamyat'. Voz'mite, govoryu.
Serafima (beret medal'on, obnimaet Hludova). Proshchajte.

                        Uhodit vmeste s Golubkovym.

Hludov (odin). Izbavilsya. Odin.  I  ochen'  horosho.  (Oborachivaetsya,  govorit
     komu-to.) Sejchas, sejchas... (Pishet na bumage neskol'ko slov, kladet  ee
     na stol, ukazyvaet na bumagu pal'cem.) Tak? (Radostno.) Ushel! Bledneet.
     Ischez! (Podhodit k dveri na balkon, smotrit vdal'.)

          Hor   poet:   "Gospodu   bogu  pomolimsya,  drevnyuyu  byl'
                               vozvestim..."

     Poganoe carstvo! Paskudnoe carstvo! Tarakan'i bega!..

          Vynimaet  revol'ver  iz karmana i neskol'ko raz strelyaet
          po  tomu  napravleniyu,  otkuda donositsya hor. Garmoniki,
          ryavknuv,  umolkayut. Hor prekratilsya. Poslyshalis' dal'nie
          kriki.  Hludov  poslednyuyu  pulyu  puskaet sebe v golovu i
                       padaet nichkom u stola. Temno.

                                   Konec
                                                                Moskva, 1937



Last-modified: Fri, 13 Dec 2002 12:22:00 GMT
Ocenite etot tekst: