Ocenite etot tekst:


     Soderzhanie

     YA tebe lyublyu ..........................................
     Opyty ......................................................
     Pyatizvezdochnyj morg ...............................
     Seryj v poryadke ..........................................


YA tebe lyublyu

     blyaha
     Telohraniteli  iskosa  smotreli televizor.  YA  pil  v  kompanii  lyudej,
kotorym  horosho  znakoma  kriminal'naya  obstanovka  v  gorode.  Nesmotrya  na
intelligentnyj   ekster'er,  ya  gotov  perepit'  samyh  krepkih  muzhikov,  i
tri-chetyre butylki vodki za vecher ne proizvodyat na menya osobogo vozdejstviya,
razve chto utrom  nemnogo  cheshetsya  kozha  na zhivote. Takaya osobennost' ne raz
vyruchala  menya, no  inogda  privodila k  nepredskazuemym posledstviyam,  chto,
sobstvenno, i sluchilos' v tu noch'.
     CHelovek vo vlasti siyaet nezdeshnim svetom. Ego vliyatel'noe lico ohvacheno
vspolohami   zatyazhnogo  ekstaza.  V   zale  rezalo   glaza   ot  nachal'stva.
Perepivsheesya rukovodstvo  silovyh struktur, vice-prem'ery,  vozhdi i goniteli
demokratii,  gosudarstvenniki,   glavnye  pridurki,   revanshisty  i   prochie
kremlevskie krasavcy gudeli.
     -- U menya blyaha  luchshe  tvoej!  -- razdavalis' golosa.  Kazhdyj mechtal o
blyahe.
     -- Tvoya blyaha -- voobshche ne blyaha.
     -- YA poluchal v mesyac po chetyre blyahi.
     -- Kogda eto bylo!
     -- A u menya platinovaya blyaha, -- skazal kto-to.
     Vse zamolchali. A ya sprosil:
     -- Vy kakuyu blyahu imeete v vidu? Oni pokatilis' so smehu.
     -- U tebya chto, voobshche net blyahi?
     -- Da net u menya nikakoj blyahi! -- obozlilsya ya.
     Pod utro im vsem zahotelos' vmeste poletet' v kosmos. "Letite, golubi",
-- podumal ya. Oni mne tozhe predlozhili  letet', v  kachestve hronikera, byli i
drugie,  ne  menee dostojnye predlozheniya. Konchilos' tem, chto odin  iz nih --
kazhetsya, samyj tolkovyj i  chto-to  dazhe smyslyashchij  v  literature -- zavel so
mnoj razgovor o tajnoj storone rodnoj zhizni.
     --  YA  tebya  chital,  i ty mne ne nravish'sya,  -- nachal on  s  normal'noj
predutrennej   otkrovennost'yu,   so    sbivshimsya    galstukom    na    beloj
pravitel'stvennoj  sorochke.  --  No ya tebe vot chto skazhu:  eto zakoldovannaya
strana.
     YA ponimayushche hmyknul.
     -- Bermudskij treugol'nik  v  podmetki ne goditsya. Tut  kruche.  Nikakie
reformy u nas ne projdut, -- zaveril menya vedushchij reformator.
     YA molcha veril emu na slovo.
     -- Byla mysl' najti ob容dinyayushchuyu ideyu. Nashlis' tol'ko raz容dinyayushchie. --
On oglyadelsya po storonam. Starik meshaet.
     -- Najdite luchshe, -- skazal ya.
     -- YA ne ob etom,  -- skorchilsya reformator i dazhe sdelal dvizhenie, chtoby
ujti neponyatym, no vmesto togo voskliknul:
     -- Pal Palych!
     Podoshel kakoj-to p'yanyj Pal Palych. Po vidu -- silovik. S boltayushchejsya ot
gor'kih razdumij chelyust'yu. V shtatskom.
     --  Skazhi  emu pro starika. On ne verit. Silovik ispuganno posmotrel na
nachal'stvo.
     -- Nu, govori, raz nachal, -- tverdo skazal reformator.
     -- My nazyvaem eto peredvizhnoj chernoj dyroj, -- poezhilsya silovik -- Ili
voronkoj. Koroche, hrenoten'.
     -- Zakon ischeznoveniya energii, -- poyasnil reformator.
     YA radostno privetstvuyu razgovory o vsyakoj nechisti,
     no tol'ko ne ot p'yanoj vlasti.
     -- Metafory, -- podskazal ya.
     -- Vstret'sya s nim, -- predlozhil reformator.
     -- S kem?
     -- So starikom. Pal Palych organizuet.
     -- Zasasyvaet, -- skislilsya Pal Palych, pokazyvaya plohie zuby vperemezhku
s zolotymi. -- Huzhe tarelki.
     -- YA ne rabotayu na pravitel'stvo, -- primiritel'no predupredil ya.
     -- Lichnaya pros'ba, -- podcherknul reformator.
     prizrak russkoj svin'i
     Byvaet,  sidish'  na  balkone, p'esh'  chaj,  vedesh'  besedu  s  druz'yami,
spokojno, veselo na  dushe, nichto ne predveshchaet  bedy,  kak vdrug potemneet v
glazah, pocherneet  v prirode, podnimutsya vrazhdebnye vihri, poslyshitsya topot,
v  sekundu  vse smeteno, vse v mig  okrovavitsya. Net bol'she tebe  ni chaya, ni
grez,  ni  druzej.  Za  chaem  vystraivayutsya  kilometrovye  ocheredi,   balkon
obvalilsya, druz'ya obosralis' ot uzhasa zhizni.
     I dumaesh' posredi vsego etogo velikolepiya:
     -- Spasibo, Bozhe, za nauku, spasibo za ispytaniya.
     vrag naroda
     Na utro  prosnulsya kak ot  tolchka,  s otchetlivym  chuvstvom:  ya  -- vrag
naroda.  Lampa podozritel'no  kachalas'  pod  potolkom.  YA podumal:  vse-taki
perepil. Ot vozbuzhdeniya pri vstreche s vlast'yu. My vse tol'ko delaem vid, chto
vlast' nas  ne  volnuet.  Obespokoennyj,  sprygnul s  krovati k  zerkal'nomu
shkafu,  udaril  zaspannoe lico po  shchekam.  Iz zerkala na menya  hmuro glyanula
neumytaya morda vraga naroda.
     "Nu, vse! -- reshil ya. -- |to polnyj pizdec ili polnyj vpered!"
     YA i ran'she, esli po  chestnomu, ne byl narodnym bratom-svatom,  ne rydal
ot soznaniya prinadlezhnosti.  Mne znakomy minuty nedoverchivogo prinyuhivaniya k
narodu, dazhe pristupy toshnoty. No ya s etim spravlyalsya i zhil dal'she, kak vse,
s tupoj nadezhdoj na chto-to.
     Teper'  vse  sdelalos'  po-drugomu. YA snova leg,  zasnul v  toske, spal
dolgo, bez snov,  prosnulsya  v  polden': opyat' --  vrag naroda. No  ne v tom
dedovskom smysle, budto  ya --  kontra.  Ili:  menya oklevetali. YA nikogda  ne
veril  v  nevinnost'  zhertv:  chelovek  vechno  chem-nibud'  nedovolen,  i  eto
vsplyvaet.  No ya oshchutil vsem svoim  sushchestvom,  chto ya ne  ob座avlennyj, a sam
soboj ob座avivshijsya vrag naroda; takoe neobratimo.
     CHto  eto za sostoyanie?  YA  by ne vzyalsya  opisat' ego  doskonal'no.  Ono
tol'ko-tol'ko  voshlo  v  menya  i  zapolnilo.  Ego  ne  oboznachish'  plamennoj
nenavist'yu, kogda hochetsya orat' i  vse perecherkivat'. Beshenstvo --  rashozhee
ob座asnenie  v  chuvstvah. Kazni -- eto voobshche love story. Zdes' zhe  bylo, kak
posle   buri.  Osennij  veter  laskovo  terebil  zanaveski.  V   nastupivshej
prohladnosti oshchushchenij kreplo prezrenie. Netoroplivoe, neognennoe chuvstvo.

     Mne hotelos' zadavit' ego sportom i  ravnodushiem. YA sel v mashinu, chtoby
pobegat' na  Vorob'evyh gorah svoi polozhennye sorok minut.  Bezhal  truscoj i
dumal:  smiris'.   Smiris':  vot   grozd'ya  ryabiny.  Reka,  barzha,  tribuny,
kolokol'nya  --  smiris'.  Menya obdali  potom  nemolodye  oficery,  sdavavshie
rutinnyj zachet  na vynoslivost'  --  zazhmi nos i smiris'. Vozle ih finisha ko
mne metnulas' shtabnaya krysa s krikom:
     -- Opyat' ty poslednij!
     -- Huzhe, chem poslednij! -- skazal ya polkovniku, shodya s distancii.
     YA  -- vrag naroda.  CHuvstvo ne  iz  priyatnyh, nechem gordit'sya. V sostav
prezreniya  vhodit,  skoree,  ne  vysokomerie,  a beznadezhnost'. Razmyshlyaya, ya
prishel k vyvodu,  chto  u  menya  dazhe  net  informacionnogo povoda. Vchera, na
proshloj nedele  russkie ne sdelali  nichego  chrezvychajnogo. Ne  vyplyli (hotya
ruki chesalis') na seredinu  reki  na  "Avrore",  ne  pererezali (hotya mogli)
mladencev. ZHili kak zhili, pili pivo, no ya uzhe s etim ne mog smirit'sya.
     |to ne znachit, chto ya vospylal nelyubov'yu k konkretnym lyudyam: sderzhannomu
dyade Serezhe iz Pitera, kotorogo ya  davno ne videl i, boyus', ne uznayu v lico;
Zoe Efimovne, kotoroj vsyu zhizn' nravilis' stihi Mayakovskogo; moim dvoyurodnym
sestrenkam  Belke  i  Strelke,  zhivushchim  v  raznyh  gorodah  i  obzavedshimsya
nevedomymi  mne  det'mi;  obnishchavshej buhgaltershe,  gigantskih  razmerov tete
Slave, kotoraya vremya  ot vremeni  prokurennym  golosom  prosit  po  telefonu
pohoronit' ee za moj  schet. Tolstoj po-prezhnemu ostavalsya  avtorom  "Vojny i
mira".  Vo vsyakom sluchae,  na pervyh porah stolpy Rossii prebyvali  na svoih
mestah.
     Metamorfoze  podverglos'  vsego-to-navsego  odno mestoimenie,  zatertoe
slovechko, odnako "my" --  Nikolaj Vtoroj  russkoj  leksiki. Naprasno dumat',
budto  nashe "my" sostoit  iz  slozheniya  samoznachimyh  "ya".  Russkoe  "ya" kak
element ne zhiznestojko i obretaetsya isklyuchitel'no  v semejstvennoj molekule.
Vyhodit, ne "ya"  formiruet ideyu "my", no "my" manifestno  i rechetvorno. "My"
plodit  ublyudochnyh "ya", kak melkuyu kartoshku.  Vse sily russkogo pravopisaniya
-- na storone "my",  i skol'ko by  literaturnyh  terzanij  ni  vkladyvat'  v
razvitie "ya", oni ne okupyatsya za nedostatkom grammaticheskih rezervov. Vzyat',
dlya primera, podsoznatel'noe  mykan'e Platonova  i soprotivlencheskoe  yakan'e
Nabokova, chtoby  uvidet'  raznost' potencialov.  Na  "my" mozhno gavkat', kak
Zamyatin, nad "my" mozhno  hihikat',  kak Olesha, no  "my"  imeet samoderzhavnoe
kachestvo, izvestnoe pod imenem "narod".
     "Narod"   --  odno  iz  samyh   tochnyh  ponyatij  russkogo  yazyka.   Ono
podrazumevaet dvojnoj perenos otvetstvennosti: s "ya"  na "my" i s "my" na --
rod:  "my-oni",  vneshne-vnutrennij  faktor,  chto  oznachaet  vechnye poiski ne
samopoznaniya, a samoopravdaniya. Slovo "narod" zacementirovalo narod na veka.
     Nesmotrya na razlichiya mezhdu sosloviyami, pokoleniyami, polami i oblastyami,
russkie  -- soyuz potomkov, bityh knutom i pletyami.  Russkie  -- deti  pytki.
Tam, gde osobennosti individual'noj zhizni  procvetayut za  schet obshchestvennoj,
narod -- metafora ili vovse nesushchestvuyushchee slovo. V etoj strane ono peredaet
sut' nepravogo dela.
     Iznachal'no ya  byl smushchen i shchedro ispytyval chuvstvo viny.  Pered  tem zhe
narodam. No, sputavshie samoupravlenie s samoupravstvom, russkie prevratilis'
v slipshijsya kom, kotoryj katitsya, vertitsya, ne v silah ostanovit'sya, vniz po
naklonnoj  ploskosti,  izvergaya proklyatiya, lozungi, gimny, chastushki,  ohi  i
prochij nacional'nyj pafos.
     Prosnuvshis', ya osoznal narod  v sbornoj  solyanke, po obshchemu nastroeniyu,
kotoroe on v sebe kvasit. Dohodyagi, intelligenciya, fatalisticheskie pozyvy --
vse sravnyalos'. YA vyklyuchil televizor. YA perestal bolet' za komandu.
     moral'naya pomoshch' gitlera
     Esli v  Parizhe  est' ploshchad' Stalingrada, to  eto  nedarom. Po bol'shomu
schetu,  Gitler pomog Rossii. On sozdal ej  hotya  i ne  takoj  zhelezobetonnyj
status moral'noj neprikosnovennosti, kak dlya evreev, no  tem ne menee on ego
sozdal. V -e gody on peremanil na storonu sovetskoj Rossii vsyu progressivnuyu
zapadnuyu  intelligenciyu,  stavshuyu sovetskimi shpionami mysli, v nachale  -h --
ves' zapadnyj mir.
     Rossiya, lishennaya neprikosnovennosti, ne vyzyvaet k sebe  uvazheniya. Ona,
kak  pravilo,  portit  teh,  kto  k  nej priblizhaetsya. Neizmennyj  otpechatok
ostavlyaet na vseh, kto ee posetil.
     Narod  s "vintom" zrya ne rozhdaetsya? -- Da  ladno  vam! Galaktiki  i  to
premilo blow up. Mne nadoeli nazidaniya.
     Bylo ot chego rasteryat'sya.
     Stremlenie  najti  prezreniyu  esteticheskij  ekvivalent  privelo menya  v
konechnom schete k umstvennoj  goryachke. Ona  dala  dikovinnyj priplod, i, vseh
ottesniv, voznik vozhak,  chto vyvel  menya iz  moego russkogo mira v svoj, vse
izmeniv,  nichego  ne porushiv. Hotel  by  zaranee  ogovorit'sya:  dvizhenie  po
russkomu miru ne stalo ni etnograficheskim, ni patalogo-anatomicheskim. Ono ne
kasalos' ni obshchih  marshrutov, ni zapretnyh trop. Vse eti podrobnosti nevazhny
vozhaku. Dvizhenie shlo po vnutrennej ploskosti i redko skladyvalos' v slova.
     YA vobral v sebya Rossiyu kak hudozhestvennoe proizvedenie.
     genij mesta
     CHerez nedelyu  utrom  pozvonil Pal Palych. Sproson'ya ya ne srazu vrubilsya.
On priehal ko mne domoj, beglo pohvalil kvartiru, razulsya po svoemu hoteniyu,
ne  rasshnurovyvaya  botinok,  i  bystro  proshel  v  kabinet.  On  igral  rol'
sluzhbista,  u  kotorogo  sto  sorok  tysyach  neotlozhnyh  del.  Vmeste  s  nim
oboznachilsya referent, zastegnutyj na chetyre pugovicy, ne to goluboj,  ne  to
prosto elegantnyj molodoj chelovek.
     -- Ne znayu, chem  vam pomoch', -- hlopotlivo skazal  Pal Palych. -- Hotite
hot' sto omonovcev, hot' dvesti. -- On podumal. -- Hotite tank?
     --  CHego vy ot menya hotite? -- suho sprosil ya,  zhivo predstavlyaya sebya v
tanke.
     -- Stranoj, -- v kulak otkashlyalsya referent, --  rukovodit ne prezident,
ne pravitel'stvo i ne CRU, kak utverzhdayut pensionery, a vot eto  samoe,  tak
skazat',  vezdesushchee telo.  |to  ne skazka,  -- zatoropilsya on,  uvidev  moe
nedoumenie.
     --  Nu pochemu? -- skazal ya kak mozhno bolee  nebrezhno. -- Rossiya i  est'
skazka.
     --  Vozmozhno,  --  vyderzhal pauzu  referent.  --  Inogda  on  zhivet  na
Vagan'kovskom kladbishche, gde pohoronena vasha babushka.
     -- Idite  vy sami  na kladbishche, -- skazal ya, davaya ponyat', chto razgovor
zakonchen.
     Pal Palych pospeshno vytashchil iz bol'shogo ryzhego portfelya konvert i vruchil
mne. YA zaglyanul vnutr':
     --  A  eshche  govorite,  chto v  vashem gosudarstve  net  deneg. Pal  Palych
po-general'ski potupilsya i nevol'no upersya vzglyadom v ustavnoj neporyadok
     -- Ne  usledila!  -- Pal Palych  zastenchivo otpravil mizinec  levoj nogi
obratno v nosok  cveta haki. --  ZHena noski shtopaet. Takoe u nee, ponimaesh',
hobbi.
     Referent bojko zagovoril:
     -- Pol'skie,  polusherstyanye,  lyublinskoj fabriki.  Ne pokupajte bol'she.
Govno.
     -- Ponyal, -- skazal general. -- Blizhe k delu.
     --  Esli  vyjdete  na  kontakt,  --  obratilsya  ko  mne   referent,  --
postarajtes' vnushit' emu... -- V perednej so  strashnoj siloj hlopnula dver',
-- ostavit' nas v pokoe, -- probormotal on.
     -- Skvoznyak, -- skazal ya.
     --  U  nas  v  Rossii  ot  skvoznyaka  mozhet  nachat'sya  vse,  vplot'  do
grazhdanskoj vojny, -- ozvuchil referent svoi opaseniya.
     -- Pochemu -- ya? -- sprosil ya generala.
     --  Vy  tam chto-to  takoe pisali o zare novogo otkroveniya, -- pokrasnel
on.
     -- Est' interferenciya, -- pribavil referent.
     --  Nu, my poshli, -- podnyalsya s  divana Pal  Palych. -- Sasha,-- kivok na
referenta, -- postupaet pod vashu komandu.
     -- Postojte! Vy, sluchajno, ne idioty? -- pointeresovalsya ya.
     krutye devyanostye
     Mezhdu  tem, Sasha  okazalsya  vovse  ne  idiotom.  On  byl  iz  teh,  kto
pereproboval sotni  form  zhizni v krutye russkie devyanostye gody. On  oshchutil
svist i skorost' russkogo vremeni, kogda chas shel  za god, kak nikogda ni do,
ni,  vidno,  posle. On  byl  iz  teh,  kto  ponyal smysl  energii,  perekroil
passivnuyu mental'nost'.
     Malo kto  v  Rossii  zhil  v -e  gody --  pochti  vse plakali.  Po raznym
povodam. Plakali  ot radosti, poluchiv  svobodu. Plakali obkradennye. Plakali
obstrelyannye. Pochti vse puglivo oziralis', derzhas' za karman, ne vklyuchayas' v
igru, sharya na obochine. Nachinennaya den'gami Moskva kazalas' etim "pochti vsem"
bednejshim, propashchim gorodom mira.
     Den'gi  valyalis' na bul'varah i ploshchadyah, zaletali s vetrom v pod容zdy,
kruzhilis' na lestnichnyh kletkah.  Ih mozhno  bylo sgrebat'  metloj, -- tol'ko
dvornikov ne bylo,  byli novichki-lyubiteli,  i  grebli oni  ponachalu neumelo,
domoroshchenno  --  zanyatie  nastol'ko  utomitel'noe,  chto ne  hvatalo  vremeni
pereschityvat'  vyruchku po vecheram,  tak spat' hotelos'. Den'gi  derzhalis'  v
vedrah,  tazah,  bol'shih  kastryulyah,  ih  byli  milliony  i  milliony,   oni
obmenivalis' na  zelenye,  i  zelenyh  mozhno bylo  za  nedelyu  nakrutit'  na
million.
     Obmennyj punkt stal sil'nee, chem "Faust" Gete. On rabotal bez vyhodnyh.
     No dlya "pochti vseh" den'gi  byli nevidimkami, oni ih ne grebli, teryali.
"Pochti vse" tverdo znali, chto ran'she oni eli pomidory, a odnazhdy dazhe kupili
v pokojnom "Ruslane" bel'gijskij,  v kletochku,  kostyum; teper' ne hvatalo na
kartoshku.  "Pochti vse" terpelivo  zhdali raz座asnenij  po  televizoru. Oni  ne
dogadyvalis',  chto nigde  v mire nikto nikomu nichego  ne ob座asnyaet, kogda na
bul'varah  i ploshchadyah  valyayutsya  kuchi  deneg. Zatem "pochti  vse" plevalis' u
televizora i doplevalis' do togo, chto nekotorye iz nih
     stali bomzhami. "Pochti vse" vyalo hodili v poiskah kakoj-to pravdy. Vdrug
stalo polno vsego v magazinah. |to bylo osobenno oskorbitel'no. I zahotelos'
"pochti vsem" uvidet' pustye, privychnye prilavki, ujti v dobryj mir ocheredej.
     Sasha  nachal s noskov v perehode.  Posle noskov i zashchity svobod v  zhivoj
cepi u Belogo doma on torgoval sigaretami, antikvariatom, inomarkami, vladel
skladami  i magazinami, nezakonno vladel oruzhiem, organizovyval banki, hotel
kupit'  "Aeroflot", vmesto chego postroil kirpichnyj  zavod  i fabriku puhovyh
platkov.  Krupno  gorel,  obankrotilsya,  strelyalsya v vannoj  i propil nemalo
sobstvennoj  krovi. Vyzhil,  vernulsya k  "naperstku", voshel v igornyj biznes,
nadel  krasnyj  pidzhak,  otkryl muzhskoj  zhurnal,  razorilsya,  zadolzhal vsem.
CHecheny   ego  zakapyvali   v   podmoskovnom  lesu.  Tochnee,  emu  predlozhili
samozakapyvat'sya lopatkoj.
     Filosofiej  -h  stala  komp'yuternaya  igra.  Virtual'nost'  klubilas'  v
vozduhe  vesennim  tumanom.  Kazhdomu  polagalos' neskol'ko zhiznej,  garderob
menyalsya ne po sezonu, a po naitiyu, sletalis' pticy, zveneli  mechi, iz  grudi
vyryvalsya zvuk boevogo  spazma. V Sashu  strelyali, on otstrelivalsya, rabotali
skvazhiny, on  kinul den'gi  na  Zapad.  Obzavelsya  nedvizhimost'yu  v Londone.
Zavelis'   v  golove   tarakany.  Zanyalsya   russkoj   filosofiej,   zadvinul
pravoslavie, vnyal  Altayu,  zadelalsya otshel'nikom,  nyrnul v buddizm, buddizm
smenil na  induizm,  plyasal, ushel v astral. Induizm smenil na  iudejstvo (ne
buduchi   evreem),   kakoe-to  vremya   mayalsya  ateistom,   oprostilsya,   stal
vegetariancem.  Po  vole  serdca  prinyav  epitim'yu,  pomenyal dzhip na  dranye
zhiguli, uzhestochil razborki, dal zarok ne prikasat'sya k zhenshchine tri goda.
     |to  bylo  desyatiletie  russkogo  tela.  Utrata materializma  privela k
obnaruzheniyu  material'nosti. Devochki stali mal'chikami i -- naoborot. ZHelaniya
obvoloklis'  smazkoj  uniseksual'nosti.  Sasha  sluchajno   obnaruzhil  v  sebe
musul'manstvo, zavel pyat'  saun  i  garem,  voshel v  vudu, rvanul na Kariby,
ottuda  --  v  Nigeriyu,  chudom  ostalsya zhiv  v Lagose, vernulsya, pokayalsya  v
Danilovskom  monastyre,  stal referentom. On  rabotal  v bezopasnosti i dazhe
osmelivalsya  peredo mnoj  vostorgat'sya  podvigami sovetskih gebistov,  lyubil
Ameriku, nenavidel Ameriku, nostal'giroval po  proshlomu, v proshloe ne hotel.
Sashe  nedavno ispolnilos' tridcat'. On  prodolzhal eksperimenty  so  zdorovym
obrazom zhizni,  seksom,  kino,  komp'yuterami,  reklamoj. Sasha  priznal,  chto
situaciya -- hrenovaya.
     -- Blyad' budu, esli my ego ne najdem, -- dobavil on.
     mishen'
     YA -- mishen'. ZHivoj teplyj  komok,  prignuvshis',  bezhit po  polyu. V menya
strelyayut komu ne len'. U menya gryaznoe, potnoe lico,  gryaznaya  odezhda, rvanaya
obuv', krov'  pod nogtyami.  Navernoe, bezumnyj vid.  Net  ni vremeni, ni sil
dumat' o sebe. YA begu. Bez vsyakoj nadezhdy na uspeh.
     Rassmatrivaya  kak-to dorevolyucionnye  fotografii v krasivom  anglijskom
al'bome, ya pojmal sebya na  nehitroj mysli,  chto  kazhdyj zapechatlennyj na nih
vot-vot  stanet  mishen'yu  neschast'ya,  kotoroe kazhdogo  razvorotit.  Volzhskie
borodachi   s   rach'imi   glazami,   rasfufyrennye    kupchihi   s    chernyavym
blyudolizom-prikazchikom  pod zamoskvoreckim  podolom, imperator na pne,  otec
Nabokova s  otoropevshim,  kak  u vseh liberalov, lbom,  chetyre tennisistki s
yajcevidnymi raketkami v svoem har'kovskom imenii,
     oficery, obsuzhdayushchie  na dosuge "Russkoe slovo", derevenskie otmorozki,
kosyashchie v ob容ktiv, --  vse vprok sobrany  dlya stradaniya,  i, nesmotrya na ih
bezmyatezhnost', stradanie uzhe prochityvaetsya na licah. Bol'she togo, gotovnost'
k  stradaniyu.  Ne  otpor,  a pionerskij salyut.  Gotovnost'  k  unizheniyam.  K
muchenicheskoj smerti.
     YA ispytal  strannoe  bespokojstvo.  Takoe prochtenie fotografij bylo  by
ponyatnym,  esli imet' v  vidu znanie  o budushchem, no  ya ne mog  otkazat'sya ot
mysli, chto  budushchee stradanie prisutstvuet  v sootechestvennikah  ob容ktivno,
kem by oni ni  byli, nezavisimo ot  zloby, lyubvi i vozzrenij,  nezavisimo ot
menya.
     Na  lica  legla  ten'  zhertvy,  kuda  bolee sil'naya,  chem ten'  smerti,
estestvennaya  dlya lyuboj  fotografii.  YA  podumal: zavesa  priotkryvaetsya.  V
Rossii sushchestvuet osobaya dobavka k obychnoj smertnosti,  i dazhe v  bezobidnom
al'bome russkie lica  prekrasny  toj vyrazitel'nost'yu,  kotoruyu obespechivaet
lish'  nasil'stvennyj vyhod iz zhizni. Ih  prozrachnost',  blednost' kak otsvet
posmertnoj maski,  smirennogo  prebyvaniya  v  grobu  s  rasstrelyannym  licom
krasivo  kontrastiruyut  s  samonadeyannost'yu zaezzhih fizionomij.  A  v luchshih
russkih  sostradatel'nyh  portretah,  kak   u   Kramskogo,  est'   lyubovanie
neschast'em.
     Budushchee bylo zalozheno,  razgadano i predstavleno, i tol'ko trebovalos',
chtoby  nastupilo. No imenno potomu, chto ono v  russkih prisutstvovalo, ono i
moglo byt' vozmozhno. Vse soshlos'.
     Osinovyj veter. Byt' russkim -- znachit byt' mishen'yu. ZHertvennost' zhertv
--  tozhe funkciya v mire, gde my osvobozhdeny ot drugih obyazatel'stv, kotorye,
na  hudoj  konec,  ispolnyaem  halturno,  pospeshno,  poputno.  Byvayut  redkie
periody,  kogda  russkie zabyvayut  o  svoem  stradatel'nom zaloge i nachinayut
podrazhat' prochim  narodam  v  ih  sozidatel'nom  nachale,  chto-to  stroit', k
chemu-to  stremit'sya.  Vsyakij  raz  eto  obryvaetsya  plachevno. Russkaya  zhizn'
prizvana  otvlekat'  lyudej  ot zhizni.  Soprotivlenie  russkoj kosnoj  materi
tol'ko podcherkivaet znachimost' etoj  materi. Rossiya dolzhna  byt' soboj tochno
tak  zhe,  kak  |kkleziast  --  |kkleziastom,  to  est'  odnoj   sostavlyayushchej
biblejskih chastej.
     Inoe delo, chto svoj chistyj opyt, hristianskij po vneshnim formam, Rossiya
hotela  peredat' drugim stranam, s drugim prednaznacheniem, i  potomu dolgo i
naprasno muchala ih.
     V   sovremennyh   usloviyah   Rossiya   vyglyadit  poteryanno,   proigryshno
otnositel'no  prochego  mira,   gde  aktivnoe  nachalo  zayavleno  organicheskim
obrazom. Odnako Rossiya sozdana dlya molitv, toski i  neschast'ya. Rossiya -- eto
vid strany, kotoraya proizvodit lyudskoe neschast'e. Sushchestvuyut istoricheski vse
usloviya,  chtoby  strana  besperebojno byla  neschastnoj. Russkaya vlast' verno
spravlyaetsya so svoimi zadaniyami, kakoj  by orientacii ona ne priderzhivalas'.
Rossiya  horosha  v   prorabotke  utopicheskih  konstrukcij,  kotorye  zavedomo
neosushchestvimy i  na razvitie kotoryh uhodyat mnogie zhertvy.  Bol'shego stranno
ozhidat' dazhe ot takoj ogromnoj strany.
     I, kak kazhduyu stranu, Rossiyu  nuzhno sudit' po ee vnutrennim  resursam i
final'nomu  rezul'tatu.  Pust'  rezul'tat,  s tochki zreniya Zapada,  vyglyadit
negativno.  Pust'  on so storony Vostoka tozhe glyaditsya  stranno. No v Rossii
est'  polozhitel'naya  nesposobnost'  k  tak  nazyvaemoj normal'noj  zhizni. Na
kazhdogo  carya   est'  svoj  Rasputin.  Rossiya  prodemonstrirovala  krajnosti
chelovecheskoj  natury,  razrushila  predstavlenie  o  zolotoj  seredine.   Ona
pokazala  tshchetnost'  chelovecheskoj svobody.  Ee nel'zya ne uvazhat' za vernost'
samoj sebe.
     Osnovnym  stilem  pisatelej,  pisavshih  i  pishushchih  o  Rossii, ostaetsya
sochuvstvennaya  slezlivost'. Oshibka  i  zapadnikov, i slavyanofilov v tom, chto
oni zhelayut Rossii schast'ya. Slavnye  deyateli so vremen CHaadaeva, dolzhno byt',
nepravy v svoem korennom bespokojstve po povodu  otchayannogo polozheniya rodnoj
derzhavy. Strah  pered strahom,  boyazn' nasladit'sya  ego glubinoj svojstvenna
bol'shinstvu russkoj intelligencii, Vechnaya i bespomoshchnaya ideya vytashchit' Rossiyu
za  volosy  vopreki ee vole  vstrechaetsya iz  knigi v knigu  i stanovitsya, po
krajnej mere, nazojlivoj.
     Im vsem podavaj schastlivuyu Rossiyu  s karavayami, kulichami i balykom.  Ih
ne ustraivaet kil'ka v tomate. Po krajnej mere, kil'ka -- ne ih ideal.
     Rossiya, bessporno, opasnaya strana.  No zdes' stoit soglasit'sya s Nicshe,
prizyvayushchego "zhit'  opasno". Problesk opredelyayushchego  nacional'nogo soznaniya,
smesi  knuta i slashchavogo hanzhestva mne  viditsya v pozdnem  Gogole, no dazhe u
nego  ne  hvatilo  sil  provesti  mysl'  do  konca.  Predateli  i  nekotorye
inostrancy iskrenne pytalis' predstavit' Rossiyu kak stranu zla i  neschast'ya,
no  delali eto tol'ko  radi  politicheskogo  ili turisticheskogo  interesa,  i
potomu  ostavalis' nedostatochno posledovatel'ny. My vsyakij raz sharahaemsya ot
novyh dokazatel'stv togo, chto zdes' kazhdyj -- mishen'. Odnako prihodit vremya,
kogda  strana begayushchih  mishenej okazyvaetsya nekonkurentnosposobnoj, i  obshchij
trud,  osnovannyj  na  strahe  i   zhertvennosti,  ne  vyderzhivaet,  nakonec,
komp'yuternyh peregruzok.
     Prodolzhaya v tom zhe duhe, "legoobraznaya"  Rossiya skoree vsego ischeznet s
lica Zemli. Kak drevnyaya |llada, gde
     grecheskie bogi prevratilis' v  nazidatel'nye igrushki. U  nas  s Greciej
est' dazhe simmetriya ne slishkom svyatogo duha. Greciya sgorela  ot religioznogo
formalizma, Rossiya gorit ot formal'noj religioznosti.
     V ekonomii  chelovecheskogo  duha poterya Rossii  budet nevospolnimoj,  ne
men'she, no i ne bol'she togo.
     matreshka
     Esli  verit' matreshke, to zhizn' -- kuvyrok v  utrobu.  Centrom russkogo
mira zayavlen embrion.  Vse ostal'noe -- oblozhka, prana, pokryvalo. Kakimi by
klevymi tetkami  ni byli bol'shie matreshki, oni poverhnostny, samodovol'ny. V
nih -- statichnoe tshcheslavie zhizni.
     Vzyav  matreshku v ruki, nel'zya  ostanovit'sya ee razbirat', razvinchivat'.
Hochetsya dokopat'sya do pravdy. Matreshka postroena na pervichnoj igre, znakomoj
mladencu, na nej zhe  derzhitsya osnovnoj  seksual'nyj  effekt odezhdy -- igra v
pryatki.  Pravda pohoronena  v tajne. Pravda  trebuet zhertv. Bol'shie matreshki
beremenny malen'kimi, kak svoej mnogokratnoj  smert'yu. Skripyat, letyat golovy
radi zabavy. CHem dal'she vnutr', tem men'she krasok, slabee prichudy, ustalost'
hudozhnika. Matreshka  --  signal hronicheskogo  pereutomleniya,  svetoboyazn'. U
samogo  malen'kogo  cheloveka,  ploho  narisovannogo  po   nedostatku  mesta,
istukana-embrionchika,  predpolagaetsya  trogatel'nost'   "detochki".   Vspyshka
umileniya.  Toska po  roditelyam. Na lice ne morshchiny,  a kakaya-to pautina, kak
terka, ruki. Neponyatno, muzhchina, zhenshchina?  SHershavye  materinskie ruki materi
hochetsya pocelovat', otcovskie morshchiny -- razgladit'.  No russkaya celostnost'
slishkom  melka  dlya  emocij,  integral'nost' bespomoshchna,  vse  eto  --  odni
fantazii, i samaya malen'kaya kukla vsegda zakatyvaetsya pod stol.
     syrost'
     Iz korziny  posypalis' Leshki, Vas'ki,  Ninki, Kostiki, Mishutki i vsyakie
melkie  Pavliki,  sluchajno  nashlis'  Tolyan i  smurnoj  Serafim, potom  poshli
otbornye    Ivany,   kruglolicye   Ol'gi,   ottuda   zhe   vypal   poveshennyj
zheleznodorozhnik   s   vysokomernym   licom,   dalee   obnaruzhilis'   Nikolai
Nikolaevichi,  Froly   Timofeevichi.  U  russkih  vse   syroe,  neprozharennoe,
neproperchennoe. I lica, i dusha, i mat'-Zemlya.
     Lesa -- syrye. My vse -- syroezhki.
     Edu v metro i chuvstvuyu, chto  mne protivna eta potnaya svoloch'. Inertnaya,
pokornaya, pryshchavaya shval'.
     Hochu li ya, chtoby Rossiya raspalas' na kuski?
     CHtoby Tatariya otdelilas' ot Mordovii?
     CHtoby Volga vysohla?
     CHtoby sudoroga proshla po Sibiri?
     CHtoby konchilsya balagan?
     Hochu!
     Hochu!
     eshche o russkoj svin'e
     Nado  vospet'  russkuyu  svin'yu.   Narod  --  nerastamozhennoe   ponyatie.
Nerastormozhennoe.  Okolo % naseleniya  Rossii  sostavlyaet narod.  Narod imeet
svoi  osobye  sposoby  opoveshcheniya.  On  ceplyaetsya  mezhdu soboj  kolyuchkami  i
kornyami. U nego  elektricheskij  schetchik  zhuzhzhit u  dveri. On gotovit pishchu na
dvuh  gazovyh  plitah. On  pitaetsya  predstavleniyami  koshmarov.  Vo vsem emu
viditsya zagovor. Protiv sebya.  Narod zadaet inogda  voprosy. Slyshit to,  chto
hochet uslyshat'.
     Mozhno vyjti iz naroda. Po shchikolotku. Po koleni. Po poyas.
     Poslovicy  ne  spravlyayutsya.  CHastushkami  ne  otkupish'sya.  Razdrazhitelej
mnogo. Narod  sam po sebe ne vyzhivet.  Narod nuzhdaetsya v povodyre. Carizm  i
kommunizm  ob容dinilis'  v tyage k narodnomu elementu. Odni hodili  v  narod,
drugie  iz  nego vyhodili. V narod  hodili, kak po griby.  Narodnost' -- eto
takaya gribnica.
     Nash  narod,  v  otlichie  ot  francuzskogo,  ne raznarodilsya.  No  est',
naprimer,  meksikanskij. Russkij narod v chem-to uyazvitel'no ne  unikalen. On
pohozh  na drugie  arhaicheskie  narody  Azii, Latinskoj Ameriki, Afriki svoej
blizost'yu k zhivotnomu miru.
     tetya nyura
     Tetya Nyura  prospala  padenie  Imperii.  Ona godami  rabotala  v  gazete
"Pravda" uborshchicej. |to  vse ravno, chto rabotat' uborshchicej v  zamke u Kafki.
Zamka ne  stalo.  Ot  SSSR, kak  kolesa,  otkatilis'  respubliki.  Tetya Nyura
ustroilas'  k yuveliram. Inogda,  vymetaya pyl'  iz-pod krovati, ona podbirala
melkie kamushki. Nekotorye iz  nih byli brilliantami. Hozyain,  prihodya p'yanym
iz  kazino,  inogda  daval  tete Nyure  zelenye  den'gi. Ona dolgo  ne  mogla
razobrat'sya v zelenyh  den'gah,  a  kogda  poverhnostno  razobralas',  stala
kopit' na vsyakij sluchaj.
     Ona prihodila ko mne  s rassprosami, no ya  ne mog podobrat' slov, chtoby
ob座asnit'.  Ne hvatalo obshchego  ponyatijnogo apparata. YA  terpelivo, dohodchivo
proboval i tak i syak. Ona  nedoumevala,  kak eto mozhno, kto pozvolil zakryt'
"Pravdu". Ona verila mne, no ne verila moim slovam.
     Tetya  Nyura pomnila  kollektivizaciyu  i vrode by  ne lyubila ee.  No  ona
terpelivo otnosilas' k  golodu  kak  k  stihii. Pri  Hrushcheve  ona ubirala  u
kakih-to  ital'yancev,   po  vsej  vidimosti,   v   sem'e   kommunisticheskogo
korrespondenta,  i  voshishchalas'  chistotoj  kvartiry,  no  chto  eto  byli  za
ital'yancy, ona ne razobralas'.
     Tetya Nyura pylesosit  i govorit bez  ostanovki. Nichego ne  slyshno. Potok
podsoznaniya,   esli  vyklyuchit'  pylesos,  napolnen  neperevarennymi  kuskami
molodosti, scenami  gruboj  zhizni,  nedostatkom  sapog,  spletnyami  o drugih
hozyaevah, sosede-tatarine, kotoryj pokazal ej chlen, podpalil  balkon, vonyalo
rezinoj ot shin:  tatarin  popal v durdom.  Ona ne ozloblena, ona -- trudyaga.
Syn  -- p'yanica,  nedavno opuh i  umer,  zato tolkovyj plemyannik vrezal  mne
kak-to  zamok.  Tetya  Nyura  vzyala staruhu-pogorelku iz svoej derevni  zhit' v
kvartiru,  znachit,   dobraya.   Ee  mechta   imet'   otdel'nuyu   kvartiru   ne
osushchestvilas'.
     Ona mne mila. Kogda vyp'et paru ryumok vodki, razojdetsya, poet  chastushki
i  govorit  neprilichnosti.  YA  pytayus'  vniknut'  v  nee.  Ona  --  chestnaya,
bespokoitsya za  moego  syna.  No  zakladyvaet  mne  ego  vsyakij  raz,  kogda
predstavlyaetsya  vozmozhnost'. Schitayu li ya  ee chelovekom? Slozhnyj vopros. Ona,
kak zhuk, oprokinutyj na spinu, ne ponimaet, chto s nej proishodit.
     Esli smodelirovat'  real'nost', v  kotoroj ona zhivet, poluchitsya  skazka
ispytanij. Ih  preodolenie -- splav  usilij  i chuda. Zapadnyj chelovek  vidit
real'nost' kak pole deyatel'nosti. Russkij -- kak skazochnoe prostranstvo. Ono
zaseleno  sushchestvami, obladayushchimi  magicheskoj  siloj. Inogda eta  sila ravna
nulyu, inogda perevorachivaet  mir.  Skazochnost'  vnutrennego polya Rossii -- v
ego  principial'noj  nerasshifrovannosti.  Vragi  organizuyutsya  kak  nechist'.
Prichiny  i  sledstviya  menyayutsya mestami.  Zavyazyvayutsya  zazerkal'nye  svyazi.
Skazka konspirativna. CHernye koshki priravneny k proiskam Provideniya. Russkij
vpuskaet  v  sebya  skazochnoe myshlenie i  zavisaet  na poroge dvuh  mirov, ne
nahodya pokoya  ni v  zhiznetvorchestve, ni v  sozercanii. Samobytnost' russkogo
mira  --  v  samopogloshchenii.   Magicheskij  mir  privlekaet  menya  volshebnymi
fantazmami  i  napryagaet  nesposobnost'yu  spravit'sya s  koldovstvom.  Rossiya
introvertna v svoih vozmozhnostyah i ekstravertna v svoej bespomoshchnosti.
     Geroj nasyshchaetsya za schet ispytanij. Esli ya protiv nih, ya vylamyvayus' iz
skazki  v nesushchestvuyushchee prostranstvo. Agenty skazki, posobniki i vrediteli:
pop, soldat, deputat,  car', kupec, razbojnik, milicioner, nemec, moskovskij
mer, baba-yaga, zmej-gorynych, nalogovaya sluzhba, devka, zhena, nachal'nik, hohol
-- nahodyatsya na svoih mestah do menya i posle menya.
     YA vhozhu v mir s zaranee zatochennymi  simvolami. YA pritvoryayus', chto mogu
izmenit' illyuzornyj  mir illyuzornym dejstviem.  Tem samym  ya  vypolnyayu  svoyu
skazochnuyu missiyu, i eto po-nastoyashchemu russkoe  individual'noe sushchestvovanie,
kotoroe  nikto  za  menya  ne  svyazhet.  YA  prevrashchayus'  libo v geroya, libo  v
antigeroya, libo prosto v skazochnogo prohozhego. Ot geroya  do zhertvy -- shag, i
nogi uzhe raz容halis'.
     Ispytaniya preodolevayutsya raznymi sposobami, inache ne vyzhit': hitrost'yu,
obmanom,   izvorotlivost'yu,   smelost'yu,   dolgoterpeniem.   V    hod   idut
protivopolozhnye kachestva, spletenie  kotoryh i sostavlyaet  russkij moral'nyj
mir,  ni  na chto  ne pohozhij. Imeya podobnyj  kodeks  chesti, trudno sostavit'
kartu  sovershennogo povedeniya. Edinstvennym  udaleniem ot skazki mozhet  byt'
zhestokaya askeza.
     Nasil'stvennaya  smert'  vklyuchena   v  scenarij  ne  tragediej,   a  kak
neizbezhnost', i  baba-yaga nikogda ne zadumaetsya nad  svoej  zhiznennoj rol'yu,
inache  ona perestanet byt' baboj-yagoj.  Est'  ravnovesie ocharovaniya. Na etoj
zemle skazochnye  ponyatiya sovpali  s istoricheskimi trebovaniyami.  Na suku  --
mochalo.  Istoriya Rossii --  ne  vyhod iz  skazki (kak u lyudej), a ee  burnoe
razvitie.  Novejshie  realii po-prezhnemu upakovyvayutsya v skazochnyj  leksikon.
Stranno  posle  literatury  devyatnadcatogo  veka  govorit'  o  nesposobnosti
russkih k samoanalizu, no eto tak. Tetej Nyuroj zaseyana Rus'.
     muzhiki i baby
     Vse  tak  zapushcheno, chto --  tish'  da  glad'. Bol'sheviki  vovse  ne byli
marksistskimi  idiotami,  kakimi  ih  risuet liberal'naya  mysl'.  Raz naroda
bol'she,  chem  prochego naseleniya,  dolzhna  byt'  narodnaya vlast'.  Bol'sheviki
hoteli  ponyat'  korni narodovlastiya,  sozdat'  sootvetstvuyushchee  gosudarstvo.
Krasnaya  skazka  krovava,  no   ochen'  krasiva.  Odnako  skazka  slabeet  vo
vrazhdebnom neskazochnom  okruzhenii.  Novye  tehnologii srubili skazku. Rossiyu
prihoditsya  raskoldovyvat' isklyuchitel'no  dlya  togo, chtoby  ona ne  pogibla.
Razvitie  reform  oznachaet  unichtozhenie  naroda  v tom  vide,  v  kotorom on
pribyvaet. Znachit, baby i muzhiki provalyatsya v tartarary.
     bol'nica
     Kak tyazhelo bol'nym, russkomu boyat'sya skazat' vsyu pravdu.  Inogda lyapnut
chto-nibud', prichem ne vragi, a samye bliz-

     kie, zhizn' na nego polozhivshie, kto s  nim bol'she vsego  vozitsya, "utki"
iz pod  nego vynosit, ot razdrazheniya lyapnut, ottogo, chto  izvel vykrutasami,
sklonnost'yu k pobegu cherez  okno, k  ezde  na sanochkah,  no  potom opyat' vs
pripudrivayut, priglazhivayut, a  russkij, tot tozhe  bystro zabudet. A pro sebya
russkij dumaet:
     --  Pomogajte  mne,  pomogajte.  Ne  budete  pomogat',  vam  zhe  dorozhe
obojdetsya.
     No, skoree vsego, i etogo ne dumaet. Lezhit na krovati, yajcami boltaet.
     sklonnost' k beschestiyu
     Beschestie  napominaet  odekolon  "Svezhest'". Tomu, kto  ne polyubil  ego
zapah v yunosti, nechego delat' v etoj strane.
     Bespredel  -- rasshiritel'noe  tolkovanie  vozmozhnostej.  K  etomu  nado
podojti filosofski. CHest' razrushaet  chto-to ochen'  sushchestvennoe v  cheloveke.
Naprimer, pokushaetsya na  nepredskazuemost'. A predskazuemyj  chelovek  --  ne
russkoe eto delo.
     V  Rossii  po opredeleniyu net ni odnogo chestnogo  cheloveka.  Vot na chem
nado stroit'  obshchuyu zhizn'. |to osnova kolhoza. No eto i osnova poemy. Rossiya
sostoit iz  krotkih lyudej,  sposobnyh na vse. V etoj strane dolzhno proizojti
polnoe primirenie s dejstvitel'nost'yu.
     Dazhe neterpelivyj Belinskij eto odnazhdy ponyal.
     nemnogo o sebe
     -- Hotite, ya pokazhu vam nash semejnyj al'bom?
     -- Da poshel ty s al'bomom.
     -- |to nasha sem'ya.

     -- Urody.
     -- |to otec.
     -- Po glazam vidno: podlec. Vy ochen' pohozhi na otca.
     -- Vse tak govoryat.
     -- A vash mladshij brat i sestra pohozhi na mat'. Skol'ko let sestre?
     -- Tridcat' tri.
     -- YA by dal sorok.
     -- YA peredam ej vash kompliment.
     -- A eto chto eshche za govenyj soldat?
     -- |to ya.
     -- V tyur'me sideli?
     -- Net. A chto?
     -- U menya zhena sidit za Mozhaem.  Pishet, kormyat snosno.  Toskuet tol'ko.
Po domu. Stihi stala pisat' ot toski.
     -- Za chto sela?
     -- Po -ej. Lyubovnicu moyu ubila. Iz revnosti. Nozhom. I menya tozhe hotela.
     -- ZHalko lyubovnicu.
     -- Lyubovnicy ne dlya togo, chtoby ih zhalet'. A eto kto?
     -- Moya sestra s muzhem i det'mi.
     -- U nee dvoe detej?
     -- Volodya hodit v shkolu, a Lenochka -- v detskij sad.
     -- YA nikogda ne obizhayu detej. A vy?
     -- Smotrya kogo schitat' det'mi.
     -- A etot, pohozhij na Budennogo?
     -- Dedushka. Ego ubili. A eto babushka Klava. Ee posadili na kol.
     -- Kak na kol?
     -- Skoree vsego, po oshibke. A eto babushka Sima.
     -- A chto s nej?
     -- Nichego. Popala pod elektrichku. U vas bol'shaya sem'ya?

     -- ZHena, ya i doch'.
     -- U vas est' s soboj ih fotografii?
     -- Net. Nenavizhu.
     -- Obeih?
     --  Nu.  Kogda  oni  chto-nibud' edyat,  u  nih  vsegda izo  rta  padaet.
Makarony, ogurcy.
     -- Skol'ko let vashej docheri?
     -- Semnadcat'.
     -- Kurit?
     -- Koletsya.
     -- YA ne dumal, chto u vas takaya bol'shaya doch'. Skoro u vas budut vnuki.
     -- U nas uzhe byli  vnuki i vnuchki. Poka  Nina ne dumaet vyhodit' zamuzh.
Konchaet shkolu i hochet postupit' v Institut inostrannyh  yazykov. Nina mechtaet
byt' perevodchicej.
     -- Kakoj yazyk ona izuchaet?
     -- Dryan' kakuyu-to.
     -- A vas kak zovut?
     -- Pavel  Andreevich.  YA ochen' lyublyu  sport. Moj lyubimyj vid  sporta  --
futbol. Inogda  my hodim  v  gosti k druz'yam  ili  priglashaem ih  k sebe. My
vsegda napivaemsya, ya  i moya zhena Marina. Tol'ko  ona kvasit tekilu,  a  ya --
vodku.
     -- CHem zanimaetsya vasha zhena?
     -- Marina -- detskij vrach. Specialist po abortam. Ona lyubit svoe delo i
rabotaet s interesom. Marina horosho poet, u nee krasivyj golos. Raz v nedelyu
Marina hodit v Dom kul'tury, gde poet v hore. A etu vashu babushku, kotoruyu na
kol posadili, ee kto posadil? Est' v mire tol'ko odin narodec, kotoryj mozhet
posadit' babushku na kol.
     -- Kogo vy imeete v vidu?
     -- YA ne prav?
     -- Kak vasha familiya?

     --  Zachem vam? Belov. Mne  let. YA  rodilsya  v Moskve  i vsyu zhizn' zdes'
zhivu. YA sklonen k beschestiyu.
     zhivopisnost'
     Ivan  Groznyj,  ubivayushchij  syna,  zhivopisen. V Rossii  lyubyat  teh,  kto
zamuchil  i  ubil  mnogih  russkih.  Russkaya  vlast'  v  osnovnom  unichtozhila
sobstvennoe naselenie, a ne chuzhoe ili vragov, kak v drugih stranah. Otdelit'
krovozhadnost' ot zabavy  i  zaboty  o strane  nevozmozhno. |to i est' russkaya
zhivopisnost'.
     Nesmotrya  na to,  chto  Ivan Groznyj  byl  sadistom, mnogie ego lyubyat iz
principa. Drugie lyubyat ego  sadizm. Net slov:  Ivan Groznyj  --  eto russkij
renessans.
     zakat rossii
     Dom  postroen -- hozyain  umer. Na  Zapade  doma postroeny. A my --  bez
domov -- hodim zhivehon'kie. Fundamentalizm -- agoniya mirovyh religij. CHto-to
budet dal'she? Russkie vse vremya  schitali,  chto zakat Zapada neizbezhen.  Oni,
kazhetsya, proschitalis'.  Vmesto  Zapada  zakatyvaetsya  Rossiya. Pravda,  posle
revolyucii tozhe dumali, chto Rossiya zavalilas'. No v tom bezumii byla energiya.
Bredovyj  entuziazm.  Russkij  nalivaetsya  utopiej,  kak   gnoem.  Potom  on
lopaetsya. Vse  idut  v nogu, my shagaem  --  levoj.  I  eto  perepolnyaet  nas
zakonnoj gordost'yu. My vseh hotim nauchit' hodit' ne v nogu.
     Russkie  ne  znayut, chto  takoe  "norma". Oni vidyat,  chto  drugie  zhivut
po-drugomu,  no  u samih  tak  ne poluchaetsya. Idut gody -- ne poluchaetsya.  U
nemcev poluchilos',  u yaponcev  poluchilos'. Zdes' ne nado. I vse etomu ne  to
chto raduyutsya, no ne osobenno bespokoyatsya. Nu, podumaesh'. CHto stanet s Ros-

     siej,  esli ona zakatitsya?  CHto delat'  s  etim  bol'shim  razlagayushchimsya
trupom?
     Prisypat' gashenoj izvest'yu.
     mama
     -- Mama! CHto znachit -- byt' russkim? Molchit.
     -- Mama! Mama!
     -- CHego tebe?
     -- CHto znachit -- byt' russkim?
     -- CHego?
     -- CHto znachit -- byt' russkim? Molchit.
     -- Mama!
     -- Otstan'! Nadoel!
     -- Mama!
     -- Skazala tebe russkim yazykom -- otstan'!!!
     -- Mama, ne bej!
     -- Molchi, zasranec!
     -- Mama! Mamochka! Ne ubivaj!
     uchebnik
     Pochemu mama ne zahotela otvetit' synu na postavlennyj vopros?
     Po  kakoj prichine ona stala ego bit'? Ubila li ona ego v konce  koncov,
ili syn vse-taki vyzhil?
     skazka
     Na skazku mnogie  lovyatsya.  Skazochnaya  Rus' stoit  pered  glazami. Zori
neoprihodovany.

     opisanie nacii
     Russkij  sostoit iz "nichego",  kotoroe vklyuchaet  v sebya  "vs". Russkij
schitaet, chto emu nichego ne prinadlezhit. Russkij schitaet, chto emu prinadlezhit
ves'  mir.  Pri vneshnej  myagkosti i pevuchesti Rossii, pri ee bab'em oblichij,
lyubvi k kefiru, v etoj  strane zhivet naselenie s chudovishchnym appetitom. Vchera
--  vs,  segodnya  --  nichego, nazavtra  -- snova vs.  Esli  okul'turit'  i
gramotno raskrutit' etot stil' "vs-nichego-vs", mozhno stat' modnoj stranoj,
vrode Nepala.
     esteticheskij obraz vraga
     Posle  padeniya  Berlinskoj steny,  organizovannogo  vo mnogom  russkimi
hlopotami,  esli  ne  skazat'  russkoj   shchedrost'yu,  nesmotrya  na  izvestnoe
soprotivlenie  soyuznikov  FRG,  kazalos'  by,  dolzhna  byla  nachat'sya  epoha
vzaimoradostnogo sosedstva.  I, verno, byl moment, kogda v  vozduhe oshchushchalsya
duh brataniya. Vse eto konchilos' nepriyatno bystro.
     My razocharovali Zapad i v chem-to samih  sebya, okazavshis'  "drugimi", ne
takimi, kakimi  by  evropejcy  hoteli  nas  videt'.  I  hotya  dazhe  v  samyh
neprihotlivyh amerikanskih fil'mah sushchestvuet propaganda  lyubvi k "drugomu",
ne pohozhemu na tebya, bud'  on hot' inoplanetyaninom,  hot' negrom, russkie ne
stali lyubimy v "drugom"  kachestve. Zapad skoree predpochel "drugih" kitajcev,
nesmotrya na to, chto po obshchestvennym standartam my --  kuda svobodnee, nezheli
gramotno  repressivnyj  sovremennyj  kitajskij  kommunizm.  V  konce  koncov
okazalos',  chto v  evropejskom dome  dlya  nas  net dazhe  togo ugla,  kotoryj
predostavili rumynam i pribaltam, ne govorya uzhe o polyakah i chehah.

     Mnogoe   ob座asnyaetsya  obshchestvennym  varvarstvom   nashego  zatyanuvshegosya
perehodnogo perioda, no  -- ne vse. Zapadnaya esteticheskaya  norma zhizni stala
diktatorom ne  tol'ko stilya, no i politicheskih pristrastij. Russkih ne vzyali
v NATO imenno po esteticheskim soobrazheniyam, kak ne proshedshih face control.
     Dazhe vrazhdebnye k Rossii  lyudi, nenavidyashchie ee haos,  kotoryh  ya ne raz
vstrechal v Evrope i SSHA, ne otricayut talantlivosti russkih. V srede russkih,
dejstvitel'no,  vstrechayutsya  talanty.  Ves'ma  protivnye  individy,  byvaet,
odareny interesnymi svojstvami.  Bud' russkie  posredstvennoj  naciej, ih by
voobshche ne bylo.
     Ideya nacional'nogo  haraktera, kotoraya v Evrope posle Gitlera schitaetsya
skol'zkoj  temoj, --  edinstvennaya vozmozhnost'  ponyat'  Rossiyu.  Russkie  --
pozornaya naciya. Tetradka stereotipov. Oni ne umeyut rabotat' sistematicheski i
sistematicheski dumat'.  Oni  bol'she sposobny  na  sporadicheskie, odnorazovye
dejstviya. Po svoej pafosnoj emocional'nosti,  peshchernoj naivnosti, puzatosti,
povedencheskoj neuklyuzhesti  russkie  dolgoe vremya  byli pryamo  protivopolozhny
bol'shomu esteticheskomu stilyu Zapada --  stilyu  cool. Strogo  govorya, ob etom
cool  russkie  voobshche  dazhe  ne  dogadyvalis'.  Mezhdu  tem,  eto ponyatie  iz
elitarnoj mody prevratilos'  v  sostoyanie, kotoroe  opredelyaet  v  poslednee
vremya zapadnuyu kul'turu, chto  vyshla  za  predely literatury i kino, vobrav v
sebya na ravnyh  osnovaniyah "krasu nogtej" v vysshem smysle, to  est' kul'tura
rastvorilas' v kazhdodnevnom bytu, byt  --  v kul'ture. V Berline ili  Parizhe
vam tochno ukazhut:  etu marku sigaret kuryat tol'ko  lesbiyanki, a na toj marke
mashin  ezdyat odni pastory.  Na russkoj storone ni oficial'naya, ni "kuhonnaya"
kul'tury po ponyatnym prichinam ne tol'ko ne shli v nogu s

     zapadnym razvitiem sobytij, no kruto  zabirali v  storonu. My  smotreli
zapadnye fil'my, listali zapadnye zhurnaly i chitali zapadnye  knigi, esli eto
udavalos',  sovsem po-drugomu,  chem zapadnye potrebiteli  kul'tury.  V lyubom
sluchae,  my  ne  videli  vo  vsej  etoj produkcii ob容dinyayushchej  idei, poverh
bar'erov stolknovenij konservatorov i liberalov, arhaistov i  novatorov.  My
uglublyalis' v ekzistencial'nyj smysl, ne zamechaya stanovleniya novoj formy. My
promorgali  to, chto  sostavlyaet esteticheskuyu sushchnost'  Zapada  poslednih -ti
let, o chem  uzhe desyatiletiya nazad bylo ob座avleno v dvuh ustanovochnyh stat'yah
zhurnalov  "Tajm" i "Lajf", na kotorye otkliknulas' molodezh' ot Los-Andzhelesa
do Kejptauna, Tokio i dazhe socialisticheskoj Varshavy.
     Ponyatie  cool (etimologicheski -- "prohladnyj"), vozniklo v  SSHA v konce
-h vmeste  s dzhazovoj plastinkoj Majlsa  Dejvisa  "The  Birth of the Cool" i
knigami Dzheka Keruaka. Poslednego mozhno schitat' ideologom "kula", v -om godu
pisavshego  o raznice mezhdu "syrym"  i "kul"-soznaniem kak  o protivopolozhnyh
formah  samosoznaniya.   "Kul"-soznanie,  do  sih  por  ne  imeyushchee  russkogo
slovesnogo  ekvivalenta,  ne  ostavlyaet  v   cheloveke  neotreflektirovannyh,
"temnyh"   storon.  Emu  svojstvenny  otkrytost',  prozrachnost',  vnutrennyaya
erotichnost', ironichnost', podcherknutaya stil'nost', chto obnaruzhivaetsya v  ego
dzhazovyh kornyah. Daleko ne vse kumiry Zapada byli "kul". Ni |lvis Presli, ni
Merilin  Monro v etu kategoriyu ne popadayut. Zato luchshee, chto est' v "Bitlz",
myuzikl  "Vestsajdskaya  istoriya"  Leonarda  Bernshtejna, pesni Boba  Dilona, s
odnoj storony, a s drugoj -- ulybka, pricheska, stil' odezhdy prezidenta Dzhona
Kennedi  (osobenno  esli  ego  sravnit' na  obshchej fotografii  s Hrushchevym) --
istinnyj "kul".

     Postepenno "kul" stal  vencom  global'nyh amerikano-evropejskih  usilij
licevyh muskulov, golosa, mody, reklamy, kodeksa povedeniya. Manery sovetskih
diplomatov,  kak  i rodnaya kul'turnaya produkciya,  ne prohodili na Zapade bez
sil'noj dozy ironii. Razryv mezhdu zapadnoj modoj i "russkim stilem"  priveli
k tomu, chto v soznanii Zapada posle razvala SSSR russkie zanovo oformilis' v
obraz  vraga, no uzhe ne ideologicheskij, a esteticheskij, menee opasnyj, bolee
smehotvornyj.  V  sravnenii osobenno s ekscentrichnoj, vzveshenno  zaikayushchejsya
"The  cool  Britania" v interpretacii britanskogo  prem'era, my --  nervnaya,
dergayushchayasya,  zastenchivo-nahrapistaya  massa. Net sredi belyh  lyudej  v  mire
bol'shih anti-"kul" (vklyuchaya rumynov), chem russkie.
     Tem ne menee, Moskva v techenie -h godov usilenno stremitsya stat' "kul",
volej-nevolej  ustremivshis' za Zapadom,  donashivayushchim etu modu  za neimeniem
novoj. Dazhe milicioneram  poshili prozapadnuyu uniformu. No russkoe neofitstvo
(nu,  molodezhnye  zhurnaly,  vystupayushchie  pod  oblozhkoj  "kul")  ne  vyzyvaet
evro-vostorgov po prichine blekloj podrazhatel'nosti.
     Odnako... Pushkin!  -- u nas est' svoj  fundamental'nyj "kul".  A "Geroj
nashego  vremeni"?  -- da.  A  "Revizor" Gogolya?  "Lolita", vozmozhno, odno iz
naibolee  "kul"-proizvedenij XX veka.  Who's cool  in  Russia? Il'ya Kabakov,
luchshij  Brodskij, gde-to Sorokin, v chem-to Pelevin, dyuzhina fotografov,  odna
modnaya yakutskaya manekenshchica tozhe  adekvatny "kul"-zhanru,  hotya,  ponyatno, ne
svodyatsya  k  nemu.  U  nas  est'  i  sovetskij  klassicheskij   "kul",  vrode
"Kavkazskoj  plennicy".   Nakonec  Stalin,   "kul"-rezhisser  samogo  krutogo
politicheskogo teatra mira.

     belomorkanal
     Russkaya zhenshchina lyuboj raznovidnosti atavistichna, kak kamennyj pen', chto
inogda sposobstvuet  ee sharmu.  U nee  zapah  tela, davno  ne upotreblyavshego
duhov. S  kozhi tyanet zapashkom  tleniya. Vpavshie glaza. Podavlennost'.  Sevshij
golos. Tam, na vole -- kak budto na lune. A zabor v dvuh shagah. Kak kogda-to
v  Berline  ili  v mezhdunarodnom  aeroportu. Mnogie baby  otkryto hvastayutsya
svoej intuiciej  i podozrevayut  za  soboj ved'minskie  sposobnosti, kotorymi
poroj  ustrashayut muzhchin.  Drugie,  naprotiv, lyubyat v  sebe  blyadskie  cherty.
Blyadovitost'    russkoj    zhenshchiny,   iznanka    ee   zastenchivosti,    yarka
bufetno-restorannym  koloritom. Nalej,  podnesi,  obsluzhi.  Blyadovitost'  --
Belomorkanal otechestvennoj zhizni.
     russkaya pravda
     Ne  budesh' uvazhat'  drugogo, tebya  ne budet.  Na  etom  kontrakte Zapad
derzhitsya dvesti let. Banal'nost' posyla okupaetsya komfortnym rezul'tatom.
     Osnovnaya  merzost'  russkoj  zhizni  -- ne hamstvo, dazhe ne  otnoshenie k
cheloveku kak k govnu, no neglasnoe soglasie na prodolzhenie nedostojnoj zhizni
i  stremlenie k  ee opravdaniyu. V  umenii vse  opravdat' zaklyuchaetsya russkaya
pravda.
     kto vinovat?
     Nakoplenie  opisanij sostavlyaet kul'turu.  U russkih bol'shoe kolichestvo
opisanij. |to -- russkaya literatura.  Neponyatno, odnako, pochemu, nesmotrya na
bol'shoe kolichestvo opisanij,  russkie ne  nabralis' kul'tury. YA znayu, chto ni
Tamara Nikolaevna,  ni Lyudmila Valentinovna, ni Nikolaj Pavlovich, ni Dmitrij
Vasil'evich, ni mnozhestvo drugih lyudej ni v chem ne vinovaty. I Mihail Kuz'mich
tozhe ni v chem ne vinovat. Est', odnako, takie mesta, gde otsutstvie opisanij
osobenno horosho vidno.
     nadezhda
     Nadezhda  v  Rossii umiraet pervoj. Vot vyvod, kotoryj mozhno sdelat'  iz
otechestvennoj istorii.
     ya ehala domoj
     CHto takoe schast'e? |to puding.
     |to prosto pud-d-d-ing. Nashe schast'e.
     ne zakryvajte mne nebo
     Mne nravitsya byt' russkim. Mne nravitsya propuskat' vse mimo ushej. Idu i
propuskayu  vse  mimo  ushej. Mne  govoryat,  chto  tak  nel'zya. A ya  govoryu: ne
govorite mne "nel'zya". YA etogo ne vynoshu. Ne zakryvajte mne nebo.
     byt' russkim
     -- Provinivshihsya v  proshloj zhizni Providenie otpravlyaet na pereplavku v
Rossiyu, -- skazal Seryj. -- V kachestve nakazaniya.
     -- Kogo imenno? -- pointeresovalsya ya.

     -- Nu,  tam vsyakih blyadej  i  moshennikov, -- skazal Seryj. -- V  obshchem,
nechistyh.
     -- A kak zhe Rublev i prochie?
     -- Dlya kontrasta.
     istoriya nacional'nogo futbola
     Petr Pervyj povel myach v Evropu, udaril, promahnulsya -- razbil okno.
     Sbornaya komanda muzhikov s borodami pognala myach v Aziyu.
     Zadrav yubki, Ekaterina Velikaya perehvatila iniciativu.
     Pavel otobral myach i pognal ego v storonu aziatskih vorot.
     Aleksandr Pervyj, zavladev myachom, otpravil ego v storonu Evropy.
     Nikolaj Pervyj pognal ego v storonu Azii.
     Ego syn, Aleksandr Vtoroj, otbil ego daleko v storonu Evropy.
     Aleksandr Tretij otfutbolil myach v Aziyu.
     Nikolaj Vtoroj pobezhal truscoj v zapadnuyu storonu.
     Lenin povel myach v storonu Azii.
     Stalin, s podachi Lenina, zabil gol.
     Schet stal : .
     Hrushchev nachal s centra polya i, sam ne znaya pochemu, pognal myach v Evropu.
     Brezhnev otpravil ego v Aziyu.
     Gorbachev igral na evropejskoj storone polya.
     El'cin prodolzhil ego igru, no vo vtorom  tajme rasteryalsya. Stoit  i  ne
znaet -- kuda bit'.
     Razdalsya svistok. Konchilsya propushchennyj vek.

     beseda o glavnom
     -- Bylo  vremya, kogda ya strastno perezhival  za sud'by rodiny,  ne  spal
nochami, ves' v myslyah, kak ee osvobodit'.
     -- Ot kogo? -- ne ponyal Sasha.
     --  Russkie  --  mastera pridumyvat'  sebe vragov.  |to ne moglo mne ne
nadoest'.
     -- Nas snova obokralo gosudarstvo! -- radostno prodeklamiroval Sasha.
     -- Ne gosudarstvo! -- nahmurilsya ya. -- A tot, kogo my ishchem!
     -- My otomstim! -- poklyalsya Sasha.
     --   CHelovecheskij   klimat   Rossii   huzhe   ekonomicheskogo  kolapsa  i
agressivnogo poproshajnichestva, -- zayavil ya.
     --  YA  ub'yu  etu  gadinu!  -- zaoral  Sasha.  --  Dajte mne, pozhalujsta,
"Narzana".
     -- Naivnomu duraku, mne kazalos',  chto  vsya eta  sovetskaya nelepost' --
nanosnaya sluchajnost', no  vot ya sam  ubedilsya,  chto russkie mogut  "zaspat'"
drugie narody, kak svin'ya -- svoih detej, i na utro dazhe ne pochesat'sya.
     -- Svin'ya  ne  mozhet  "zaspat'" sebya, -- vozrazil  Sasha. -- A u nas eto
zamechatel'no poluchaetsya.  Spaten'ki-zaspaten'ki, -- zapel on, sil'no  udaryaya
sebya po kolenyam.
     -- Ohi-krohi, -- podhvatil ya. -- Naivnost' novogo pokoleniya, brosivshego
prevrashchat'sya v srednij klass, samovyrazhat'sya  i samoutverzhdat'sya, vyzyvaet u
menya ne men'she prezreniya, chem glupost' ih otcov i materej.
     -- Prezrenie -- tonkoe chuvstvo, -- s legkoj obidoj rassmeyalsya Sasha.  --
Molodezh' dolzhna vzyat' vlast' v svoi ruki.
     -- Konechno, ya ne  mogu skazat', chto  ostalsya  ko vsemu ravnodushen. Menya
smushchaet gnosticheskaya mysl' o neravenstve dush, no, glyadya na narodnye podvigi,
ya ne mogu ne priznat',

     chto pervobytnoe sostoyanie,  v  kotorom prebyvaet  narod, -- proizvodnoe
ego umstvennyh vozmozhnostej.
     -- Schastlivye narody, zhivushchie  pod schastlivymi nebesami, kak ital'yancy,
neskol'ko putayut nam  karty,  --  vzdohnul Sasha. --  Davajte sozdadim tajnoe
obshchestvo.
     -- Kakoe?
     -- Po sozdaniyu novogo Boga.
     -- Dajte mne zakonchit' pro Rossiyu! O Rossii obychno pishut s oglyadkoj. Ee
libo zhaleyut, libo stremyatsya ponyat'. No ponimanie zatrudneno ne sverhslozhnymi
osobennostyami soznaniya, a, naprotiv, izlishnej prostotoj zdeshnih
     nravov.
     --  Vot my sejchas govorim-govorim, a nad Kapri  visit luna,  kak sochnaya
dol'ka limona, -- skazal Sasha.
     -- CHelovek, kotoryj  ne ponimaet svoih interesov  i soznatel'no  vredit
sebe v techenie zhizni, v  samom dele  kazhetsya zagadochnym.  Narod,  ostavshijsya
arhaicheskim obrazovaniem  posle zapuska sputnika i sozdaniya yadernogo oruzhiya,
opasen i besposhchaden.
     -- YA, razumeetsya, skryvayu svoi ubezhdeniya, -- skazal
     Sasha.
     -- Vneshne ya provozhu liniyu intelligentnogo cheloveka, -- dobavil ya.
     blizhnij svet
     Esli by v  Rossii ne bylo russkogo yazyka, a razgovarivali by, naprimer,
po-nemecki, to zdes' voobshche nichego by ne bylo. A tak, po krajnej  mere, est'
russkij yazyk
     Kogda  kavkazskij  chelovek  s  aktivnym  otnosheniem  k  zhizni  hotel  v
sovetskoj  Moskve  pouzhinat' v  restorane, on  vsegda  nahodil slova,  chtoby
poluchit' vkusnuyu pishchu.

     -- Slushaj, -- govoril Kavkaz,  i tak vesomo proiznosil svoe soznatel'no
isporchennoe "slushaj", vliyatel'no morshchil nos i blizko podnosil k nemu pal'cy,
otdelyaya sebya yazykom tela ot nositelej neporchennogo yazyka, chto oficiantka tut
zhe nachinala privetlivo vilyat' sharikovoj ruchkoj. I nekotoryj bogatye evrei iz
bogemy tozhe umeli zakazat' sebe chto-nibud' vkusnoe, na  ih  palochkah shashlyka
ne bylo  kuskov iz odnogo nes容dobnogo  zhira, a na  moih  oni  byli. Delo ne
prosto v tom, chto oficiantka verila v gruzino-evrejskie chaevye. Ona verila v
yazykovoj  napor, postanovku  golosa.  A  russkij, esli  on byl  so  storony,
komandirovochnyj ili prosto  s  krashenoj  lyubovnicej, nikak  ne  mog slovesno
probit'sya k oficiantke, dazhe esli byl pri den'gah. On barahtalsya v passivnyh
slovah. Poetomu russkij el govno.
     Nekotorye schitayut, chto russkij yazyk zasoren bol'shim kolichestvom merzkih
slov. K nim otnositsya mat. Krome togo, postsovetskij yazyk  No sovetskij yazyk
-- eto vse ravno chto nosit' sine-krasnuyu milicejskuyu formu s furazhkoj: zhmet,
tesno, boltaetsya, davit. Nadet'  na lyubogo  russkogo  milicejskuyu furazhku --
ona  okazhetsya  sil'nee  russkogo. Tak  bylo. Vse  vyglyadeli milicionerami. YA
pochti ne znal isklyuchenij.
     YA lyublyu  mat za  ego magnetizm.  No  mne  nravitsya tonkoe  pererozhdenie
nravov,  nezhnyj korrektiv v otnosheniyah, kogda "blyad'" tiho  pereplavlyaetsya v
"blin". YA lyublyu yazykovuyu "chumu", tabachnuyu smes' raznyh fen'. Kogda konchilis'
shutki,  vysohli  kak ponyatie,  potomu  chto  shutkoj  stalo nel'zya  obrazumit'
dejstvitel'nost', slovo  sdalos'  -- nachalis' prikoly.  YA fil'truyu bazar,  ya
stroyu  lyudej, chumaryu detej --  chisto tak, u menya vse puchkom, nesmotrya na to,
chto vse tak zapushcheno.

     V sovetskie  vremena mashiny  ezdili po nocham s podfarnikami. Podfarniki
-- eto  skromno. Kogda  kommunizm konchilsya, sami  soboj  pereshli  na blizhnij
svet.  Tem samym zayavili  o sebe. Aktivno. To zhe samoe i postsovetskij yazyk.
Zazhgli blizhnij svet. A nekotorye stali ezdit' s dal'nim.
     No  te, chto stali ezdit' s dal'nim, tak bystro poehali, chto polovina iz
nih okazalas' v  Moskve-reke. Ih tam  postoyanno  vylavlivali. I potomu  yazyk
vybral vse-taki blizhnij svet.
     On osveshchaet  to,  chto est':  zhenskie  nogi,  musornye  baki,  tosku  po
nadezhde, vsyakuyu dryan'. Podfarniki osveshchali tol'ko samih sebya. A blizhnij svet
-- eto uzhe svet.
     installyaciya pessimizma
     Porazitel'noe chuvstvo chastichnoj pravoty vseh. Prav Groznyj, obidevshijsya
na  Kurbskogo. Prav Nikolaj, obidevshijsya na dekabristov.  Prav Kurbskij,  ne
sterpevshij  russkogo renessansa.  Prav obyvatel',  ne  veryashchij  nikomu. Prav
kabackij  Esenin.  Prav  mir iskusstv,  otvorachivayushchijsya ot  vonyuchej Rossii.
Pravy te, kto hotyat imitirovat' Zapad,  vdohnut' v Rossiyu ego energiyu. Nikto
ne prav.
     --  A  slabo  vam  zamirit'sya s gosudarstvom,  najti v  nem  chto-nibud'
"miloe"? -- sprosil menya Sasha.
     Somnitel'nost'  popytki, kvalificiruemoj kak  predatel'stvo, mrakobesie
ili ustalost'. "Miloe" ne  nahoditsya, "milogo" net. Otchayannoe  probuzhdenie k
vechnym  cennostyam posredi  govna. Hamskoe  vysokomerie  vechno  zanyatoj soboj
vlasti, ne imeyushchej vremeni ob座asnit'sya  s  lyud'mi. Novye obidy. Sila russkoj
intelligencii  -- vnepravitel'stvennoe myshlenie. Ono zhe  -- vechnaya slabost'.
Beskonechnoe pis'mo Belinskogo Gogolyu.

     Teper', glyadya  na to, chto sluchilos', mne kazhetsya, chto eto  proizoshlo ne
so mnoj. V Rossii byt' pessimistom -- kak otstrelyat'sya. Nichego  ne  prinyat',
nikogo ne priznat'. Stoish' -- poplevyvaesh'. Esli budet  luchshe, chem ty skazal
-- zabudut. Esli huzhe, prizovut k otvetstvennosti: "Ty obeshchal!"
     Redkie  sluchai blagorodnogo sluzheniya otchizne,  nikogda ne  priznavaemye
podozritel'nymi sovremennikami.  Neverie v  sobstvennost', nazhituyu nechestno.
Zud  peredela. Gorech'  vo  rtu  --  osnovnoj privkus  rodiny.  Nesposobnost'
zastavit'  stranu  rabotat'  na  sebya.  Nesposobnost'  preodolet'   izvechnuyu
otchuzhdennost'  gosudarstva  ot  cheloveka.   Beskonechnoe  nyt'e.  Slovobludie
dissidy.  Martirolog. Beskonechnyj svolochizm russkoj  zhizni. Kogda zhizn' idet
vopreki   zhizni.  Vozvedenie  otchayaniya  v   stepen'  geroizma  i   poslednej
nacional'noj istiny. Razocharovanie diktuet otvrashchenie k strane.
     -- Duh Lermontova, -- obobshchil Sasha.
     My ne mogli  s nim nagovorit'sya. My govorili i obobshchali. Nochi naprolet.
Nashi slova slivalis' v ekstaze.
     Probuzhdenie kondovoj Rossii. Ona vydvigaet ideyu predatel'stva, soblazna
sovrashcheniya  strany   Zapadom,   evreyami,   gramoteyami.  Vse   zabyvaetsya.  I
povtoryaetsya.  Dolgaya noch' politicheskih razborok, kotoryh za glaza hvataet na
celoe pokolenie.
     V chem chudo Rossii? V russkoj patologii  est'  dopolnitel'noe  izmerenie
zhizni. Vot  glavnaya cennost'.  Da, no kto prinadlezhit  etomu izmereniyu? Nizy
bezotvetstvenny, protivny. Intelligenciya kak soslovie isterichna. Nikogo net,
no est' lyudi.
     -- Oni priotkryvayutsya i ischezayut, -- predpolozhil Sasha.

     Govoryat,  otnosheniya   mezhdu   lyud'mi  v   Rossii  unikal'ny.  Razgovor,
dejstvitel'no, mozhet zajti daleko. Gluboko. V dopolnitel'nom izmerenii mezhdu
mnoj i  Sashej proskakivaet iskra. My  ozaryaemsya, i togda nam kazhetsya, no to,
chto nam  kazhetsya, nikogda ne budet. Odnako  na sekundu, kogda  v  temnote my
ozaryaemsya, eto "kazhetsya" polno ochistitel'noj energii. Ona privodit sluchajnyj
razgovor v sostoyanie ekzistencial'nogo obnazheniya.
     zdravstvujte!
     -- Zdravstvujte! Pochemu ne zdorovaetes'?
     -- Da neohota.
     -- CHto tak?
     -- Nu,  esli zdorovat'sya, to potom  nado, po bol'shomu schetu, proshchat'sya.
Ne moe eto.
     -- Vy -- Seryj?
     -- Nu!
     kniga
     O  russkih  napisano mnogo,  kak ni o kom. No russkie ne  chitayut uchenyh
zapisok. Ih vospevayut ili ponosyat, a  russkie ne  chitayut. Nichego ne dohodit.
Ran'she sbrasyvali na zheleznyj zanaves. Okazalos' -- huzhe.
     gordost'
     My  letim  s  Sashej  na kollokvium v  Buharest.  Buharest ne prinimaet.
Sadimsya v Sofii. V aeroportu otkryvaem utrennee p'yanstvo. Zalivaemsya vodkoj.
Sasha hochet domoj. Suet mne den'gi.

     -- Posadi v mashinu. Menya -- v CHertanovo!
     -- Zdes' net CHertanovo. |to Sofiya.
     -- Hochu v CHertanovo!
     On  vybegaet  na  ploshchad'.  Saditsya  v  taksi.  Taksist  uvozit  ego  v
CHertanovo. YA  -- odin. YA prihozhu v Rumynii  na  kollokvium, stoyu, p'yu vino i
vyzyvayu k sebe interes.
     -- Von russkij stoit.
     Francuzy, nemcy,  polyaki  stoyat -- i nichego.  A russkij vstal  -- srazu
interesno.  Russkij obyazatel'no  chem-nibud'  otlichitsya.  Ili  opozdaet.  Ili
zabudet chto-nibud'. Ili poteryaet.  Ili smorozit chush'. Ili  blesnet umom. Ili
kogo-nibud' voz'met i vyebet. Ili nablyuet na pol.
     I  ya,  zagadochnyj russkij, znayu:  menya nel'zya  razgadat'. YA ne poddayus'
analizu. Analizu  poddayutsya  razumnye  sushchestva. YA sam ne  znayu, chto vykinu,
rukovodstvuyas' neintellegibel'nymi soobrazheniyami. Mogu  brosit'sya v  ogon' i
spasti  rebenka.  A  mogu  projti  mimo.  Pust'  gorit! Pust'  vse gorit! YA,
moral'nyj dal'tonik, ne vizhu razlichiya mezhdu da  i net. Mne govoryat, chto ya --
cinik. No eto uzhe  zvanie. A ya -- bez zvaniya. Mozhet byt',  ya bessovestnyj? A
eto -- kak povernetsya.  YA lyublyu glumit'sya, izvodit' lyudej. No ya pomogu, esli
chto. YA hochu, chtoby uvazhali moe sostoyanie. U menya, mozhet byt', toska na dushe.
Toska -- eto zagovor "vsego" protiv menya.
     otdelenie russkih ot rossii
     Mozhno dogovorit'sya  s cherepahoj, no poprobuj dogovoris' s ee  pancirem.
To  zhe  samoe  i   Rossiya.  Rossiya  radikal'nee  russkih.  Sozdanie  sil'nee
sozdatelej. S russkimi koe-kak  eshche mozhno  imet'  delo; s Rossiej nikogda ne
dogovorish'sya. Slishkom mnogo govna v nee slito.

     Ponimaya, chto chto-to ne  to  proishodit,  no  skazat'  ne umeya,  russkie
pridumali sebe  vymyshlennuyu  rodinu i  poverili v nee. Odni nazyvayut ee tak,
drugie -- inache.
     Nado otdelit' russkih ot Rossii. Rossiya govnistee russkih.
     gde on?
     Gde iskat'  Serogo?  Zachem iskat'? Esli  ne najti teper' Serogo, Rossiya
poteryaet  svoe  lico.  Vozmozhnosti  Rossii  sostoyat v  voobrazhenii  russkogo
cheloveka.
     sud
     Russkij sud strashnee Strashnogo suda.
     lishnie lyudi
     Nikak ne poluchaetsya uvidet' sebya takimi, kakie my na samom dele. CHto-to
meshaet.  Ne potomu  li  russkie  --  ne  Monteni,  to  est'  ne  sposobny  k
samopoznaniyu, chto inache -- beda?
     Predusmotritel'no zablokirovannaya sistema.
     Esli  ee  vzlomat',  to poluchitsya,  chto  nacional'naya ideya  russkih  --
nikchemnost'.  Net nikakoj  drugoj  idei, kotoruyu  russkie provodili  v zhizn'
bolee posledovatel'no. Vo vsem neposledovatel'ny, v nikchemnosti stojki.
     Na takoj idee kashi ne svarish'. I ne  nado. Nacional'naya ideya -- ne nado
varit'  kashu.  Kto  beretsya  varit' kashu -- tot ne  russkij.  Nikchemnost' --
nulevaya  stepen'  sozidatel'nosti, neumenie  chto by  to  ni bylo  dovesti do
konca.  Samolety  padayut, avtomobili  glohnut.  Nikchemnost'  -- pustocvetnaya
duhovnost', blizost' k religioznomu sozna-

     niyu, no  s protivopolozhnoj storony.  Krajnosti  sklonny  putat'. Otsyuda
vechnoe  nedorazumenie  s  bogonoscem.  Rossiya -- negativnaya  teologiya.  Bylo
vremya,   kogda  pisateli  nasharili   soslovie  lishnih  lyudej.  No   delo  ne
ogranichivaetsya lenivymi umnikami. Biznesmeny Rossii -- tozhe lishnie lyudi. Oni
ne nuzhny. Ne  nuzhny pensionery. I sami pisateli  -- lishnie  lyudi.  Krest'yane
tozhe ne  nuzhny. Zachem pahat' vechnuyu merzlotu? Rabochie sovershenno izlishni. Vo
vlast' idut odni lishnie lyudi. Deti -- nehodovoj tovar.
     Kazhdyj  v Rossii -- lishnij. Odnako iz social'nogo ryada,  gde eto zvuchit
nastorazhivayushche,  lishnego cheloveka  dostatochno  perevesti  v  metafizicheskij,
chtoby nikchemnost' prevratilas'  v  dobrodetel' i  vse vstalo na  svoe mesto.
Vozniknut  metafizicheskie krest'yane, im podadut ruku metafizicheskie rabochie,
oni vmeste vstanut na p'edestal.
     A  esli by Napoleon zavoeval Rossiyu, kak  o  tom mechtal Smerdyakov?  Vse
ravno  by  vse oboshlos'. Otsyuda  takoj rascvet  iskusstv i  literatury pered
revolyuciej. Grandioznoe sobranie lishnih lyudej. Rossiya lishaet sala, ostavlyaet
odin na odin s bytiem, bez posrednikov.
     rossiya i afrika
     Ne  zrya  russkie  smeshalis' s  tatarami,  i teper'  neponyatno, byla  li
Kulikovskaya bitva ili prosto grazhdanskaya vojna. A esli by, na samom dele, ne
ponravilas' russkim Vizantiya, mozhno bylo by, na hudoj konec, perekrasit'sya v
katolichestvo.  Prizvali  ili  ne   prizvali  slavyane  varyagov   knyazhit'   --
neznachitel'nyj spor,  a to, chto  mogli prizvat' (nashli tozhe, kogo  prizvat':
severnyh dikarej!), ne spravivshis' s soboj, eto tochno.

     Kak  vazhno  umet'  ne  spravlyat'sya  s   soboj,   ne  byt'  zhandarmeriej
sobstvennoj  lichnosti.  Vse  s  soboj  spravlyayutsya,  prichesyvayut  instinkty,
strigut nogti,  chitayut gazety, a my ne spravlyaemsya. Ni  s soboj,  ni  drug s
drugom.  My vyshe etogo. No  i  drugie tozhe s  nami ne spravlyayutsya. Varyagi ne
spravilis'.  Cari  oploshali.  Dazhe Petr  Pervyj  ne spravilsya.  Borody bril,
strel'cam golovy rubil, huj u carya stoyal, nichego ne vyshlo.
     Rossiyu  pora, nakonec,  kolonizirovat'. Kak Afriku. Kolonizaciya  Afrike
pomogla. Prolozhili dorogi,  stolbiki vdol' nih postavili,  krasno-belye, kak
vo Francii.  Nauchilis' govorit' "spasibo" i "pozhalujsta". Zavezli v magaziny
normandskie  syry.  Ne  vse,  konechno,  poluchilos',  ne vse  polyubili  syry,
po-prezhnemu prozyabayut, kerosin zhgut, no chto-to vse-taki udalos'.
     Poprosit',  chtoby  russkih kolonizirovali. Bez vsyakih  poblazhek.  Kogo?
Tol'ko ne nemcev.  U teh nervy plohie. Mogut russkih perebit'. Vygodnee vsej
Rossiej poprosit'sya v YAponiyu novym ostrovom. Ili, po primeru Alyaski, ujti na
torgah za sem' millionov. I russkie nauchatsya est' normandskie syry, zapivat'
ih burgundskim vinom. Preobrazyatsya neslyhanno. No svoeobrazie ostanetsya. Kak
u afrikancev. Te vse ravno edyat rukami. Veryat v svoih, ne francuzskih bogov.
Nosyat bozhestvennye odezhdy  bubu  s korolevskim dostoinstvom. CHem Rossiya huzhe
Afriki? A esli  huzhe, raz u nas net bubu, net umeniya dostojno nosit' odezhdu,
net gibkosti v pal'cah i tancah, chto togda?
     emigraciya
     Rossiya ne zabyvaetsya. Vse v nej ploho,  no ne prosto ploho,  a chudesnym
obrazom ploho. Russkaya emigraciya, dazhe samaya

     prosveshchennaya,  ne vrastaet v druguyu  real'nost'. Polyak uedet v Germaniyu
--  ne  poteryaetsya,  yazyk  vyuchit,  razdastsya,  usy  toporshchatsya.  My  zhe  ne
skladyvaemsya v chuzhoj shkatulke. Nam nado otrezat' hvost. My -- hvostatye.
     Plennye nemcy  i to  s  kakim-to smeshannym chuvstvom vspominali  Rossiyu.
Obruseli fricy. Im tozhe pomereshchilis' hvosty.
     Russkaya emigraciya  --  pererozhdenie,  kak  smena  pola.  Ne  hochu  byt'
paj-mal'chikom! Hochu  snova byt'  baboj!  Vse zhaluyutsya.  Nostal'giya  dushit do
slez. Nazad, v baby. No uzhasno boyatsya svoej rodiny.
     Russkie  za granicej  -- uzhe  vo vtorom pokolenii  --  kastraty. S vidu
mordy  eshche  bolee-menee te,  no  nachinka drugaya, ne  nashenskaya.  Razlagaetsya
vse-taki vne Rossii russkaya poroda.
     vneshnost'
     Russkie, kak  pravilo,  neestetichny.  Neryashlivy.  S pyatnami. Na  shtanah
pyatna. Na zhope tozhe pyatna, esli ne  pryshchi i pupyryshki. Pyatnistye gady. Ploho
pahnut.
     trud
     Trud v Rossii gasitsya s dvuh storon. So storony pozyva i -- rezul'tata.
YA hotel popravit' kazhdyj  zabor, vypryamit' stolby, no  ponyal:  delayu  ne to.
Sdelannoe ne stoit, no potomu i delaetsya ploho,  chto ono vse ravno upadet. S
drugoj storony,  potomu i  ne stoit, chto delaetsya ploho.  V  Rossii ne  nado
nichego samomu delat'. Vse ravno kak-to samo po sebe sdelaetsya.

     ustalost'
     Menya vsegda udivlyalo, chto lyudi na Zapade tak bystro  ustayut. Govoryat --
mnogo rabotayut, no eto ne mnogo. Oni -- kakie ugodno, no tol'ko ne zhilistye.
A vot  russkij -- zhilist.  Razdet' ego -- on sostoit  iz  odnih zhil. Russkij
redko zhaluetsya na ustalost'. YA, naprimer, smushchayus', kogda ustayu.
     vyshnij volochek
     Sasha  pokazal mne kartu, i my priunyli. Rossiya lezhala na karte  bol'shoj
razvedenoj garmoshkoj,  kinutoj posle p座anki. Dlinnaya  rodina, za sto let  ne
ob容desh'. I  my  poehali v Vyshnij Volochek  na mezhdugorodnem  avtobuse. Vdrug
krupnymi  hlop'yami  povalil  sneg.  Vyshli  na   avtobusnoj   stancii,  s容li
cheburekov, poshli po koleno v snegu v sortir.
     Obshchestvennye sortiry v Rossii -- eto bol'she, chem trakt po otechestvennoj
istorii. |to sobory. S kupolami ne vverh, a vniz. Ih by pokazyvat' turistam,
kak   Granovituyu   palatu,    s   prilichestvuyushchim   samouvazheniem.    Rossiya
dyaden'ka-prorubi-okno-liberalov uzhe  ne pervyj vek stesnyaetsya svoih sortirov
-- schitaet svoim  slabym mestom. Odnako obshchestvennaya zhizn' lyudej luchshe vsego
opredelyaetsya  podlinnoj,   a  ne  po-katolicheski  hanzheskoj  obshchestvennost'yu
sortira. Nashi  mesta social'noj  shodki po  natural'noj  nuzhde,  svyazyvayushchie
cheloveka s prirodoj, ne pogubila  istoricheskaya distabilizaciya  kak sledstvie
snizheniya passionarnogo napryazheniya etnicheskoj sistemy.
     Sortiry     otstoyali     svoyu    samobytnost',    nesmotrya    na    teh
dyadenek-prorubi-okno-egoistov, kotorye ne sposobny

     k  samopozhertvovaniyu  radi  beskorystnogo patriotizma.  Sortiry  spasla
tverdaya poziciya  nepriyatiya inoplemennyh vozdejstvij. Nam est' chem gordit'sya.
My preodoleli uslovnosti.  My vyshli  v otkrytyj sortirnyj kosmos.  My vse --
kosmonavty  obshchestvennogo  tolchka.  YA  by  povesil  pered  vhodom  v  kazhdyj
obshchestvennyj sortir andreevskij styag. Pust' razvevaetsya. A na stene -- ikony
i portret prezidenta. YA mnogo videl chudesnyh sortirov, oni vse tak ili inache
nedejstvuyushchie, podspudno  oblichayushchie  filosofskuyu  suetu  Zapada,  no  nigde
bol'she  ne videl  takogo  vizantijskogo  chuda,  kak  v Vyshnem  Volochke.  Tam
peregorodka mezhdu zhenskim i muzhskim otdeleniyami idet ne po nizu, a po verhu,
ot potolka. Golov ne  vidno, a vse ostal'noe --  kak na  vitrine. Sidyat baby
vseh vozrastov, ryadkom, i ssut-srut s bol'shoj passionarnost'yu, bezgolovye, v
dyrki. Trusy,  anatomiya, perdezh i tok-shou. Kto kurit, kto gazetu chitaet, kto
peregovarivaetsya o nasushchnom, kto prosto passionarno tuzhitsya, zabyv obo vsem.
|roticheskij teatr, torchi skol'ko hochesh', hotya voni, konechno, mnogo. My vyshli
ottuda i reshili dal'she ne ezdit'.  Zachem? I tak vse passionarno na rodine do
predela.
     lenin
     Il'ich znal, chto  delat'. Neobhodim  zagovor protiv  naseleniya. V Rossii
nado vse peredelyvat' konspirativno. Tol'ko nasilie sposobno privesti stranu
v chuvstvo.  S  naseleniem  ne schitat'sya.  Esli ubit'  polovinu (ne zhalko  --
naroda  mnogo),   vtoraya  budet  sgovorchivee.   Potomu   chto   naselenie  ne
soznatel'noe. Nikchemnost' ne vyazhetsya s demokratiej. Russkih nado "stroit'".
     Konservatory polagayut, chto russkie ni na kogo ne po-

     hozhi,   i  tol'ko  sil'noe   gosudarstvo  sposobno  obuzdat'   ih.  CHem
beschelovechnee  gosudarstvo, tem luchshe.  Na moj  vzglyad,  konservatory  znayut
podnogotnuyu  russkoj  zhizni. Russkih nado derzhat' v kulake, v vechnom strahe,
davit', ne davat' rasslablyat'sya.  Togda oni  skladyvayutsya v narod i  koe-kak
vyzhivayut. Konservatory vsegda zvali podmorozit' Rossiyu. Russkih nado porot'.
Osobenno  parnej  i  devushek.  Priyatno  porot'  yunye  popy.  V  Rossii  nado
ustraivat' publichnye kazni. Pokazyvat' ih po televizoru. Russkie lyubyat vremya
ot vremeni poglyadet' na poveshennyh. Na trupy. Russkih eto budorazhit.
     U russkih  net zhiznennyh  principov. Oni ne umeyut postoyat' za sebya. Oni
voobshche nichego ne umeyut. Oni  nichego ne imeyut. Ih mozhno obdurit'. Russkij  --
ochen' podozritel'nyj. Russkij --  hmuryj. No on ne znaet svoego  schast'ya. On
lyubuyu pobedu  prevratit v porazhenie.  Zasret pobedu. Ne vospol'zuetsya.  Zato
vsyakoe porazhenie prevratit v katastrofu. .
     U russkogo kazhdyj den'  -- apokalipsis. On  k etomu  privyk. On schitaet
sebya glubzhe drugih, no filosofiya v Rossii ne privilas'. Kuda zvat' neputevyh
lyudej? Esli  bestolkovost'  -- duhovnost', to my duhovny.  Nam, po  bol'shomu
schetu, nichego  ne  nuzhno. Tol'ko  otstan'te. Russkij  nevmenyaem.  Nikogda ne
ponyatno, chto on ponyal i chto ne ponyal. S prostym russkim  nado govorit' ochen'
uproshchenno. |to ne bolezn', a istoricheskoe sostoyanie.
     Rossiyu mozhno  obmanut', a  kogda ona dogadaetsya, budet  pozdno. Uzhe pod
kolpakom. Rossiyu nado derzhat' pod kolpakom. Pust'  grezit pridushennoj. Narod
znaet, chto hochet, no eto social'no ne poluchaetsya. On hochet  nichego ne delat'
i vse imet'. Russkie -- samye nastoyashchie parazity.

     samodur
     Kogda  russkij  vse imeet  i  nichego  ne delaet  (russkij  istoricheskij
pomeshchik), on vse  ravno nedovolen i stanovitsya samodurom. Samodur -- russkij
predel chelovecheskih zhelanij, vse ravno kak v armii -- generalissimus.
     Kazhdyj  russkij  nachal'nik  -- samodur.  Tol'ko  odni vyalye samodury, a
drugie -- s neuemnoj fantaziej. Neponyatno, chto  vykinut v  sleduyushchuyu minutu.
Nachal'nik sklonen, kazalos' by,  k bessmyslennym  dejstviyam, no v nih vsegda
svoya  logika  --  hamstvo. On principial'no ne  uvazhaet togo, kto slabee. Za
isklyucheniem neskol'kih druzej yunosti, kotoryh tozhe sposoben obidet', samodur
lyubit unizhat' vseh vokrug. Russkij nachal'nik  obozhaet govorit' "ty" tem, kto
otvechaet emu "vy". On obozhaet svoyu beznakazannost'.
     Inogda samodur  kaetsya, chtoby dal'she zhit' s eshche  bol'shim udovol'stviem.
Samodurstvo nastoyano na nacional'nom sadizme.
     moral'
     Samoe  slozhnoe v Rossii  -- razobrat'sya s moral'yu. Vse intellektual'nye
sily  strany ushli  na  opravdanie dobra, no bez  vsyakogo tolka.  V principe,
russkij --  poklonnik nravstvennosti.  No tol'ko  v principe. Na samom dele,
russkij -- gluboko beznravstvennoe sushchestvo.  On  schitaet, chto on sam dobr i
chto voobshche  nado byt' dobrym. Moral'  ne imeet  dlya  russkogo osnovaniya. Ona
podvizhna i prisposablivaetsya k obstoyatel'stvam.
     Vzyatochnik, konokrad, russkij sozdaet situativnuyu moral', pod sebya.

     pen'ka
     Menya tyanula k sebe Rossiya. Ona tak  sil'no (suka!) tyanula menya k  sebe,
chto mne govorili znakomye devushki:
     -- U tebya k Rossii patologicheskoe chuvstvo.
     Vozmozhno, oni revnovali.
     Ili  --  ili. Ili budem pridatkami, ili derzhavoj. Obrastaem  muskulami,
pered nami trepeshchut, i togda pen'koj
     davim vreditelej.
     Blagodarya svoemu francuzskomu detstvu ya nikogda ne byl posledovatel'nym
zapadnikom. Menya so strannym chuvstvom izvrashcheniya volnovali slavyanofily. S ih
samobytnost'yu. No oni nichego putnogo o samobytnosti  ne skazali. Pogryazli  v
Vizantii.
     Vesternizaciya -- menee krovavyj put', no ona vyholostit russkih. S etim
nikto  ne  sporit. Tol'ko  odni  ne hotyat etogo, a  drugie  -- boyatsya.  Nado
soznatel'no  idti na  kastraciyu russkogo  elementa. Narod padok  na  deshevuyu
demagogiyu. Ne  nado nichego vydumyvat' osobennogo.  Nado  obmanyvat'  naglymi
sredstvami.
     Samoderzhavie  -- "nash" put'  -- sohranyaet russkost', no budet  trudno u
kogo-libo poprosit' vzajmy. Na pervyh porah.  A potom  te sami  dadut. Vnov'
otkroyut posol'stva. Rossiya snova budet modnoj  stranoj. Potomu chto im stanet
strashno.   Ved'   za  desyat'   let   russkie   provedut   kollektivizaciyu  i
industrializaciyu. Napishut  patrioticheskie  pesni.  Russkim  ne  nado  davat'
slishkom  mnogo  obrazovaniya.  Dostatochno cerkovno-prihodskih  shkol.  Ne nado
vypuskat' za  granicu.  Svoloch'  dolzhna  sidet' doma.  Togda  poyavyatsya novye
Belinskie. Romanticheskoe podpol'e.  Natural'naya shkola. Ozhivet intelligenciya.
Vse zarabotaet.  Pustye magaziny -- polnye holodil'niki. Nachnetsya prekrasnaya
zhizn'.

     trusy
     Russkie zhenshchiny eshche vchera nosili malinovye pantalony, a muzhiki hodili v
chernyh, do kolen, trusah "dinamo". Pri etom rozhdalis' deti. Pri etom russkie
sozdali vodorodnuyu bombu.
     Nekotorye russkie perehvalili  Saharova.  On byl  snachala  patriotom  i
vzorval vodorodnuyu bombu. No potom on vse eto zrya delal.
     dialektika
     Snachala ya  ne dogadyvalsya o sushchestvovanii  Serogo. Dolgo  zhil bez nego.
Serogo ya stal vpervye chuvstvovat' cherez yazyk Russkij yazyk -- carstvo Serogo.
     agressivnost'
     CHuzhoe  telo  dlya russkogo ne  imeet  policejskoj  zapretnosti.  Russkij
chelovek  -- koryavyj chelovek Tolkaetsya, pihaetsya,  mozhet dazhe  ukusit'. CHuzhoe
telo mozhno ispol'zovat' kak argument. Ego polezno vzlomat'.
     metod
     CHtoby  ponyat'  Rossiyu,  nado rasslabit'sya. Snyat' shtany.  Nadet'  teplyj
halat. Lech' na divan. Zasnut'.
     videnie
     YA shel po doroge. Inogda menya ohvatyvalo otchayanie. Vasil'ki. Po bol'shomu
schetu, ya sam -- eto my. "My" i est' russkaya

     dusha. YA tozhe sklonen k  beschestiyu.  Vstrecha s Serym. Nakonec  my  s nim
vstretilis'. YA -- i Seryj.
     kak obrashchat'sya s russkimi?
     Protivogaz -- i vpered. Russkie ne terpyat horoshego k sebe otnosheniya. Ot
horoshego otnosheniya  oni razlagayutsya, kak kolbasa na solnce. Vsyu zhizn' vredyat
sami sebe. Ne zabotyatsya o zdorov'e, razvalivayut sem'yu. Oni zhivut v  negodnyh
usloviyah i  prizhivayutsya. Trudno  predstavit' sebe,  chego  tol'ko ne vyterpyat
russkie. U  nih mozhno  vse  otnyat'.  Oni  neprihotlivy. Ih  mozhno  zastavit'
umyt'sya peskom.  Tem  ne  menee, russkie uzhasno zavistlivy. Esli odnih budut
pered smert'yu  pytat' i  muchit', a drugih prosto  prigovoryat k rasstrelu, to
pervye budut s vozmushcheniem krichat', chto vtorym povezlo.
     I okazhutsya pravy.
     tipy russkih
     Tolstoj, opisyvaya  soldat, govoril, chto glavnyj russkij tip -- pokornyj
chelovek. YA dumayu, chto russkij -- eto tot, k komu ne prilipaet vospitanie. On
lish' delaet  vid, chto  vospitan.  O  vospitanii v Rossii nikto ne zabotitsya.
Est' tol'ko odin  tip russkih --  nevospitannye  lyudi.  Krest'yane,  rabochie,
intelligenciya, pravitel'stvo --  vse  nevospitannye. A elegantnyj russkij --
voobshche anekdot.
     poiski
     -- Sasha! -- urezonil ya ego. -- Ego zhe net.
     -- Kak net? -- porazilsya Sasha. -- Hotite pari? On komanduet paradom.

     -- Pust' tak. No nado vyprygnut' iz sebya, chtoby dobrat'sya do nego.
     --  Obratimsya  k  knigam.  Ne  mozhet byt',  chtoby  vse,  chto napisano o
russkih, bylo lozh'yu.
     --  Iz knig  my ego  ne scedim,  -- zasomnevalsya ya. --  Za  isklyucheniem
neskol'kih strochek Esenina.
     -- S Eseninym ne oshiblis', -- pristal'no posmotrel na menya Sasha.
     -- Udarim po  kabakam? Iskat'  ego  sredi bomzhej,  storozhej -- zhizni ne
hvatit.
     -- Nachnem s kabakov, -- soglasilsya Sasha. -- Vse oplachivaetsya.
     dogadka
     Russkij chelovek dogadliv. YA dogadalsya o sushchestvovanii Serogo.
     ocharovannaya rus
     Bol'shinstvo umnyh russkih v konce koncov razocharovyvayutsya v russkih. No
snachala dumayut o  svyatyh starcah, vologodskih skromnicah, nesterovskoj Rusi.
U  russkih est' voobrazhenie. Oni umeyut rasskazyvat'. Russkij  mir sostoit iz
slov. On slovesnyj. Ubrat' slova -- nichego ne budet.
     istoriya
     Ni odnogo solnechnogo dnya.

     istoriya
     Luchshie  davno  perebity.  Zatem  perebili  bolee-menee prilichnyh. Zatem
perebili umerennuyu svoloch'.
     primety
     Primety --  nashe  edinstvennoe bomboubezhishche. Russkaya  zhizn' -- b'yushcheesya
zerkalo, strah vernut'sya. My nashchupyvaem znakomuyu sistemu mirovogo fatalizma.
Peregibaem palku. I stanovimsya unikal'nymi.
     pisatel'
     Ne  mogu ponyat'  teh  pisatelej,  kotorye  uehali.  Rossiya  -- raj  dlya
pisatelej. No ya nikak ne  pojmu chitatelej, kotorye zdes' ostalis'. Rossiya --
ad dlya chitatelej.
     moskva kabackaya
     Russkih mnogo, i oni strashnye. |to  veselo.  Raznoobrazit  mir.  Gitler
hotel russkih prevratit' v zhivotnyh. I chto by vyshlo? Mir by zavyal. A tak mir
dvizhetsya svoej boyazn'yu, trevogoj, bespokojstvom. Volnuyutsya, svolochi! Horosho.
Blok  eto  ponyal.  Obradovalsya,  chto  ponyal.  I  napisal. No, pravda,  potom
udivitel'no bystro umer.
     diskoteka
     Snachala Sasha razveselilsya. Podvalil k baru,  potreboval vypit'. Shvatil
za  ruku striptizerku.  Nas vezhlivo proveli  v komnatu,  gde vse  drug drugu
delali minet. Devki nabro-

     silis' na nas  s otkrytymi  rtami. No Sasha vdrug nahohlilsya,  ot mineta
otkazalsya, v kazino ne poshel, prizadumalsya.
     -- Prevratili Moskvu v Amsterdam, -- provorchal on.
     -- Tak slava Bogu!
     -- Molodym skoro podrezhut  kryl'ya. Pokudahtayut. Odni razbegutsya, drugie
-- ugomonyatsya. Kazhdoe pokolenie russkih nado podpalivat' na kostre.
     -- Sasha, chto vy nesete! Vy p'yany? -- udivilsya ya. -- My zhe prishli iskat'
Serogo.
     --  Seryj  ne lyubit  izobil'nuyu  radost'.  Emu  otvratitel'ny  blyadi  i
jogurty. Ocheredi za hlebom -- eto Rossiya. Otkuda vy znaete ego imya?
     My ushli s zalozhennymi ushami.
     zagon
     -- A mozhet, Seryj sidit za kolyuchkoj? -- skazal ya. -- Rossiya -- zagon.
     -- Nu.
     -- Poslushajte, -- skazal ya, -- a vy sami sluchajno ne sideli?
     Sasha smutilsya:
     -- Menya oklevetali. Posidel nemnogo. Vypustili. Kto v Rossii ne sidel?
     socart
     V ponedel'nik ko mne priehal ozabochennyj Pal Palych.
     -- Lazha,  -- skazal on. -- Po agenturnym svedeniyam im uzhe zanimayutsya. V
Moskve krutitsya  parochka: on -- amerikanec, ona -- francuzhenka, pomolozhe. On
akkreditovan kak

     zhurnalist, i ona s toj zhe kryshej. Ne prihodilos' peresekat'sya?
     -- Pal Palych! -- vzmolilsya ya. -- YA  ne imeyu otnosheniya k inostrancam vot
uzhe desyat' let. Kogda-to oni mne byli nuzhny.
     -- Kogda byli dissidentom?
     -- Oni menya prikryvali. Teper' kakoj ot nih tolk?
     -- Kredity, -- skazal do teh por tiho sidyashchij pri nachal'stve Sasha.
     -- Kislo, -- otvetil ya.
     -- Strana krutitsya, vse menyaetsya, -- zaveril menya Sasha.
     -- Vy krutites', i kazhetsya -- vse  krutyatsya, -- skazal ya. -- Pal Palych,
znaete, kak zovut nashego muzhika?
     -- Knyaz' t'my? -- prikinul nachal'nik.
     -- Seryj.
     -- Klikuha? -- sprosil Pal Palych.
     -- Da vy pritvorshchik! -- zashumel  Sasha. -- Eshche nedelyu nazad uveryali, chto
ego net, a teper' znaete, kak zovut.
     Vid u nego byl, dejstvitel'no, izumlennyj. Pal Palych gnul svoyu liniyu:
     --  Puskaj  budet  Seryj. Von  v  zooparke i to  zhivotnym  dali klichki.
Pravil'nyj shag. Dazhe esli on ne Seryj. CHto delat' s amerikancem?
     -- Ego kak zovut? -- sprosil ya.
     -- Gregori, -- skazal Sasha.
     -- Gregori Pek?
     -- Kak aktera? Klikuha, -- zametil Pal Palych.
     -- A "Pal Palych" ne klikuha? -- ne vyderzhal ya. General smolk.
     -- YA  znayu Gregori,  --  skazal  ya. -- On byl plamennym antisovetchikom.
Vneshne pohozh na Bajrona. I babu ego francuzskuyu znayu.

     -- YA v kurse,  my  proverili, --  skazal Pal Palych.  -- |tot vash Bajron
nenavidit vse russkoe.
     -- A chto vy ne poprosite patriotov najti Serogo? -- sprosil ya.
     -- Oni  ne najdut. Im  voobshche luchshe ne znat'. Oni voz'mut etogo  Serogo
kak znamya i etim znamenem nachnut nas pizdit' po golovam.
     -- Dopustim, my ego s Sashej najdem. CHto dal'she?
     -- Pust' on vniknet v nashe polozhenie, -- skazal Pal Palych.
     -- Ran'she ne vnikal, a teper' vniknet? -- rassmeyalsya ya.
     -- Ran'she my  byli sami znaete, kem,  -- grustno  skazal Pal  Palych. --
Narushali prava cheloveka. Rubili golovy.  Voobshche narubili drov. A teper' idem
k normal'noj  civilizacii.  U nas  ne  vse  poluchaetsya,  mnogo dryani, no  my
iskrenne staraemsya i v dushe -- demokraty.
     -- Demokraty, kotorye v kustah ishchut Serogo, chtoby uprosit' ego vniknut'
v nashe polozhenie.
     -- YA  budu s  vami predel'no  otkrovennym, -- skazal  Pal Palych.  -- My
ustanovili, chto u vas malo chelovecheskih kachestv. Vy sbivaete lyudej s tolku i
poluchaete ot etogo udovol'stvie. Vy ne  ceremonites'.  No ne berite hotya  by
menya za gorlo. My platim vam den'gi.
     --  My  budem  lovit' Serogo po  elektrichkam,  -- predlozhil  ya.  --  On
vyplyvet na nas v kachestve revizora.
     -- Dumaete, on maskiruetsya pod narodnogo tipa? -- sprosil Sasha.
     -- Kazhdyj iz nas  mozhet  zamaskirovat'sya pod  narodnogo tipa, -- skazal
Pal Palych. -- YA sam -- narodnyj tip.
     -- S drugoj storony, voz'mite Sashu. On-to ne pohozh na narodnogo tipa.
     -- Novoe pokolenie, -- skazal Pal Palych. -- S nim eshche

     ne vse yasno. V srednem klasse ya by ne stal iskat' Serogo.
     -- A rol'  meshchanstva v russkoj  zhizni? -- udivilsya Sasha. -- Vse russkoe
prosveshchennoe obshchestvo  nenavidelo  meshchanstvo. Mozhet byt',  meshchanstvo i  est'
tormoz obshchestva?
     --  Otstavit', --  skazal  Pal Palych. --  My  s  meshchanstvom dali  mahu.
Pravda, kto-to iz literatorov lyubil meshchan, zabyl, kto.
     -- Kak  zhe vy predstavlyaete sebe Serogo? --  sprosil ya. -- Superleshim s
tosklivym vzglyadom, kak u Vrubelya?
     --  Malo, chto li, nechisti  na nashej zemle!  -- vskrichal Pal  Palych.  --
Neponyatno, s  chego nachinat'.  Kogo kuda  nuzhno  perezahoronit'  prezhde,  chem
vyravnyaetsya ploskost' morali.
     -- Vseh ne perezahoronish', -- vzdohnul Sasha.
     -- Vernemsya k amerikancu, -- predlozhil general.
     amerikanskij shpion
     --  Starik!  --  obradovalsya  on mne  na staromodnom zhargone. --  Davaj
uvidimsya!
     --  Voz'mi Sesil', -- skazal ya. --  Poshli v gruzinskij  restoran. --  YA
znal, chto Gregori prizhimist. -- Priglashayu.
     V  restorane nas, konechno, pozhelali podslushat', no ya zapretil Sashe dazhe
dumat' ob etom.
     -- Ili doveryaete mne, ili do svidaniya, -- skazal ya.
     --  CHto zhe vse-taki, po-tvoemu,  revolyuciya goda?  --  zadumchivo sprosil
Gregori. -- Sluchajnost' ili zakonomernost'?
     On  pisal  knigu  o  Rossii uzhe desyat' let i nikak ne  mog  konchit'. To
vlast' menyalas', to -- koncepciya.
     -- Sluchajnaya zakonomernost', -- bezoshibochno predpolozhil ya.
     -- Kak? Kak? -- On brosilsya zapisyvat' v bloknot.

     My  vspomnili  uzhasy dissidy. Prishli v umilenie.  |to  bylo  tysyachu let
nazad, kogda  na  prazdniki davali pajki-zakazy s sinej kuricej, baklazhannoj
ikroj i zelenym goroshkom, i mne stalo stranno, chto ya  zhil tysyachu  let nazad.
Gregori  byl togda  pohozh na  molodogo Bajrona s  polmetrovymi resnicami.  YA
rabotal "odnim  molodym  pisatelem"  v kachestve  citat  dlya  ego vliyatel'noj
gazety, i organy ne mogli vychislit', kto by eto mog byt'.
     --  Da  vychislili!  -- skazal  mne Pal Palych  pri sleduyushchej vstreche. --
Vychislili, no ne sazhat' zhe bylo vas vseh!
     -- Znachit, podslushivali?
     -- Ne vs, -- priznalsya Pal  Palych. -- Apparatura  zabarahlila na samom
interesnom meste.
     Gregori  lyubil  russkuyu poeziyu i gruzinskie  restorany, no byl nastroen
neprimirimo.  On   schital,   chto   Rossiya   neispravima,  i   ee  oslablenie
blagozhelatel'no dlya  vsego chelovechestva.  Lyuboj  proval Rossii na Ukraine, v
Pribaltike, CHechne, Irake, gde ugodno, on vosprinimal s oblegcheniem.
     --  Menya  toshnit  ot tvoej  Ameriki,  --  chistoserdechno  skazal  ya.  --
Plastilinovaya strana.
     -- A menya toshnit ot tvoej Rossii, -- rasserdilas' francuzhenka Sesil'.
     -- Ot tvoej Francii menya tozhe toshnit.
     -- Ot Francii-to pochemu? -- ne ponyal Gregori.
     -- Mertvye dushi! -- hmyknul ya.
     Pravda, kogda mne rezali shiny ili vorovali  na dache, mne kazalos',  chto
Gregori  prav, i chem dal'she, tem bol'she. YA  ponimal, chto esli so mnoj chto-to
sluchitsya,  ya  poveryu  emu  celikom,  potomu  chto individual'nyj opyt  vazhnee
obshchestvennogo  schast'ya,  po krajnej  mere, dlya  menya.  No, s drugoj storony,
Gregori menya razdrazhal. On delal vid, chto v strane nichego ne proishodit.

     -- No ved' vsya  vasha sranaya  sovetologiya provalilas'. Nikto ni cherta ne
ponyal. Dazhe ne mogli predskazat' peremeny.
     -- Peremeny! -- skrivilsya Gregori.
     -- Tol'ko ne govori, chto bylo luchshe.
     -- Ne znayu.
     --  Est' nemalo  emigrantov,  kotorye nakachivayut vas, potomu chto ih  ne
pozvali. Pisat' ob etoj politicheskoj vozne -- odna toska, -- skazal ya.
     -- Dlya zarabotka polezno.
     Polozhenie  bylo  paradoksal'nym. YA prinimal igru  s byvshimi palachami za
den'gi, a  Gregori vel chestnuyu igru, otstaivaya svoi idealy dlya zarabotka. No
s Sesil' u menya byli osobye otnosheniya, i ya reshil vstretit'sya s nej otdel'no.
Mne s zhenshchinami proshche.
     gallomaniya
     Esli Rossiya kogda-nibud'  kogo-nibud' lyubila, tak eto  --  Franciyu. Ona
otdala  vsyu  svoyu slavyanskuyu dushu  za  Franciyu. Ne sprosiv  pozvoleniya,  ona
bezhala  za  Franciej,  kak  dvornyazhka.  Ona  oblizala  kazhdogo  francuzskogo
uchitelya, priehavshego uchit' barskih detej, kazhdogo  francuzskogo povara.  Ona
lyubila Franciyu za beskonechnuyu  raznicu, kotoraya byla mezhdu nimi, za to, chego
v nej  nikogda ne bylo i ne  moglo byt':  za iznezhennost' nosovyh diftongov,
yasnost'  ponyatij,  nemindalevidnye glaza,  buduary,  za  "r",  nepodvlastnoe
rabskoj nature.
     V  pogone za Franciej ona uzhe nikogo bol'she ne vstretila, ni na kogo ne
oglyanulas',  nemcy,  gollandcy  i  shvedy  ostalis'  na obochine bez  dolzhnogo
vnimaniya. Kratkaya predoktyabr'skaya simpatiya k anglichanam ne smogla raz-

     vernut'sya,  krome kak v izuchenie vtorogo yazyka u piterskih barchukov,  a
klimaticheskij raj Italii, pomnozhennyj na muzei  i  prostonarodnyj toskanskij
harakter, imel prikladnoe, hudozhestvennoe znachenie YUga.
     Rossiya ne  tol'ko govorila po-francuzski gramotnee, chem  po-russki. Ona
dumala po-francuzski, zhila po-francuzski, pila po-francuzski, sochinyala stihi
po-francuzski, mechtala po-francuzski. Kak ebutsya francuzhenki? Kazhdyj russkij
muzhchina schital za schast'e spat' s francuzhenkoj.
     Rossiya  vozvela  Franciyu  v  nevidannuyu  matematicheskuyu  stepen', slovo
"francuz"  osveshchalos'  korolevskim  solncem,  i  oni  byli  korolyami  lyubvi,
princami  ostroumiya,  kardinalami  legkomysliya.  Vse,  chto  u  nee samoj  ne
poluchalos', ona  pripisala  k  posluzhnomu spisku francuzov. Ona  sochinila im
biografii  iz  orgij,  dudochek  i  pastoralej,  ona  baldela  ot  dekol'te s
geometricheski bezukoriznennymi,  nepryshchavymi sharikami  grudej i  ot kachelej,
vozvestivshih o svobodnyh shalostyah.
     Ona  lyubila  bez  razboru: yakobincev i royaalistov, francuzskie romany i
francuzskie mody, naizust'  znala francuzskuyu istoriyu. Ona lyubila Napoleona,
kotoryj hotel ee protaranit'  i vtajne mechtala otdat'sya  emu, kak  poslednyaya
blyad',  za  Mozhaem,  na  Borodinskom  pole,  gde  ugodno,  kogda ugodno. Ona
podozhgla Moskvu, chtoby emu, lyubimomu yuzhaninu, bylo teplee,  no  on ne ponyal,
shvatil treugolku  i sbezhal. Ona spotknulas' tol'ko raz, na  Dantese, no vse
ravno -- prostila po-babski. Ona lyubila markiza de Kyustina, poslavshego ee na
huj, i Pikasso,  v  svoej bezmernoj  zhizni  ne  nashedshego vremeni zaehat'  v
Moskvu, ona lyubila Parizh kak beskonechnyj Luvr i mirovoe kafe.
     Esli slozhit', skol'ko raz rossijskie rty proiznes-

     li slovo "Parizh", to  vremya proizneseniya okazhetsya ravnym sotnyam russkih
zhiznej.  Rossiya ezdila zagorat'  v Niccu, lechit'sya  ot tuberkuleza v Menton,
dyshat' okeanskim vozduhom v Biarric, uchit'sya arhitekture  v  zamki Luary.  U
nee byla  odna zakadychnaya podruzhka --  Polina Viardo. "Vive  la France!"  --
zvonko krichal molodoj lakej YAsha.
     Imenno Franciya, a nikakoj  ni Karl Marks,  zarazila Rossiyu socializmom,
sbila s tolku Parizhskoj  Kommunoj, a potom pochemu-to  brosila na poldorogi k
schastlivomu  budushchemu. Rossiya poehala emigrirovat' vo Franciyu,  kak  k  sebe
domoj, no vot zdes' vpervye proschitalas'.
     Dazhe v sovetskom vide Rossiya neslas' po inercii. Ne stali tuda puskat',
Rossiya sela za perevody, poshla k chastnym podpol'nym portniham s francuzskimi
vykrojkami.  Ona  pronesla vernost'  francuzskoj  mode  cherez vsyu  sovetskuyu
vlast' i  perevela vseh; v kazhdom  chto-to  nashla. Ona lyubila |dit  Piaf, Iva
Montana,  chernye  parizhskie  svitera,  garsonov  iz  restorana,  francuzskuyu
kompartiyu  za  to,  chto  ona  francuzskaya,  ustricy,  lukovyj   sup,  klumby
Lyuksemburgskogo sada,  Mulen Ruzh,  Versal',  ekzistencializm, "kafe  o  le",
impressionizm, madam  de  Stal',  Brizhit Bardo, shampanskoe,  farfor, Selina,
Prusta, Mol'era, kvartal Mare, dekonstruktivizm, |jfelevu bashnyu, Mopassana i
Rable. Ona obryzgala vse svoi podmyshki francuzskimi duhami.
     Poverhnostnomu  vzglyadu vsegda kazalos',  chto Rossiya podrazhaet Francii,
donashivaya za  nej ee plat'ya. Na samom dele Rossiya vydumala Franciyu, chtoby ne
sojti  s  uma.  Sila ee  lyubvi  k Francii ravnyalas' nevmenyaemosti ee  zhizni.
Rossiya stala gubkoj, chtoby vsosat' v sebya Franciyu  celikom i  polnost'yu,  ot
vsego serdca.  Ona ponimala Flobera luchshe  francuzov, ona  plakala ot svoego
ponimaniya. Ona

     obizhalas': lyubov'  ne  byla vzaimnoj;  vosstavala protiv  svoej  lyubvi,
izvodilas',  zarekalas'  govorit  po-francuzski, gor'ko smeyalas' nad  soboj,
izdevalas' nad  svoim prononsom, ne spala nochami,  ona pripomnila Francii ee
melochnost', skupost', no vse ravno lyubila bezzavetno, predanno, kak nikogda.
     Ot etogo nichego ne ostalos', krome radio "Nostal'zhi".
     Propazha Francii iz russkogo polya zreniya proizoshla na moih glazah. Parizh
ne pomerk -- ego ne stalo. Na ego meste -- turisticheskie kartonki. Lyubov' ne
pereshla  k drugim stranam.  Amerika -- ne v schet.  Rossiya razuchilas' lyubit'.
Togda ona  razvernulas' k sebe  i stala sebya laskat' po-starushech'i, na mesto
zerkala povesiv Glazunova i SHilova, vklyuchiv na vsyu katushku Vysockogo.
     Drochis', rodina. Tozhe delo.
     sesil
     Sesil' trahalas'  vsem telom, usidchivo,  burno, ostervenelo,  kak budto
chistila  zuby, no bylo chto-to  mehanicheskoe  v podergivanii  ee  francuzskih
sisek. Ona priznalas' mne v posteli, chto Gregori istomil ee  rusofobstvom  i
vovse ne trahaet.  Sesil' znala russkij  serebryanyj vek  i  byla iz teh, kto
postradal ot sovetskoj vlasti. Ee vmeste s podruzhkoj Kler  poslali iz Parizha
stazhirovat'sya  v  Moskvu.  Odna  vybrala CHehova,  drugaya -- Andreya Belogo. V
sushchnosti, im bylo vse ravno.  CHto  CHehov, chto Andrej  Belyj, no  oni vybrali
tak,  kak  vybrali.  Kler  prishla  vo  MHAT  i ee  stali  besheno lyubit'  kak
francuzhenku,  garderobshchicy  trogali  ee  za ruki,  chtoby ponyat',  chto  takoe
francuzskaya  kozha. Kler bystro  stala muzoj  isteblishmenta  i vozvrashchalas' v
obshche-

     zhitie na chernyh volgah s nachal'stvom i na belyh -- s bogatoj bogemoj.
     Sesil'   --  ubedivshis'  v  poluzapretnosti  Belogo   --  pribilas'   k
dissidentam.   Te  tozhe  trogali  ee  za  ruki,  interesovalis'  kozhej,  vse
ob座asnili,  i dve  francuzhenki, zhivya v odnoj komnate,  oshchetinilis'  vzaimnym
nedoveriem, propitalis' skrytoj vrazhdoj, poka odnazhdy ne podralis'  v krov',
brosayas'   knigami,   revya,  carapayas'  i   merzko  kusayas',  ne   to  iz-za
istoricheskogo  znacheniya "Arhipelaga  GULAG",  ne to  po  povodu bul'dozernoj
vystavki. Vo vsyakom sluchae, u Sesil' ostalsya pamyatnyj shram na levoj brovi.
     Sesil' stala privozit' tamizdat i "Russkuyu mysl'", zavela  znakomstvo s
podpol'nymi fondami, dvojnymi francuzskimi diplomatami. Ee shvatili v temnom
pod容zde na Cvetnom bul'vare, kogda  ona  peredavala  den'gi,  zavernutye  v
gazetu,  ne   ceremonyas',   razdeli,  usadili  na  ginekologicheskoe  kreslo,
poderzhali  i  vyslali.  Kler vyshla zamuzh  za  sovetskogo  rezhissera,  no  --
razocharovalas'  i  uehala s  koncami  v Parizh  Vyslannaya  Sesil' vernulas' v
perestroechnuyu Moskvu vmeste s Gregori.
     --  Moj  pozor  prevratilsya v  strast',  --  vzvolnovanno  oblizyvayas',
priznalas' ona. --  Ginekologicheskoe kreslo  stalo samym sil'nym eroticheskim
perezhivaniem moej zhizni.
     V  sotyj  raz, raskrasnevshis',  ona prinyalas'  mne pokazyvat',  kak  ee
raskoryachili.
     -- Zasun' mne ruku! Glubzhe!
     -- Est' takoj muzhik, po imeni  Seryj, -- skazal ya posle togo, kak vynul
ruku.
     -- Gregori ishchet  kakogo-to Serogo, -- kivnula ona. -- My nosimsya za nim
po vsej strane.

     karavan-saraj
     Kovbojskij  privkus  zapadnogo Podmoskov'ya.  YA  lyublyu  starye dovoennye
dachi. Derevyannye zapahi. Zarosshie navsegda uchastki. Siren'. Tropinki v sadu.
Na dache mne snyatsya divnye sny. Na etot raz my vstretilis' vchetverom.
     -- YA nakryla na stol v sadu, -- skazala Sesil', otkryvaya vorota.
     --  YA golodnyj, kak volk, -- ulybnulsya Sasha. Sasha neobychajno ponravilsya
Gregori.
     -- CHestnyj  paren', molodec, -- skazal on mne, kogda, poobedav na slavu
i s hohotom, my pili chaj  s klubnichnym varen'em. --  Ne to chto  ego cinichnoe
pokolenie.
     -- Pojdemte na reku smotret' zakat, -- predlozhila Sesil'.
     My  vyshli  na  krutoj  bereg  Moskva-reki.  Stvoly  sosen  prosvechivali
naskvoz'. Sasha ot polnogo vostorga proshelsya na rukah metrov dvesti.
     --  Gregori, -- tiho  skazal  ya,  --  ty  znaesh',  v  etoj strane  est'
chertovshchina. Ob etom pisal tvoj lyubimyj pisatel'.
     -- |to byla politicheskaya maskirovka.
     -- Ne znayu. |to tvoj lyubimyj pisatel'.
     -- YA nenavizhu vse eto, ot sobornosti do chertovshchiny.
     -- Na Missisipi tozhe veryat v privedeniya.
     -- Amerika -- eto ne tol'ko Missisipi.
     -- A Rossiya -- eto tol'ko skazka.
     -- Jes! -- kriknul Sasha, ves' potnyj ot hozhdeniya na rukah.
     -- YA poshel protiv svoih principov, -- skazal Gregori. -- Uglubilsya  tut
v metafiziku.  Vozmozhno,  v etoj  strane  est' ne tol'ko nablyudatel',  no  i
metafizicheskij deyatel'. Ego zovut Seryj.

     -- Podrobnej s etogo mesta, -- poprosil Sasha. Gregori popravil ochki.
     -- |to tak, domysly p'yushchego amerikanca, -- skazal on.
     Gregori  hotya  i  ne lyubil  Rossiyu,  perenyal ot nee privychku pit'. |to,
navernoe,  skazalos' na potencii. A, mozhet byt',  vozrast. Mne vzgrustnulos'
ot bystrotechnosti
     zhizni.
     -- Davaj iskat' vmeste, -- predlozhil ya.
     --  Esli Seryj najdetsya,  eto  budet  uzhe  ne  Rossiya.  Tut  nichego  ne
nahoditsya.
     Sesil' vmig razdelas' i shumno brosilas' v reku.
     -- A vdrug najdetsya? -- sprosil Sasha.
     -- Parni! -- kriknula Sesil' s serediny reki. -- Parnaya voda!
     -- Mne stydno  za moyu russkuyu postanovku voprosa, -- skazal Gregori. --
Rossiya  menya  sharashit. Esli  Seryj est', znachit,  prav Dostoevskij, govorya o
russkom  boge.  No esli on  prav, to kak  ya mogu zashchishchat' cennosti zapadnogo
mira? Predstav' sebe, ya ob etom napishu. Ne napechatayut.
     -- A ty govorish', v Amerike net cenzury, -- skazal ya.
     --  Ee net,  --  Gregori vykatil grud' kolesom,  -- i ty byl ne prav na
konferencii v Hajdel'berge, kogda skazal o
     nej.
     -- YA ispytal ee na sebe!
     My togda v Hajdel'berge possorilis' i bol'she ne videlis' do gruzinskogo
restorana.
     fekal'naya stanciya
     -- Gregori, konechno, umnik,  no my i sami s usami, -- skazal Sasha. -- YA
obnaruzhil  strannoe   mesto.  Fekal'nuyu  stanciyu.   Tam   est'   odin  ochen'
podozritel'nyj muzhik.

     -- Fekal'naya stanciya! -- vzorvalsya ya. -- Malo tebe Vyshnego Volochka?
     -- Ne ya stranu pridumal. YA chto, vinovat, esli Rossiya zavyazana na govne?
     -- Ni za chto ne poedu!
     Byl ponedel'nik. Fekal'naya stanciya ne rabotala.
     -- Nado zhe, -- skazal  ya. -- Direktor est', fekalii est', a stanciya  ne
rabotaet.
     V ponedel'nik rabotniki fekal'noj stancii opohmelyalis'. Vo  vtornik oni
pytalis' vklyuchit' generator, no knopki ne slushalis'. Stanciya to perevarivala
fekalii, to otklyuchalas' i zatovarivalas'.
     -- Gde podozritel'nyj? -- sprosil ya.
     -- A vy prismotrites'.
     V   sredu  vklyuchilsya  generator,   i  fekalii   pererabatyvalis'.   Oni
pererabatyvalis' ves' chetverg. Fekal'naya obrabotka voshla v apogej. Rabotniki
byli azartny i vse, kak odin, na vid podozritel'ny, vklyuchaya direktora. Utrom
v pyatnicu  fekalii  tozhe pererabatyvalis', no  vtoruyu polovinu  dnya oni  uzhe
pererabatyvalis' slabee  i  slabee, a k vecheru vovse ne  pererabatyvalis' --
rabotniki shodili v magazin, a direktor voobshche pokinul svoj post.
     -- Kto vam vnushaet naibol'shee podozrenie? -- sprosil Sasha. -- Po-moemu,
direktor.
     -- A, po-moemu, vy, -- poshutil ya.
     -- Glupaya shutka, -- rezko obidelsya Sasha.
     V subbotu narod na stancii ne rabotal, hotya, po idee, ona  rabotala bez
vyhodnyh. V voskresen'e stanciya i obsluzhivayushchij personal byli mertvy.
     Sasha, zastegnutyj na chetyre pugovicy, dovez menya s fekal'noj stancii do
doma.
     -- Ne rasstraivajtes', -- skazal on. -- Najdem Serogo v drugom meste.

     -- Gde?
     Sasha dostal iz karmana dva aviabileta kompanii
     "Del'ta".
     -- Zavtra letim v San-Francisko.
     -- Zachem?
     -- Vdrug on tam?
     Posle fekal'noj stancii san-francisskij "Hilton" nam ponravilsya. V bare
na  pervom etazhe my zalilis' po ushi koktejlem "Margarita",  poshli  gulyat' po
Market-strit i krichali:
     -- Nu, kto tut Seryj? Vyhodi!
     V oknah razvivalis' piderastskie raduzhnye flagi. Nikto ne vyshel. No nas
podobrali na  den' rozhdeniya Bol'shoj Zai iz San-Francisko. Sborishche bol'she sta
chelovek. Oni kruzhili po komnatam apel'sinovo-golubogo cveta s plastmassovymi
stakanchikami,   obmazannye   ketchupom    i   majonezom.   Razgovor   shel   o
zapadno-afrikanskoj muzyke i podvodnom klipe s narochito zamedlennym uchastiem
Bol'shoj  Zai. Sama Bol'shaya Zaya v chernoj  majke,  chernyh  dzhinsah, s otkrytym
pupkom plyasala pered yarko goryashchim kaminom.
     Vernuvshis' v otel', my s Sashej zalezli v dzhakuzi,  prygali, bryzgalis',
peli, cinichno obsuzhdali dostoinstva  Bol'shoj Zai i zasnuli  v odnoj krovati,
obnyavshis', kak dve dlinnye zelenye red'ki, no  nautro,  smushchennye, my  vnov'
byli na "vy".
     muzhik
     Vakhanaliya  anekdotov,   nacional'nyh   obrazov,   chastushek,  poslovic,
neotpetyh  mertvecov  dolzhna  byla  v konce  koncov rvanut',  voplotivshis' v
zverskuyu  silu. YA nashel Serogo na  styke chefira i Interneta. YA  ne to  chtoby
vychislil, ya

     ego  vynosil, otkryv cherez  zapusk myshej pod  oklady ikon.  U nego byla
selektivnaya pamyat'. CHto-to on nachisto ne  hotel  pomnit';  zaslonka stoyala u
nego na puti.
     -- CHego prishel? -- sprosil on.
     -- Vzyal i prishel.
     -- Mne v tebe chto nravitsya? Ty otvyaznyj. Tebe nichego ne nado.
     -- S chego ty vzyal?
     -- U tebya huj ne bolit za Rossiyu.
     -- Ladno, -- po-dobromu skazal ya. -- Hvatit meritsya huyami.
     bogoborcy
     Nekotorye russkie bogoborcy pred座avlyayut pretenzii  k Bogu, schitayut, chto
Bog nespravedliv  -- ubivaet milliony nepovinnyh lyudej, otnimaet u roditelej
maloletnih detochek, soglashaetsya na  vojny, terakty, neschastnye sluchai. No  u
Boga est' voinstvo dush, eto ego deti, horoshie i ne ochen', u nego na nih svoi
vidy, svoi  s  nimi schety. A  telo --  meshok  kostej  i  proizvoditel' novyh
meshkov, sluchajnoe ubezhishche, ispravitel'naya koloniya dushi. Telo on ne  beret vo
vnimanie. Poetomu ono takoe dyryavoe, skoroportyashcheesya. Za telom nuzhno sledit'
samim.
     nevesta
     Strane nizkogo kachestva  zhizni k  licu oproshchenie.  Zato russkaya priroda
ochen' ranima.  Nuzhna poeticheskaya stroka, chtoby ee uteshit'. U russkih devushek
mnogo chego horoshego. Svetlogo. No est' iz座an, s kotorym nichego  ne podelat'.
U russkih devushek plebejskie glaza.

     -- Nevesta  -- perehodyashchij vympel, --  zametil Seryj. -- Vchera -- tvoya.
Segodnya -- moya.
     Umnaya i  vshivaya.  Nevesta s  zubami.  Takoj ona  mne dostalas'.  Vshivaya
umnica. So strashnym detskim lichikom.
     anekdot
     Russkij  prodast  dushu za  horoshij  anekdot. On --  brodyachaya  kollekciya
anekdotov. Vsegda nastupaet takoj moment, kogda pora rasskazyvat'  anekdoty.
Posle  chetvertoj pered pyatoj. Anekdoty delyatsya na podvidy. Est' neprilichnye.
Est' pohabnye. Pro ezhej. Pochti vse anekdoty -- smeshnye.
     -- Russkij  zhivet vnutri  anekdota, -- govoril Seryj. -- Polzaet po ego
vnutrennej  sklizkoj  poverhnosti.  Ty  nachitalsya  vsyakih Berdyaevyh,  vsyakih
markizov,  blyad', de  Kyustinov,  i  dumaesh'  -- banku vskroesh'.  Francuz  --
vskrytaya  banka,  a russkij --  eto  kogda  ona vspuhla i vnutri  brodit  ot
tomatnogo  sousa.  Ty vot mne podaj lyuboj drugoj  narod, kotoryj  tak  sokom
gnilym zaplyl. A ty govorish' -- inostrancy.
     YA stal dumat' nad ego slovami.
     Rossiya  --  mat'  anekdotov.  My   sozdali  gosudarstvo-anekdot.  Kogda
pozolochennyj  pafos  shodit,  ostaetsya  odin  anekdot.  CHto  znachit  zhit'  v
anekdote?  Anekdot --  russkij zhanr,  neizdannye  proizvedeniya. Nepechatnost'
russkogo  anekdota  idet  ot  ego iznachal'nogo neprilichiya,  kotoroe, v  svoyu
ochered',  otrazhaet  iznachal'noe  neprilichie  russkoj  zhizni.  V  Rossii  vse
neprilichno.  Neprilichno  rozhdenie.  Neprilichna  smert'.  Neprilichna  vlast'.
Neprilichen narod.
     Sdelat'  chto-nibud'  neprilichnoe  -- vysshee prilichie. Vse  ostal'noe  v
sisteme russkogo mira ne schitaetsya i dazhe

     ne uchityvaetsya. Gogol' stoit na anekdote i ne razvenchivaet  ego. To  zhe
samoe   u  Platonova  --  anekdoticheskie  strasti.  Drugie  --  pafosnye  --
intelligentskie -- pisateli, mozhet byt', i nuzhny, no oni  ne  svoi.  Svoj --
neprilichen. Svoj perdnet.  Svoj  nasret.  Svoj, nakonec,  ub'et. No esli  on
ub'et  vnutri  anekdota, on  budet  proshchen.  CHaadaev negodoval, chto  anekdot
Gogolya  nravitsya,  a ego  sobstvennye gor'kie mysli  --  net.  Gogol'  -- ne
sumasshedshij, a on, CHaadaev, hodit po gorodu umalishennym.
     Russkij   anekdot  gruppiruetsya  vokrug  znakovyh  figur  po   ekonomii
materiala, no  o  kom  by,  o  chem  by  on  ni byl,  on --  o nesostoyavshemsya
sushchestvovanii,   to  est'  o  kazhdom  iz  nas.  Vot  pochemu  v   Rossii  vse
neanekdoticheskoe temneet i  stiraetsya, a anekdot, dazhe samyj starinnyj i  ne
ochen' yasnyj, ostaetsya zhit'. Russkaya istoriya sostoit iz anekdotov bol'she, chem
iz   letopisej.  CHtoby   byt'  adekvatnym  Rossii,   nuzhno   prevratit'sya  v
chrezvychajnuyu i polnomochnuyu emanaciyu anekdota i postupat' sootvetstvenno.
     Russkij smeh -- pooshchrenie narusheniya. Vse geroi anekdota postupayut ne po
pravilam, no potomu i smeshno, otchego vyzyvayut dvojnoe chuvstvo: ottorzheniya  i
priznaniya.  Oni  vysmeivayutsya; tem samym  otchuzhdayutsya,  no, po suti, na  nih
lozhitsya  ten'  nashego  ponimaniya.  CHerez  anekdot  proishodit  odomashnivanie
russkogo mira.
     Russkij cenitsya po anekdotu. Pravil'no rasskazal -- znachit, svoj. CHuzhoj
ne umeet rasskazyvat' anekdotov. CHuzhoj obyazatel'no prokoletsya. CHerez anekdot
idet  vzaimoponimanie.   Doverie.  Blizost'.  Delovye  partnery,  vlyublennye
rasskazyvayut  anekdoty. Anekdot rasskazan -- vyslushan -- na cheloveka  nel'zya
obizhat'sya. |to greh. On proshel v  svoi.  Emu,  devushka,  nado "dat'". Kazhdoe
nashe dejstvie so-

     derzhit v sebe  zarodysh  anekdota.  Kak i  bezdejstvie.  Provalit'sya  za
predely anekdota -- znachit vypast' iz russkogo mira.
     Vlast' presledovala  anekdot kak  popytku  razgermetezirovat'  ee  mif.
Anekdot  razvenchivaet.  On  --  delo.  No   on  razvenchivaet  i  togo,   kto
rasskazyvaet anekdot.  Potomu  chto  anekdot  primiryaet s  dejstvitel'nost'yu.
Anekdot obodryaet. On otkladyvaet  reshenie  voprosa  na neopredelennoe vremya.
Anekdot -- eto russkaya cerkov'. |to konfessiya.
     Russkie  rasskazyvayut drug drugu  anekdoty, chtoby  porazmyat'sya v smehe,
prezhde  vsego  nad soboj, no  est'  predel,  za kotoryj  anekdot ne vyhodit.
Francuz, amerikanec, nemec v anekdote vsegda  huzhe russkogo. YAsnoe delo: oni
v anekdote neanekdotichny. Oni ishchut liniyu povedeniya. Russkij -- bez linii.
     Anekdot  --  edinstvennaya forma  russkogo  samopoznaniya.  Rod  terapii.
Bol'she  togo,  rod  vyzhivaniya.  S drugoj storony, eto rod otchayaniya.  Lyubimye
geroi anekdota  -- elita bestolkovyh lyudej.  Bestolkovshchina ne razdrazhaet,  a
stimuliruet.  Ne soobrazili,  ne predusmotreli  --  narvalis' na real'nost'.
Oprostovolosilis', opozorilis'. I  smeh, i  greh. My kollektivno bestolkovy.
Soborno -- bez golovy. Vzyalis' za chto-nibud' -- ne poluchilos'.
     Vot -- anekdot.  I pochemu my tak legko smeemsya nad soboj? No  eto -- ne
prosto.  My ne lyubim; kogda nam ne  proshchayut bestolkovshchiny.  My bestolkovy  v
vysokom  smysle prezreniya k  poverhnosti  zhizni.  |to  russkaya  cennost'  --
bestolkovshchina.
     Anekdochivanie kazhdogo akta zhizni est' forma ee prozhivaniya. Bez anekdota
russkoe sushchestvovanie  bylo by  nevozmozhno. CHto zhe togda zalozheno  v  golovu
russkogo, esli on vse vidit cherez prizmu anekdota?

     Russkoe  slovo  podygryvaet  anekdotu.  V  russkom  sintaksise  spryatan
embrion   anekdota.   Anekdoticheskij   virus.   Izbytochnoe   voobrazhenie   i
nedostatochnaya refleksiya. Iz mira  vyhvatyvaetsya i razvivaetsya do predela ego
nesuraznost'.
     CHukcha  --  giperbolizaciya  russkoj  bestolkovshchiny,  giperbestolkovshchina,
kotoraya, s russkoj pozicii, kazhetsya total'noj, a  russkie  vyhodyat  umerenno
razumnymi sushchestvami. My podstavlyaem chukchej,  bespomoshchno stremyas'  sokratit'
bespredel  sobstvennoj bestolkovshchiny.  To  zhe samoe, vrode by, obereuty. Oni
doveli do predela princip intelligentnoj bestolkovshchiny. Kul'turu obokrali. I
oni kriknuli strashnym krikom.  No anekdot ne krichit.  Dazhe ne razgovarivaet.
On mychit i smeetsya, perezhevyvaya kul'turu.
     oblom
     Oblom -- peshchernyj bog, praroditel' Serogo.
     samopoznanie
     -- Seryj!
     -- Nu?
     -- Poznaj samogo sebya!
     -- |to kak? -- prishchurilsya Seryj.
     -- |to kak? -- prizhal ushi Seryj.
     -- Ty chego? -- ne ponyal on.
     intelligenciya
     U  menya  s  intelligenciej  vkusovaya nesostykovka. Intelligenciya  lyubit
arbuzy, a ya -- vinegret. Ona -- za razum, a ya --

     za okeanskij briz. Intelligenciya lyubit povesti, a ya -- reklamnye shchity.
     Intelligenciya  --  sekta  borcov  za narodnoe  schast'e. U intelligencii
vsegda odno i to zhe: kak samoderzhavie, tak plach po narodu. A  kak  revolyuciya
-- russkie svin'i. Intelligenciya podoslala mne privet ot uchitelya zhizni.
     --  Nel'zya  li   Serogo  ispol'zovat'  v  mirnyh  celyah?  --   sprosili
zagovorshchiki.
     -- Zachem? -- sprosil ya.
     -- Na blago naroda.
     -- Da raspustite vy etot kolhoz, -- otozvalsya ya.
     -- Esli vy nam ne pomozhete, -- skazala intelligenciya, -- my vam  bol'she
ne podadim ruki.
     YA zasunul ruki v karmany, a intelligenciya spryatala ruki za spinu.
     kak vyjti iz naroda
     Pavel  vyshel iz naroda, a ego otec, p'yanica  i  drachun, tak i ne vyshel.
Pavel  osmyslil  sebya v osmyslenii  nuzhd naroda. |to revolyucionnyj  vyhod iz
naroda v romane Gor'kogo "Mat'".
     Vtoroj,  religioznyj,  vyhod iz naroda -- vybor monashestva, sektanstva,
lyuboj drugoj religioznoj aktivnosti.
     Tretij  --  banditskij.  Bandit,  prinimayushchij  samostoyatel'nye resheniya,
vidyashchij  svoi  interesy, pooshchryayushchij svoi zhelaniya, skryvayushchijsya ot  pogoni --
rastormozhennyj chelovek,  to est' uzhe  ne  narod. Narod  lyubit takoj vyhod iz
samogo sebya bol'she drugih i s udovol'stviem poet blatnye pesni.
     CHetvertyj, hudozhestvennyj, vyhod prisushch samorod-

     kam tipa togo zhe Gor'kogo ili SHalyapina i napryamuyu svyazan s talantom.
     Pyatyj,  kar'erno-obrazovatel'nyj,  zatyagivaet  na dolgie  gody, neset s
soboj  vse neschast'ya  pervogo  pokoleniya intelligencii  i rukovoditelej vseh
urovnej.  K  etomu  vyhodu   kogda-to   otnosilsya   i  potomstvenno-rodovoj,
aristokraticheskij. Imenno pyatyj vyhod porozhdaet bol'shie illyuzii naschet svyazi
naroda i vlasti, vyzyvaet mnogo nedorazumenij.
     Kazhdyj vyhodit iz naroda po-svoemu. Esli iz naroda vyhodit  muzh, eto ne
oznachaet,  chto zhena tozhe vyjdet.  Gde prolegaet  granica  mezhdu narodom i ne
narodom,  neobratim  li  perehod? Mozhno snova  opustit'sya v narod. Dlya etogo
dostatochno   opustit'sya.  Vyhod  iz   naroda,  kak  pravilo,  soprovozhdaetsya
usileniem  evropejskih ponyatij, no oni ischezayut,  esli ih ne kul'tivirovat'.
Est' neskol'ko prigranichnyh  polozhenij. |to nizhe-srednij klass: parikmahery,
uchitelya mladshih  klassov, veterinary,  taksisty,  prodavcy,  chelyad', mladshij
komandnyj sostav armii, shofera sluzhebnyh mashin (  v sushchnosti, ta zhe chelyad'),
mastera na  proizvodstve. Vyhod  iz naroda ne  imeet odnoznachnogo moral'nogo
soderzhaniya, i  dazhe  revolyucionnyj  vyhod vmesto bor'by  za narodnoe schast'e
mozhet  stat'  libo  pokazuhoj, libo ottorzheniem ot naroda, razocharovaniem  v
nem.
     CHtoby vyvesti Rossiyu  na  normal'nuyu civilizovannuyu  dorogu, neobhodimo
vsem russkim  do  poslednego cheloveka vyjti iz  naroda.  Nyneshnee  pokolenie
molodezhi nachalo shirokomasshtabnyj vyhod iz naroda, po krajnej mere, po poyas.
     Narod zhe ostanetsya, kak sbroshennaya shkura, kotoruyu mozhno sdat' v muzej.

     davaj
     Golye pal'cy u nevesty radostno rastopyrilis' v raznye storony.
     -- Vhodi!
     -- Begom! Skoree!
     -- Konechno!
     -- Eshche bystree!
     -- Nu, kak ty?
     -- Ploho.
     -- Krasnaya armiya vseh sil'nej! Ty menya lyubish'?
     -- Ochen'.
     -- Oj! Nu, hvatit.
     -- Ladno. Davaj.
     -- Poka.
     -- YA poehal.
     rodina
     Nekotorye schitayut, chto slovo "rodina" nado pisat'  s  bol'shoj  bukvy  i
nosit' na serdce, a drugie -- s propisnoj i nosit' v shtanah.
     Vot, sobstvenno, i vsya raznica mezhdu pochvennikami i zapadnikami.
     ona gotova na vse
     -- A chto ya mogu podelat'? YA, ty slyshish', na vse gotova. Na vse.
     geometriya kryla
     Reklamnyj  pobornik prezervativa menyaet svoe lico  vmeste  s vozrastom,
ochkami, cvetom volos, polom, golosom,

     intelligentnost'yu, social'nym obrazom, ostavayas', tem ne  menee, edinoj
figuroj pobornika prezervativa, kotoromu luchshe zastrelit'sya, chem  otkazat'sya
ot pol'zovaniya gondonom. Naibolee radikal'naya publika mogla by predpolozhit',
chto Seryj i est' tot  samyj  gondon, v vernosti kotoromu klyanutsya  smenyayushchie
drug druga  smeshnye  i grustnye  mordy. No gondon ne sushchestvuet bez hora ego
poklonnikov.
     Ot molodogo  kozla,  promenyavshego  poslovicy na  citaty  iz  reklamnogo
rolika,  i  stroitelya  skazochnogo  dvorca s bashenkoj  do  papash s  kolodkami
neponyatno kakoj vojny,  vyshedshimi Bog  vest' iz kakogo  kolhoza, ot  russkih
diplomatov  s  naporom,  holenymi rozhami  do zhenskih oblichij, dlya  uproshcheniya
prinimayushchih  zdes' formu  rodstvennic, svoyachenic, nevest,  materej i  prochih
nasedok,  --   ves'   etot   kalejdoskop   klyanetsya   v   chem-to   na  grani
raspoznavaemogo,  no  do sih por  ne rasslyshannogo. Navernoe, smysl  slov ne
menee  strog,  chem  vera  v gondon.  No  neulovimost'  obshchego hora ochevidna.
Konechno,  mozhno predpolozhit', chto, menyaya  geometriyu  kryla, Seryj proiznosit
pryamo protivopolozhnye po mysli vyskazyvaniya, materializuetsya v nesopryagaemyh
veshchah, i imenno etot gul sbivaet slushatelya s tolku. Plohoj sluh, odnako,  ne
opravdanie i dazhe  ne povod dlya  zagadki. V  sisteme racional'nyh  vykladok,
tradicionnyh  logicheskih  postroenij  smenyayushchie  drug  druga  maski  kazhutsya
nasiliem nad zdravym smyslom. No sam zdravyj smysl menyaet geometriyu kryla.
     Sredi protivorechivyh istin, kotorye  sostavlyayut  sushchnost'  Serogo, est'
odna, kazhushchayasya mne nesomnennoj. |to -- sklonnost' k samorazrusheniyu. Po suti
dela,  ni odna iz masok  ne smogla  eto preodolet'. Esli  imet'  v vidu, chto
Seryj sobral v sebe cheredu klyatv i zaverenij, prevratilsya

     v  misticheskoe  telo, zaryazhennoe energiej  slez, dikogo perenapryazheniya,
hronicheskogo   straha   i  divnoj   snishoditel'nosti  k   poroku,   kotoryj
rassasyvaetsya  sam po sebe  blagodarya etoj snishoditel'nosti,  koroche,  esli
obshchimi usiliyami, ya by  ne skazal naroda, no  opredelennogo  perenapryazhennogo
naseleniya,   sformirovalsya   edinyj  misticheskij  produkt,  yasno,   chto  bez
opredeleniya ego parametrov trudno ponyat' istochnik ego opasnosti.
     Sklonnost' k samorazrusheniyu, samounichtozheniyu gorazdo bolee znachitel'na,
chem  vse drugie  volevye  harakteristiki Serogo.  Prinimaya vo  vnimanie, chto
sklonnost' k samorazrusheniyu  opasna dlya okruzhayushchih, tochnee govorya, dlya vsego
mira, poskol'ku Seryj -- produkt mnogomillionnogo gnieniya, na nem est' povod
sosredotochit'sya.
     russkaya ruletka
     Nogu slomaesh' v etih beskonechnyh imenah-otchestvah, drejfuyushchem yurodstve,
vran'e  i  vorovstve,  avgievyh konyushnyah  russkogo  soznaniya.  Mozhno  tol'ko
porazhat'sya nevezhestvu  lyudej,  otorvannyh ot  ostal'nogo  mira  i ne imeyushchih
nichego  obshchego  s  nim.  Bylo  by  ves'ma  kstati  pritushit'  etu   energiyu,
razmagnitit' ee nastol'ko, chtoby ona sravnitel'no mirno  rasteklas' i ushla v
pesok. V konce koncov to, chto napozvolyal Seryj, nazyvaetsya dryan'yu.
     No  nel'zya   ne  zametit',   chto  russkij   mir  gipnotiziruet.  Vmesto
odnoznachnoj   ocenki  Seryj   vyzyvaet  interes.   Seryj   privlekaet  svoim
isklyuchitel'no vyalym beshenstvom igry.  Seryj ne prosto  iskrenne  vyhodit  za
gran'  dobra  i zla. On  razryvaet krug moral'noj entropii igroj so smert'yu.
Seryj ukladyvaet zhizn' kak sud'bu. Seryj vykalyvaet zhizni glazki.

     ya tebe lyublyu
     Ognennoe ozero. Vodyanoj, domovoj i leshij, okunuvshis', uhodyat  na  front
tremya bogatyryami.
     Aleksandr  Nevskij  darit Vasilise Premudroj  meshki otrezannyh  russkih
ushej i nosov.
     Petr Pervyj zaprosilsya obratno v Aziyu.
     Hristos shvatilsya s  Perunom,  drugie poganye bogi razbezhalis', ne znaya
svoih imen.
     Pervyj bal Natashi s chertom.
     Kleitsya k sumerkam dymnyj rassvet.
     Militaristskoe  vystuplenie  sestricy  Alenushki  v  voenno-politicheskoj
akademii imeni Frunze.
     Sasha, zastegnutyj na chetyre pugovicy, vyskochil v ogorod.
     Cvetet besshumnaya kapusta.
     Avvakum menyaet Bibliyu na loshad'.
     Polet sorokoj, ezda na korove s pustymi rukami.
     YA  sidel na taburete i otdiral Rossiyu, kak plastyr', ot svoej volosatoj
nogi.
     -- YA stol'ko vremeni na Rossiyu ugrobil, -- ob座asnyal ya Seromu.
     -- Vremya na to i vremya, chtoby ego grobit', -- skazal Seryj.
     -- Segodnya kakoe chislo?
     -- V Rossii kazhdyj den' -- okayannyj, -- zabotlivo zametil Seryj.
     Na  beregu  ozera,   povernuvshis'  k  miru  zadom,  nevesta   poloskala
francuzskoe bel'e.
     -- YA tebe lyublyu, -- ulybnulas' ona nam s Serym, utirayas'.

Opyty

     zima
     Seryj segodnya belyj. Seryj segodnya v  belom. Pushistyj Seryj  segodnya  v
belom. Ochen' vysokie vyrosli elki.
     triller
     Mne otkrylis' vse gorizonty.
     -- Ty chital takuyu knizhku -- "Tri mushketera"? -- sprosil Seryj.
     -- Nu.
     --  Krovavaya knizhka.  Tam  vseh  ubivayut.  A  vsem nravitsya.  Mne  tozhe
nravyatsya krovavye knizhki, trillery -- ne trillery.
     -- A mne ne ochen', -- skazal ya.
     -- Est' takie pisateli, oni chertej nagonyayut, -- skazal Seryj. --  Davaj
zalezem kuda-nibud' vysoko-vysoko.
     My polezli na Ostankinskuyu bashnyu. Posmotreli sverhu vniz.
     -- CHto ty vidish'? -- prokrichal Seryj, boryas' s gornym vetrom.
     --  Nu,  ponyatno,  -- skazal ya, derzhas'  za  bashnyu.  -- Rossiya  i  est'
triller.

     -- A  ya tebe chto  govoril?  -- obradovalsya Seryj.  -- Triller!  Hrenovo
napisannyj! Na gazetnoj bumazhke! V glupoj  oblozhke! Ne otorvesh'sya!  Ne znayu,
mne nravitsya.
     poezdka v svyatuyu rus'
     -- Davaj poedem v svyatuyu Rus', -- skazal ya.
     -- Na elektrichke? -- sprosil Seryj.
     -- Kak hochesh'.
     --  Na elektrichke ya  ne poedu,  --  skazal Seryj. --  YA  bilet ne lyublyu
pokupat', a bez bileta mne ehat' ne hochetsya.
     -- Davaj ya tebe kuplyu bilet.
     -- Nu, kupi.
     -- S kakogo vokzala?
     -- Da mne vse ravno, -- udivilsya Seryj.
     -- Do kakoj stancii?
     -- Do lyuboj.
     sreda
     Odnih -- sreda zaela, drugie -- sredu zaeli. A vot i Seryj.
     raskol
     -- CHto-to u menya vse sovpalo, -- pochesal v zatylke Seryj.
     smertnyj uzel
     U Serogo umerla mat'. Ot nee ostalsya smertnyj uzel.

     zvukohryas
     Hryas'! Hryas'! Huyak! Hryas'!
     ptichka
     Mutnym vzorom Seryj posmotrel na ptichku.
     vina
     --  YUrij  Petrovich! --  starshij lejtenant Mlechina veselo  posmotrela na
shefa. -- U nas v podrazdelenii dumayut, chto Seryj vo vsem vinovat.
     provinciya
     Seryj strastno poceloval Mlechinu v guby.
     peredvizhnik
     Seryj pribil kapotom YUriya Petrovicha.
     lyubov' serogo
     Seryj nakrasil neveste s zubami shcheki svekloj.
     -- Tak budet luchshe, -- zametil on.
     -- YA --  krasivaya, -- radostno dysha, soobshchila  ona.  -- Menya na Kurskom
vokzale dva soldata prinyali za prostitutku!
     -- Ty i tak blyad', -- prismotrelsya Seryj. -- Svedi borodavki s lica.
     -- |to rodinki, durachok, -- ob座asnila nevesta s zubami.

     Stambul
     Seryj ugnal samolet v Stambul.
     -- ZHarko -- ne holodno, -- skazal on neveste na proshchanie.
     zimnij dvorec
     -- Kakoe prekrasnoe zdanie! -- skazala nevesta.
     -- Petrovka, , -- skazal Seryj.
     -- Davaj tut zhit', -- skazala nevesta. -- |to krasivee Zimnego dvorca.
     yabloki
     Seryj el yabloko. Kusal, zheval, proglatyval, snova kusal.
     -- Seryj, zdravstvuj! Ty kuda?
     -- YA vsegda na rasput'e, -- otvetil Seryj.
     plyaski
     Seryj -- veselyj. Seryj -- smelyj. Seryj -- strast' ubivat'.
     nadoelo
     Rossiya menya zagryzla vkonec. Bozhe, kak nadoela!  Ona sret po nogam. Ona
sret. My srem.
     opravdanie russkogo mira
     Odin iz glavnyh paradoksov moej zhizni -- otnoshenie k Rossii. Russkij do
mozga kostej, po vsem liniyam i diagona-

     lyam, ya utknulsya v problemu Rossii  i ne smog dlya  sebya  ee razreshit'. YA
nikogda ne hotel  iz nee uezzhat', hotya  nenavidel rezhim. YA ne hotel uezzhat',
potomu chto, v  otlichii ot dissi-denstvuyushchih druzej, predstavlyal sebe  Zapad.
Oni bezhali iz Rossii, kak sobaki, sluchajno sorvavshiesya s cepi.
     YA  ne  uehal, hotya  znanie  yazykov,  zapadnye  svyazi  i  vnutrisemejnye
obstoyatel'stva sposobstvovali. Bednye roditeli, osobenno, mama, mnogie  gody
veli v  sem'e dushespasitel'nye  antiemigrantskie razgovory.  Mnogo  pozzhe  ya
uznal, chto menya sobiralis' vyslat' po sisteme Solzhenicyna, no ne vyslali, ne
znayu pochemu. YA by vpolne spravilsya s zhizn'yu na Zapade, ne smotrel by na nego
snizu vverh. YA  nikogda ne  primykal  ni k odnomu  ideologicheskomu dvizheniyu,
vklyuchaya zapadnichestvo. Zapadnik na Zapade -- rastvoryayushchijsya sub容kt.
     YA ostalsya v Rossii. Nadezhda --  plohaya sputnica pisatelya. Nachalo reform
bylo svyazano s nadezhdoj. Na schast'e, ona byla nedolgovechnoj. Nadezhda na  to,
chto  v  Rossii  ne  ischerpan  chelovecheskij   potencial,  okazalas'   slishkom
prekrasnodushnoj.  Rossiya   ne   prinadlezhit   k   kul'turam,   sposobnym   k
samoopredeleniyu. |to istoricheski  nechestnaya strana.  Ona pokoitsya na  lzhi. V
Rossii   mozhno  prozhit'   tol'ko   na  lzhi,  vklyuchaya   gumanisticheskuyu  lozh'
intelligencii.
     V strane vechnoj  merzloty naselenie ne spravilos'  s klimatom, ne nashlo
sushchestvovaniya, kotoroe by preodolelo vrazhdebnost' prirody k  cheloveku.  Zima
ne obygrana v russkom soznanii kak polnocennoe vremya goda i, nesmotrya na vse
zimnie prazdniki, ne obzhita chelovecheski. A drugogo vremeni goda  u  nas net.
Leto konchilos' vchera, ne  nachavshis'. Kolaps zhizni v kommunal'noj kvartire --
russkij ne kommunalen. Kolaps russkogo kommunizma -- russkij ne

     lyubit lyudej. On -- chelovek neobshchinnyj i, v osnove svoej, neobshchitel'nyj.
Russkij ne  vros v mir, kak nemec.  On  letit, parit  nad mirom. Russkij  ne
ovladel  mirom,  ne  spravilsya  s  nim i  provis. Iz etogo "provis" voznikla
russkaya duhovnost'.
     Bescenen opyt polnogo neudachnika.
     "Zachem?" -- centrovoe russkoe  slovo. Ono tychetsya v smysl. Bez nego net
otveta, na nego net otveta, potomu chto bezbytijnost' -- russkoe delo.
     Vse brosit' -- i pojti.
     Russkij -- ne put'; on -- doroga.
     Russkaya duhovnost' --  beseda  o brennosti. No russkij  --  vynuzhdennyj
asket. Ne spravivshis' s mirom, on govorit o tshchete mira. On otvorachivaetsya ot
mira, obizhennyj,  i kul'tiviruet v sebe obizhennost', podozritel'nost' k miru
kak doroguyu istinu v poslednej instancii.
     -- Moj greh, -- skazal otec Sergij,  vstavaya  so stula. -- YA dumal:  ty
huzhe!
     -- Prosti, svyatoj otec! -- vzmolilsya ya.  --  YA i v  samom  dele huzhe! YA
lyublyu est' syrye chelovecheskie mozgi. Otkryvayu chashku cherepa  i em ih  lozhkoj.
Kak ikru.
     -- Nu, idi, idi s Bogom, -- posurovel otec Sergij.
     Russkij ne  men'she nemca  chtit  poryadok, no nemeckij poryadok  vozvyshaet
nemca  nad  drugimi  narodami,  a   russkij   poryadok  dovodit  russkogo  do
unichtozheniya. Russkij idet po porochnomu krugu  istorii, ne  soznavaya, chto eto
krug i chto on porochen.
     Russkij -- radikal'no neistorichen, i v etom -- ego samobytnost'. On vse
vremya  sbivaetsya i,  nachav ob  odnom,  govorit o  drugom,  ne  derzhit mysl'.
Vidimo,  on boitsya  mysli.  Ne  spravivshis' s mirom,  on gadit  v  mire.  On
antiekologichen. Mir prevrashchaetsya v pomojku i esli by ne vlast', rus-

     skij by uzhe davno utonul v othodah. On -- mehanicheskij bogonosec.
     Zakon prihodit v protivorechie s samymi  krovnymi  interesami  russkogo,
protivorechit  idee  vyzhivaniya:  ot  nishchenskogo  "ne  pomeret' s  golodu"  do
obshchemeshchanskogo "svesti koncy s koncami". Net sil, vremeni oglyanut'sya vokrug.
Otsyuda  -- naplevatel'skoe otnoshenie k planetarnym i rajonnym delam. Russkij
zatravlen, zamuchen, zadrochen. To skalya past', to vilyaya hvostom,  on zhdet dlya
sebya opravdaniya.
     vo vlasti serogo
     U russkih yarkie svistul'ki. Vse vokrug -- kudryavoe, v zavitushkah. Seryj
ob座avil pogolovnuyu amnistiyu. Prishel k  vlasti  i vseh vypustil iz tyur'my. No
potom peredumal i vseh posadil snova v tyur'mu.
     -- Tak nado, -- skazal on. -- Tak proshche pravit'.
     -- Pavlovskaya sloboda, -- otvetil ya. -- Ujdem s golovoj v lyubov'?
     -- Ne pomeshaet, -- soglasilsya Seryj.
     dnej rossii
     -- Davaj otvyazhemsya, -- skazal Seryj, berya v ruki "Kalashnikov".
     -- Nu, davaj.
     --  Lyublyu  ubivat',  -- priznalsya  Seryj.  -- Lyublyu, kogda  oni  boyatsya
umirat', trepeshchut, na vse soglasnye, nogi lizhut, pisayutsya, kak  shchenki, rakom
stanovyatsya. A ty delaesh' vid, chto vrode ugovorili, ne budu strelyat', a potom
strelyaesh' im pryamo v lico. Mozgi letyat, kak bryzgi shampanskogo.

     A  devchonok  nasilovat'? Drozhat, za pisechku  derzhatsya.  Ruki  po  shvam,
blyadi!  ZHopu vroz',  govnyuki! Mal'chishki moi! Ne znayu, mne nravitsya.  YA molcha
vzdohnul.
     -- Lyublyu bit' nogami,  -- prodolzhal  Seryj, --  davaj budem  zhit',  kak
polozheno. Vozvedem detskie sady, vskopaem ogorody, vzoprem, proroem tunneli,
kak kakie-nibud' ital'yancy, soorudim kol'cevuyu dorogu. -- Seryj  snyal kepku,
utersya, vysmorkalsya.  --  No  smeshnee vsego,  konechno,  sbivat' passazhirskie
samolety. Oni letyat sebe noch'yu, zavernuvshis' v pledy, s apel'sinovym sokom v
rukah, styuardessy hodyat tuda-syuda, ni o  chem  ne podozrevaya. A ty -- huyak! I
oni padayut vniz bez parashyutov. Ot udara  s nih obletayut odezhdy. Kak s klena.
I  oni  padayut, golye,  v  more. A eshche! Bud' ya  glavarem  voennoj hunty, nu,
naprimer,  argentincem  s usami i sablej, ya by  vykidyval vragov-deputatov s
vertoleta.  CHap-chap-chap,  letit  vertolet. A ya  vykidyvayu  vragov-deputatov.
Odnogo za drugim. Nad  okeanom. Bez parashyutov.  Ne hotel by  okazat'sya v  ih
polozhenii.
     My stali  naletchikami. My stali nasil'nikami. Nasilovali, kak dzhazisty,
vo vse dyrki. Bombili derevni i goroda, davili poselki gorodskogo tipa, baby
vyli,  my vzryvali gazovye plity.  Vse nasilovalos' legko, vse razvalivalos'
neprinuzhdenno, kak budto  tol'ko i  zhdalo  dnya razvala. Russkaya zemlya lezhala
gotovoj  dlya  opustosheniya.  Doma  padali,  kak  domino.   Priroda  brezglivo
stryahivala s  sebya russkuyu  halturu. V Smolenske sravnyali  s zemlej sobor. V
YAroslavle spalili  milicejskij uchastok Priehali  pozharnye. Iz  shlangov  edva
kapala voda.
     -- Pomogite! -- smeshno mahali rukami menty.
     --  Nachal'nik, zaberi svoj  trup!  -- krichal  v  otvet  Seryj komandiru
blyustitelej poryadka.

     My  nadeli tel'nyashki i dali  v ih pamyat' blagotvoritel'nyj koncert.  My
gogotali.  Brosilis' na Moskvu. Pererezali pravitel'stvo,  zapretili pochtu i
telegraf, vzyali banki, ob容li apteki.  Duma vyvesila krasnyj flag. My tol'ko
usmehnulis'.
     -- Davaj pytat' lyudej? -- predlozhil Seryj. -- Budem ozornikami.
     Stali pytat'. Utyugami, payal'nikami, shchipcami,  kapali kapli na  makushku.
Pytali po-vsyakomu.
     --  Ty posmotri,  kak oni krasivo stradayut! -- lyubovalsya  Seryj,  lomaya
russkie  kosti, pozvonochniki,  cherepa.  --  Net,  tol'ko  glyan'! Vynoslivy i
neprihotlivy. Ceny vam net, -- obrashchalsya on k muchenikam.
     V  otvet russkie  diko orali. Nikto  ne ushel ot pytki. Vse soznalis' vo
vsem.
     -- U menya mechta. Inogda tak hochetsya byt' medsestroj,  --  skazal Seryj,
perevyazyvaya mne  ranenuyu ruku  posle utrennego naleta. -- Po golovke gladit'
lyudej.
     Vozle urny stoyala pustaya butylka. My  brosilis'  k nej  naperegonki.  YA
bystree,  Seryj -- opytnee. On podstavil mne palkoj podnozhku, a potom toj zhe
palkoj otkatil butylku k sebe.
     -- Na, -- skazal on mne, ulybayas'. -- U tebya net. Voz'mi.
     -- Seryj, -- blagodarno promolvil ya.
     --  Konechno, v  nashej kommunalke  byl zakon tajgi,  --  pokachal golovoj
Seryj. -- No kogda prihodili pohoronki, vse zabyvali o drakah, o tom, chto my
evreev zvali zhidami. My hoteli pomoch', kto chem mog, ponimaesh'?
     My napisali na radio  pis'mo s pros'boj ispolnit' nashu lyubimuyu melodiyu,
no ne skazali kakuyu. My dobrym slovom  vspomnili roditelej. My vyebli  mumiyu
Lenina v mavzolee. Pouzhinali i poshli spat' do utra.

     kucha
     Seryj sidel na kuche i dumal. On dumal, no ne myslyami, a tak,  neponyatno
kak, shiroko. On ne delal raznicy mezhdu raznymi veshchami. Mimo shli lyudi.
     chefir
     Seryj poluchil  zadanie pokleit' oboi  k chetvergu.  Miliciya ne rabotala.
Seryj sam vel rassledovanie. Utrom Seryj poshel na zavod.
     uzhin
     Seryj odelsya v  temno-seroe. Deti odelis'  v temno-seroe. Zazhgli svechi.
Svyatki. Svyatcy. Zadymilo sceplenie. Za uzhinom Seryj el temno-seryh detej.
     samozvanec
     -- Vse anekdoty o CHapaeve sochinil ya, -- skazal Seryj.
     -- Tak uzh pryamo i vse? -- ne poveril ya.
     -- Vse  do odnogo, -- skazal  Seryj.  -- I te, chto ne  sochinil,  ya tozhe
sochinil.
     -- Da ty samozvanec!
     --  Da,  --  skazal Seryj,  -- i gorzhus' etim. Ideya samozvanstva izvela
Rossiyu do takoj stepeni, chto ona ee sozdala.
     zemlya
     Seryj na zemlyu serit.
     -- Aleksandr Ivanovich, hotite chayu? Seryj na zemlyu serit.
     -- Ne otkazhus'.

     -- Vam s limonom? Seryj na zemlyu serit.
     -- Ne s apel'sinom!
     revolyuciya
     Seryj vzyal v ruki krasnyj flag i poshel kuda glaza glyadyat.
     evrei
     Seryj mutnym vzorom posmotrel na evreya.
     piderasy
     Seryj vstretilsya s piderasom i perekrestil ego.
     cerkov'
     Seryj sel v elektrichku  i  poehal  zamalivat'  grehi.  My  reshili stat'
monahami.  Po doroge  poezd  soshel s  rel'sov.  |to  byli uzhe  ne vagony,  a
sploshnoj bayan. My otdelalis' ssadinami.
     -- CHto za znak? -- Seryj  vylez iz slomannoj elektrichki, plyuyas' zubami.
-- Ehat' dal'she ili vozvrashchat'sya domoj?
     -- Davaj poedem dal'she, -- skazal ya.
     -- Nu, davaj, -- skazal Seryj. I my stali na minutu monahami.
     akciya
     -- YUrij Petrovich! Davajte segodnya voz'mem Serogo.
     -- Davajte!

     -- A kak?
     -- A kak znaete.
     lenin
     Seryj ostudil pyl vozhdya.
     istoriya
     Mamy  netu. Papy netu. Nikogo netu. Narodu -- mnogo. Seryj znaet: chtoby
vyzhit', nuzhno vse predat'.
     glagoly
     Seryj mozhet ne brit'sya. Seryj mozhet ne strich'sya. Seryj ostrizhen nagolo.
Seryj ne chistit zuby. U Serogo malo zubov. Seryj volnisto letit nad stranoj.
Ogibaet v polete raznye oblaka. Derzhit kurs na Vostok  Cari ne v schet. Seryj
izdevaetsya. Seryj izmyvaetsya. Seryj  izgalyaetsya. Seryj izvodit Serogo. Seryj
ponyal, chto vyhoda net. I vsem horosho. Otbili pochki.
     pamyat'
     Zastrochil pulemet.
     -- Nashi?
     Vse kak-to smeshalos'.
     tatary
     SHli tatary cherez reku. Seryj shel cherez Volgu  v  moroz.  Brovi v snegu.
Navstrechu -- tatary. Nu, konchilos' vse kompromissom.

     izuverstvo
     Seryj otkusil uho i drugie izlishestva.
     seryj - kolhoznik
     Seryj ustroilsya rabotat'  v  kolhoz.  Zakuril. Kupil valenki. Nastupila
pora urozhaya.
     yurij mihajlovich
     -- YUrij Mihajlovich! Seryj letit na Vostok.
     -- Menya eto ne kasaetsya, -- rezko otvetil YUrij Mihajlovich.
     novaya zhizn'
     Seryj kupil na rynke vremya.  Pokupnoe vremya stalo  tyagotit' Serogo. Vsyu
svoyu zhizn' Seryj sobiralsya nachat' novuyu zhizn'.
     sozercatel'nost'
     Seryj nezhneet, kogda vse mreet.
     vperedi -- isus hristos
     -- Verno, --  pohvalil Seryj. -- Szadi -- pes. Vperedi  -- Hristos. Kto
pridumal?
     -- Blok.
     -- Nakormite otrubyami. Bloka povolokli.

     --  CHaadaev!   --   vskrichal  Seryj.  --  SHCHenok!  CHaadaev   zakrutilsya,
prevratilsya v morskuyu svinku. Seryj zahohotal:
     --  Ladno,  oshibsya!  Kto  sleduyushchij?  Pobedonoscev?  Aleksandr  Tretij?
Vladimir Ul'yanov? Poshli von -- v pesochnicu!
     Te stali igrat' v kulichiki.
     -- Tak-to  luchshe, -- skazal Seryj. -- A gde Konstantin Leont'ev? CHto-to
ya ne vizhu ego segodnya.
     -- YA tuta! -- skazal Konstantin Leont'ev.
     -- Daj prikurit'.
     Konstantin Leont'ev brosilsya s zazhigalkoj.
     -- A gde tvoj koresh? -- polurtom skazal Seryj, prikurivaya papirosu.
     -- Koresh?
     -- Nu, eta protivnaya rozha! Rozanov!
     -- V bol'nichke.
     -- Tripper? Sifilis? Mozhet byt', SPID?  Vehovcy! -- zaoral Seryj. -- Na
vyhod! S veshchami! Professora vysypali na plac.
     -- Nu, chto, huesosy? -- skazal im Seryj.  -- Gde vashi shlyapy? Vopros  na
zasypku: chto takoe dolg? Professora zakivali:
     -- Dolg pered rodinoj.
     -- Dolg pered roditelyami, -- skazali professora.
     -- Vrete! YA  nikomu nichego ne dolzhen! --  skazal Seryj  ohrane. -- Vseh
rasstrelyat',  a etogo  chetvertujte! On tknul pal'cem, ne  glyadya, v odnogo iz
nih.
     -- Oni vse zdes' takie, -- skazal Seryj,  obrashchayas'  ko  mne. --  U nas
ochen' mnogo vsyakih deyatelej.
     Ahmatovu vyvolokli na porog doma bez vsyakoj odezhdy.
     -- Narod mudree vlasti! -- zavopila golaya hrabraya zhenshchina.

     YA zhadno k nej priglyadelsya.
     -- Kakoe tyazheloe zabluzhdenie, -- sodrognulsya Seryj.
     -- Gubiteli! -- vozvestila Anna Andreevna.
     -- Perebit' ej nos! -- prikazal Seryj ohrane. -- I odet' poteplee!
     suhari
     -- Vot ty govorish': zhalko, --  vzdohnul Seryj,  rasstegivaya telogrejku.
Na grudi, kak  panorama Borodinskoj bitvy, razvernulas' barochnaya tatuirovka.
-- A ya schitayu, russkie dolzhny muchitsya.  Tak u nih na rodu napisano. Bol'shimi
bukvami. Russkie  dolzhny muchat' russkih. Bogatye  -- bednyh, i naoborot. Vse
dolzhno byt' putem. |to letnyj zakon samoistrebitelej. Tak tut polozheno.
     -- Seryj, -- sprosil ya, -- zachem?
     -- A huj ego znaet, -- veselo otvetil Seryj. --  Ty dumaesh', ya ne chital
togo zhe CHaadaeva? CHaadaev vskryl veny  Rossii.  I Pobedonosceva chital. Suho,
no  ubeditel'no. |to  ya Ul'yanovu  klikuhu pridumal --  Lenin.  Da, ya pooshchryayu
banditov. Da,  ya prevratil etu stranu v bratskuyu mogilu. I eto eshche ne konec.
Veselit'sya -- tak veselit'sya.  Davit' sok -- tak davit' do konca.  Zdes' vse
mozhno. A  posmotri,  kakaya u nas molodezh'-- ya tebe skazhu: naryadnaya molodezh'.
Vse vzorvem! Otorvem yaichki! Pust' padayut s nebes samolety i vertolety! Pust'
rastashchat po  domam  vse  rel'sy! Pust' sushat suhari. Strana sushenyh suharej.
|to v genah. Ne znayu, mne nravitsya.
     body language
     -- Poshli smotret' trupiki, -- predlozhil Seryj.
     -- Strashilka, -- smeshlivo poezhilsya ya.

     No  oshibsya.  Glubokaya  zamorozka  prishlas'  vsem po dushe.  A  Margarita
Ivanovna rezko obernulas' ko mne i skazala:
     -- Menya  ne projmesh' nikakim Internetom. YA vsegda zhila  pod virtual'noj
zvezdoj pervogo bala Natashi Rostovoj.
     Seryj  tak  rezko  obernulsya k  nej,  chto  u  nego  svalilas' shapka,  i
posmotrel, kak voditsya, ne v glaza, a v dal':
     --  Russkaya  duhovka --  eto  i  est'  pyatizvezdochnyj  morg. YA,  v svoyu
ochered', tozhe rezko obernulsya na eti slova. V menya voshel zapah luka.
     amerika
     -- Begi v svoyu Ameriku, -- skazal Seryj. -- Vot tebe poslednij shans.
     -- U nee takie glaza, -- skazal ya. -- U nashih  bab  net takih glaz. Ty,
govorit  ona mne, nepredskazuemyj.  Vchera  ty  bol'no hvatal  menya  za ruku.
Segodnya ty myagkij i grustnyj.  Ty, govorit,  menya  porazhaesh'. No raz  uzh  my
pereshli na seksual'nuyu territoriyu, ty, pozhalujsta, ne delaj mne bol'no.
     zakaty
     Seryj po-banditski nadavil mne na gorlo.
     -- Gde ty videl  takie malinovye zakaty? -- zaoral on, podtaskivaya menya
k oknu.
     -- V Meksike.
     -- V kakoj takoj Meksike?! -- zaoral Seryj.

     den'gi
     -- Nu, chego ty? -- skazal Seryj. -- Rossiya -- vydumka.
     --  Vmesto togo,  chtoby otsyuda  bezhat', ya  pogruzhayus' v etu  vydumku  s
golovoj.
     --  CHem  amerikanskaya pizda otlichaetsya ot russkoj? -- zadumchivo sprosil
Seryj.
     --  Amerikanskaya, -- skazal  ya, --  eto osobaya  organizaciya  materii, a
russkaya -- razbazarivanie.
     -- Blyadi, tiho! -- zavopil Seryj. -- My  teper' poznaem  silu deneg, --
usmehnulsya on. -- Nastrogali novyh lyudej. Smeshno. Ne soskuchish'sya.
     -- Sejchas russkie, -- poddaknul  ya, -- zhadno nachinayut lyubit' den'gi. Do
nih  nakonec doshlo, chto ne znanie, a  den'gi  -- ubojnaya sila. Otkryli  etot
zakon  i  dumayut,  chto  oni  --  pervye.  Ochen'  udivlyayut  inostrancev svoej
strastnoj zhadnost'yu do deneg.
     -- Vse ravno vstrechayutsya bessrebreniki, -- zametil Seryj.
     lazurnyj bereg
     --  Vot, govoryat,  bandity,  russkaya  mafiya, -- zazhmurilsya Seryj, -- no
pochemu rozhdaetsya  gordost' za rodinu, kogda uznaesh',  chto polovinu Lazurnogo
berega skupili russkie, chto oni vse  skupayut, ne sprashivaya ceny, pochemu menya
teshit etot razmah?
     -- Mne na Cejlone direktor  gostinicy govoril, -- otkliknulsya ya, -- chto
dve russkie devchonki na Rozhdestvo za uzhin potratili bol'she, chem sto nemeckih
turistov. Pili shampanskoe za tysyachu dollarov.
     -- YA hochu otkryvat' biznes s russkimi, -- skazal cejlonec.

     -- Ty buddist? -- strogo sprosil ego Seryj.
     -- Da!
     -- I otkuda beretsya etot russkij razmah? -- sladko zevnul Seryj.
     the flavor of the month
     -- YA ne hochu byt' vkusom mesyaca.
     A u samoj glaza blestyat.  Poslednij raz prishla  domoj na uzhin v chernom.
Glaza  ne blesteli. Bol'shaya Amerikanskaya  Zaya menya zacepila.  Mezhdu tem menya
poneslo v nacional'nyj krugovorot, zakruzhilo. YA ponyal,  chto poiski Serogo do
sih por, nesmotrya na vsyu teoreticheskuyu neobhodimost', byli blazh'yu.
     YA privyk k ustojchivosti nerodnyh yavlenij. YA stol'ko vremeni byl s krayu,
a  tut brosilsya  vo  vse  tyazhkie, okunayas' v netverdost'  russkoj materii, s
pyatnami  po  bokam,   s  razbrosom  ponyatij.  YA  promenyal   poryadochnost'  na
priblizitel'nost', raschet na teplotu, no byl li v samoj teplote raschet, ya ne
mog razobrat'sya. Nezakonnaya svyaz' obretala real'nye cherty.
     Menya zatyagivalo. Mne stalo trudno otbivat'sya.  Moj  dolgostroj, nakonec
vystroennyj  i  vneshne  vyglyadevshij  uspeshnoj arhitekturoj, dal  treshchinu.  YA
boyalsya udeshevleniya  dostupnogo udovol'stviya, v kotoroe ya  vse ravno dobavlyal
chasticu zapretnogo.
     toska
     -- Nado umet' toskovat', -- skazal Seryj. -- Davaj potoskuem.
     -- |to kak? -- sprosil ya.

     -- Toska -- eto russkaya meditaciya, -- skazal Seryj. Tol'ko vmesto togo,
chtoby  na chem-to  skoncentrirovat'sya, nuzhno rassredotochit'sya. No  dazhe kogda
polnost'yu  rassredotochish'sya, ne  speshi toskovat'. Ty  uslysh' snachala v  sebe
dalekij   voj.  Kazhdomu   russkomu  svojstvenno  slyshat'  etot  voj,  on  --
neot容mlemaya  chast'  osennego  dozhdya,  puglivo  doverchivoj  nishchety,  unylogo
bezradostnogo vida.  Est'  takoe staroe  slovo "pogost"  --  ono  navodit na
dalekij voj.  Dalekij  voj  nichto ne otmenit,  ni den'gi, ni lyubov'.  No eto
tol'ko  nachalo.  Neyasnye  karakuli toski.  Ne  spugni dalekij  voj naprasnym
sheveleniem  chlenov.  Zamri.  Pust'   voj  priblizitsya.  Togda  ty   uslyshish'
serebryanyj voj. |to horoshij voj, no ty vse ravno nikuda ne speshi. Serebryanaya
toska  -- hronicheskaya, pozhiznennaya,  polnocennaya.  Ona  --  stesnenie  duha,
tomlenie dushi, muchitel'naya grust'. No eto tozhe eshche ne vse. Ty pozovi k  sebe
zolotoj  voj.  ZHdi, kogda  prijdet k  tebe  zolotoj voj. |to  vsem voyam voj,
blizkij, negromkij voj.  I togda  v tebya poplyvet zolotaya  toska. Ty otdajsya
ej, ne kak  zhenshchina i ne kak  mineral,  a  kak  umirayushchij.  Zolotaya toska --
predsmertnaya polosa. Zavisni mezhdu dvuh mirov po-predsmertnomu. Vberi v sebya
vsyu zolotuyu tosku bez ostatka.
     russkij evropeec
     Kogda  ya  smotryu  na Alekseya  Matveevicha,  Fedora  Maksimovicha,  Larisu
Vladimirovnu,  Vasiliya  Mihajlovicha, Dmitriya Vasil'evicha, Irinu Nikanorovnu,
Sof'yu Ivanovnu (esli ona eshche ne umerla), di-dzheya |leonoru, na moego mehanika
Volodyu i na storozhej iz garazha "evropejskim"  vzglyadom, mne kazhetsya, chto oni
-- urody.
     A  stoit mne na nih posmotret' russkim vzglyadom, to  --  nikakie oni ne
urody.
     Vot tak ya i sushchestvuyu: to urody -- to ne urody.

     V  drugih stranah lyudi ne meshayutsya  pod  nogami. Oni  obychno  priyatny v
obrashchenii. YA ne  beru v primer  Berlin ili N'yu-Jork, tam svoi problemy,  no,
kak  pravilo, zapadnye lyudi ne agressivny. A,  glavnoe, na urovne ezhednevnyh
ponyatij  ya  ih  ponimayu. YA  tozhe za  kruassany  s abrikosovym konfityurom  na
zavtrak Bol'she togo, ya -- ih.  YA cenyu ih obolochku, fizicheskuyu i  ponyatijnuyu.
Mne nravitsya, kak oni odevayutsya. Za nimi vkus.
     YA ofrancuzil Rossiyu i obrusil Parizh. Vsego togo, chto ya noshu v sebe,  na
samom dele net. YA  vydumal oba mira. V sebe samom  ya ih skrestil. YA, vidimo,
tot samyj russkij evropeec, kotoryj i ne evropeec, i ne russkij.
     U menya poluchilos' to, chto ne poluchaetsya. Mozhno li menya schitat'  udachnym
gibridom?  YA poteryal vozmozhnost' absolyutnyh kriteriev. Poskol'ku dva mira ne
sovpadayut, ya oshchushchayu prevratnosti morali.
     YA teh  vizhu, kak svoih, i umeyu s nimi spravlyat'sya, no ya i russkih vizhu,
kak svoih, i tozhe (hotya huzhe) spravlyayus'. Na perekrestke Monparnasa i Raspaya
ya -- svoj, no tol'ko neponyatno, dlya kogo. YA hochu zhit' na dva doma. Mne tesno
v  tom  i  drugom  mire.  Mne  nuzhna  hotya  by poocherednost',  luchshe  by  --
sovmestnost', v  ideale -- sovmestimost'.  Poslednee ya ne  nashel. No  ya  vse
ravno ne ih, potomu chto mne tam chego-to ne hvataet.
     |to kak professora literatury.  Na pervyj  vzglyad --  svoi  lyudi.  A na
vtoroj -- chuzhie i mertvye.
     shapkozakidatel'stvo
     Russkaya  shapka -- hitryj predmet.  V  nej tyazhelaya magiya zverinogo meha.
Russkie  golovy polgoda pokryty tushkami ubityh krolikov, suslikov, vydr. |to
darom ne prohodit.

     Kogda dolgo gladish' mehovuyu shapku, budish' predsmertnyj ispug  zhivotnyh.
V luchshem sluchae, shapka goditsya dlya oborony. SHapku mozhno pustit' po krugu. No
russkij verit, chto on vseh zakidaet shapkami. Na samom dele -- ne poluchaetsya.
YA by hotel  ochistit'  Rossiyu ot shapok.  Ona  mogla by byt' chudesnoj stranoj.
Veseloj,  hlebosol'noj. Kazhdyj den' -- Novyj  god. No Rossiyu nel'zya ochistit'
ot shapok. Po krajnej mere, v obozrimom budushchem. Skoree vsego, nikogda. Inache
vse umrut. Prihoditsya zhit' v etoj mehovoj strane .
     avos'
     Dazhe  negramotnyj  inostranec znaet, chto  russkij  nadeetsya  na  avos'.
"Avos'" -- vvodnyj  raschet  na vezenie.  Kogda-to, vozmozhno, tak  i bylo. No
teper'  "avos'"  --  nepriyatnoe ponyatie,  sheluha  poslovicy,  svet  potuhshej
zvezdy. Russkij uzhe ni na chto ne nadeetsya. "Avos'" ustarelo, kak "sudar'".
     dem'yanova uha
     Russkoe hlebosol'stvo vsegda otdaet obidoj. Pochemu russkij tak strastno
hochet napoit'  gostej?  Raskrasnevshayasya  hozyajka kormit na  uboj. Salaty  --
goroj. Pirogi smenyayutsya pel'menyami.  Imya im -- legion. Hozyain podlivaet. |to
chto za ritual? Zachem nafarshirovyvat' gostya? V chem on provinilsya? Pust' gost'
ujdet  obozhravshimsya,  s vypuchennymi glazami.  I p'yanym,  chtoby hvatat'sya  za
steny, blevat' vinegretom. Pust' gost' ikaet vsyu noch'.
     Mechta russkogo  hlebosol'stva  --  ikota. Esli gost'  ikaet, znachit, on
poverzhen, s nego sorvany pogony.  V  ikote vse  ravny, soldaty  i  generaly.
Russkoe hlebosol'stvo po  svoej  zadache egalitarno.  Vseh  uravnyat'  ikotoj.
Pohozhe na

     leninskij  lozung.  |to  nastorazhivaet.  V  etom  est'  grubaya  prokaza
rastleniya i ubijstva.
     pobeda
     Da, ty pobedila.  Amerikanok.  Ital'yanok Vseh. No  ty  ne  pobedish' moyu
russkuyu tosku.
     nezhnosti
     Pomimo beschestiya, russkie raspolozheny k nezhnostyam. Oni do ebli myaukayut,
posle ebli  -- vorkuyut.  Russkie slashchavy  i pafosny.  Tonna  zhirnogo  krema.
ZHenshchiny  nazyvayut  muzhchin  "kotik",  a te im  v otvet --  "moya zaya".  Materi
syusyukayut. Vo vsem zadushevnost' i klich umileniya. No eto nikomu ne meshaet bit'
drug druga  nogami.  Rezkoe, nichem ne  obosnovannoe izmenenie nastroeniya  --
osnova zdeshnej shizofrenicheskoj zhizni.
     priroda
     Russkaya priroda -- zhalostlivaya. Ot vsyakoj izluchiny pahnet grust'yu.
     socialisticheskij realizm
     Margarita  Ivanovna  dumaet, chto  socialisticheskij  realizm --  otryzhka
sovetskoj  ideologii. Drugie  schitayut ego  bol'shim nacional'nym  stilem.  Na
samom dele socialisticheskij realizm tochno otrazhaet narodnye  idealy schast'ya,
spravedlivosti. S etim nichego ne podelat'.

     domostroj
     V Rossii est' schastlivye sem'i, no oni skryvayutsya  ot narodnogo  gneva.
Russkie --  plohie otcy.  Oni upuskayut  iz vidu svoih synovej. Dochki  im  ne
prigodny dlya  zhizni.  Russkaya  sem'ya nastroena na tragediyu.  Kogo ni voz'mi.
Russkie schitayut, chto muzh vazhnee zheny.
     V russkom mire  sem'ya  vzyata pod somnenie.  |to, kak pravilo, nedruzhnaya
sem'ya.  Perehod zhenshchiny  iz nevesty  v  zheny soprovozhdaetsya aktom  pozornogo
unizheniya. Muzhik ne lyubit svoej  baby. U russkih schitaetsya ne ochen' prilichnym
lyubit' svoyu zhenu. Seryj tozhe byl ne vysokogo mneniya o babah i ne skryval.
     -- Baba sladka tol'ko ponachalu, -- govoril Seryj. -- Ty slishkom uvleksya
babami. Mnogo let prosral.
     -- Baby spasli Rossiyu, -- skazal ya.
     -- CHto znachit spasli? -- posmotrel na menya Seryj. -- Zachem ee spasat'?
     -- Poslushaj, -- skazal ya, -- zachem voobshche chto-to delat'?
     -- Delaj rovno stol'ko, chtoby nichego ne delat', -- skazal Seryj.
     kak obrashchat'sya s russkimi? (instrukciya dlya shpionov)
     Gregori Pek pisal instrukciyu dlya shpionov,  kotoraya sostoyala iz sta treh
punktov.
     "Kak vse  drugie lyudi, -- pisal Gregori Pek, -- russkie obidchivy, no ih
obidchivost' prinimaet bezumno aktivnuyu, yarko vyrazhennuyu formu".
     -- CHto vy delaete, Gregori?

     -- YA pishu instrukciyu dlya shpionov, kotoryh zasylayut v Rossiyu.
     -- Ne mogli by vy oznakomit' menya s etoj instrukciej?
     --  Ohotno.  "Russkogo  mozhno vychislit' gde ugodno  po tomu, kak on est
sup. Obychno lyudi podnimayut lozhku ko rtu. Naprotiv, russkij ne est, a hlebaet
sup, nizko sklonyaya lico k posude. On presmykaetsya pered supom".
     -- Oskorbitel'no, no verno, -- priznal ya.
     -- Eshche by ne verno! -- dramaticheski vzdohnul Greg. -- Hotite eshche?
     -- Spasibo, mne hvatit.
     -- Tem ne menee ya prochtu: "V sopostavlenii s zapadnymi lyud'mi  russkij,
kak  pravilo,  vyrazhaet  svoi  mysli  takim  sposobom,  slovno  on  stradaet
udush'em". --  Greg  ne  vyderzhal  i  sdelal sravnenie:  --  Russkie  davyatsya
slovami,  kak  bifshteksom.  Vy  slushaete  dal'she?  "No  esli  russkij  nachal
govorit',  ne speshite  preryvat'.  Dajte emu  zanyat'  ploshchadku. Ot govoreniya
russkie ispytyvayut  sil'noe  voodushevlenie, ne kontroliruyut, chto  nesut.  Ne
toropites' s  nedoumeniem,  a tol'ko  potakajte,  potakajte.  Uznaete  mnogo
interesnogo".
     -- Do svidaniya.
     krasota rossii (instrukciya dlya shpionov)
     -- "Vy priehali v  Rossiyu  v  pervyj raz i  ne znaete,  s chego  nachat'.
Prismotrites' k russkim. Oni pokazhutsya pohozhimi na vas, no ne speshite".
     -- A gde zhe o krasote?
     -- Pozhalujsta. "Est' raznye tochki zreniya na to, krasi-

     va  li Rossiya. Sami russkie  obychno otnosyatsya  k  Rossii  so  smeshannym
chuvstvom. K etomu nuzhno privyknut'. S odnoj storony, russkie schitayut krasotu
Rossii blekloj  i nevzrachnoj, v  luchshem sluchae vydelyaya  vnutrennyuyu  prelest'
strany. Vmeste s tem oni udavyatsya za svoyu vechnuyu merzlotu". Nu kak?
     -- YA s udovol'stviem pomogu vam peredelat' vashi mysli.
     krasnaya ploshchad'
     Krasnaya  ploshchad' --  proverka  na vshivost'.  Esli ona vam  nravitsya  --
znachit,  vy  stoprocentnyj  mudak  Esli  ne  nravitsya  --  znachit,  vy  tozhe
stoprocentnyj  mudak  Zakoldovannoe  prostranstvo.  Na Krasnoj ploshchadi mnogo
prazdnichno odetyh mudakov gulyaet v raznye storony.
     -- Oni kak budto prishli  na parti, -- govorit  mne Bol'shaya Amerikanskaya
Zaya.
     Konechno,   mudaki   odety   po-osobennomu.   Devushki,  naprimer,  lyubyat
prozrachnye  koftochki.  Krasnaya  ploshchad' -- eto  vstrecha  Vostoka  i  Zapada,
konchivshayasya porazheniem obeih storon.
     kogo russkie schitayut za svoego?
     Russkij bystro razbiraetsya, kto svoj, a kto ne svoj. Svoj -- eto tot, u
kogo ostolbenevshee lico.
     carevny
     Seryj vypal  iz svoego  izmereniya. Sizhu  i plachu, chto ubili  carya. Zato
priyatno, chto muchali careven. Ohrana pod-

     glyadyvala, kak oni hodili na dvor pisat' i kakat'. I krichala:
     --  Sadis'  na kortochki, suki!  Pokazyvajte nam, rabochim, vashi  carskie
zhopy.
     I te pokazyvali, sidya v belyh snegah v krossovkah.
     --  Znatnye  dyrki,  -- divilis'  ohranniki.  --  Ne  to  chto  u  nashih
nevest-zasranok.
     A  malen'kaya Anastasiya  dazhe  konchala ot takih  razgovorov  s rabochimi,
strashno volnuyas' grud'yu,  shtormya vsem telom i placha, kak chajka, pri  sil'nom
orgazme:
     -- Amore mio!
     Ona  do  sih por  zhivet na  Urale,  dlya  konspiracii  sohraniv  familiyu
Romanova.
     cvetnoj del'taplan
     -- Kuda vy delis'? -- bespokojno sprosil Sasha. -- CHto u vas s glazami?
     -- S glazami?
     -- Oni zaprokinulis'.
     -- Sasha, ne nado! -- vyalo obozlilsya ya. -- Vs na meste.
     -- Vy ego videli?
     -- Nu.
     -- I kak?
     -- Ulet. Da net, nichego osobennogo.
     -- Derzhite sebya v rukah.
     -- Sasha, eto  kak stoish' na balkone,  vnizu  more  i  tysyacha  solnechnyh
zajchikov.
     -- Vy sil'no ne ochen'.
     -- CHajnik-chajnik, ya -- ulet!
     -- |j! Beregite pravoohranitel'nye organy.

     radost' chuzhomu goryu
     Vo vse vremena lyudi radovalis' chuzhomu goryu.  No mnogie narody nauchilis'
eto skryvat'. Tol'ko ne russkie. Russkih ne ostanovit smert'. Oni ne schitayut
smert'  dostatochnym  povodom,  chtoby  zakonchit'  svedenie  schetov. Oni  i  o
pokojnike skazhut  strashnye gadosti.  Devki lyubyat, kogda  drugih devok kidayut
parni. |to v kajf. V samoj teploj kompanii nevesta s zubami zalepit podruzhke
takuyu  gadost',  chto obe zakachayutsya ot sil'nyh  chuvstv. Russkie voobshche lyubyat
govorit' drug o druge  gadosti.  YA  i sam etomu podverzhen. U menya  sladostno
zamiraet serdce,  kogda  ya  uznayu o smerti v srede znakomyh. Voznikaet  dazhe
ejforiya.
     Otlichitel'noj chertoj russkogo yavlyaetsya ego sposobnost'  delat' gadosti.
Voobshche -- gadit'. U russkogo krugom vse vinovaty. On chelovek hmurnoj.
     Inostrancy, v obshchem, malo chto ponyali v etoj strane. Naibolee iskrennimi
inostrancami ya schitayu pogranichnikov, kotorye russkih  podozrevayut  vo vsem i
pravil'no delayut.
     -- Slava bogu, chto  eto ne  ya,  --  skazala  mne  stareyushchaya  populyarnaya
pisatel'nica, uznav o smerti molodoj aktrisy. My sideli na plyazhe v Sochi.
     -- Takoe oshchushchenie, -- prodolzhala  ona, -- chto zhizni stalo bol'she. Vy ne
dumaete?
     russkij i sovetskij
     Mnogie  tonkie  deyateli  schitayut, chto russkih  ochen' iskazilo sovetskoe
vremya. Ran'she  oni byli  drugimi. Dejstvitel'no, razglyadyvaya dorevolyucionnye
fotografii, ponimaesh', chto tip cheloveka kachnulsya ne v luchshuyu storonu.

     Osobennost'yu  gruppovyh portretov dorevolyucionnoj pory  byla  umerennaya
vmenyaemost'  i  skromnaya  adekvatnost'.  Pravda,  lyudi  bednyh  soslovij  na
fotografiyah vyglyadeli vz容rosheno, a na rozhdestvenskih otkrytkah -- ne v meru
glazasto.  V celom zhe derzhalis' usato, vostochno,  kak budto ne ponimali, kto
oni takie, ne sobirali sebya voedino. |to byl ne raspad lichnosti, a ee myagkoe
poluotsutstvie.
     V sovetskie  vremena gruppovye  portrety  postepenno menyayutsya v storonu
"mordy". Morda  -- ne prosto  grubost'. Morda  -- lico nizshej proby.  Ego ne
zhal' poteryat'. Morda -- zashchitnaya maska, protivogaz, snachala nabroshennyj radi
smeha,  zatem  nadetyj  ot bespokojstva, potom prirosshij  k licu  i  stavshij
nastupatel'nym  oruzhiem.  U  moego   znakomogo,  Viktora  Pavlovicha,  morda,
naprimer,  kirpicha  prosit,  plechi  --  shirokie,  no  pokatye,  a  ruchki  --
malen'kie. Vse eto vmeste govorit o russkoj izvorotlivosti.
     Gepeushniki,  doyarki  rvutsya   k   obreteniyu  mordy  i   dobivayutsya  ee.
Professora, zubnye  akademiki, artisty otstayut, no  tozhe  podtyagivayutsya, i k
koncu -h godov slozhilas' vsesoyuznaya morda lica.
     Sravniv estoncev  s  finnami, polyakov  s belorusami,  vidno,  chto stroj
kalechit lica proporcional'no  lichnoj  zatravlennosti.  No, s drugoj storony,
process sovetizacii  zatyanulsya  na dolgie gody  i, kak ni  stranno,  perezhil
Stalina.
     Proizoshel bytovoj  stolbnyak |lementy "moderna"  otrazilis'  ne tol'ko v
bessmennom logotipe "Pravdy", no i v segodnyashnej raskraske mentovok,  tyurem,
kommunalok  s   deleniem  sten  na  dva  cveta  pri  razdelitel'noj  polose.
Ostanovilis' nravy. Eshche v -e gody (sudya po fil'mam, kni-

     gam,   po  detskim   moim   vospominaniyam)  lyudi   sohranili  koe-kakie
dorevolyucionnye privychki,  navyki povedeniya.  Oni byli eshche vezhlivymi (Kyustin
voobshche  --  vozmozhno  oshibochno  -- schital  russkih bolee  vezhlivymi,  nezheli
francuzov),  obrashchalis'  k  materi i  nevestam  na  "vy" (sm. fil'my),  dazhe
nekotorye suprugi  govorili  drug drugu "vy".  Sohranyalsya eshche  professorskij
tip, morda,  no s  borodkoj, podlec, no  s kurinym  bul'onom i vermishel峭oj.
Francuzskij yazyk  k  tomu  vremeni  vyvetrilsya, no  muzykal'noe  obrazovanie
gnezdilos' v horoshih sem'yah.
     Perezhiv  Stalina,  obshchij  duh  strany  ruhnul  kak  raz  togda,  kogda,
kazalos',  emu  by  snova  pet' i  tancevat'. Vprochem,  vnutrennij  istochnik
russkih mord oboznachilsya zadolgo do revolyucii. Strana ne shla.
     linii zhizni
     Nevesta stoyala poperek zhizni s  buro-malinovym durshlagom v rukah. Seryj
stoyal vdol' zhizni s pustymi rukami.
     shvejcary i Stalin
     Kitaec  smeetsya, soobshchaya  o smerti otca. |to shokiruet,  esli ne znaesh':
tak prinyato. Russkaya mutnost' v tom, chto narusheno ponyatie "prinyato". Pravila
igry nastol'ko podvizhny, chto podvizhnost' kazhetsya pravilom.
     Russkij  slavitsya  neobyazatel'nost'yu.  Poobeshchaet  --  ne  sdelaet.  |to
potomu,  chto on zanyat  gorazdo  bolee  vazhnymi delami.  Emu vazhno  sohranit'
otsutstvie  linejnogo  sposoba  sushchestvovaniya.  On  neobyazatelen,  inache  on
razrushitsya  kak  russkij. |to sistema nacional'noj  samooborony, osobyj  vid
karate.

     Russkij neobyazatelen dazhe togda, kogda eto yavno  narushaet ego interesy.
Klyuchevoe  uslovie  delovoj  aktivnosti  "rabotaet"  v  Rossii  nestandartnym
obrazom.  CHelovek-tormoz,   russkij  oderzhim   svoim   vnutrennimi   ideyami,
chuvstvami,  nastroeniyami,  chto  sozdaet  vpechatlenie  ushiblennogo  soznaniya.
Pomimo  togo,  russkomu  postoyanno chto-to  mereshchitsya.  Vse  eto  svoditsya  k
neuravnoveshennomu,  razbalansirovannomu   povedeniyu.   Samoe   prostoe  delo
vyrastaet v problemu.
     S  russkim,  kogda  vstupaesh'  v besedu,  eto  sovsem  ne  tak,  kak  s
inostrancem. U nih obychno otdelyvayutsya dobrozhelatel'stvom,  a u nas -- nuzhno
klyuch  podbirat'.  Odin  izvestnyj  nemec  rasskazyvaet  v  svoem  moskovskom
dnevnike -h godov,  kak ne  mog dogovorit'sya  so shvejcarami gostinicy, chtoby
ego razbudili. Esli prosnemsya, razbudim, a ne prosnemsya, ne razbudim.
     V  chem  sut'  anekdota,  kotoryj  vyzyvaet  u  russkih  ulybku  burnogo
ponimaniya? SHvejcary otkazalis' byt'  shvejcarami.  Ih  professional'naya  rol'
podmyata drugimi soobrazheniyami.
     "Nu ego  na fig, etogo nemca!" -- dumali  shvejcary. --  Sdalsya on  nam!
Poshel v boloto!"
     SHvejcary   prodemonstrirovali  svoe  chelovecheskoe   izmerenie.  Russkij
ushchemlenno vosprinimaet sebya  kak funkciyu.  On hochet,  chtoby ego vosprinimali
integral'no.  |to  nado  zalozhit' v  golovu. No chto  tolku, esli neizvestno,
razbudyat tebya ili net? Ot russkogo zhdi vsego.  Sredi prochego otkryt  prostor
dlya redkogo beskorystiya.
     Vo-vtoryh,  shvejcary uklonilis'  ot  lichnoj  otvetstvennosti na sluchaj,
esli oni  ne prosnutsya. Krome togo, pokazali sebya vazhnymi lyud'mi, ot kotoryh
chto-to zavisit. Oni sorvali nemcu momental'nuyu uyutnost' zhizni i polu-

     chili  udovol'stvie ot  glumleniya nad nim. Vse eto  moglo  proizojti kak
osoznanno, tak i bessoznatel'no.
     "CHtoby zastavit' shvejcarov rabotat', -- v svoyu ochered' dumal Stalin, --
est' tri puti:
     Provesti s  nimi individual'nuyu rabotu, ustanovit' chelovecheskij kontakt
i vyjti na "ponimanie".
     Poobeshchat' nepomernye chaevye (razvit' instinkt sobstvennika).
     Sil'no ispugat'".
     Stalinizm byl neizbezhen.
     ukus
     V krovi -- instinktivnyj imperializm, no takzhe i vechnaya zabyvchivost' po
etomu  povodu.  Nevesta prokusila  mne ruku do  krovi.  Russkij ne mozhet bez
idealov.  Sled  zubov  sohranilsya.  Ideal  --  ochen'  russkoe  slovo. Rodnoe
messianstvo  postroeno  na  "plavayushchej"  idee:  russkaya forma  sushchestvovaniya
opravdana naibolee bozhestvennym obrazom. Naciya-solyanka iz zolotyh rybok. CHto
obshchego u menya s tambovskim muzhikom?
     gribnica
     Rossiyu zagovorili do dyr.  Otechestvennaya tehnika samoanaliza oformilas'
v  obrazy, ot Oblomova  --  cherez Platona Karataeva, Ostapa Bendera, Vasiliya
Terkina --  do uchenogo alkogolika iz  Petushkov.  Vsyakij  raz kul'tovye geroi
byli odnostoronni. Oblomov  horosh -- no Karataev ne huzhe.  Rech' zhe idet ne o
tipe, dazhe ne  ob arhetipe, a  o genii mesta,  gribnice, na kotoroj rastut i
Oblomovy, i Vasilii Terkiny. |ta gribnica i est' Seryj.

     sumbur vmesto muzyki
     Genij  mesta  okazalsya bez mesta.  Neukorenennost' v  bytii  priblizhaet
Serogo k duham myatezhnym. Lezhat' na pechi -- eto tozhe brodyazhnichat'. Ivan-durak
i Oblomov --  brodyagi. Ne govorya  uzhe ob Ostape  Bendere. Sovetskij turizm s
gitaroj -- tozhe brodyazhnichestvo. Nigde net pokoya. Otorvalis' ot odnih  bogov,
ne propisalis' k drugim, k drugomu. Ne potomu  chto  mesta mnogo, v sushchnosti,
ne nastol'ko uzh  i bol'she, chem  u kitajcev, a  potomu chto  principial'no  ne
obzhivaetsya.  Esli  bezbytijnost', to togda nikakoj zagadochnosti, sovmeshchaetsya
nesovmestimoe, pyatoe s desyatym, celki s blyadstvom.  I potomu hristianstvo ne
ukorenilos'.
     Bezbytijnost' --  eto eshche  i  poteryannost'. Otsyuda prilipchivost'  obshchih
ekzistencial'nyh   idej.  Russkie   zadolgo   do  Sartra   --   prirozhdennye
toshnotvorcy, no raznica v tom,  chto na Zapade  bogoostavlennost' -- entropiya
bogov, a v Rossii -- nutryanoe bogootchuzhdenie. Segodnya cerkov' stavyat, zavtra
-- ateizm bezboyaznennyj.
     Naciya bomzhej. Brodyazhnichat'  -- doblest'.  |to idet na ukreplenie obshchego
bezdel'ya.  Dom  --  protiv  takogo  ustava.  Dom  --  bezzakonen.  Sem'ya  --
neobyazatel'na. Baba  --  obuza.  Deti  --  zachem?  Opyat'-taki  pereputali  s
hristianstvom. Oboznalis'. I  mnogie, iz prostyh, prinyali za chistuyu monetu i
dazhe  stali svyatymi  po  nedorazumeniyu.  I  kak  rezul'tat brodyazhnichestva --
tyur'ma. Vechnyj konflikt s gosudarstvom.
     Narod rvetsya brodyazhnichat'. Ne nogami, tak golovoj. Marksizm i  p'yanstvo
-- brodyazhnichat'  golovoj.  No  brodyazhnichat' --  ne  kochevat'.  Kochevniki  --
trudyagi.  Brodyagi  -- poproshajki. My  --  naciya poproshaek.  Brodyagi -- vory.
Kradut, chto ploho lezhit. Oni -- ne ubijcy po strasti, no mo-

     gut. Brodyaga -- eto voobrazhenie. |to -- smekalka. Brodyaga -- gryazen. My
-- ne cygane. Tam -- uklad. No kosimsya na nih -- romanticheski -- s priyazn'yu.
Otsyuda  vechnaya nepriyazn' k meshchanstvu. K fikusu. CHernyj peredel  --  narodnaya
pamyat'.  Rossiya vsegda vzryvoopasna. Potomu chto sobstvennost' -- vorovannaya.
Znachit: lyubov' k blatnomu. Bog ne osvyatil trud v Rossii.
     Kak vse  brosilis' k Gor'komu! Russkij bestseller! |to -- nashe.  Da eshche
--  vo slavu! Opravdanie brodyazhnichestva. I, kak odin razvernuvshis': a pochemu
eto bezbytijstvennost'? Mozhet byt', eto i est' bytijstvennost'?
     No kak zhe u nas vse podgnilo! Narodnoj podstilki pod zhizn' net. Bylo --
sgnilo. I my -- bezbytijstvennaya  strana. Sterzhnya net. I poka ne vpishemsya  v
bytie -- nichego ne budet. No kak zhe  vpisat'sya, esli my ne znaem, chto  u nas
ego  net? Ottogo  tak  sil'ny konservativnye  idei.  Liberalizm -- vsya  zhizha
potechet.  I tochno -- techet. I tak  budet vsegda.  I tak bylo  vsegda. Nichemu
nikogda ne nauchimsya. A kak zhe  bytie? Esli tyshcha let --  bez  nego. Znachit --
budem  neprikayannymi.  Vot nasha  prozrachnost'. A  vse  horom: ne ponyat',  ne
razobrat'sya. Da ponyatno. No  tol'ko strashno. Vo-pervyh, obidno.  Kak zhe tak:
vse s  bytiem, a my --  bez. Vo-vtoryh,  nespravedlivo. I potomu iskorenenie
nacii Stalinym bylo delom pravym: vseh brodyag v GULAG.
     --  YA,  -- priznalsya mne Seryj, -- otrezan.  Otrezannaya  pugovica.  Vot
takoj kak est', takogo menya i beri.
     Mne stalo ne po sebe.  Tak znachit  -- bezhat' otsyuda. Kuda glaza glyadyat.
Von! A  syuda  vse ravno idet  ocherednoj  Stalin, vsem  svintit golovu, inache
razvalimsya.  No  pochemu  mne  ne  hochetsya  otsyuda,  kogda tak vse prozrachno,
bezhat'?  Da, kak  na vulkane. Da,  narod  -- mutnyj. No zdes'  veselo! Zdes'
gul'ba. No gul'ba -- eto zhe ploho. Znachit, ya tozhe brodyaga. Zna-

     chit,  eto moya zemlya. A vdrug proskochim? Nikogda ne proskakivali,  a tut
proskochim. No my ne proskochim. Nadezhda v Rossii umiraet pervoj.
     zerkalo
     Seryj podoshel  k  zerkalu i  dolgo stoyal, nedoverchivo pochesyvaya shchetinu.
Pokazal zerkalu oblozhennyj yazyk, povintil pal'cem u viska.
     -- Nichego ne pokazyvaet, -- skazal on, obernuvshis' ko mne.
     -- CHto ne pokazyvaet?
     -- Menya ne pokazyvaet. Ne otrazhayus'.
     -- Ne mozhet byt', -- ne poveril ya. YA podoshel. Seryj videlsya v zerkale.
     -- Nu, chego pridumyvaesh'? Vot ty.
     --  Gde?  --  on potrogal sebya za nos.  --  Net,  -- skazal  on.  -- Ne
otrazhayus'.
     chto delat',esli nichego ne podelaesh'?
     Esli  s etoj  stranoj  nichego podelat' nel'zya,  mozhet  byt',  vystroit'
zdes', na gore, observatoriyu, chtoby izuchat' prirodu cheloveka? Ili eto tol'ko
otklonenie? Perversiya po-russki? A my vydaem vse eto za pravdu.
     Inostrancy sbegutsya -- smotrite, kak oni o sebe.
     Zakryvajte vorota.
     |to ya uzhe prohodil.
     obida
     Ne nado obizhat' russkih.

     iskra
     Otkuda eta iskra? Smes' govna i ozona. |to tozhe ni s chem ne sravnimo.
     udovol'stvie
     Viditsya,   priotkryvaetsya   chto-to   za   zhizn'yu.   Nebol'shoe,   dorogo
oplachivaemoe mukami udovol'stviya.
     Svetochka i tusovka
     Vot  govoryat: pupok.  Otvrashchenie  k telu.  Seryj yavilsya ko mne v  forme
printera "Pakkard end H'yulet".  Gorodskoj sumasshedshij.  Otkuda  u menya takoe
tshcheslavie? Ot  mamy? Ot papy? Golyj pupok. Russkij ne imeet nikakih prav. On
bez  nih  vlegkuyu obojdetsya.  YA  prishel. Oni  nabrosilis'. YA stoyal  --  guby
oblizyval.
     Pomnish'?
     Pomnyu.
     Ty stala protivnoj.  I evrejka  razdobrela.  No  questions.  No  est' v
Rossii nekotorye lyudi, kotorye etoj iskroj svetyatsya. Oni svetyatsya nezavisimo
ottogo, chto proishodit so vneshnej, gnusnoj Rossiej.
     somneniya
     YA budu somnevat'sya  do  pobednogo konca. V tebe.  V sebe. V kvartire. V
tvoej sobake.

     V dochke tvoej.
     V tvoej chestnosti.
     V tvoih podruzhkah.
     V tvoej chistoplotnosti.
     V tvoih zapahah.
     V tvoem vkuse.
     YA hochu v Ameriku.
     krasota
     Mal'chikom Seryj rano  zametil,  chto mir krasiv. Da on i sam byl krasiv.
Kudryavyj, tol'ko glazki kolyuchie. Nehoroshie takie glazki.
     pol峴ha
     YA o Pol'she vse chto dumal, uzhe skazal. A potom  peredumal. My s nevestoj
zashli v  chuzhoj pod容zd. Ona sela na kortochki mezhdu  vtorym i tret'im etazhom,
poerzala  i stala krupno  srat', muchitel'no vypuchiv na stenu svoi blizorukie
glaza. YA stoyal na atase.
     -- Allo,  garazh! -- nevesta nikogda ne nazyvala menya po imeni. --  Est'
chem podteret'sya?
     -- Net.
     Ona podterlas' ukazatel'nym pal'cem i vyvela kalom na stene:
     -- Miru -- mir.
     bol'shie kriki gregori
     --  Narod  --   pizdyuk!  --  raskrichalsya,  razvolnovalsya  Gregori  Pek,
po-druzheski shvativ menya za ruku. -- Strana s

     podvizhnoj, virtual'noj istoriej. Strana, gde ot peremeny mest slagaemyh
summa menyaetsya, esli vovse ne ischezaet!
     o snah
     Rossiya moih snov -- zabor. Zabor.  Zabor. Kladbishchenskij zabor. Ogradki.
Vest' o tom,  chto Seryj vyshel iz naroda, imeet tehnologicheskuyu yasnost'. V to
vremya,  kogda son  bez truda proeciruetsya na monitor ili  ekran  televizora,
stranno podumat', chto Seryj ne vysvetitsya.
     No vyshel li on iz naroda, kak -- iz lesa ili kak iz sebya? Smotryu: Seryj
stal professorom Lihachevym. Stoit so svechkoj. Nu, horosho.
     -- YA gotov voplotit'sya vo vs, -- skazal Seryj. -- Menya volnuet ponyatie
"vs".
     znanie
     YA vystupil s pozicii tochnogo znaniya, chto est' chefir i chto -- Rossiya.
     Seryj sidel, udil rybu.
     YA rasskazal emu, chto  Rossiya  -- aziatskaya zhopa. YA delal vid, chto  znayu
bol'she ego. YA s detstva znayu, chto Rossiya -- aziatskaya zhopa.
     -- Interesno, -- zametil Seryj.  Mne prishlos' zatratit'  mnogo vremeni,
chtoby snova najti ego.
     tyazheloe detstvo
     U  kazhdogo  russkogo  tyazheloe  detstvo.  Russkoe  detstvo  dolzhno  byt'
tyazhelym. Inache razve eto detstvo?

     U Serogo bylo  tyazheloe detstvo. Roditeli Serogo chasto so  stukom padali
na  pol. Seryj,  zazhavshis'  v ugol, smotrel, kak  roditeli padali. Ego bili.
Rvali ushi, zapirali  v  sortire, mazali  mordu kalom,  dushili  do posineniya,
bol'no dergali za pipis'ku. Eli chto ni popadya. V shkole bylo mnogo huliganov.
Vo dvore tozhe.  Deti pridumyvali gadkie igry. U staruh otnimali ruchnye chasy,
portili lifty, istreblyali pochtovye yashchiki, devchonok nasilovali v podvorotnyah,
mamen'kinyh synkov izvodili. ZHgli musor. Pylali kostry.
     Odnazhdy Seryj pobil otca, kak  vsyakij russkij. Horosho, ne  ubil. No  ne
mog vspomnit', za chto pobil. Vprochem, po etomu povodu ne muchalsya. Odno vremya
Seryj byl grozoj dvora. Utrom otec Serogo poshel na zavod. On byl rabochim. Ot
otca pahlo kanifol'yu.
     Po nocham Seryj spal bez zadnih nog.
     sobornost'
     --  CHto  takoe  sobornost'? --  sprosil ya  Serogo.  Seryj vysmorkalsya v
pesok.
     -- Bozhen'ku nado menyat', -- skazal on. -- Hristu pora na pensiyu.
     -- YA boyus', -- priznalsya ya.
     -- Boish'sya, a vtiharya tozhe tak dumaesh', -- skazal Seryj.
     trener
     Serogo  zaprimetil trener. Psihologicheski ego obrabotal.  Ne podmyal pod
sebya, a naprotiv: dal razvit'sya ego tvorcheskoj individual'nosti.  Seryj stal
chempionom  snachala  rajona,  potom  goroda, potom Rossii,  potom vsego mira.
Trenirovalsya. Prygal cherez skakalochku.

     moya babushka
     Moya babushka  Serafima Mihajlovna  lyubila  kofe s  molokom. Ona voshla  v
komnatu s chashkoj. Na stole lezhala mama Marinki, ee obmyvali.
     -- Nu chto,  obmyvaete?  --  sprosila babushka, hmuro  posmotrev  na svoyu
umershuyu doch'.
     -- Babushka, ubirajsya von! -- zakrichala Marinka.
     -- Ladno-ladno, -- povernula Serafima Mihajlovna na kuhnyu.
     krovavoe voskresen'e
     Russkih nado bit' palkoj.
     Russkih nado rasstrelivat'.
     Russkih nado razmazyvat' po stene.
     Inache oni perestanut byt' russkimi.
     Krovavoe voskresen'e -- nacional'nyj prazdnik.
     mersedes
     Seryj ehal na shestisotom po  delam. Speshil. Naskochil na  zaporozhec. Tot
perevernulsya, zagorelsya. Tam byla sem'ya. Sem'ya gorela i krichala. Mama, papa,
dochka trinadcati let.  Sobralas' tolpa. No Seryj ne znal ob etom. On  uehal.
On opazdyval.
     Nautro prochel v gazete. Obradovalsya.  Nakonec-to  o nem, pust'  hotya by
kak ob inkognito, napisali v gazete.
     -- Nu, ya zhe ne narochno, -- skazal mne Seryj.
     pirozhki s chelovecheskim myasom
     Russkie  ochen'  gordyatsya svoej  kuhnej.  I pravil'no  delayut.  Osobenno
vkusnymi schitayutsya russkie zakuski. Na moskov-

     skih vokzalah stali  poyavlyat'sya pirozhki s chelovecheskim myasom. Passazhiry
edyat s udovol'stviem.
     -- Vkusnye, -- hvalyat oni. -- Luchshe, chem v Makdonaldse.
     Russkie chasto travyatsya raznoj pishchej. S容dyat chto-nibud'  i -- otravyatsya.
Detej rvet. Starikov  rvet. Babulek ponosit. Priedet  "skoraya"  -- a oni uzhe
umerli.  Togda nado  horonit'.  Otravlyayutsya  vsem.  Nesvezhim  myasom.  Ryboj.
Tvorogom. Ili gribami. I gorohovym supom. U  vseh zheludki ne ochen' zdorovye.
Zuby -- voobshche otdel'nyj razgovor. Russkie zuby -- vsem zubam zuby.
     shashlyki
     Russkie ochen' lyubyat  est' shashlyki.  Priedut na prirodu.  Kuda-nibud' na
rechku.  Iskupnutsya.  Povizzhat  v  vode.  Nekotorye  srazu utonut.  A  drugie
nachinayut   svyashchennodejstvovat'.  SHampury.  SHashlyki.  Ryzhiki!  Maslyata!   Nu,
polovina  otravitsya.  Ostal'nye  pereebutsya. No  zato veselo. Pod  muzyku iz
mashiny. Po  doroge  domoj vse  obychno  molchat. Dumayut o svoem. Tak u russkih
zavedeno. Mozhet, ustali. A mozhet, prosto dremlyut.
     istoriya
     Russkie  znayut luchshe geografiyu, chem istoriyu.  Istorii russkie sovsem ne
znayut. Russkie  vse zabyvayut.  YA smotryu  na  lyudej  kak  na  vspomogatel'nyj
material. Mne oni  byvayut  nuzhny  inogda,  chtoby  ne bylo  skuchno. YA  s nimi
razvlekayus', potom vybrasyvayu. Menya  udivlyaet,  kogda  kto-to  s entuziazmom
govorit o tom o sem. Mne eto kazhetsya neprilichnym.

     dissidenty
     Seryj  reshil borot'sya  za  demokratiyu  i  popal v  tyur'mu.  On tam tozhe
prodolzhal  borot'sya.  Iz  tyur'my  vyshel piderasom. Teper'  zhivet v  Evrope i
obizhaetsya na ves' mir.
     gimnazistki
     Debelye. YA by hotel  imet' mnogo druzej, no oni mne bystro nadoedayut. U
nih  net  zhelaniya  poveselit'sya.  Moj  pokojnyj  nyne  francuzskij  priyatel'
rasskazyval, chto, kogda pereezzhal granicu Rossii, u nego v golove razdavalsya
"klik!" i on chuvstvoval, chto priehal v cirk. Vse nenastoyashchee. No zato kajf.
     gryaz'
     Dazhe  stranno,  chto  v  Rossii  tak  gryazno  zhivut.  |to  ne  ob座asnit'
otsutstviem deneg. Pomyt' pol  mozhno i sovsem bezdenezhnomu cheloveku. No poly
gryaznye, oboi zasranye. Na lyustre visyat shtany. Holodil'nik  lezhit  bokom  na
polu. Vse potolki zality. Odni -- zheltye, drugie -- chernye. Esli chernye, eto
ploho, znachit balki gnilye. Dazhe neponyatno, pochemu uzh tak zasrano.
     Pravda,  est' doma,  gde  pochishche. I dumaesh': vot  ved'  suetyatsya,  pyl'
vytirayut. No ne s uvazheniem. A tak -- mezhdu prochim.
     Vse-taki  samoe  glavnoe russkoe slovo -- gryaz'.  V Rossii vse gryaznoe:
mashiny, pomysly,  devushki, cvety, polya, vesna. O gryaznoj vesne pisal Pushkin,
a  potom zadumalsya  i ne  napechatal,  postesnyalsya.  A, mozhet byt',  esli  by
napechatal, poluchilas' by drugaya, chistaya Rossiya, kto znaet.

     moskva
     -- A ty, verno, skryvalsya na Vagan'kovskom kladbishche?
     -- Nu!
     -- A chego ty tam delal?
     --  Obgladyval kosti  znamenitostej.  --  Seryj  pomolchal i dobavil: --
Mozhno, konechno, privesti v poryadok Moskvu. Moskva stala krashe.
     amerika
     YA  nashel  dlya  sebya Ameriku.  Amerika  tancuet.  Amerika  poet. Amerika
smotrit na menya otkrytymi gazami.
     -- Amerika, -- skazal ya, -- davaj reshat', chto nam delat'.
     -- Davaj reshat', -- otvetila Amerika.
     I tut bylo tyazheloe reshenie. YA zakolebalsya.
     --  Kak horosho poslat' moyu rodinu  na huj!  -- skazal ya. --  Kak horosho
spryatat'sya v San-Francisko.
     Tam  tak  vetreno. Tam tak po-amerikanski. YA zavis. Ty  priehala, chtoby
menya uvezti. Tam u tebya yahty. Komp'yutery. Den' rozhdeniya. No chto mne delat' s
toboj? ZHizn' -- ne rezina.
     lyubov' serogo
     Seryj  vlyubilsya  v  nadziratel'nicu.  Veselaya  takaya   nadziratel'nica,
neskuchnaya. Ona stala ego tajnoj nevestoj. Ona ego vykupila. On  osvobodilsya.
ZHili  vmeste  v prigorode.  Igrali  v duraka. Vmeste  sovershili  vooruzhennyj
razboj,  chtoby  sygrat'  svad'bu.  Kogo-to ubili,  kogo-to pokalechili. Menty
pochemu-to ih ne pojmali.

     imena-otchestva
     U kazhdogo russkogo, na udivlenie inostrancam, est' ne tol'ko  imya, no i
otchestvo.
     -- Russkij bez otchestva, kak muzhchina  bez  trusov, -- skazal mne staryj
rimskij professor filologii.
     Poverhnostnoe  nablyudenie. No  dazhe moj russkij  drug, bol'shoj lyubitel'
imen-otchestv, kotoryj znaet  vseh russkih  po imenam-otchestvam,  otnositsya k
imenam-otchestvam  kak  k  vspomogatel'nym  elementam.  V otlichii ot nego,  ya
uveren, chto  imya-otchestvo,  soedinyayas'  cugom,  sozdaet kartinu  cheloveka  i
predstavitel'stvuet za nego dazhe pri polnom ego otsutstvii.
     Rossiyu  pogubili  imena-otchestva.  Imenno  blagodarya   otchestvam  mogla
vozniknut' takaya  pagubnaya ideya voskresheniya  otcov. Russkij taskaet  na sebe
otca v techenie vsej zhizni v kachestve otchestva.
     Mertvyj gruz.
     mat
     -- Zachem u nas mat? -- sprosil ya ego.
     -- Mat nado  hranit' kak zenicu oka, --  nakazal Seryj. -- Mat  -- nashe
toplivo. Kak kerosin. Ego nel'zya razbazarivat'.
     -- Rossiya razvalitsya?
     -- Ty chto, zhurnalist? -- udivilsya Seryj. -- Rossiya horosha  kak raz tem,
chto nepredskazuema. |to ee konstituciya,  i kto etogo ne ponimaet, tot mudak.
Rossiya mozhet razvalit'sya --  zaprosto! A mozhet ne razvalit'sya.  Rossiya mozhet
pobedit' nemcev, a proigrat' finnam ili eshche kakim papuasam.
     YA posmotrel na Serogo. Vid u nego byl berlozhij.

     novaya vstrecha
     Potom ya ego dolgo ne videl. K kakim by uhishchreniyam ni pribegal, ya ne mog
ego videt'. YA poznakomilsya s nim sluchajno,  v tom izmerenii zhizni, v kotoroe
boyalsya zajti,  ne  znaya iz nego  vyhoda.  U menya est' takie zavoroty golovy,
kogda  mne dumaetsya, chto  moi mozgi delayut  mertvuyu petlyu. V toj zhizni,  gde
metro,  bulochnaya,  izdateli,  deti, Serogo net  i byt' ne mozhet. Genij mesta
nikogda ne imeet mesta  byt'. Est' tol'ko napryazhenie, shozhee s yasnovideniem.
Ne povod obrashchat'sya ni k anashe, ni k geroinu. YA i sam -- geroin.
     Togda ya stal  puteshestvovat'. YA  videl raznye veshchi.  YA videl mirazhnost'
Mali,  pingvinov s rozovymi brovyami na skalah vozle Kejptauna i vertikal'nuyu
askezu Indii, ya ushel na  Tibet, potomu  chto  tam zhivut samye pravil'nye lyudi
etoj zemli.
     I kogda vozvrashchalsya, ya dumal o Serom, mne hotelos' emu zadat' neskol'ko
voprosov.  YA  vstretil Serogo  sovershenno sluchajno, na avtobusnoj ostanovke,
kogda, otdav v  remont na ulice  Obrucheva svoj nenovyj avtomobil', sobiralsya
ehat' domoj.
     -- Ot容zdilsya? -- skazal on.
     -- YA byl na Tibete, -- ne bez gordosti skazal ya, mozhet byt', dazhe zhelaya
ego chut'-chut' uyazvit'.
     -- Na huj mne tvoj Tibet? -- skazal Seryj. On sel v avtobus i uehal.
     zhivoe srednevekov'e
     Agenty po torgovle nedvizhimost'yu, uchastkovye vrachi -- vse te, kto imeet
kazhdodnevnyj dostup k prostomu narodu, porazhayutsya stepen'yu ego odichalosti.

     Za  fasadom bol'shogo goroda, v nedrah "ubityh" kommunal'nyh kvartir,  s
gnilym serpantinom naruzhnoj elektroprovodki, "zhuchkami", kryuchkami, zatvorami,
sinyushnymi stenami,  bitymi steklami, rassohshimisya podokonnikami, otorvannymi
dvernymi ruchkami, tazami, zathlost'yu,  tam, gde ulica nachinaetsya s koridora,
truby  slezyatsya, v  ubornyh dvorovyj holod i golaya lampochka, rasselena Rus',
kotoraya do  sih  por  prodolzhaet  dopetrovskie  vremena. Sluchajno  oshibesh'sya
nomerom telefona -- otkliknetsya  iz glubiny kolodca nevmenyaemyj  golos  -- s
razmahu v容desh' v srednevekov'e.
     Neadekvatnost' samyh elementarnyh predstavlenij,  fantasticheskie obrazy
mira,  skopivshiesya, royashchiesya, razmnozhayushchiesya v golovah, malinovye prishchepki i
durshlagi,  pod otkleivshimisya,  povisshimi iznankoj oboyami -- gazetnye  zheltye
lozungi, osuzhdayushchie  ne  to  Buharina,  ne to  Izrail', von'  vethogo bel'ya,
drozhashchie  ruki so vspuhshimi venami, hitrost' tarakana, za kotorym gonyayutsya s
tapkom  v  ruke,  izvorotlivost',  nepomernye  pretenzii  na  pustom  meste,
neprihotlivost', chudovishchnyj alkogolizm, nepoddayushchayasya analizu otstalost' pri
rabotayushchem ves'  den'  televizore,  ssory,  svary  kak  norma  zhizni, yabedy,
peresudy,  spletni,  nenavist',  krohoborstvo,  nishcheta  --  ves'   etot  kom
slipshegosya soznaniya  perekatyvaetsya  po vsej  strane. Dohloe pushechnoe  myaso,
nepredskazuemyj  fatalizm,  gotovyj  farsh  dlya  samoj  nizmennoj  demagogii,
nedobryj prishchur, pripizdnutyj roker, man'yak  s lobzikom,  neizbyvnyj zapashok
gaza,  neustojchivost' reakcij,  bolezni  vseh  vidov,  fizicheskoe  urodstvo,
neob座asnimaya  gordost' za prozhitye  gody, nestrizhenaya sedina, paralich  voli,
neumenie  summirovat' svoj opyt,  bezgramotnye ponyatiya ob  istorii  hotya  by
vcherashnego, prozhitogo imi zhe, kak svidetelyami, dnya,

     mozgovye  uzly  karikatur s  neizbezhnym Hrushchem i  brovastym  hanurikom,
poklonenie sile, nechelovecheskaya slabost' -- vot tot lyud, kotoryj zhivet -- ne
zhivet,  no kotoryj  est' i  s  kotorym  my  slishkom redko  schitaemsya  kak  s
real'nost'yu.
     Drebezzhat v ih komnatah slaben'kie servanty.
     Spletenie  breda  i ssylka na shurina,  kogda dokazyvayutsya  nedokazuemye
veshchi,  kogda  naivnost'  --  nezhnejshee  iz  slov, kotoroe  mozhno  podobrat',
harakterizuya ih mysli -- kakoe ispytanie dlya lyubogo cheloveka, kotoryj vybral
svoej religiej lyubov' k blizhnemu, kakoe izdevatel'stvo nad nim.
     Mol' iz容la plyushevye podushechki.
     Nadezhda  na to, chto kommunalki rasselyatsya, tozhe naivna.  Kommunalka kak
svet  nepogasshej luny  --  norma  russkoj  mental'nosti.  Ona zhe  --  model'
vzyskuemoj   sobornosti.  Zasranye  pod容zdy  i  podvorotni,  neprochishchennye,
zasorennye, kak  musoroprovody, peshchernye  lyudi  metafizichny. Ih razroznennaya
posuda, gnutye lozhki-vilki podotchetny lish'  bozhestvennomu sudu. Oni ponizhayut
predstavlenie  o  cheloveke,  kontakt  s  nimi  chrevat  samymi  emigrantskimi
myslyami, sovmestnoe prozhivanie rozhdaet mysli ob ade.
     Zapushchennaya Rossiya, kotoraya nikogda ne  provetrivalas',  nikogda ne byla
udostoena chelovecheskogo slova, ne ponimala logiki svoego razvitiya -- skol'ko
takih lyudej? milliony? desyatki millionov?
     Srednevekov'e  bez  srednevekovyh simvolov  very, voploshchennoe v  obrazy
komu-to ochen'  blizkih lyudej, ne uchityvaetsya  pri razgovore  o  strane,  gde
vystavlyayutsya napokaz podsvechennye francuzami fasady  stalinskoj arhitektury,
kotorye posredi novejshih postroek ka-

     zhutsya  chut'  li ne ital'yanskim gorodom.  Nado  li govorit', chto  Rus' s
goloj lampochkoj, nasledstvo  dopetrovskogo, dorevolyucionnogo,  sovetskogo  i
segodnyashnego  vremeni,  bezyniciativna  nastol'ko,  chto  na ee fone  Oblomov
pokazhetsya SHtol'cem, i my prizvany s etim "passivom" schitat'sya?
     Vsegda  najdetsya vataga dobrohotov, kotorye  brosyatsya  besheno vystupat'
protiv  srednevekov'ya, privodit' primery schastlivoj sobornosti, s ustojchivym
grafikom dezhurstv po  uborke  mest  obshchego pol'zovaniya, so skromnym uyutom  i
gutalinom,  kogda  zhilichki  hodyat  v vostochnyh  halatah,  sidyat  na divanah,
zadumchivo podzhav nogi. Oni zakrichat: chto zhe narod mog sdelat'? Vot imenno --
chto?  YA  znayu etih dobrohotov  naperechet. Oni delayut svoyu  rabotu  nastol'ko
grubo, chto po prirode ne duelesposobny.
     Pomimo nih est' ogromnoe kolichestvo  lyudej,  kotorye voz'mutsya zashchishchat'
vseh etih srednevekovyh sushchestv: oni proshity obshchimi tokami, im zhalko p'yanyh,
zhalko staruh, broshennyh bez pomoshchi. Mne po otdel'nosti tozhe mnogih zhalko. No
vsyu etu zhalkuyu massu mne ne zhalko, ona tashchit Rossiyu na dno.
     Konechno, legche vsego otnestis' k nej yazvitel'no, sygrat'  na panicheskih
nastroeniyah, zapugat', kak i postupayut te, kto  vstupaet s  nej  v kontakt i
teryayut bystro terpenie.  Mozhno poprobovat' otnestis' k  nej po-hristianski i
vozlyubit'. No kak by k nej ne  otnosit'sya, ona,  eta massa, prevrashchena volej
sluchaya v elektorat, imeet golos i nichego obshchego ne imeet s demokratiej.
     CHto  s nej delat'? Obmanyvat'? Otmyvat'?  Perevospityvat'? ZHdat',  poka
peremret?
     No poslednee  illyuzorno -- stariki  tashchut  za soboj vnukov,  pravnukov,
kotorye tozhe stanovyatsya na karachki.

     Posle pervogo  petushinogo krika  molodosti  ot nih bol'she nechego zhdat',
krome rabskoj zavisimosti ot vechnogo povtoreniya. Vse idet po krugu. Ostaetsya
odno -- pomestit' ih v konclagerya.
     No oni tam uzhe i tak.
     neuklyuzhest'
     V kazhdom russkom est' svoya neuklyuzhest'.
     Ivan Petrovich slishkom tolst. U nego remen' pod bryuhom.
     Vasilij Vasil'evich slishkom obnosilsya. U nego dyry v oboih karmanah.
     Nikolaj  Ivanovich  nikogda ne strizhet nogtej na nogah. Oni u nego  sami
soboj podstrigayutsya.
     U nevesty s zubami rvanaya nochnaya rubashka. Iz nee appetitno vyvalivaetsya
nemytaya sis'ka.
     Mariya Nikolaevna ne pol'zovalas'  ni razu  v zhizni tualetnoj bumagoj. I
nichego -- ostalas' zhiva.
     Vot pochemu u russkih sil'nyj balet.
     melkaya sovest'
     Kak-to  ya  vstretilsya  s  odnoj  melkoj sovest'yu nashej  nacii.  Sovest'
predlozhila  mne  sdelat' besedu  dlya  gazety.  Ona stala  rasskazyvat',  kak
mal'chishkoj  vo vremya vojny sbezhala iz  detskogo doma,  potomu  chto  tam bylo
nevynosimo, proehala "zajcem"  vsyu Sibir'  i, poskol'ku Rossiya  polna dobryh
lyudej, ej pomogli dobrye lyudi, kotorym ona  blagodarna. Oni ne sdali sovest'
obratno v detdom.
     YA  sprosil, pochemu bylo  tak nevynosimo v  detdome, i, vyslushav  otvet,
skazal:

     -- Poluchaetsya neuvyazka: dobrye lyudi pomogli vam bezhat'  ot zlyh detej i
zlyh vospitatelej.
     Melkaya  sovest' udivilas',  kak budto v pervyj  raz  ob etom  podumala,
besedy ne opublikovala.
     Russkie pereocenivayut ne tol'ko samih sebya, no i svoih detej.  V kazhdom
otdelenii  milicii  rasskazhut   ob  ih  podvigah.  V  russkom  detskom  mire
polagaetsya byt' zhestokim. Mne rasskazyvali  ulichnye  prostitutki, chto  samoe
strashnoe  -- okazat'sya  vo  vlasti  podrostkov.  Znakomyj bandit,  svidetel'
rasskaza, kivnul:
     --  Tak vezde.  I v zone. I tut,  v  Moskve.  Pacany  zvereyut. B'yut  do
smerti.
     Draku zakazyvali? Nichego ne izmenilos'  so  vremen  moej shkoly, gde  na
peremene mozhno bylo vlegkuyu poluchit' po morde -- prosto tak
     talanty i poklonniki
     Mne rasskazyval francuzskij posol, iz rusofilov, chto u nas  -- on mnogo
ezdil -- v kazhdoj cerkvi tak zamechatel'no poyut. Golosa -- posol  vostorzhenno
vzmahnul  rukoj  --  podnimayutsya  k  kupolu,  omyvaya liki svyatyh  ugodnikov,
navstrechu Spasu. Na  svetu, osobenno v solnechnyj den',  viden  ih neporochnyj
muzykal'nyj  sostav,  i  oni  rastvoryayutsya  v podnebes'e. Takoj  talantlivyj
narod. YA s nim soglasilsya.
     nesoznanka
     Nekotorye  schitayut,  chto  russkie  uhodyat v  nesoznanku  s  tem,  chtoby
vykrutit'sya. Vse ravno, kak ryba uhodit na dno. No,

     po-moemu,  russkie  uhodyat  v  nesoznanku,  potomu  chto  eto normal'noe
sostoyanie ih soznaniya.
     schast'e
     Kak  horosho  nichego  ne  chistit',  ne   otmyvat'.  Pust'  vse  okazhetsya
neotmytym.
     neponyatno chto
     Razve geroi skazki -- naciya? Oni -- iz skazki. Vzglyanite na sebya. My --
skazka.
     pol'za
     Lyubimym napitkom Serogo byl  chefir. Komu kaktus, a komu chefir. Delal li
Seryj  detishkam  svistul'ki  iz  gliny?  Iz  orehovogo pruta? Ili  samokaty?
Posadil li on klen? Ili tol'ko kuril, naklonivshis' nizko k stolu?
     Esli v teh avtobusnyh izmereniyah zhizni, gde zhivet  opustivshijsya ustalyj
narod,  gde obitaet Klavdiya Fedorovna i vse ostal'nye neschastnye lyudi, gde u
Iriny  Borisovny   vzlamyvayut  dver',  chtoby  zabrat'  slomannyj  televizor,
zavoditsya Seryj, to, vozmozhno, vse reshaetsya  ochen' prosto. Kakaya  pol'za  ot
ubijstva  Serogo?  Vo-pervyh,  on  ne  budet  meshat'  progressu.  Vo-vtoryh,
razrushitsya  skazochnoe  izmerenie  Rossii.  V-tret'ih,  ona  perestanet  byt'
mutnoj.
     chelovek-ispoved'
     -- Grattez le  Russe, et vous verrez un Tartare (Poskrebite russkogo, i
vy najdete tatarina), -- govoryat francuzy.

     Oni   po-svoemu  pravy,   no,   kak   vsegda,  ne   zaglyadyvayut  glubzhe
fenomenologii.
     -- Poskrebite russkogo, i vy najdete ispoved', -- dirais-je.
     Russkij --  chelovek-ispoved'.  Sovsem  ne  nado  dlya  etogo  obstanovki
dvizhushchegosya predmeta: poezda ili  samoleta.  Kak  perezrelyj granat, russkij
vzryvaetsya i istekaet ispoved'yu v samyj nepodhodyashchij moment. Ili  kak gniloj
granat. Skoree, kak gniloj. A mozhet byt', vse-taki kak perezrelyj.
     otnoshenie inostrancev k rossii
     Seryj schital  inostrancev  obmylkami  i  nikogda  ne  interesovalsya  ih
mneniem o Rossii. On cenil nepoddel'noe chavkan'e russkoj zhizni.
     --  Zachavkala! -- odobritel'no zhmurilsya Seryj, prislushivayas' k sobytiyam
zhizni.
     On lyubil mutnost' russkogo cheloveka.
     --  Ty  poglyadi, --  govoril  on mne,  -- kak bezobrazno muten  russkij
chelovek. On  ozadachivaet zhizn'. Ona ne znaet, chego  on hochet.  On  sryvaet s
petel' hod zhizni i stavit zhizn' rakom.
     -- U nego paralich voli, -- govoril ya.
     -- Hujnya  vse eto, -- nezlobno otzyvalsya Seryj. -- Ty luchshe prislushajsya
k etomu vechnomu hripu russkogo muzhika, kak on sipit i govnitsya.
     YA uhodil na cypochkah prislushivat'sya i vozvrashchalsya v polnom umilenii.
     -- Nu chto, menyaesh' vzglyad na Rossiyu? -- podmigival Seryj. -- Pro Rossiyu
nikto ne podobral vernyh  slov. Odni b'yut sebya v grud' i klyanutsya v  lyubvi i
vernosti. Ne ver'

     ih klyatvam. Drugie, podrazhateli nemcev,  kotorye nadeli nemeckoe plat'e
i dumayut pro sebya mnogoe -- oni, konechno, ublyudki, no hotya by yasny. A eti --
oni vrode by delayut  vid, chto lyubyat,  a sami podmahivayut s pol'zoj dlya sebya.
Mozhet, do nih chto-to dohodit, no oni gluhie. Rossiya -- eto hryukan'e. Esli ne
hryukaesh', tebe tut nechego delat'. Idi v intelligenciyu i pridumyvaj teorii.
     -- Ne hochu! -- nevol'no vyrvalos' u menya.
     -- Rossiya po-umnomu ne gorditsya umom. Ona ego topit, kak kotenka, no ne
potomu, chto lyubit utoplennikov, a potomu chto um meshaet zhizni.
     -- Ah, Seryj, -- zaplakal ya.
     -- Na Rossii mir derzhitsya, -- skazal Seryj, zalezaya pod odeyalo.
     plakun-trava
     -- Seryj, sygraem v zhmurki? Ty -- genij etogo gnilogo mesta. Ne Pushkin,
ne Dostoevskij,  a  --  ty. Ty  --  genij.  Ty --  shaman.  Nechlenorazdel'nyj
chelovek. Ty  derzhish' v rukah  bratvu, ty krutish'  russkuyu politiku,  vershish'
sud'by armii.
     -- Soldaty -- neobuchennye, -- skazal Seryj. -- Mrut, kak muhi.
     -- Ty  -- Spartak  i  CSKA,  ty spuskaesh' mochu v  popsu,  ty  bolel'shchik
otechestvennyh  komand, ty  -- voj  stadiona,  sudoroga tribun,  ty nasosalsya
krovi,  ty  grandioznyj  klop, ty  -- drug Hrista,  bol'shevik, avtor russkih
skazok, tri  bogatyrya v  odnom lice,  troe  brat'ev, ot  starshego do duraka,
seryj volk  i Ivan-carevich, vladelec vseh dzhipov,  molodoj mesyac nad snezhnym
polem, ty -- vse  russkie  tarakany  v  vannyh  i na kuhnyah, ty  -- krovavoe
voskresen'e, sed'moe

     noyabrya, velikij pochin, den' pobedy, ty -- geroj Sovetskogo Soyuza, ty --
pivnaya,  ty  --  moe   razdvoenie,   prebyvanie   mezhdu  dvuh   nevest,  moya
neustroennost', moya bestolkovost' -- vot pochemu smyvaetsya russkoe znanie, ne
idet vpered civilizaciya,  ty derzhish' Rossiyu za pizdu. -- YA --  plakun-trava,
-- zastesnyalsya Seryj.

Pyatizvezdochnyj morg

     udavka
     Stuk v okno.
     -- Kto tam?
     -- |to my! Siloviki! YA zazheg svet.
     -- Vy eshche zhivoj? -- nedovol'no sprosil Pal Palych.
     -- ZHivoj, -- nedovol'no otvetil ya.
     -- A chego propali?
     -- Zaboleli? -- prosunulsya Sasha.
     -- Skoree, vyzdorovel.
     -- Vstrechaetes' s nim regulyarno? -- prishchurilsya Pal Palych.
     -- Byvaet.
     -- Vashe vpechatlenie? -- sprosil Sasha. -- Protivnyj?
     -- Normal'nyj, -- otvetil ya.
     -- Budet s nami sotrudnichat'? -- sprosil Pal Palych.
     -- Kuda on denetsya! -- rassmeyalsya Sasha.
     --  A vy ne smejtes', referent, -- nahmurilsya ya. -- Dajte mne eshche vremya
na razmyshlenie.
     -- Ty ne tyani, -- zahripel Pal Palych. -- Strana durit.
     -- Udavku szadi  i  konec Seromu,  -- shepnul doveritel'no referent.  --
Pozdrav'te Pal Palycha, emu novuyu blyahu dali.

     -- Da ladno tebe, -- pritvorno smutilsya Pal Palych.
     -- Dugi zolotye, obruch, listki sel'dereya, -- likoval Sasha.
     -- Dvuh del'finov,  shodyashchihsya hvostami, zabyl, -- ne vyderzhav, prosiyal
Pal Palych.  -- Pomnite, kak ya vas  uchil? Polovinu  prestuplenij  provociruyut
sami  poterpevshie,  -- bystro zagovoril on. --  Nado  hodit'  v  vatnikah, v
vyazannyh shapochkah, damam -- tozhe  v  vatnikah, na nizkih kablukah, v  temnye
pereulki ne zahodit'.
     Siloviki ischezli.
     za sekundu do konchiny
     Seryj zazheg svechi, vrubil Vival'di.
     --  Lunohod,  polnyj hod! --  osklabilsya Seryj, zapuskaya na kover  telo
nevesty s zubami. Na tele nevesty dve knopki strasti i odin pyatachok bezumiya.
Na tele nevesty Seryj vossozdal bol'shoj  stil' sovetskoj galanterei  obrazca
goda: vasil'kovyj  poyas ot chulkov s rezinkami, boltayushchimisya na bol'shih belyh
pugovicah.  U pugovic  udivlennoe  vyrazhenie  lica.  Sam Seryj  naryadilsya  v
golubye  kal'sony s tesemochkami.  Nevesta  popolzla  po  kovru na  loktyah  i
kolenyah. On -- davaj fotografirovat'.
     -- Oduvan ty moj eroticheskij, -- podobrel Seryj, kogda nevesta uperlas'
v ugol. -- Na podokonnik! Ona vskarabkalas'.
     -- Pokazhi pis'ku!
     -- Na! -- sladostrastno zastesnyalas' ona, sunuv lico v volosy.
     -- V lift!
     Ona pomchalas' na lestnicu, tryasya rezinkami.
     -- V vannu!

     Nevesta poplyla v rzhavoj, chmokayushchej posudine.
     -- A snimi menya, kak ya pisayu!
     -- Nu, davaj, -- nehotya skazal Seryj, ne pooshchryayushchij zhenskoj iniciativy.
     Nevesta vypustila zheltuyu struyu v vannu.
     --  Kakie vy, vse-taki, zhenshchiny --  gadost', -- skazal Seryj,  perevodya
kadr. -- Kogda ssyte, u vas mocha po volosam techet.
     -- A snimi menya, kak ya kakayu! -- ne unimalas' nevesta.
     -- Ty popu kak vytiraesh': snizu vverh ili sverhu vniz?
     -- Ponyatiya ne imeyu, -- pozhala plechami nevesta.
     --  Vsem  spasibo!  --  zakonchil  s容mku  Seryj.  Kogda  Seryj  proyavil
fotografii, on vyglyadel ogorchennym.
     -- Oduvan ty moj nefotogenichnyj, -- zadumchivo skazal on.
     Nevesta vyrvala u nego iz ruk fotografii i pobezhala pokazyvat' mne:
     -- A eto ya,  za  sekundu do konchiny!  --  s gordost'yu zayavila  ona.  --
Skazhi: klassno!
     polovina rossii -- negry
     Lena --  russkaya negrityanka. Teper' ona vedet nochnuyu programmu o sekse,
no  bylo  vremya, kogda  ona v  nem sovsem  ne  razbiralas',  putala  muzhskuyu
masturbaciyu s sonnym pochesyvaniem v pahu. My poznakomilis' v  N'yu-Jorke. Mne
nuzhno bylo uvidet' Garlem,  i ona pomogla  najti  nuzhnyh  lyudej. My  ehali v
taksi, i belyj lysyj taksist sprosil:
     -- Na kakom yazyke vy razgovarivaete?
     -- Po-russki, -- otvetil ya.
     -- Vy russkij?

     -- Da.
     -- A pochemu ona govorit po-russki?
     -- Ona tozhe russkaya.
     -- Kak?
     YA podmignul Lene.
     -- Polovina russkih -- negry, -- skazal ya.
     -- Kak?
     -- Tak, -- spokojno otvetil ya. SHofer rezko zatormozil i vyrugalsya.
     -- A eshche govoryat, chto u nas svoboda pechati! -- vskrichal on. -- Oni dazhe
ne mogut skazat', chto polovina russkih -- negry!
     YA snachala rasskazal etu istoriyu kak anekdot, no okazalos', ya byl prav.
     remont
     -- YA ne smerti boyus', ya remonta boyus', -- skazal  Seryj, kogda v p'yanom
vide  vel zhiguli  po Leninskomu  prospektu.  On  zakryval odin glaz ladon'yu,
chtoby luchshe videt'.
     Strana vechnogo remonta. Zdes'  vse tak podgnilo, ne uspev sozret', chto,
za chto  ni voz'mis', chtoby sdelat' remont,  nado nachinat' snachala,  a  luchshe
vsego i vovse ne nachinat'.
     opisanie vneshnih osobennostej
     YA  priderzhivalsya  tradicionnoj oshibki:  veril v opisatel'nost'  Rossii.
Vsyakij, kto  bralsya  pisat' o nej, dumal, chto russkij imeet hotya by obolochku
normal'nogo cheloveka. U nego,  kazalos' by, dve nogi i  ruki. No eto  tol'ko
illyu-

     ziya. |to chetyrehnosyj zver'. Takovo otrazhenie sushchnosti Serogo v russkom
cheloveke, kem by russkij ni byl. Konechno, est' nekaya gruppa russkih, kotorye
imeyut oslablennuyu illyuzornost' i potomu smazany kak harakter. No  ostavim  v
storone sluchajnye yavleniya. Pogovorim o glavnom. Russkij chelovek besformen.
     Pokolencheskie  vibracii  ostavlyayut  vpechatlenie, chto  v  Rossii  chto-to
proishodit. Gazety  vypleskivayut informaciyu.  CHitateli  vyklevyvayut iz zhizni
skazku i  prodolzhayut v nej  zhit'. Osoznav opasnost' russkih, ya popytalsya  ih
ostanovit'. No, najdya  Serogo, ya uvleksya russkimi konstrukciyami. Mozhet byt',
Hajdegger  takzhe  uvleksya nacizmom. Mne  pokazalsya zhiznenno neobhodimym etot
radikalizm nacii.
     tarakan'i cvety
     Molodezh'   --   vremennoe   yavlenie.   Oni   otorvalis'  i  imeyut  svoi
predstavleniya  o zhizni.  Hodyat v  "Picca-hat",  trahayutsya,  tancuyut.  U  nih
besprosvetnoe budushchee. V predchuvstvii etogo  nevesta  s zubami  razvodit  na
kuhne esli ne cvety, to tarakanov.
     filosofiya obshchego dela
     Russkij  --  eto  chelovek, kotoryj  slabee  obstoyatel'stv.  Laokoon  --
igrushechnaya zabava po sravneniyu s russkoj zhizn'yu. No primesh' stakan -- zmei s
shipom raspolzayutsya. Nebesa svetleyut. Nad Rossiej vstaet solnce.
     Normal'noe sostoyanie russkogo -- p'yanoe. P'yanstvo emu idet. Neuklyuzhest'
stanovitsya  shikom.  Kosnoyazychie -- poemoj. Pesni -- gimnami. Oborvanstvo  --
zhiznennym

     stilem. Stoit russkomu stat' p'yanym,  kak on priobretaet cherty nezemnoj
elegantnosti.   Esli  prismotret'sya  k   fotografiyam   p'yanyh  bab,  kotorye
vyveshivayutsya  na  vitrine  pered  vytrezvitelem,  porazhaesh'sya  sile  chuvstv,
otrazivshihsya v telah i licah. Prizyvnyj raspad ploti  stoit raboty mogil'nyh
chervej.  |to posil'nee Mikelandzhelo. |to ochishchennoe videnie sudnogo dnya. Est'
angely, pod vidom alkogolikov  ih syuda zasylaet Bog proverit', kto est' kto.
Proverka  vodkoj  --  russkij  Strashnyj  sud.  Poterya  chelovecheskogo  oblika
bescenna. |to polnejshaya obnazhennost', kak posle smerti,  pered Bogom: "Vot ya
takoj i bol'she nikakoj". Ne proshel ispytanie -- zhivi vechnoj smert'yu.
     CHto  bylo ran'she:  Rossiya  ili vodka? Vopros teologicheski  nekorrekten.
Potomu v Rossii net i ne dolzhno byt' kul'tury p'yanstva, chto est' metafizika,
prezirayushchaya latinskoe  otnoshenie  k  vinu,  bavarskie pivnye  vykrutasy,  no
cenyashchaya strogij nabor ritual'nyh predmetov: stakan, pol-litra, ogurec.
     Russkij  vypryamlyaetsya,  raspravlyaet  plechi,  esli  on pravoslavnyj,  to
krestitsya, i, stav  blagoobraznym,  kak nikogda,  on vypivaet.  Kartiny mira
smenyayutsya s kazhdoj ryumkoj. Vypivanie -- ne linejnyj put', a smena izmerenij.
Russkij  prohodit i  poznaet  sostoyaniya: ot bespochvennogo ozhivleniya, shumnogo
vesel'ya,  pohoti, schast'ya,  vojny,  toski,  kruchiny do prebyvaniya v  russkoj
nirvane, kotoraya v silu nesravnennosti ne znaet slovesnogo vyrazheniya.
     Russkij  boleznenno uhodit v  nenormal'nuyu  kategoriyu trezvosti, i etot
uhod zovetsya pohmel'em. On ves' trepeshchet, dusha nespokojna. |to vse ravno chto
ujti iz doma. V noch'. V moroz. V kolyuchuyu, bezzvezdnuyu zhizn'. A kogda rus-

     skij vozvrashchaetsya  domoj,  on topit pech'  i  sidit  u ognya.  Emu nichego
drugogo ne nado. On -- domovityj muzhik On zhivet doma neskol'ko dnej, nedelyu,
mesyac, i lyudi s uvazheniem govoryat, chto u nego nachalsya zapoj.
     V p'yanom vide russkij pohozh na sebya.
     grazhdanin mira
     Naezdivshis' po miru, chtoby luchshe ponyat' Rossiyu, ya prishel  k vyvodu, chto
Rossiya  predstavlyaet dlya mira ser'eznuyu opasnost'. Konechno,  Rossiya -- yarkaya
ekzotika.  Dopustim, Rossiya, izluchaya svoyu duhovnost', chto-to daet miru. Malo
togo: civilizaciya,  po opredeleniyu,  veshch'  skuchnaya. No kto  gotov  promenyat'
skuchnuyu zhizn' na veseluyu smert'? YA reshil sokratit' Serogo.
     durnoe vliyanie
     Kogda  Seryj  stal molodym chelovekom, na nego dvorovaya molodezh' okazala
durnoe vliyanie.
     Nu, huligany.
     U russkih prinyato  schitat', chto durnoe  vliyanie --  koren' zla.  CHto zhe
takoe,  na  samom  dele, durnoe vliyanie? Vidimo, eto  sovrashchenie. Neponyatno,
odnako,  kto  byl tem pervym  chelovekom,  kotoryj  okazal na  drugih  durnoe
vliyanie.
     Vozmozhno, eto  byl Seryj. Da, tak ono i bylo. Seryj -- durnoe vliyanie v
chistom vide. No togda -- gde logika?
     styd i sram
     Raz ispoved' -- tak ispoved'. Pust' tajnoe stanet yavnym. Mne stydno, no
ya potomu i russkij, chtoby govorit' postydnye veshchi.

     Kto-to kayalsya, chto trahnul v bane maloletku. Sudya po Strahovu, eto  byl
Dostoevskij. Trahnut'  maloletku -- kakaya zamechatel'naya ideya. |to luchshe, chem
trahat' Annu Grigor'evnu. Oficial'nyj seks -- eto  takoe  postnoe  maslo. Ne
ponimayu,   kak   lyudi   etim   mogut  zanimat'sya   vser'ez.   Lyubov'  bystro
vyvetrivaetsya, a potom -- chto tam ostaetsya trahat'? CHto-to vyvetrivsheesya.
     No  menya  bol'she  interesuet  kogo-nibud'  ubit'. Iz  avtomata.  Sovsem
nezasluzhenno. Otpravit' k praotcam. Nado budet kak-nibud' sdelat'.
     Ili trahnut' maloletku.
     U nee vse takoe miniatyurnoe.
     organizaciya prirody
     Seryj  vybrosil butylku  iz okna  moej  mashiny pryamo na dorogu. Butylka
poprygala-poprygala i razbilas'.
     -- Ty chego? -- udivilsya ya.
     -- A chego? -- udivilsya Seryj.
     priznanie
     YA lyublyu russkih.
     YA ochen' lyublyu russkih. Pryamo kak Esenin.
     sgovor
     YA vstretilsya s Serym. Byla osen'. Poganoe vremya.
     -- Tebe zdes' ne zhit', -- skazal Seryj. -- Dayu chasa na razmyshlenie.
     -- Hochesh', budu tvoim? --  skazal ya. -- YA tozhe lyublyu banditskij privkus
zhizni.

     -- ZHizn' sdelala menya banditom, -- skazal Seryj.
     -- Kapitalizm tebya, blyad', pricheshet.
     --  Ne uspeet, -- usmehnulsya Seryj.  --  Pomnish',  v detstve navozom my
mazali sanki, chtoby oni skol'zili. Govna ne budet -- Rossiya konchitsya.
     -- YA  tozhe mazal sanki govnom, --  obradovalsya ya. YA udivilsya tomu,  chto
obradovalsya.
     -- Ty  mne ne  nuzhen, -- skazal Seryj. -- Mne ne nuzhen chelovek, kotoryj
perevodit na dostupnyj yazyk moi zaklinaniya.  |toj strane ne nuzhny analitiki.
Mne nuzhen chelovek, kotoryj sderzhal by natisk deshevyh slov.
     -- Davaj pomogu, -- skazal ya. -- YA tebya oboznachu.
     tajnyj sovetnik
     -- CHto takoe Rossiya? -- sprosil menya Seryj.
     -- Rossiya -- eto nravstvennost', -- otvetil ya.
     -- Pyat', -- skazal Seryj.
     --  Na chem derzhitsya  Rossiya? -- sprosil Seryj. Vse russkie  bogi zadayut
kaverznye voprosy. |to otrazilos' v fol'klore.
     -- Na beschestii, -- otvetil ya. Seryj nichego ne skazal.
     -- S toboj mozhno rabotat', -- skazal Seryj.
     My  stali rabotat'.  YA  byl  naznachen  sovetnikom. Bozhe, ya -- sovetnik!
Konechno,  ya nichego ne sovetoval. YA byl poruchenec. Po svyazi s intelligenciej.
YA byl tajnyj sovetnik russkogo Boga.
     zadanie
     -- Ty, znachit, vot chto, -- skazal Seryj. -- Ty -- pisuchij,  a ya -- net.
YA tebe skazhu, chto pisat', a ty -- napishi.

     Seryj ne lyubil pisatelej, no on ih pochemu-to nemnozhko uvazhal.
     --  Ty  napishi, chto baby  -- eto govno.  Ih  nado prouchit'. Vot u menya,
naprimer, byla nevesta. Nu, odna parikmahersha. Ponyal?
     pochemu russkie boyatsya evreev?
     My razrugalis' s  Serym,  potomu chto  on  podlec. YA pisal dlya nego. Mne
kazalos':  rabotayu na Rossiyu. No  on mne  neozhidanno predlozhil napisat', chto
vse evrei -- gady. I dazhe polukrovki -- gady. Mozhet byt',  oni  opasnee, chem
zhidy.
     -- Ty chego? -- skazal ya.
     -- Ty pishi, -- burknul on.
     -- Pochemu ty boish'sya evreev? -- sprosil ya.
     -- Oni umnye. Oni p'yut krov' hristianskih mladencev.
     Russkie sidyat, kak bobiki,  ushi  prizhali  -- boyatsya sionskih  mudrecov.
Svoih  mudrecov  net  --  pomogi  kulakom.  Pogrom --  eto  celaya  programma
obespokoennosti. U russkih malo takogo smachnogo antisemizma, kak u ukraincev
i polyakov, -- u nih prosto podzhilki tryasutsya.
     -- Pridut sionskie mudrecy -- ob容but.
     -- A vy ne ob容byvajtes'.
     -- Kak zhe nam ne ob容byvat'sya, esli my durachki?
     -- A vy ne bud'te durachkami.
     -- CHego zahotel! My -- porozn', a oni kuchkuyutsya.
     -- A vy tozhe svoih tashchite.
     -- My tak ne umeem.
     Net  drugogo  takogo  voprosa,  gde  by tak  yasno  bylo  vidno  russkoe
bessilie. Srodni polovomu. Hochet muzhik  pokazat'  sebya,  a u nego  ne stoit.
Togda tut vse raznesesh' ot zlo-

     by.  No, krome  bessiliya, sidit  v podkorke fiziologicheskoe otvrashchenie.
ZHenshchiny  boyatsya myshej, a russkie  -- evreev. Syuda by psihoanaliz: otkuda eta
gadlivaya   boyazn'?   Russkomu   evrej   fiziologicheski  nepriyaten,  on   ego
ottalkivaet. I  nosom,  i  volosami,  da i voobshche.  No ob etom  v knizhkah ne
pishut. Antisemitizm  -- beg  v sapogah po zhidkoj gline. Russkogo "klinit" na
evreyah. Oni  kak  oskolki  drevnego  Boga ruhnuli emu  na  golovu  i  otnyali
rassudok.  ZHelanie  revansha.  Raspuskanie  gryaznyh sluhov.  Taktika  skunsa.
Nelyubov' k evreyam kak  parol' ob容dinyaet russkih.  Otnimi parol' -- ne yasno,
gde kto. Sut' ne v dovodah, a v pozyvnyh.
     -- Bogorodica -- tozhe evrejka, -- napomnil ya.
     -- Nu, togda my sovsem propali, -- perepugalsya Seryj.
     vstrecha v verhah
     -- Rasskazyvajte, -- skazal reformator.
     -- Seryj -- vrag russkogo progressa. Pora konchat' s russkoj skazkoj.
     --  Zachem vy ot  menya begaete?  -- obidelsya  Sasha. -- My dolzhny  vmeste
prinimat' otvetstvennye resheniya. V konce koncov, vlast' dolzhna uchastvovat'.
     V gazety  ya  ne  poshel. Bezbytijstvennost' Rossii  prizvala k pravleniyu
russkuyu byurokratiyu.
     -- Esli idti vo vlast',  pervoe znanie: narod -- dryan', -- skazal ya. --
Russkij konservatizm znaet eto luchshe vseh. CHtoby ogradit'sya ot naroda, nuzhno
sozdat' armiyu byurokratov.
     Dozvonit'sya ne bylo vozmozhnosti.  Edinstvennye zhivye lyudi vo vlasti  --
sluzhba bezopasnosti.  No  u  nih  plohaya nasledstvennost'.  YA  predlozhil  im
likvidirovat' Serogo.

     -- Seryj -- sploshnaya zamorochka,  -- skazal  ya.  Pal  Palych vyslushal  so
vnimaniem, nesmotrya na misticheskie trudnosti.
     -- Znachit, on est'? -- nakonec sprosil on.
     -- Kak ya ponimayu, likvidaciya Serogo otkroet Rossii puti procvetaniya, --
utochnil Sasha.
     Reformator, kotorogo ne lyubit narod, nikak ne mog reshit'sya.
     -- A esli on nam prigoditsya?
     -- Kak?
     YA razocharovalsya v kremlevskih mechtatelyah.
     oboroten'
     Mne zhal' mirovyh usilij. YA kupil kinzhal. U Serogo segodnya mnogo del. On
probudilsya  k zhizni.  On bogatyj i bednyj odnovremenno.  U Serogo -- golubye
glaza. My  s  nim vyrabatyvaem  koncepciyu  budushchego Rossii. Resheno: my budem
plyasat', kak grek Zorbe, sirtaki vo l'dah, na besslavnyh ruinah.
     --  Zaputalas', staruha? Vyzhila iz  uma? Raspadajsya, dryan'!  -- zavopil
Seryj.
     YA dal Seromu deneg. On stal rabotat' storozhem u menya v garazhe.  On stal
razbazarivat'. YA  podumal: nuzhno ego kinut'. YA sdal Serogo bojcam. Vdrug vse
aktivizirovalis'.  Seryj  stal  prorabom. Zvonit  po telefonu.  S  telefonom
prakticheski ne rasstaetsya. Poshla zhizn'.
     -- Ne hochu polnogo pizdeca! -- vskinulsya Seryj.  -- ZHelayu superderzhavu.
Obgonim snova Ameriku!
     Samoe krasivoe v russkoj zhizni --  gul'ba.  My  zagulyali.  YA  glyazhu:  a
glaza-to u nego golubye-golubye.

     ubej nevestu
     -- Vo, vo, radost' moya, -- skazal Seryj  nashej obshchej  neveste s zubami.
-- Vidish' li, matushka, bratec tvoj  bolen, prishlo vremya emu umirat'. Umeret'
nado emu, matushka, a on mne nuzhen kak vazhnyj sponsor. Dlya obiteli nashej, dlya
sirot. Tak vot i poslushanie tebe: umri za bratca.
     Nevesta zahlopala glazami ot neozhidannosti, no bystro prishla v sebya.
     -- Blagoslovite,  batyushka, -- otvetila  ona smirenno i  dazhe kak  budto
pokojno.
     Seryj  posle  etogo dolgo-dolgo  besedoval  s nej.  Nevesta  molcha  vse
slushala. Vdrug smutilas' i govorit:
     -- Batyushka! YA boyus' smerti!
     -- CHto  nam s toboj boyat'sya smerti? -- usmehnulsya  Seryj. -- Dlya  nas s
toboj budet lish' vechnaya radost'.
     Prostilas' nevesta, no tol'ko  za porog, upala ot gluposti zhizni. Seryj
poslal bojcov, prikazal polozhit' ee na stoyashchij v senyah grob, okropil, napoil
svyatoj vodoj. Nevesta zabolela i skazala:
     -- Teper' ya uzhe bol'she ne vstanu.
     Ee poslednie dni soprovozhdalis' videniyami.
     videniya russkoj nevesty s zubami
     Esli  govorit'   o  russkom  zagrobnom  fantazme,  to   eto  dvorec  iz
prozrachnogo hrustalya  i zolota.  Zal  zapolnen  odnimi  molodymi  devushkami.
Plat'ya neobychajnoj svetlosti. Blestyashchie vency na golovah. Vhodit nevesta:
     --  V hrame  ya  uvidela  velichestvennuyu  Caricu, neizrechennoj  krasoty,
kotoraya, prizyvaya  menya  ruchkoj, skazala: "Sleduj za  mnoj  i smotri, chto  ya
pokazhu tebe". Vdrug vizhu,

     chto odna iz devic uzhasno pohozha na  menya. Potom, po ukazaniyu Caricy,  ya
stala rassmatrivat' druguyu  storonu zaly i uvidela na odnoj iz devushek takoj
krasoty venec, chto ya dazhe  pozavidovala! I eto vse byli nevesty, prezhde menya
byvshie i teper' eshche zhivye, i budushchie.
     --  A ty  vybrosila  iz  holodil'nika gnilye  ovoshchi? --  sprosila  menya
Carica.
     -- Vybrosila, -- potupilas' ya.
     -- Zachem vresh'? -- podnyala brovi Carica.
     -- YA ne vru.
     -- Vresh', neryaha!
     -- YA vybrosila morkovku i gniloj ogurec, a luchok zabyla.
     -- Luchok-rachok, -- zashumeli devicy v vencah.
     --  Pokazhi  mne  svoyu  fotografiyu,  tu,  gde  ty snyalas' za  sekundu do
konchiny, -- molvila Carica. YA posmotrela ej v glaza.
     -- Menya nikto ne snimal na smertnom odre, -- tverdo skazala ya.
     Carica naotmash' udarila menya po shchekam.
     YA
     YA - kak emansipirovannyj cygan s zolotymi zubami, pishushchij o vorovatosti
svoej nacii.
     nedoverie k umu
     Russkij  um nepredstavim. U nego net doveriya k  sebe. Kto by ni pytalsya
ego oboznachit', on ostaetsya neuyazvimym, do nego nichego ne doletaet.
     Legko naehat' na russkih. No, soglashayas' s Kyustinom,

     terpish'  krah, kogda okazyvaesh'sya  vo  Francii  i nachinaesh'  ispytyvat'
chuvstvo toski, toshnoty, skuki ot obshcheniya s naciej, cennosti kotoroj vyrazhaet
soboj Kyustin kak kritik Rossii.
     Toska po rodine v gorazdo bol'shej stepeni okazyvaetsya rodinoj, chem sama
rodina. Drugie rodiny mozhno pomenyat' odnu na druguyu bez osoboj  bolezni.  Ne
eto li porazitel'noe svidetel'stvo znachitel'nosti russkoj sushchnosti? Milliony
russkih  emigrantov XX veka, iznyvavshih v Berline  i Parizhe, neustroivshihsya,
ozlobivshihsya -- primer mogushchestva Rossii.
     sluchajno
     Seryj sluchajno  razbil  okno. Irina  Borisovna  sluchajno ne podpala pod
sokrashchenie. Otec Serogo sluchajno trahnul mat' Serogo, a ved' byl prakticheski
sovershenno p'yanym, i  dazhe neponyatno, kak u nego  eto vyshlo. No  ni mat', ni
otec  ne udivilis'. Tol'ko pochuvstvovali  chto-to  sklizkoe vnutri,  a  potom
nichego. Natasha  sluchajno  popala  pod  elektrichku. Rossiya --  sluchajnaya  moya
rodina.
     trupnyj zapah
     Bednyj moj narod! Zadrochennye lyudi!  Nu esli ne ya, to  kto? Zachem ya eto
delayu? Radi  ispravleniya nravov? Vo imya  budushchego? Ili,  mozhet byt',  ishodya
zloboj? A, mozhet byt', ya lyublyu vivisekciyu? Otkuda etot trupnyj zapah?
     vasilisa i vasilisk
     Rodstvenniki. Kogda Vasilisk uznal, chto Vasilisa lyubit cvety gerbery, a
gerbery v Moskve v tu poru ne prodava-

     lis',  on poshel  v Botanicheskij sad k svoej  byvshej odnoklassnice, i ta
poseyala  gerbery po  ego  pros'be  na opytnom  uchastke.  Kruglyj  god  hodil
Vasilisk  v   gosti  k   Vasilise   s  zheltymi,  krasnymi,   fioletovymi   i
elektricheski-zelenymi gerberami.  Vasilisa  nikak  ne  mogla  ponyat', otkuda
cvety. Nakonec oni pozhenilis', proshlo pyat' let incesta, u nih rodilis' deti,
i Vasilisk s dobroj ulybkoj rasskazal, kak bylo delo.
     vrachi
     Seryj prikinulsya intelligentom i dolgoe vremya nyl po kazhdomu povodu. On
ne uderzhal iniciativy, poletel  vniz, upal, razbilsya. Intelligenciyu otmenila
svoboda. Oni borolis' za osvobozhdenie.  Dopustim. Oni  pobedili. Spravilis'.
Okazalis'  katastroficheski  bespomoshchnymi.  Serogo  oboshli,  obskakali  bolee
predpriimchivye. Seromu nechego bylo skazat' pri svobode.
     Cenzura  byla  spaseniem dlya  prikrytiya besplodiya,  oformila  mnozhestvo
lipovyh  kar'er.  Cenzura  pomogaet  mysli,  --  schital  Gogol'. V  etom net
nikakogo svobodnogo poryva.
     YA  zashel v  Dom  literatorov,  kotoryj v yunosti  kazalsya  mne  znachimym
mestom.  V  pustyh  pomeshcheniyah s  boduna  brodil  Seryj. YA  vsegda chut'-chut'
preziral  russkuyu  intelligenciyu.  Za  neadekvatnost'  diskursa.  Seryj  kak
zaryadit svoe "mnekazhetsya", "mnekazhetsya", i ya uzhe ne znayu, kuda bezhat'.
     Pravda, ya otdaval dolzhnoe russkim vracham.
     zador
     ZHelanie byt' kak mozhno bolee krutym -- sovsem ne krutoe zhelanie. Ono --
vse to zhe begstvo ot sebya.

     vglub'
     YA  -- monter. Seryj  -- shahter. My  ushli  vglub' Rossii.  Doroga vglub'
Rossii  porosla mhom.  Nutro Rossii  sostoit iz  pereputannyh  provodov.  My
obratili vnimanie  na  otsutstvie  vytyazhki. CHuchelo  Rossii  nabito  mertvymi
pticami.
     veterany neba
     Hristianstvo prevrashchaetsya  v fol'klornyj ansambl' pod upravleniem Petra
i Pavla.
     Global'naya  derevnya nuzhdaetsya v metafizicheskom edinonachalii. No, esli ya
razrushayu staryh bogov, ne otkryvayu li ya put'  k total'nomu  haosu? Nevedomyj
bog  ne  obespechivaet policejskogo poryadka.  Kto znaet, naskol'ko  zatyanetsya
perehodnyj period.
     |ntropiya   Evropy   proporcional'na   entropii   hristianstva.   Evropa
chuvstvitel'no ulovila zakat hristianstva. Nicshe oshibsya v tom,  chto Bog umer.
Umerla  ego  ocherednaya  maska.  Bol'she, chem na  novuyu  masku,  my  ne  mozhem
rasschityvat'. Inache -- vse drugoe. Inache -- uzhe ne my.
     Dazhe esli ya v korne neprav, pust' eto budet ozhivleniem staroj polemiki.
|to  --  ne ekumenizm. Mne nadoeli bogi v  teatral'nyh odezhdah. V sarafanah.
Pora by  vsem nyneshnim bogam na pensiyu.  Dlya nih,  veteranov neba,  najdetsya
neobremenitel'naya  rabota. Vmeste s grecheskimi  olimpijcami i  Dedom Morozom
oni stanut nastavnikami detej, nazidatel'nymi geroyami mifov, legend, skazok.
     Mozhno, konechno, sozvat' sessiyu  YUNESKO i zakazat'  na nej  novogo Boga.
Sostavit' menyu. Smeshat' na komp'yutere kraski. No, skoree, on poyavitsya sam po
sebe,   iz  chernoj  gryazi  Afriki,   iz  Interneta,  sredi  russkih  bomzhej,
kal'kuttskih muh, narkomanov N'yu-Jorka.

     Sushchnost'  hristianskoj sdelki byla genial'na:  predopredelenie smerti v
obmen na vypolnenie moral'nyh norm. Prosto i ponyatno.
     kitajcy
     Russkie  vse  sterpyat, vsyakie  unizheniya,  oni trenirovannye.  I nagonyai
nachal'stva,  i  raznye izdevatel'stva, i  svobodu,  i  zavtrak  bez  kofe, i
diktaturu.  No  esli  kitajcy  zazhivut  bogache, oni  ne sterpyat.  Net,  tozhe
sterpyat. Sterpyat: sgorbyatsya -- i  zap'yut kipyatochkom na stancii, s saharkom v
prikusku. YA ne znayu ni odnoj takoj  veshchi, kotoruyu by ne sterpel  russkij. Ne
zrya russkih prezirayut na Kavkaze.
     eshche pro kitajcev
     YA vot dumal, bez chego ne mozhet zhit' russkij. Bez Boga -- mozhet.
     otkrovenie
     Ne  slishkom li vse v  Rossii  ustalo  i  pereustalo? Ne  nuzhno li  etoj
vyzhzhennoj  zemle  otdohnut'?  Rossiya  derzhitsya  na  inercii.  Podrazhatel'naya
strana.  Ona podhvatit lyuboe nachinanie. Ona obez'yannichaet,  eto ee sushchnost'.
Esli syuda ne vprysnut' novoj samostoyatel'noj energii, Rossiya ujdet so sceny.
     Nuzhna li Rossiya dlya novogo otkroveniya? Nuzhna li ona voobshche? Esli by ona
propala zavtra, polnost'yu, kto-nibud' vzgrustnul by za granicej?
     -- Papa, papa, Rossiya propala!
     -- Kakoe oblegchenie!

     V  osnovnom,  obradovalis' by.  Kak budto gora  s  plech. Nu horosho,  za
granicej. A v samoj Rossii, esli by ona propala, mnogo bylo by slez?
     No kuda ona denetsya? Lezhit, meshaet.
     Pravda,  Bol'shaya  Amerikanskaya   Zaya  schitaet,  chto  Rossiya  nuzhna  dlya
prodolzheniya  duhovnoj zhizni. Ona imeet v vidu Solov'eva, Fedorova, Berdyaeva,
Merezhkovskogo.
     -- YA hochu obozhestvit' svoe telo, kak Merezhkovskij, -- vorochaetsya ona na
divane.
     dostoevskij
     Dostoevskij vseh vokrug obvinyal v tom,  chto oni ne znayut russkij narod.
A on znal. I pisal, chto russkie sklonny k beschestiyu.
     otkuda beretsya duhovnost'?
     Iz neudachnichestva.
     cep'
     Russkaya  istoriya  -- cep'  neudachnyh reform. My vse sidim na etoj cepi.
Novye  reformy  -- staryj skandal.  Vremennye nadezhdy, ejforiya,  trehcvetnye
banty, kratkaya vera v svoi vozmozhnosti, napalmovaya pechat', ot oblichitel'stva
do steba.  YAvlenie  huya  s gory. Na chem-nibud'  voennom:  kolesnice,  tanke,
bronevike. Komprometaciya idei reformy za schet nekompetentnosti novyh verhov.
Bystroe razvrashchenie reformatorov. Golye baby v  bane slashche mechty  o  schast'e
Rossii.  Ocherednoe  razocharovanie  verhov v  narode i  -- prilichnyh lyudej  v
verhah. Otvrashchenie ot vlasti. Strel'-

     ba po huyu  s  gory. Rany, bolezni,  otsohshaya  ruka,  nerazborchivost'  v
druz'yah,  podozritel'nost',  alkogolizm i posredstvennyj makiavelizm  huya  s
gory. Byulleteni o ego zdorov'e. Mudackie narodnye izbranniki.
     Vseobshchee  zhelanie  poryadka. Mutaciya. Huj  s gory  kak  chelovek poryadka.
Terror. Kratkij ekstaz mazohizma. Massovoe istreblenie naseleniya. Obmorok.
     Podzemnyj ropot intelligencii. Sladkie  katakomby.  Izzhivanie  terrora.
Posleobmorochnoe  vozvrashchenie   k  chelovecheskim  cennostyam.   Predposylki   k
liberalizacii. Huj s gory kak osvoboditel'. Pal'ba po osvoboditelyu.
     Vprochem, est' dopolneniya. Ot  reformy k reforme iznashivaetsya  potencial
naseleniya. Naselenie vybivaetsya iz sil.
     znamenitost' vtorogo sorta
     Mozhno  privesti  tysyachi  dovodov   protiv   Rossii.  Dokazat'  vsyu   ee
nikchemnost',  nesposobnost' k trudu,  obrechennost'.  Tem  ne  menee,  Rossiya
privorazhivaet k sebe. YA sam chuvstvuyu na sebe ee  prityazhenie. YA lyublyu russkuyu
pytlivost',   nebol'shoj   krug  lyudej,  kotorye   zhivut  veselo.   Smeshlivo.
Bezboyaznenno. Umeyut riskovat'.
     No  eto takoj  malen'kij kruzhok. YA by ne  mog zhit' v provincii. Skuchno.
Nerasshcheplennost' mozgov. U menya smeshcheny ponyatiya.
     Pod  slovom Rossiya  ya  vosprinimayu etot  samyj kruzhok lyudej, kotoryh  ya
vstrechayu  v  Moskve  i eshche  chut'-chut' v Peterburge,  i  sovsem  po  kroham v
neskol'kih gorodah.
     No chem oni mne nravyatsya?
     YA malo  s  kem  iz nih nahozhu obshchij  yazyk. YA ne vizhu glubokoj  myslyashchej
strany. Filosofov net. Pisatelej ochen'

     malo. Gorstka sil'nyh  muzykantov.  Gorstka hudozhnikov.  Vot  i vsya moya
rodina.
     Ostal'noe -- aziatshchina.  Pochemu, odnako,  ya  ne begu iz  etoj  naskvoz'
lzhivoj strany? Potomu chto moya hata -- s krayu.
     YA ne  hozhu kazhdyj den' na  rabotu. Ne spuskayus' v shahtu, ne  golodayu. YA
zhivu neskol'ko mesyacev v godu za granicej. Italiya, Germaniya, Franciya, SSHA. U
menya social'nyj status znamenitosti  vtorogo  sorta. Esli by vsego etogo  ne
bylo, ya by vzvyl. Menya by  razorvalo. Fakticheski ya ne zhivu zhizn'yu rossijskoj
cherni. Na polnocennuyu russkuyu zhizn' menya ne hvataet. YA ne inostranec v svoej
strane, no  ya i ne ee  zadrochennyj grazhdanin. YA iz teh happy few, kto  mozhet
sebe pozvolit' lyubit' etu stranu strannoj lyubov'yu.
     Ona  --  moya.  YA  myslenno  sovershayu  bol'shoe  kolichestvo  gadostej,  v
real'nosti -- men'she,  no  sovershayu. Mne hochetsya kazhdomu inostrancu dat'  po
morde. YA lyublyu ochnut'sya neponyatno gde, golyj, sranyj, vot s takoj golovoj. YA
lyublyu russkih  bab. YA mogu vypit' tri butylki vodki  i ne upast' pod stol. YA
naplevatel'ski   otnoshus'   k   svoemu   zdorov'yu,  kak  i  vse  prochie  moi
sootechestvenniki.  Mne privychen  russkij  prostor. No ya nenavizhu etu stranu.
Kak gosudarstvo. Kak skopishche idiotov. Kak gniloe mesto. I -- vse  ravno -- ya
ne  uezzhayu. No ya znayu: v starosti luchshe zhit' v Kalifornii.  Tam do let mozhno
legko dyshat' svezhim vozduhom. Plavat' na kanoe.
     No mne tam budet  toshno. Mne interesnee s russkimi, chem s inostrancami.
S  russkimi  veselee.  Mne  tesno  s  inostrancami.  Mne  ne  hvataet  v nih
voobrazheniya.  Russkoe voobrazhenie -- prodolzhenie  vran'ya.  U russkih sil'noe
voobrazhenie.

     No mne nadoelo zhit' v gosudarstve, kotoroe ne umeet byt'  gosudarstvom.
Mne  protivny  fashisty.  Radikal'nye, britye  i  umerennye,  borodatye.  Mne
nadoelo nyt'e, bespomoshchnost'.
     YA zhivu v Rossii kak postoronnij, potomu chto ya zhivu  luchshe mnogih i mogu
sebe pozvolit' govorit' vse, chto dumayu. YA ne boyalsya vlasti, ya zhil svobodno v
SSSR, ya tak svobodno zhil, kak nikto. Nado mnoj  net nachal'stva, podo mnoj --
podchinennyh. Svoboda  daet  mne vozmozhnost'  dumat'  tak, kak ya  dumayu.  Mne
povezlo. No eto tol'ko vremennoe vezenie.
     YA  zhivu sovsem s  krayu. Kto-to  zhivet  tozhe s krayu,  no blizhe k centru,
kto-to  zhivet  mezhdu  kraem  i centrom russkoj  zhizni, kto-to zhivet  blizhe k
centru, i  chem  blizhe  k  centru, tem muchitel'nee i  strashnee, tem gryaznee i
bespomoshchnej, tem otchayannee, i centr -- eto ad.
     narodnye umel'cy
     YA  edu po  Berlinu pod  prolivnym dozhdem. So studentami. Vdrug kakaya-to
mashina  ostanovilas'.  Zaglohla.   Studenty   vybegayut   i  tolkayut.  Mokrye
polnost'yu. A my govorim -- nemcy.
     A  tut u menya v  Podmoskov'e mashina slomalas'.  YA tol'ko mahnul  rukoj:
pomogite -- nabezhala kucha narodnyh umel'cev. Dobrozhelatel'nye  rebyata. Dima.
Slava. I drugie. Mashinu dolgo bili kuvaldoj. Nakonec ona poehala, no kogda ya
priehal na remont, znakomyj mehanik Volodya ostolbenel.
     russkie radosti
     Zastol'e  -- ne russkoe slovo, a perevod s gruzinskogo, no eto ne imeet
znacheniya, potomu chto russkij stol -- naver-

     noe,  samyj   luchshij  stol  v  mire.   Est'   tihaya  prelest'  russkogo
prigotovleniya edy,  est'  vse eti zhenshchiny, kotorye, ne schitayas'  s  rabotoj,
gotovyat. Oni tak veselo suetyatsya i vkusno gotovyat.
     YA uvazhayu bespoleznoe zastol'e, s bezobraziyami. Pomnyu, ya dvazhdy dralsya s
Iosiliani. Svirepo bili drug druga po morde. Est' chto vspomnit'.
     lyubov'
     Mne govoril odin znamenityj polyak:
     -- Znaesh', chem russkie devushki otlichayutsya ot vseh prochih?
     -- Znayu, -- uverenno otvechal ya, -- oni trahayutsya dnej v godu.
     -- Neuzheli tak mnogo? -- udivlyalsya polyak.
     -- Razve dlya nih eto mnogo? -- udivlyalsya ya.
     -- Ochevishch'che! dnej v  godu oni smotryat tebe v glaza i govoryat: angel ty
moj!
     rabochij klass
     -- Sovetskaya  vlast' konchilas'  v  godu,  -- skazal mne  staryj  malyar,
kotoryj krasil steny v kvartire moih roditelej v -e gody.
     YA udivilsya osmyslennosti  ego slov i zapomnil na gody. Vozmozhno,  malyar
byl trockistom, ne v etom  delo. Glavnoe,  chto on byl.  |to byla edinstvenno
istoricheski produmannaya chast' rechi, kotoruyu kogda-libo ya uslyshal ot russkogo
rabochego. Ne pomnyu ego lica, no, mozhet byt',  on  i byl tem rabochim klassom,
proletariatom, kotoryj konchilsya v -om godu

     hudshie
     V Rossii metodichno perebili vseh luchshih. Perebili luchshuyu  aristokratiyu,
luchshih  popov i monahov, luchshih predprinimatelej, luchshih men'shevikov, luchshih
bol'shevikov, luchshuyu intelligenciyu, luchshih voennyh, luchshih krest'yan. Ostalis'
hudshie. Samye pokornye,  samye truslivye, samye  nikakie. I  ya -- sredi nih.
Tozhe -- iz hudshih. Iz otbrosov. My zasoryaem zemlyu. I ponyat', kakimi byli eti
luchshie, uzhe nel'zya. Da i ne nado. Vse ravno iz hudshih ne slepish' luchshih.
     gordost'
     Kogda my vs sovsem razbazarili  i oprostovolosilis', togda my s osoboj
siloj stali gordit'sya soboj.
     druz'ya
     Kto  skazal,  chto druz'ya  poznayutsya  v  bede? Navernoe,  kto-nibud'  iz
neudachnikov. U nas tut vse zhivut v bede, i nichego: druz'ya ne voyut. No esli k
tebe  prishel  uspeh,  i  ne  prosto  uspeh,   a  reaktivnyj  vyhlop,  druz'ya
razbegayutsya v panike v raznye  storony. A te, kto ne razbezhalsya,  kameneyut i
stanovyatsya opasnymi. V takom sluchae luchshe imet' delo s vragami.
     znaet li zhizn' anglijskaya koroleva?
     Russkij  otvratitel'no vynosliv. "Vyneset vs" i -- nikakoj dorogi sebe
ne prolozhit, poeziya vret, potakaya svoej mechte. Snova vs vyneset, i opyat' ni
zgi. Vmesto sveta --

     chernyj  den'. CHernyj den'  do sih por ostaetsya russkoj normoj zhizni. Ot
chernogo  dnya  nado plyasat',  kak  ot  pechki.  CHernyj  den'  stuchit  v  mozgu
beskonechnym  napominaniem  o  sermyazhnoj  pravde. K chernomu dnyu  bud'  gotov!
Krasnye  dni  kalendarya  ne pereshibli geneticheskuyu  narodnuyu pamyat' o chernom
dne. Nado otlozhit' samogo sebya na chernyj den'. Inache ne pojmut.
     Kogda prihodit chernyj  den',  russkij pereklyuchaet skorosti: evropejskij
aktivizm --  na  aziatskuyu sozercatel'nost' -- i vpadaet v dremu duhovnosti.
ZHizn' v zemlyanke i  chernye  suhari  -- eto  samyj  nadezhnyj tyl,  kotoryj on
vsegda ostavlyaet za soboj.
     Russkij  uveren,  chto  pravo  golosa  imeet  tot,  kto  "znaet  zhizn'".
Ostal'nyh on esli ne preziraet, to ne schitaet za lyudej.
     -- Ty  zhizni ne znaesh'! -- klassicheskaya russkaya fraza, kotoruyu  govoryat
roditeli detyam, starshie -- mladshim, nastavniki -- vsem vokrug.
     Pod  "znaniem  zhizni"  skryto  prebyvanie i vyzhivanie  v  ekstremal'noj
situacii. Na vojne, v tyur'me, lagere, na lesopovale, v bol'nice na koridore.
S  takoj  tochki  zreniya  pisatelem,   kotoryj   "znaet  zhizn'",  okazyvaetsya
Solzhenicyn. No takim zhe okazyvaetsya i SHalamov. Oba "hlebnuli", tol'ko vyvody
sdelali  protivopolozhnye, v  raznye storony doveriya  i nedoveriya k cheloveku.
Znachit, dazhe esli "znaesh' zhizn'", mozhno zhit' sovershenno po-raznomu.
     "Znat' zhizn'" -- eto gadost',  merzost', purga, gryaz'  v lico, ozhidanie
podlyanki  po  vsemu azimutu. Nacional'naya  filosofiya zakladyvaetsya na gluhuyu
samooboronu, ozhidanie  vnezapnogo udara. Ot takogo "znaniya zhizni"  rozhdaetsya
tyazhelaya    podozritel'nost'    russkih,     nastorozhennost',    tugodumstvo,
nedobrozhelatel'stvo, o kotorom kak o nacio-

     nal'nom neduge pisal Pushkin. Social'naya patologiya  ob座avlena  kompasom,
po kotoromu trebuetsya orientirovat'sya.
     "ZHizni  ne  znaesh'" --  znachit  duhovno proshtrafilsya, ne  sostoyalsya kak
lichnost', zrya proboltalsya na etoj zemle. Vot, kazalos' by, russkaya filosofiya
sushchestvovaniya. Raz doshel do pogranichnoj situacii, to postig smysl zhizni.
     Odnako eto  ne  sovsem  tak,  ili  dazhe  naoborot. |kzistencializm  kak
tradiciya   zovet   k    otvetstvennosti   otchayaniya.   Predlagaet   sohranit'
integral'nost' lichnosti v nevynosimyh, absurdnyh usloviyah.  U  nas zhe "znat'
zhizn'" -- znachit spasajsya, kak mozhesh', uchis' vykruchivat'sya lyubymi sposobami.
Na etot sluchaj  i zagotovlena i znamenitaya specpogovorka: "ne ob容besh' -- ne
prozhivesh'". Konechno,  nekotorye  tonkie  deyateli tut zhe morshchatsya i  nachinayut
pogovorku  vymaryvat'.  I  eto  tozhe  vyhod v nacional'nuyu  filosofiyu.  Nado
vyzhivat'  po  kodu, kotoryj  ne razglashaetsya. Ne vskryt' gnojnik, a  podzhat'
guby.  Pogovorka  dlya  sluzhebnogo  pol'zovaniya.  No  vse-taki:  kogo  imenno
pogovorka prizyvaet "ob容bat'"? Adresat chudesnym  obrazom ne  ukazan. My vse
-- ee adresaty. Pogranichnaya situaciya okazyvaetsya situaciej vsedozvolennosti.
"Znat' zhizn'" -- ne iskusstvo zhit', a iskusstvo vyzhivat'.
     Nuzhny  li iskusstvu  vyzhivaniya horoshie manery? Smeshnoj vopros.  Esli  u
menya uspeh, slava,  ovacii, dve mashiny ili, ne daj  Bog,  lichnyj  samolet --
znayu li ya, chto takoe zhizn'? Net. |to ne  zhizn'. |to deshevka. Bolee togo, eto
razdrazhitel'naya deshevka. CHem bol'she uspeha, tem men'she zhizni. Uspeh v Rossii
voobshche brannoe slovo.  Uspeh  ne obsuzhdaetsya,  a osuzhdaetsya. On protivorechit
etike  otechestvennoj  zhizni. Togda zachem mechtat' o  "shirokoj  doroge"? Zachem
syuda zapuskat' poeziyu? Kakoe-to glubokoe nesootvetstvie. Russkij uveren, chto
polozhitel'nye veshchi ne prodol-

     zhitel'ny.  Nas  tak uchit  nasha  istoriya. My tak izmochaleny  zhizn'yu, chto
smotret'  na  procvetanie  drugih  --  protivno.  Hochetsya   eto  procvetanie
oporochit', ob座avit' emu vojnu. No esli my prinimaem vse eto kak dannost', to
nam  vmesto   dorogi  svetit  sankcionirovannoe  chuvstvo  zloby  i  zavisti,
uzakonennoe zloradstvo,  esli u soseda sorvalos'  i ne poluchilos'. A eto uzhe
sushchestvennyj  zapas chuvstv.  Svoego  roda vdohnovenie.  No,  samoe  glavnoe,
filosofiya  "znaniya  zhizni"  i  "chernogo dnya"  nahodit  svoe  podtverzhdenie v
moral'nom kodekse religii, osveshchayutsya hristianstvom. |to ochen' udobno.
     Esli  vsya  strana  nastroena  na  chernyj  den',  nado  skryvat'  drugoe
otnoshenie k zhizni. Tait'sya. Prikidyvat'sya, chto zhivesh' na oklad. A napokaz --
nyt'. Schastlivyh u nas lyubyat tol'ko v  pesnyah i posle  smerti. Itak, ya  znayu
zhizn', kogda hlebayu mnogo  gorya. Ili delayu vid. Togda ya v  bukval'nom smysle
neschastnyj geroj. Luchshe vsego -- bez  nizhnego bel'ya. I togda menya lyubyat. Pri
zhizni.  Nemedlenno.  Kak  ya  vyzhil,  menya nikto  ne  rassprashivaet.  Nikakaya
nalogovaya inspekciya. Vyzhil -- i molodec. ZHizn' -- surovaya, sumrachnaya stihiya.
Ravnyat'sya  nado  na  eto. SHag  vlevo, shag vpravo -- i  zhizni  uzhe ne znaesh'.
Anglijskaya koroleva vovse ne znaet zhizni.
     i eshche raz o kitajcah
     Kitajcy  vyjdut  na  prizovoe  mesto, zapolnyat vse mirovye rynki, a  my
nichego ne umeem. My tol'ko iz sebya prodaem, ot nefti do prostitutok.
     Postroim  prostitutok  ryadkom. I  dazhe ne soobrazim,  kogo brat',  kogo
ebat', kogo ostavit'.
     -- Sashok, ya chego-to ne soobrazhu, idi ty, kogo brat'?
     A oni stoyat, kak soldaty. Vystroeny. V perehode.
     Blyadi.

     ne hochu
     Ne hochu, chtoby russkie stali bogatymi.
     milyj
     -- Mne nado podrat'sya, Seryj, -- priznalsya ya.
     -- Nu, pokoloti hot' menya, -- podstavilsya Seryj.
     divan
     Vremya idet, a ya eshche ne vstretil ni odnogo russkogo,  kto by umel sidet'
na  myagkom  divane.  Nogi  rasstavyat,  golovu  vtyanut   v  plechi  i   glyadyat
udovletvorennym sychom.
     seryj-kasha
     -- Zdravstvujte! CHto takoe Seryj?
     -- Seryj -- eto kasha.
     sovetskij soyuz
     "Sdat'  kal  na  zagranpasport",  --  zanesla  Katyusha  Mishutina v  svoj
intimnyj dnevnik.
     pohuizm
     Izvestno, chto pohuizm -- russkaya  nacional'naya  filosofiya. Osnova  vseh
osnov.  Ne Lomonosov, ne  Pushkin, ne Tolstoj,  ne  Lenin,  a  imenno pohuizm
ovladel massami.  My govorim narod  -- podrazumevaem pohuizm. Nikto, odnako,
ne  vnikal v  izgiby etoj  formy myshleniya.  Ne  opuskalsya  na dno  pohuizma.
Sobstvenno, eto tozhe pohuizm -- podobnoe otnoshenie k pohuizmu.

     Zdes'   est'  metodologicheskaya  dilemma.  Nizkoe  proishozhdenie   etogo
filosofskogo  termina dlya tonkih deyatelej sluzhit dostatochnym  osnovaniem  ot
nego  otvernut'sya. Delaetsya eto ne bez tajnogo  umysla  ostavit'  rodinu bez
sveta, chtoby legche gumanno  beschinstvovat'. Proizvodnye  ot maternyh slov --
nailuchshee sredstvo  dlya stirki rodnoj dejstvitel'nosti, ih porozhdayushchej i imi
porozhdennoj. Glasnyj zapret na nih  -- tormoz poznaniya  -- mozhno sravnit'  s
zapretom aptek kak raznoschikov narkomanii.
     Pohuizm -- strojnaya sistema.  On voznik  iz  oshchushcheniya shershavosti zhizni.
Slishkom mnogo  zanoz -- luchshe ni do chego ne dotragivat'sya. Slishkom po-chuzhomu
zvuchat vse  abstraktnye  slova  --  ne  stoit i  vslushivat'sya. I  togda hot'
tryn-trava ne rasti:
     "Ran'she molodcu vs bylo po plechu, a teper' vs po huk".
     Obobshchennyj opyt pokolenij, pohuizm, na  pervyj vzglyad, znak obloma. Vse
oblomalos',   i  vseh   pridavilo.   No   eto   --   polpravdy;   podspudnoe
samoopravdanie. Vret molodec: v te bylinnye  dni, kogda emu tol'ko kazalos',
chto "vse po plechu", bylo emu uzhe slishkom mnogoe po huyu.
     Pohuizm utverdilsya  blagodarya  bezmernym  poboram  so  vremen  raskola,
Smutnogo  vremeni,  samozvancev,  Petra  Pervogo, s  otmenoj YUr'eva  dnya,  s
prihodom  kollektivizacii,  s  unichtozheniem priusadebnyh  uchastkov, kampanii
protiv  alkogolizma,  gosudarstvennogo  unichtozheniya   vkladov.   Pohuizm  --
filosofiya nokauta.
     YA lezhu, ne ohayu, -- Mne teper' vs po huyu.
     Kazalos' by, stoicheskoe "ne ohayu" -- no eto tol'ko vidimost' stoicizma,
i zdes' gnezdo moego prezreniya: eto --

     negordyj  "blend" smireniya i zadushennoj  nenavisti, gorechi i  otchayaniya,
pokornosti i razdavlennosti. U nas net filosofov zapadnoj skladki i mudrecov
--  vostochnoj, no  zato est'  pohuizm  --  otfil'trovannyj  bazar bezymyannoj
narodnoj mudrosti. Ee kladez' perevoditsya na normal'nyj yazyk kak andergraund
edinstvenno  vozmozhnogo  istoricheskogo soznaniya, vytesnivshego  drugie  formy
zhizni, negativno otnosyashchegosya k lyubym pafosnym predlozheniyam. Bunker pohuizma
okazalsya prochnee revolyucionnogo romantizma i propagandistskogo pafosa pervyh
pyatiletok:
     Gudit, kak ulej, Rodnoj zavod, A nam-to huli -- Ebis' on v rot!
     Iz razryada  obshchestvennogo podpol'ya, s otchuzhdennoj sobstvennost'yu trizhdy
ironicheskogo  "rodnogo"  zavoda,  pohuizm  rasprostranilsya  na  vse oshchushcheniya
zhizni,   razlilsya,  kak  neft'   po  vode,  podmyal  pod  sebya   obshchij  tonus
nacional'nogo   sushchestvovaniya,   vtorgsya   v   zonu  chuvstv,   nastroenij  i
raspolozhilsya nastoyashchim hozyainom polozheniya.
     |to  vam  ne  francuzskoe  "zhσanfu".  "ZHσanfu"  --  laskovyj  veterok
noshialansa,  nebrezhno zakinutoe  kashne  cherez plecho.  Ogranichenoe ponyatie. A
pohuizm -- bez  granic. Po bol'shomu schetu, nam dejstvitel'no vse ravno.  |to
ne fraza, a rukovodstvo k bezdejstviyu.
     Pohuizm mozhno bylo by nazvat'  russkoj versiej evropejskogo cinizma, no
takoe opredelenie  bol'she zaputyvaet sut'  dela, chem proyasnyaet  analogiyu. Na
Zapade  lyubyat  rassuzhdat' o  cinizme  sovetskih  vremen,  voobshche  o  russkom
cinizme.  |to -- proekciya  postoronnego, ne  slishkom vzyskatel'nogo  k svoej
tochnosti vzglyada. Pohuizm, na pervyj

     vzglyad,  blizok cinizmu razocharovaniem v vozmozhnostyah svyazi mezhdu "ya" i
"drugimi",   mest'yu  "drugim"  za   ee  nevozmozhnost'.  Mezhdu  tem,  pohuizm
razitel'no  otlichaetsya ot  cinizma  ravnodushiem  k  uspehu i  otkazom  najti
vyigryshnoe  polozhenie  dlya   samorazvitiya.  Cinizm   dinamichen,  pohuizm  --
nepodvizhen; eto ideologiya razdavlennyh illyuzij. Cinizm -- ne narodnoe slovo;
on  -- prodvinutaya chast'  individualizma,  podchinenie  vsego  i  vseh  svoim
interesam,  aktivnoe  vysokomerie,  perehodyashchee  v  filosofskoe  istreblenie
drugih  kak  sopernikov,  bezuslovnoe   smeshenie  ih  s  govnom,  chto  mozhet
zakonchit'sya i  real'nym  unichtozheniem.  V  Rossii cinizm  ogranichen gorstkoj
"vydvizhencev", sushchestvuyushchih v kazhdom pokolenii. V russkih nizah net  chistogo
cinizma iz-za  neochishchennosti  "ya" ot  obshchinnoj  sheluhi  (  otsyuda  o "rodnom
zavode": ne mne, a nam -to huli...).
     Cinizm verhov i pohuizm nizov -- vot chto takoe russkaya smert'.
     Pohuizm  --  passivnoe  soprotivlenie,  sabotazh,  stavshij   pozhiznennym
tormozom.  Pri  nevynosimom  rezhime  pohuizm  dostigaet  pochti  chto  statusa
dissidenstva,  i  ego chasto putayut s aktivno  vybrannoj social'noj poziciej.
Tot zhe "rodnoj zavod" mozhno prochest' kak nadezhdu dlya russkoj emigracii, hotya
on skoree  rabotaet  v pol'zu  NKVD. Pohuizm i v  poslednie  gody  sovetskoj
vlasti   schitalsya  u  liberalov  progressivnym  yavleniem,  vyzyval  vostorg,
umilenie. No kogda  rezhim konchilsya, okazalos', chto pohuizm nastol'ko voshel v
krov' naroda, chto srabotal protiv liberal'nyh idej.
     Trudno  skazat',   chto   bylo  prichinoj,  a  chto   --   sledstviem,  no
razocharovanie  pervoj sherengi  reformatorov  v sobstvennom  narode bylo,  vo
vsyakom sluchae, motorom kor-

     rupcii. Narod ne otkliknulsya  -- znachit,  obogashchajsya. Pohuizm pohoronil
romantiku  reform  tak zhe  odnoznachno,  kak  i romantiku revolyucii,  pokazal
nevozmozhnost' obshchestvennoj  zhizni  v Rossii  ni v  kakom vide. On  apriornee
lyuboj  popytki peremen;  "veter peremen"  okazalsya  konfuzlivym  vypuskaniem
gazov. K nachalu -h godov  narod byl uzhe okonchatel'nym  pohuistom, k reformam
istoricheski  opozdali,  raznica  v sorok  let mezhdu  Rigoj i  Moskvoj  stala
"sud'bonosnoj",   razryv   vremen   --   neobratimym.   Iz   funkcional'nogo
rasstrojstva,  kotorym  pohuizm  eshche  byl  v  Rossii  goda,   on  pereshel  v
organicheskoe sostoyanie.
     S  drugoj  storony, reformatory vovse  ne  schitalis'  s  pohuizmom,  ne
zakladyvali  ego  v  svoj  komp'yuter,   ne  ponimali,  chto  pohuizm  izmenil
nacional'nuyu strategiyu istorii tak, chto deformaciya okazalas' mejnstrimom.
     Pohuizm  --  ne razocharovanie zapadnika  i  ne fundamental'naya cennost'
slavyanofila,  pohuizm  -- konechnoe sliyanie  dvuh  napravlenij. Zapadnichestvo
privneslo  syuda  svoyu  refleksiyu,  slavyanofil'stvo   --  sozercatel'nost'  i
zdorovuyu len'. Pohuizm "zamochil" russkuyu demokratiyu.
     V russkom soznanii,  nesmotrya na  "obshchinnost'",  zakodirovan iznachal'no
kompleks odinochestva. Nichem nikogo ne udivish' s tochki zreniya huzhe.
     Iz  rasstegnutoj  shirinki  Serogo torchit klok zhevanoj rubashki. |to tozhe
detal'  pohuizma,  vrode  cvetochno-yagodnogo  ornamenta  moderna.  Pohuizm  v
odezhde, kak  i  ves'  povedencheskij  pohuizm, -- stil'-diktator, ne  lyubyashchij
otklonenij, kotorye on privychno "topit" v grubom sarkazme.
     -- Seryj, u tebya babushki s dedushkami umerli? Smeetsya:
     -- A kak zhe? Umerli.

     -- A roditeli?
     -- Aga.
     -- A deti?
     -- I deti umerli.
     -- Znachit, ty odin?
     -- Vrode togo.
     pashal'nye yajca
     Menya ne  smushchaet,  chto Seryj pokazhetsya tonkomu deyatelyu strannoj tochkoj.
Vozmozhno,  kakoj-nibud'  inostranec  dazhe zayavit,  chto vse  eto  --  russkij
shamanizm i  pashal'nye yajca. No plevat' na inostranca. Ne  bud' Serogo, ya by
ne znal,  chto  skazat'  o  prednaznachenii etoj  strany. Ne  social'nom i  ne
planetarnom, no misticheskom, to est' strogo bozhestvennom.
     Moj kontakt s Serym -- edinstvennaya vozmozhnost' vyjti za porochnyj krug.
|to ne obobshchennyj  obraz,  da i voobshche ne obraz.  |to videnie moej zhizni. Ne
bud' Serogo, ya by  dumal, chto Rossiya --  konchenaya strana, a teper'  ya tak ne
dumayu.
     YA  dumayu,  naprotiv,  chto  Rossiya nuzhna  dlya prodolzheniya  chelovecheskogo
proekta. |ta  mysl'  mozhet  pokazat'sya natyazhkoj,  esli uchest', chto  v Rossii
umiraet bol'she  narodu,  chem rozhdaetsya. No  Rossiya ne nuzhdaetsya v logicheskih
rekomendaciyah.
     nenadolgo
     Kogda  Seryj umer i  nenadolgo ushel  ot nas, ego vdova  nashla v  garazhe
pyl'nye pachki fotografij. Ona porazilas' tomu, chto on zhil velikoj zhizn'yu.

     babul峭i
     Babul'ka -- ne vozrastnoe  yavlenie,  a nacional'nyj produkt.  Ni u kogo
net takih babulek. Ni  u kitajcev, ni u amerikancev. V chem  sekret babul'ki?
Ona pohozha bol'she na druguyu babul'ku, chem na sebya kak na cheloveka. Dazhe esli
babul'ka babul'ke -- rozn', i dazhe sushchestvennaya rozn' po harakteru, to obshchij
klimat babul'ki edin.
     molodaya rossiya
     Molodoj chelovek v  Rossii nazyvaetsya grubym  slovom pacan. Pacan -- eto
sploshnye pryshchi. On zhivet bez ponyatij. U pacana,  naprimer, neponyatno, otkuda
techet slyuna, otkuda --  sperma.  Pacan -- nedochelovek, a  potomu otnoshenie k
"molodezhi" (ust. sov. ponyatie) v Rossii nedochelovecheskoe.
     zakon serogo
     Dazhe  samye chistoplotnye  russkie devushki ostavlyayut  svoyu  popu nemnogo
gryaznoj. Kazhdaya  russkaya devushka s  odnoj storony zastenchiva, a s  drugoj --
blyadovita.  Est', pravda,  tonkie  deyateli,  kotorye schitayut,  chto  podobnoe
sochetanie nevozmozhno,  potomu chto  protivorechit konstitucii  zhizni.  Odnako,
esli poznakomit'sya s  devushkoj, to ee  perehod iz odnogo  kachestva  v drugoe
budet  osushchestvlyat'sya  zakonomerno. YA  sam imel vozmozhnost'  ustanovit'  eto
opytnym putem.
     povest' o nastoyashchem cheloveke
     Po  povodu  starinnogo  spora   Seryj   govoril,  chto   raznica   mezhdu
kapitalizmom i kommunizmom ne bol'she, chem mezhdu

     paukom i tarakanom. YA zhe dokazyval emu, chto kommunizm vreden dlya zhizni,
a kapitalizm -- dlya dushi.
     Est'  znachitel'noe  kolichestvo  tonkih  deyatelej, kotorym  kazhetsya, chto
kommunizm  vydumali  evrei.  Na  samom  dele,   kazhdyj  russkij  chelovek  --
kommunist. Kommunistami  byli Andrej Rublev, Pushkin,  Nikolaj  Vtoroj  i vse
ostal'nye russkie lyudi.  Seryj tozhe byl kommunistom. On tozhe polz kuda-to  s
otmorozhennymi nogami, kak i vse ostal'nye.
     otec
     Dazhe moj otec i  tot na starosti let razocharovalsya v  russkih. Sidit na
kuhne, est sosiski  i vosklicaet sovsem  ironicheski:  Great Russian  people!
Great Russian people! Posle takogo vse dozvoleno.
     samobytnost'
     Russkie stali  zhertvami sobstvennyh dobrodetelej. YA ne  znayu ni  odnogo
drugogo naroda, u kotorogo by degradaciya  zashla tak  daleko, kak  u russkih.
|to uzhe ne narod, a pododeyal'nik, v kotoryj mozhno zasunut', zapihat', vlit',
vtemyashit'  vse  chto ugodno. Hmurnoj narod --  zapojnyj, razvratnyj, lenivyj,
ravnodushnyj, lishennyj  obshchej znachimosti i obshchih predstavlenij o dobre i zle.
Intelligentskaya  igra  v  horoshij  neschastnyj  "narod"   i  plohuyu  "vlast'"
konchilas' porazheniem samoj intelligencii. Ne sovetskaya  vlast' navyazala sebya
narodu, a narod soglasilsya prinyat' i terpet' sovetskuyu vlast'.
     Nas mnogokratno preduprezhdali o katastrofe, privodili dovody. My tol'ko
otmahivalis'.  Samyh  umnyh ob座avili  sumasshedshimi.  Russkaya  kul'tura imeet
udivitel'nuyu

     osobennost':  u nee korotkaya pamyat'. Znaniya ne kopyatsya.  Oni slivayutsya,
kak pomoi.
     Russkaya mysl' --  sledy na peske. Nagovoryat, nakuryat, vspomnyat Tyutcheva,
pohohochut,  rasskazhut   anekdot,  porugayut  vlast',   posporyat,   potancuyut,
poceluyutsya, poderutsya i razojdutsya po kostyam, po mogilam.
     Pridet  sleduyushchee pokolenie -- i  vs opyat'  "ot  yajca". Opyat' nakuryat,
opyat' vspomnyat Tyutcheva.
     Mysl'  Pushkina, chto  v  russkih  est'  "ravnodushie  ko  vsyakomu  dolgu,
spravedlivosti  i  istine,  eto cinichnoe  prezrenie  k chelovecheskoj mysli  i
dostoinstvu -- prezrenie ko vsemu, chto ne yavlyaetsya neobhodimost'yu" (chernovik
pis'ma k CHaadaevu), do sih por zvuchit kak v pervyj raz.
     My  nikuda ne  prodvinulis' v  nashih rassuzhdeniyah, mozhet  byt',  prezhde
vsego potomu, chto po-prezhnemu vpuskaem v sebya etu otravu mestoimeniya "my".
     My ubivaem bez schetu, no ne tol'ko ne kaemsya, no dazhe ne pomnim. Primer
s  Katyn'yu. Tot  zhe  Pushkin kak nacional'nyj  poet uchastvoval v  broshyure "Na
vzyatie Varshavy".
     Sejchas  proishodit  formirovanie  toj  strannoj  massy  lyudej,  kotoraya
rasselena na territorii Rossii. |ti lyudi shozhi v odnom: oni ne gotovy pomoch'
drug drugu. No oni ne gotovy pomoch' i samim sebe. Govoryat, russkie shchedry. No
gruzinskoe   gostepriimstvo   sil'nee    russkogo.   Govoryat,   russkie   --
bessrebreniki.  No indusy  eshche bolee beskorystny. Russkih skoree  ob容dinyayut
durnye kachestva: len', zavist', apatiya, opustoshennost'.
     Nasrat'. Ne dumat'. Plyt' v svoej lodke.
     sigarety
     Konechno,  esli v  nachale -h  Seryj torgoval  sigaretami,  to  Seryj  --
korol'.

     A vy chto ob etom znaete?
     Kto platil milicii za pobel sten?
     radost' ubijstva
     Russkij razdiraetsya mezhdu samounichizheniem i volej k nasiliyu. Pomnyu, kak
u  nas  doma  bol'shoj  sovetskij  sanovnik  vstaval  na koleni  pered  nashej
domrabotnicej.  |to  ego   vozbuzhdalo  do  takoj  stepeni,  chto  Pal   Palych
prevrashchalsya v puncovoe zhivotnoe.
     Trudno  predstavit' sebe narod,  kotoryj byl  by bolee  blagosklonen  k
mucheniyam  sebya i  drugih. Russkij lyubit isportit' drugomu  zhizn', zasadit' v
tyur'mu  ili  hotya by  izmotat'  nervy.  U russkogo gluboko  v  dushe spryatano
zhelanie ubivat'. Russkij vsegda lyubil publichnye kazni. Vsegda perezhival i za
palacha  i za poveshennogo.  On byl popolam. |to i est'  russkij  nacional'nyj
teatr, a MHAT -- eto tol'ko CHehov.
     Net nichego  rodnee blatnogo  trafareta: ubit', grabanut', propit'  i  v
kabake poplakat' o dushe, o lyubvi. Seryj uvazhal blatnuyu muzyku.
     druzhba narodov
     V  sovetskie vremena farcovshchiki uvazhali amerikancev i  "bundes". Teper'
-- proshlo.  Fakticheski "nashi"  nikogo  ne uvazhayut.  Tradicionno  ne  uvazhayut
sosedej. Druzhbu narodov sovetskie kommunisty nasazhivali pokazushno i nasil'no
i po-svoemu byli pravy.
     molitva
     -- Bog, zachem ty sdelal Serogo?
     -- Dlya potehi.

     Kogda Seryj prosypalsya, ya zasypal. S zaspannym licom on prosypalsya, a ya
zasypal. Kogda ya prosypalsya, on uzhe spal. Nikak ne poluchalos' pogovorit'. On
byl s detstva obryuzgshij.
     sibir
     Seryj ushel v tajgu na celyj den'.  On otkryval  pivnye butylki  bol'shim
pal'cem.
     -- Seryj, eto ty razbil okno?
     -- Nu.
     Seryj zhil s kakoj-to zhenshchinoj. U toj byl syn ot pervogo braka, no Seryj
uzhe davno utopil ego v Obi, chtoby malyj ne meshalsya.
     -- Seryj, poehali v Moskvu? -- skazala nevesta s zubami.
     -- Zaprosto, -- skazal Seryj.
     sestra
     U Serogo byla sestra -- parikmahersha iz Omska. Kogda oni napivalis', on
k nej pristaval, rval odezhdu, ishcha promezhnost'.  Ee zvali Olej. Ona hohotala.
Ee promezhnost'  -- tozhe. Seryj hodil po  dvoru i  pryatal  den'gi  v  korov'i
lepeshki, chtoby nikto ne dogadalsya. A tetya Varya, ih  mat', zalezaya  na pihtu,
krichala Seromu:
     -- Gitlera na tebya net! Stalina na tebya net!
     -- CHto b ty sdohla, staraya, -- ogryzalsya Seryj.
     -- CHto b ty sam poskorej okolel! -- krichala s pihty mat'.
     -- Nu,  kak tut s utra ne pit'? -- ritoricheski sprashivala sebya sestra i
snova hohotala promezhnost'yu.

     subbotnik
     Seryj  otsidel za ubijstvo desyat' let, osvobodilsya, poehal v  Moskvu na
subbotnik.   Seryj   lyubil  prizhigat'   soski   prostitutkam   amerikanskimi
sigaretami.
     -- Devki, -- govoril on prostitutkam, -- vy mne vsyu lyubov' istoptali.
     esenin
     Iz knig bol'she vsego Seryj uvazhal Esenina.
     masony
     Masony poruchili mne  obmanut'  Serogo. Evrei prikazali mne  sdelat'  iz
nego macu. Amerikancy predlozhili mne raschlenit' Serogo.
     YA poluchil mnogo zadanij. Nekotorye iz nih horosho oplachivalis'.
     YA stal agentom mirovogo zagovora protiv Serogo.
     volki
     Serogo  ne  ustraivali  ni  pravye, ni  levye,  ni voennye yastreby,  ni
demokraty.  Emu  nravilis'   britogolovye  fashisty.  Vot   horoshie   rebyata.
Ohotnoryadovcy, pogromshchiki, bol'sheviki. S nimi ne skuchno.
     YA volnovalsya za svoyu  stranu. Mne ne hotelos', chtoby ona prevratilas' v
krovavoe mesivo. Mne  nado bylo ubit'  Serogo. Ubit' Serogo --  kastrirovat'
Rossiyu. Mne nravilas' ideya kastrirovannoj rodiny.

     uvazhenie
     Seryj   ugonyal  avtomobili.   Sluchilos',   prolamyval  golovy  hozyaevam
avtomobilej.
     -- Nu eto tak horosho -- izmyvat'sya!
     Lyudi boyalis' i uvazhali ego.
     tishina
     Seryj pritih.
     kak bystro spasti rossiyu?
     Ran'she,  kogda  v Rossii  zevali,  krestili  rty,  chtoby  chert ne  vlez
vovnutr'.  CHtoby bystro spasti Rossiyu, nuzhno  zanovo krestit' rot.  Krestite
rty!  Krestite  rty! Krestite rty! Krestite rty! Krestite rty! Krestite rty!
Krestite  rty! Krestite  rty! Krestite  rty!  Krestite  rty!  Krestite  rty!
Krestite rty! Seryj lyubil zevat'. On zevnul.
     armiya
     V detstve  Seryj sluzhil v armii i dosluzhilsya do togo, chto ego nakazali.
Tyur'ma luchshe armii, no armiya luchshe tyur'my.
     ravnodushie
     Seryj ochen' ustal. Ustalye lyudi -- ravnodushnyj narod.
     cerkov'
     Seryj  zashel v  cerkov' i v  dushe  pochesalsya.  Seryj perdnul  v cerkvi.
Cerkov' ostalas'. YA tozhe ostalsya.

     banya
     Seryj  ne  lyubit  myt'sya.  On   moetsya  s  trudom.  S  soskov   stekaet
gnoj-yantar'-smola.
     -- Skol'ko kuskov na rylo? -- bychatsya "sinyaki".
     -- Uηisto.
     -- Nu, togda zaverni!
     V pahu u Serogo zator: uchilki-pedrilki i shkol'nicy-mandovoshki.
     aleksandr ivanovich
     K Seromu prishel Aleksandr Ivanovich.
     -- Seryj, pod容m! Seryj vstal, postoyal.
     dorogi
     Seryj znal, chto doroga -- eto muchenie.
     derevenskaya zhizn'
     -- Sashok, -- skazal Seryj, -- svetaet.
     -- Temneet, -- otvetil muzhik.
     luchshe ne budet
     Seryj  byl  ochen'  podozritel'nym po  zhizni.  On pravil'no delal -- byl
podozritel'nym.
     hleb
     |ti, kotorye prishli, oni zachem prishli? Seryj obnyal  rodinu. No glaz byl
tuhlyj.  Seryj  nespesha  el  hleb.  Emu  zachem  toropit'sya?  Horosho  by  eshche
kogo-nibud' smutit'.

     menty
     Menty popryatalis' v ovrage.  Oni  razdelis' i  razbezhalis'. Nad ovragom
dolgo stoyal zapah sluzhebnogo pota.
     lyubimyj pisatel'
     Russkoe  otnoshenie k slovu provernuto cherez istoricheskuyu myasorubku.  Iz
takogo  farsha mozhno svalyat' lyubuyu kotletu.  Kakomu  slovu eshche veryat na Rusi?
Nikakomu. S drugoj storony, pochti vsyakomu. "YA veryu, chto ya ne veryu,  chto ya ne
veryu..."  -- i  tak  do beskonechnosti, no  eta  cep' obryvaetsya  v  kakoj-to
sluchajnyj moment, i togda, kak s romashkoj: kogda "veryu", kogda "ne veryu".
     YA ne veryu ni odnomu  russkomu slovu: ni  oficial'nomu, ni pechatnomu, ni
oppozicionnomu, ni nezavisimomu, ni bytovomu -- kazhdoe slovo soderzhit v sebe
podvoh, ugrozu, nasilie, opasnost' dlya zhizni. YA nauchen, estestvenno, gor'kim
opytom, no ya nevol'no poddayus' slovu, potomu chto,  kak u vsyakogo russkogo, u
menya toska po nadezhde.
     V  takoj  nelovkoj  situacii,  s  vospalennymi nervnymi  okonchaniyami  ya
izobretayu  dlya sebya sub容ktivno  avtoritetnoe  slovo, kotoroe  stanovitsya so
vremenem  avtoritarnym.  YA ishchu i pytayu ego metodom isklyucheniya iz isklyucheniya:
progonyayu cherez mednye truby, vyvarivayu v kipyatke, proveryayu na zapretnost'  i
razreshennost', sveryayus' s druz'yami, perecherkivayu i voskreshayu. Ili, zabyv obo
vsem, prosto vlyublyayus' v slovo i veryu emu "na slovo".
     U kazhdogo russkogo  est' svoj "lyubimyj pisatel'". Russkij  spit s  nim,
kak  deti -- s  mishkoj. "Lyubimyj pisatel'"  --  eto i  est' to  nerazluchnoe,
obsosannoe  slovo,  chto v Rossii, na pervyj vzglyad, prochnee prochnogo. My  za
"lyubi-

     mogo  pisatelya"  glotku  peregryzem.  My  vozdaem  emu  sverhbiografiyu,
gromozdim  sverhreputaciyu.  Konechno,  luchshe  vsego byt'  gonimym, neponyatym.
Gumilev  sdal  poeticheskij  ekzamen na vechnost'  tol'ko  odnim faktom svoego
rasstrela. No v  osnovnoj  intelligentskij ikonostasnyj nabor  MCAP  on  vse
ravno ne voshel.
     MCAP odno vremya byl sil'nee  krylatyh  raket. MCAP prinimali na kolenyah
kak prosfiru. |to byla bol'shaya pushistaya  koshka -- MCAP-carap. Nemnozhko,  kak
vidno   teper',   siamskaya   i  isterichnaya.  MCAP-cennosti  stali   kogda-to
fortom-liberti i dlya menya, o chem ne zhaleyu. S MCAPom mog konkurirovat' tol'ko
Nabokov  blagodarya  ideal'nomu  esteticheskomu  nonkomformizmu   i  absolyutno
neprohodimoj, po starym mezhdunarodnym, a takzhe sovetskim merkam, "Lolite".
     Nabokov  byl u nas  obozhestvlen  podpol'no, v katakombah. Pozzhe ya i sam
prinyal uchastie v  "nabokovizacii"  vsej strany, sostaviv  ego chetyrehtomnik,
vyshedshij tirazhom ekzemplyarov. Nas tyanet, kak na padal', na "kul't lichnosti".
Slovo Nabokova stalo sakral'nym, nesmotrya na soprotivlenie ochevidnosti. Esli
lyubit' -- to "bez izvilin", inache ne russkoe eto delo.
     "Lyubimyj  pisatel'"  ne  byvaet  golym  korolem.  Mozhet  byt',   eto  i
sostavlyaet sil'nuyu  storonu  russkih,  no  total'naya  lyubov' cherez  odno-dva
pokoleniya nevol'no vzryvaetsya, i uzhe bolee  ne lyubimyj  pisatel'  stanovitsya
sovsem golym i sovsem  nezasluzhenno, kak  snachala Maksim  Gor'kij, a potom i
pafosnyj  MCAP, nad kotorym teper' volen glumit'sya vsyakij prodvinutyj avtor.
U  nas  net toj  komnatnoj  temperatury  kul'tury, pri kotoroj  ne  lopayutsya
kraski, a tol'ko vostorgi i vzryvy na pustom, v obshchem-to, meste.

     dom serogo
     Seryj  ne  lyubit haosa  -- no haos  lyubit  Serogo vo vse dyry. V dome u
Serogo  net  pravil'nogo  vida veshchej.  Oni u nego napolzayut:  veshch'  na veshch'.
Zverski sinego cveta steny. Kover napolzaet na stenu, stena -- na divan, nozh
-- na skatert', sobaka -- na budku,  gryadka -- na luk, ogurcy -- v aromatnyh
pupyryshkah. Lampa  visit krivo,  ikony visyat vverh nogami, zemnoe prityazhenie
-- ne ukaz, vaterpas otmenen, taburetki nerovnye, kalitka pokachnulas', zabor
ruhnul, zuby chernye, vyklyuchatel' otvalilsya, bukvy gnutye, provodka iskrit, u
vilki net  lozhki.  SHCHekoldy  shchelkayut. Podokonnik potreskalsya. Plitka kolotaya.
Pishchat shkol'nicy-mandavoshki.
     -- Cyc, yunye suki!
     Vse na skoruyu  ruku. Dom  neterpeniya.  Postroit' vse nerovno -- bol'shaya
zabota. Seryj spravilsya, blyad', no ustal, on teper' otdyhaet.
     seryj -- bogatyj
     Seryj  reshil  byt' bogatym.  Ukral  den'gi, postroil sebe Gastronom.  V
Gastronome prodavalis' raznye produkty. On dokupil Galantereyu. Ego  posadili
v tyur'mu. Seryj dokupil i tyur'mu.
     paralich voli
     Mozhno obojtis' bez mnogih veshchej.  Mozhno obojtis' bez vsego. Bez papiros
mozhno tozhe obojtis'.
     Hotel li on? On chego-to hotel. No hotel li togo, chego on hotel?

     chlenovreditel'stvo
     Seryj zashel  v  garazh. V  garazhe  viseli starye shiny.  Pahlo  ammiakom.
Avtomobilya  nigde ne bylo vidno. Seryj vzyal s polki  rzhavye kusachki. Otkusil
kusachkami mizinec levoj ruki.
     -- Bol'no! -- Seryj stisnul zuby.
     Zatem --  bezymyannyj  palec.  Zatem -- vse ostal'nye.  On otrezal  sebe
ruku, potom dve nogi. Kogda Seryj  poshel postupat' v Moskovskij universitet,
v priemnoj komissii emu skazali, chto u  lyudej bez treh konechnostej dokumenty
ne prinimayut.
     bogonosec
     Na  prudu  Seryj povstrechalsya  s  bogonoscem.  Bogonosec --  eto  takoe
zhivotnoe, vrode svin'i.
     seryj na severe
     Seryj vsegda na severe.
     seryj v myle
     Vneshnost' Serogo ravna nulyu.
     -- Razve eto zhizn'? -- skazal Seryj. -- YA em gadost', p'yu gadost'. Vse,
chto  mozhno bylo  unichtozhit',  my  unichtozhili.  My  unichtozhili  sem'yu,  Boga,
tradicii. Nel'zya  skazat', chto  nam  bylo mnogo chto unichtozhat'.  Russkij Bog
kachalsya kak zub, i bol'sheviki ego vyrvali razom.

     klej
     V dome u Serogo nikogda ne bylo kleya. Nevesta s zubami, kovyryaya v nosu,
veshala trusy na  batareyu. Zakatyvala ih special'nym  obrazom. CHtoby  bystree
sohli. Kozyavkami strelyala v Serogo. Radi potehi.
     -- Smeshnaya ty, -- oboronyalsya Seryj.
     sobaki i koshki
     Seryj  priletel k sobakam i stal molodoj.  On zapel  i  pel  dolgo, tak
dolgo, chto zadremal.
     russkaya formula-
     -- Eshche  "SHabli"? -- sprosil  Sasha, kogda  ozhila i  zadvigalas' kartinka
klubnoj zhizni. -- Hotite ustric?
     -- Hochu.
     -- Mne odinakovo protivny  oba: i  Gregori, i Seryj, -- skazal Sasha. --
Nam, molodym, nuzhna otchetlivaya strana. Reshajtes'.
     -- Ne hochu, -- skazal ya.
     -- Ubejte gada!
     -- Sami ubejte.
     -- Vy verite v formulu Rossii?
     -- Tyutchevskuyu?
     -- Net. CHto by vy sdelali s chelovekom, kotoryj vyvel russkuyu formulu- ?
     -- |to nevozmozhno.
     -- A esli vozmozhno?
     -- ZHit' v razgadannoj Rossii? -- YA pokachal golovoj.
     -- Da vy lyubitel'  ostryh oshchushchenij! -- vskrichal Sasha, podlivaya v bokaly
"SHabli".

     -- Net, no presnaya zhizn', takaya, kak vezde, -- ne moe.
     -- Vyvod?
     -- S odnoj storony, ubil by, -- usmehnulsya ya. -- S drugoj...
     -- Drugaya storona menya ne volnuet, -- zametil Sasha.
     -- Vashi ustricy, referent, ochen' vkusnye, -- prodolzhil ya klubnuyu zhizn'.
     lebedinoe ozero
     My vstali  do rassveta,  kogda na nebe  v netronutom  vide  sohranyalas'
zvezdnaya chistota.  Vypili  banku  parnogo  moloka,  s容li  vkusnoj chesnochnoj
kolbasy i --  v  les.  Oblaka  terlis' drug  o druga  predutrennimi  nezhnymi
bokami. Kak zakoldovannye capli, letala krupnaya moshkara.  CHernye elki  pahli
rastitel'nym  schast'em. Prostoj muzhik  s chudnymi  glazami  vstretilsya nam po
doroge. V rukah on derzhal malen'kuyu sterlyad' s umnym licom.
     -- Gde pojmal?
     -- Na Lebedinom ozere.
     Nagruzhennye gribami i buketami, my s Serym peremignulis', pobezhali i --
zabludilis'.  Aukalis'  do hripoty.  Na schast'e, Nyurka shla topit'sya, poluchiv
dvojku  po  risovaniyu.  My   s  uvazheniem  otneslis'  k  resheniyu  zarevannoj
pyatiklassnicy.
     -- Dyaden'ki! -- s nadezhdoj sprosila Nyurka. -- Vy umeete myaukat'?
     -- Net, -- razveli my rukami.
     Seryj  razdvinul grozdi ryabiny: eto bylo samoe  uzkoe i samoe  krasivoe
ozero v mire. Nyurka  bystro razdelas' i  v  odnom rvanom lifchike  kinulas' v
vodu. V kostyumah Adama, bez akvalangov, my s Serym polezli spasat' ee dushu.

     ya ne dumayu
     Otkuda beretsya bezmernoe samomnenie?  Net, pozhaluj,  ni odnogo russkogo
cheloveka, kotoryj by ne schital Rossiyu pervoj stranoj.
     tak nel'zya
     "|to nevozmozhno"  --  formula  Evropy.  Ot  francuzov:  "Se  n'est  pas
possible" do polyakov: "To nemozliwe". U nih tam rycarstvo samoogranicheniya. I
dazhe hohol potyanulsya za rycarstvom:
     -- YA tozhe rycar'. I nash Gogol' -- rycar'. On otomstil za vashu okkupaciyu
strashnoj mest'yu i mertvymi dushami.
     Novost'. Hohol vstal u kraya Evropy, a ne s nashego kraya.
     U russkih "eto nevozmozhno" imeet drugoj smysl. Nevozmozhno -- znachit "ne
poluchaetsya sdelat' to,  chto hochetsya". Dlya Zapada "nevozmozhno" znachit perehod
granicy samoidentifikacii. Samoistreblenie. Dlya Serogo vse vozmozhno.
     Raspad vneshnih zapretov proizoshel ochen' bystro i nezametno. Po skorosti
izbavleniya  ot tabu  Rossiya  za poslednie  desyat'  let  proshla  distanciyu  v
neskol'ko  stoletij.  Byli  nezametno  otmeneny  ne  tol'ko   sovetskie,  no
tradicionno russkie zaprety.
     "Bandit" -- laskovoe imya.
     Zapad okazalsya v oboronitel'noj pozicii. Sila Zapada -- v nestandartnyh
resheniyah. Russkij v  sushchnosti priderzhivaetsya  lomovogo razvitiya. YA chto-to ne
pripomnyu,  chtoby russkij pridumal v poslednee vremya chto-nibud'  poleznoe dlya
lyudej. Naprimer, bolee udobnuyu formu

     durshlaga ili novyj tip velosipeda. U nego ne pridumyvaetsya.
     Evropa akrobaticheski gibka.
     intelligenciya
     Pora  podvesti predvaritel'nye itogi. Cikl  sushchestvovaniya intelligencii
zakonchilsya.   Ona   vypolnila   svoi   zadachi   nastol'ko    blestyashche,   chto
samolikvidirovalas' za nenadobnost'yu.
     Kogda-to  "Vehi"  ee  odernuli.  Tol'ko   odnazhdy  ee  po-nastoyashchemu  i
odernuli.  Vyshlo neskol'ko izdanij  etogo odergivaniya. Nichto  ne izmenilos'.
Razve chto neskol'ko renegatov otkololos'.
     Intelligenciya ostalas' vernoj sebe. Cel'yu ee deyatel'nosti byla zabota o
schast'e  naroda. Teper', kogda  yasno, chto eto schast'e  nikogda ne  nastupit,
deyatel'nost' intelligencii mozhno priznat' blagorodnoj, no ne dal'novidnoj.
     Russkaya  duhovnost'  uhodit v nebesa. V  arhiv  sdayutsya  rulony svetlyh
pomyslov.  Svorachivayutsya v  trubu milliony  stihov,  progressivnyh recenzij,
statej  s  napravleniem. Razorvalos' serdce  poezii,  otkazyvaetsya  rabotat'
pechen'  prozy.  Ostanovilis'  milliony  chasov   kuhonnyh  besed.   Nad  vsem
bessrochnyj  luch  nadezhdy.  Pronzitel'nye  prozhektora  very. Kafel'nye  steny
druzhby.  Trupy  velikih  pisatelej.   Spite  spokojno.  Glubokaya  zamorozka.
Nekrasov. Belinskij. Dobrolyubov. Samye chistye.
     Kakoj svetil'nik razuma ugas! Kakoe serdce bit'sya perestalo!
     Odni svetil'niki. Lampochki peregorelye. Prozektorskaya.  Eshche dolgo budut
izuchat' vnutrennosti nastavni-

     kov. Kovyryat'sya  v ustrojstve. Russkaya kul'tura -- pyatizvezdochnyj morg.
Ne stydno pokazat'. Ustroit' ekskursiyu. Est' chem gordit'sya. Vechnaya pamyat'!
     tovarnyj poezd
     -- Est' strany, -- zadumalsya Seryj, --  gde  lyudi  baldeyut  ot  sil'nyh
rastenij. Mistika Rossii -- v drugom.
     -- Mistika? -- usomnilsya ya.
     -- Ty vhodish' v miliciyu, tebya vstrechayut s cvetami. Priehal zabrat' zhenu
iz roddoma s rebenkom, tebya vstrechayut v shtyki. Bandit darit  tebe shokoladku,
a pervoklassnik otrezaet tebe tupym nozhom yajca.
     -- Zachem? -- sprosil ya.
     -- Ne zadavaj v Rossii etot vopros, -- skazal Seryj. -- Esli ty odnazhdy
poluchish' na nego otvet, etoj strany ne stanet.
     -- Parol': nehilost'? -- sprosil ya. Seryj pomorshchilsya.
     --  Russkij  --  beskonechnoe yavlenie. On, kak tovarnyj  poezd, kotorogo
zhdesh' u pereezda, poka on ves' ne projdet.
     pohorony
     Horonili Serogo troe. Dyadya Misha, eshche kto-to i ya.
     -- V grob kladut ne tebya, a tvoyu smert', -- skazal mne kak-to na dosuge
Seryj.

Seryj v poryadke

     rus vizzhashchaya
     Vesnoj, kogda sneg v  Moskve prevrashchaetsya v sochnuyu  gryaz' i blednolicaya
molodezh'  v modnyh tryapkah  vyhodit na dvor porezvit'sya  v sumerkah, ya snova
slyshu udivitel'nyj  russkij  zvuk, nikem eshche  do sih  por  ne opisannyj.  On
voznikaet v vesennem vozduhe takoj zapredel'no vysokoj, pronzitel'noj notoj,
chto emu ne syskat' analoga v zvukovoj kul'ture.
     Kogda russkih devok shchekochesh', oblivaesh' ledyanoj vodoj, podglyadyvaesh' za
nimi, dogonyaesh', sryvaesh' s nih odeyalo ili prosto pugaesh' po-horoshemu, kogda
oni hotyat tebe priglyanut'sya, -- oni vizzhat, kak vizzhali i vstar', drozha vsem
svoim estestvom,  konvul'siruya, vizzhat v bespamyatstve, s otletevshim v kanavu
soznaniem. Vizzhat' ne vyuchish'sya, eto s rozhdeniya, vizgom ne  ovladet', on  --
ot   nevladeniya  soboj.  Vizgi   vyryvayutsya   sovershenno  neproizvol'no,   s
neslyhannoj siloj, sravnimoj razve tol'ko s fontanom kita. Oni porazhayut menya
svoej  ekstremistskoj arhaikoj.  Vizg  --  htonicheskoe  obrazovanie. V oboih
smyslah slova "obrazovanie".
     Malen'kie devochki vizzhat, vidya dohluyu mysh'. S malen'kimi devochkami  vse
yasno -- ih vizg odnomeren. No chem

     dal'she, tem  bol'she  dvusmyslennosti  v  uchashchennom  serdcebienii. Devki
vizgom otzyvayutsya na lyubovnoe primenenie sily. Zamuzhnie zhenshchiny ne vizzhat --
im uzhe vse ravno.
     Vizgi  devok rozhdayutsya ot  ispuga, perehodyashchego  v  naslazhdenie,  i  ot
naslazhdeniya, perehodyashchego v  ispug, -- iznachal'naya ambivalentnost'  russkogo
zhelaniya. Vizgami zazyvayut, vizgami otpugivayut. |to burnoe  ob座asnenie skoree
ne  v chuvstvah  --  v  instinktah. Vizg -- dokul'turnaya  model'  "oboronki",
pervobytnoe  pereraspredelenie strastej. Vizgi --  holodnoe  oruzhie  russkih
devok.  Oni paralizuyut  agressora, kak  ukus afrikanskoj  yashchericy.  Vizgi --
raspechatannaya strast'  russkih  devok. Kogda devka vizzhit, na nej net  lica,
vse lico  v vizg uhodit i vizgom  stanovitsya. Vizgi pronosyatsya po strane kak
cepnaya  reakciya,  gormonal'nyj  vzryv,  svyazka   russkoj  istorii,  estafeta
devich'ih pokolenij, pereklichka stoletij. V Rossii vizgi sil'nej rok-n-rolla.
     Tonok led russkoj bytovoj kul'tury. Po nemu luchshe ne hodit',  i stupat'
na nego ne nado; na nego luchshe  lyubovat'sya pri chtenii knig, stoya na  beregu.
Vizg probivaet  izolyatory  vospitaniya,  horoshego  tona,  blagorodnyh  maner,
urokov muzyki, tancev,  tennisa,  inostrannyh  yazykov. Dazhe v samyh  horoshih
sem'yah  vizgi  izgonyayutsya,  no   ne   izzhivayutsya.  Universitetskie  devushki,
filologichki i zhurnalistki, v  nedrah svoih gumanitarnyh dush  hranyat vernost'
vizgu.  Vizgi  -- eto principial'naya nevozmozhnost'  kontrolya nad  soboj  kak
poverhnostno  okul'turennoj   telesnoj   massoj,  torzhestvo  psihodelicheskoj
raspushchennosti nad obankrotivshimsya prosveshcheniem.
     Vizg -- tol'ko vidimaya  chast' ajsberga,  simptom obshchego sostoyaniya dushi,
ohvachennoj  vechnoj  panikoj.  V  sushchnosti,  eto zhivotnyj priznak  social'noj
nezashchishchennosti,

     ozhidanie  presledovaniya,  gotovnost'  k  predel'nomu   soprotivleniyu  i
odnovremenno kromeshnaya bespomoshchnost'.  Pod  vodoj ostayutsya morskie  chudishcha i
shevelenie    vodoroslej.   Vizg    --    voleiz座avlenie   nochnogo   koshmara,
vyplesnuvshegosya  v  yav',  volnami   idushchaya  opasnost'.  Vizg   --  priznanie
ischerpannosti slovarnogo zapasa, normativnogo i dazhe vovse ne normativnogo.
     Kogda dumaesh' o Rossii,  slyshatsya vizgi. Vot  chego net za granicej, tak
eto vizgov. Tishina. Davno  otvizzhali francuzskie devki.  Ne slyshno bol'she na
Britanskih  ostrovah vizgov anglijskih  devok. Vot uzhe  ital'yanki  perestali
vizzhat'.  Dazhe  v  samyh otdalennyh sicilijskih derevnyah  ital'yanskie  devki
pereshli  na kriki  i dikij  hohot.  To  zhe  samoe mozhno skazat' i o pol'skih
devkah. No  eto  -- Evropa. Tam  disciplina. Tam  samoogranichenie.  No  esli
poehat' v afrikanskuyu, meksikanskuyu ili nepal'skuyu derevnyu -- tam tozhe ploho
s vizgami. Ne vizzhat. Kak zhe  tak?  Vrode by  dolzhny vizzhat', a ne vizzhat. YA
hodil, special'no  prislushivalsya  -- ne vizzhat. Bedno, s primusom,  zhivut  v
afrikanskoj  glushi -- a devki ne vizzhat. Ili, mozhet byt', kolonializm  po ih
vizgam tankom proshelsya?
     Tak vot v chem nasha  planetarnaya samobytnost' -- v vizge. Russkie  devki
vizzhat, kak rezanye. No ih i v samom dele rezhut. Oni vizzhat, kogda ih rezhut.
Ih  muchayut,  puhlen'kih,   blednen'kih,  s  kosoj,  brovastyh,   shchekastyh  i
pankoobraznyh,  ih rezhut,  rezhut, prizhigayut zhelezom,  ih rezhut, im  zalivayut
zhidkoe   olovo  v   dyrki,  rtut'   zalivayut,  ih  poryat,  malen'kih  devok,
shkol'nic-otlichnic, dvoechnic rezhut, komsomolok rezhut, ona  podmahivaet  -- ee
eshche pushche rezhut, do kostej rezhut, nogi rezhut, ona ne  dala -- ee snova rezhut,
zhivot  rezhut,  grudi  srezayut,  suhozhiliya  i  gorlo  pererezayut, shcheki rezhut,
vysokih devok rezhut, statnyh devok, kosmonav-

     tok  rezhut,  kuhonnymi  nozhami,  estafetu  devich'ih  pokolenij   rezhut,
kinzhalami rezhut, britvami, zatochennymi finkami rezhut, sibirskih devok rezhut,
politicheskih devok rezhut, pulemetchic i  pianistok  rezhut, sedyh devok rezhut,
yunyh  greshnic  rezhut,  vladivostokskih devok rezhut,  melko-sisyastyh  rezhut i
krupnosisyastyh rezhut, razutyh  rezhut, kto nogi  ploho breet --  teh rezhut, i
kto ne breet  -- teh rezhut, kto zuby ne chistit -- rezhut, i  kto horosho  nogi
breet --  teh osobenno sil'no rezhut,  v yamah  rezhut,  na  skotnyh  dvorah, v
krematorii rezhut,  u  shurina  na  imeninah  rezhut,  a  shurin  stoit,  rukami
razvodit,  a devok  rezhut, vizzhit nevesta s  zubami, vizzhit  i b'etsya, a ee,
suku, rezhut,  sester,  plemyannic,  svoyachenic rezhut, dvoryanskih krovej  devok
rezhut, rusyh devok i umnyh devok, v  trusikah  devok i bez trusikov devok, v
platochkah v zelenyj goroshek  --  rezhut, v shortikah i v  norkah bogatyh devok
rezhut, vseh rezhut i rezhut, YAroslavnu v Putivle rezhut, nevestu Pushkina rezhut,
docherej intelligencii rezhut,  moyu nevestu  s  zubami  rezhut, oni vizzhat,  na
holode vizzhat, na svezhem vozduhe russkoj derevni, na  molodoj  mesyac vizzhat,
na strashnye kusty vizzhat, na krasivyh pacanov vizzhat, cherez koster prygayut i
vizzhat,  naperegonki begut i vizzhat, na golyh muzhikov s  vilami vizzhat, a ih
vse  bol'she   rezhut,   ih  sovsem  uzhe  rezhut.  Zachem  devok  rezhut?   Komu,
sprashivaetsya, kakoe delo, chto  ih rezhut? Raz oni vizzhat --  ih rezhut, a  tak
zhe, vyhodit, naoborot. Vizgi -- dominanta derevenskih istericheskih strastej,
no  Moskva nedarom "bol'shaya derevnya", i ee  bezvremennaya sut'  prostupaet  v
devich'ih  vizgah  na fone  Makdonal'dsov  i  elektronnyh  tablo.  V  Pitere,
Smolenske, u kazahskoj granicy -- po vsej strane vizzhat rezanye devki.
     Skol'ko eshche  ostalos'  vizzhat'  russkim  devkam? Neponyatna  glubina  ih
zhivotnyh vizgov. Smolknut vizgi -- is-

     syaknet russkaya dusha. Zakroetsya poslednyaya  stranica moej enciklopedii. V
biblejskoj kul'ture vnachale bylo Slovo, na Rusi -- vizg.
     detstvo, otrochestvo, yunost'
     Mama myla Serogo. Seryj  myl kuklu.  Kukla byla Petrom Pervym, muzhchinoj
vysokogo rosta.
     -- Mama, -- sprosil Seryj, -- chto takoe byt' russkim?
     --  Zapad  est'  Zapad,  Vostok  est' Vostok,  --  veselo,  po-molodomu
zagovorila mama, stiraya pot so lba, -- i vmeste im ne sojtis'.
     -- Ne sojtis'! -- v svoyu ochered' obradovalsya Seryj.
     -- Sojtis'! Sojtis'! -- reshitel'no vozrazila mama. -- Kipling ne  prav.
Vostok i Zapad soshlis' v Rossii.
     -- Zachem? -- nahmurilsya Seryj.
     -- CHto "zachem"? -- ne ponyala mama.
     -- Na hrena oni soshlis' v Rossii? -- Kraska brosilas' Seromu v lico.
     -- Ty  chto? Ty chto? -- izumilas' mama. -- Rossiya est' velikij i cel'nyj
Vostoko-Zapad po zamyslu Bozh'emu i -- neudavshijsya spotykach, Zapado-Vostok po
faktu, po empiricheskomu napolneniyu.
     -- A vdrug eto stereotip? -- ispugalsya Seryj.
     --  Ne  nado  boyat'sya,  -- myagko  vozrazila mama. --  My  zhivem  v mire
pobedivshego stereotipa.
     -- Ot  opisaniya nacional'nogo  haraktera do  fashizma  --  odin shag,  --
grustno skazal Seryj.
     -- Znayu.
     Oni pomolchali.
     -- Nu, vstavaj! -- skomandovala mama. -- Davaj myt' spinu i zhivot.

     Seryj vstal, derzha Petra Pervogo za ruku.
     -- Kak ty  vyros! -- smutilas'  mama, osmotrev telo syna. -- Ty vyros i
vozmuzhal.
     -- Luchshe nas tol'ko Bog, -- so smeshkom zametil Seryj.
     -- Russkij narod -- bogonosec, -- skazala mama. -- CHto eto znachit?
     -- Net takogo izlishestva, na kotoroe byli by nesposobny russkie muzhchiny
i  zhenshchiny, kogda oni berutsya utverzhdat' svoyu svobodnuyu  lichnost', -- skazal
Seryj. -- Menya ne  zastavish' pristegnut'  remen'  v  mashine.  Pristegivat'sya
vhodit v moe predstavlenie o trusosti.
     --  Pochemu nemcy nazyvayut nas russkimi svin'yami? -- sprosila mama. -- A
ved' my v samom dele svin'i.  Nechistoplotnye, neblagodarnye svin'i, synochka!
U russkih gryaznaya dusha?
     -- Naprotiv: mir slishkom gryazen dlya russkogo.
     -- Kto-to, ne  pomnyu, kto, skazal, chto russkij naklonyaetsya k supu, a ne
podnosit lozhku  ko  rtu. On zaiskivaet  pered  supom. On  presmykaetsya pered
supom.
     --  Russkij sklonen k zaimstvovaniyam,  -- skazal  Seryj. -- On  -- sama
vospriimchivost'.
     -- Russkaya istina vyvedena za predely russkogo  cheloveka. Ona ne v nem,
a gde-to tam. -- Mama podnyala glaza k potolku.
     -- Bog sozdal russkogo  dlya  nravouchitel'nogo primera. Russkie v  metro
smotryatsya tak, kak budto vyprygnuli iz sebya.
     -- "Nichego" -- na samom dele glavnoe russkoe slovo. |to ustupka vechnomu
porazheniyu.
     -- A vdrug i eto stereotip? -- snova ispugalsya Seryj.
     --  Russkimi  ne  stanovyatsya,  synok,  --  skazala  mama.  --  Russkimi
rozhdayutsya.

     -- Kak eto? Kak eto? -- nedoumeval Seryj.
     -- Sprosi svoego otca, -- suho skazala mama, namylivaya golovu Serogo.
     --  On  ne otvetit, -- ubezhdenno  skazal Seryj.  -- On  lezhit  p'yanyj v
kanave. Na ogorode. Pod zaborom.
     -- On umret pod zaborom, a poka on uehal v komandirovku.
     -- Nash papa -- razvedchik?
     -- Nash papa -- Genshtab.
     -- YA gorzhus' svoim papoj, -- skazal Seryj.
     -- On protrezveet i  otvetit, -- mashinal'no skazala mama. --  Pochemu ty
ne moesh'  ushi?  U  nas,  russkih,  ushi vyrabatyvayut bol'shoe kolichestvo sery.
Russkie ushi nado myt' kazhdyj den'. My -- velikaya strana.
     -- On ne protrezveet, -- nahmurilsya Seryj.
     -- Da  zdravstvuet, synok moj,  Rossiya! --  skazala mama. -- Net v mire
prekrasnej strany.
     -- Verno, -- gluboko vzdohnul syn.
     -- Vot govoryat, -- podhvatila mama, -- chto  u nas dorogi plohie. A delo
ne v dorogah,  a v klimate.  Ni odno  dorozhnoe  pokrytie ne  vyderzhivaet, --
dobavila ona s gordost'yu.
     -- Da i voobshche, -- skazal Seryj, podnimaya golovu, -- v russkom cheloveke
vazhna ne forma, vazhno soderzhanie.
     --  Russkij chelovek sostoit ves' iz soderzhaniya, -- vozrazila mama. -- U
nego forma otsutstvuet.
     -- A kak zhe telo?
     -- Vidimost'. U russkogo cheloveka net tela.
     -- Postoj, -- Seryj namorshchil lob. -- CHto ty sejchas konkretno moesh'?
     -- YA moyu tvoe zhiznennoe soderzhanie, -- nevozmutimo
     skazala mama.

     -- Ponyal!  -- obradovalsya Seryj. -- Teper' ya  ponyal, pochemu vse russkie
tetki takie tolstye.
     --  Oni  polny  zhiznennogo  soderzhaniya,  --  skazala  mama. --  Im  eto
soderzhanie nikak ne unyat'.
     -- Znaesh', kakaya u menya  mechta? --  soshchurilsya  syn.  --  YA, kogda stanu
bol'shim, zajmus' podrobnym opisaniem  russkogo  cheloveka.  My nakonec dolzhny
zanyat'sya svoim samoopredeleniem.
     --  Mysl' sama  po sebe neploha, -- soglasilas'  mama. -- No  vot beda.
Russkij chelovek neopisuem, -- ona razvela rukami. -- V etom ego  otlichie  ot
drugih nacional'nostej.
     -- YA boyus'  tol'ko, -- prodolzhal strastno Seryj, ne slushaya mamu, -- kak
by iz etogo ne poluchilos' torzhestvo stereotipa.
     -- Tol'ko duraki schitayut stereotip brannym slovom.
     -- Verno! -- obradovalsya syn. -- YA ves' goryu zhelaniem posluzhit' russkim
lyudyam v novom tysyacheletii. YA hochu vyvesti formulu russkoj dushi.
     -- Dlya etogo  nado  mnogo ezdit' po  strane, -- skazala mama.  --  Nado
ob容hat' Rossiyu vdol' i poperek.
     -- YA ob容du! -- vskrichal Seryj. -- I tebya voz'mu vmeste s soboj.
     -- Kak zdorovo! Tol'ko ya ne poedu! YA uzhe stara, mne pora na pokoj.
     -- Pokoj nam tol'ko snitsya, -- otshutilsya Seryj.
     -- Nu-ka, davaj myt' nashi dorogie konechnosti! -- prikazala mama.
     Seryj podnyal nogu, derzha Petra Pervogo za ruku.
     --  Vot  chego russkie ne znayut, --  skazala  mama, pokosivshis' na Petra
Pervogo, -- tak eto sobstvennoj istorii. Vot kogda on rodilsya? Kogda umer?
     -- Rodilsya kogda, ne znayu, a umer v godu.

     -- I chem on byl znamenit? -- podlila mama maslo v ogon'.
     -- Oj, mamochka! -- skazal Seryj. --  Nu  i vopros ty mne zadala! U  nas
eshche istoriya ne nachalas'.
     -- A po-moemu, uzhe konchilas', -- nedobro usmehnulas' mat'.
     -- Ne skazhi! -- vstrepenulsya syn. -- Russkie eshche vsem pokazhut.
     -- Da, nas boyatsya, i za delo! -- skazala mat'. -- I pust' boyatsya! My im
vsem pokazhem. A eto chto u tebya?
     -- Ssadina. S gorki upal.
     bum
     Ne  uspel ya ubit' Serogo,  kak vse  izby stali kirpichnymi. Nekotorye iz
nih  prevratilis' v  neboskreby.  Impotenty stali lyubovnikami.  V kratchajshie
sroki postroili  Dneproges.  Zazhglis' milliony lampochek Il'icha, dazhe  v  teh
mestah,  gde ih  ne  zhdali.  Severnye  reki  sami po  sebe povernuli vspyat'.
Killery  ushli  v monahi; killershi --  v  medsestry. Zdravoohranenie dostiglo
vysot. Russkie rvanulis' v  banki otkryvat'  lichnye scheta. U  nih  skopilos'
stol'ko  deneg,  chto  oni  stali pomogat'  produktami i  shirpotrebom  Indii,
Indonezii, Angole, Peru. Osvoboditel'nye  dvizheniya  zahlestnuli  mir. Afrika
poshla  po  russkomu  puti.  Vozdvigli   mordovskie  lagerya   dlya  shpionov  i
inostrancev.  Nachalis'  pokazatel'nye processy. Posle dolgoj  krovavoj vojny
pobedili Gitlera.  Zahvatili Vostochnuyu  Evropu.  Prosveshchenie  udalos'. Zemlyu
nakonec otdali narodu. Na  pticeferme  "Mayak" byl vyrashchen  eksperimental'nyj
vechnyj gus', kotoryj  posle  togo,  kak ego upotrebyat v pishchu, voskresaet  iz
obglodannyh kostej, zavernutyh v skatert', po kriku: -- Gus', pod' syudy!

     zoofiliya
     U vseh nevesty kak nevesty, a u moej -- pizda pohozha na sobach'yu. CHetyre
pary  soskov,  sherst'  tigrista,  nos  priplyushchen.  Po  utram krutitsya  pered
zerkalom v odnih francuzskih trusah.  Otkryto govorit muzhchinam o nastuplenii
menstruacii,  no  ne chasto  pol'zuetsya  prokladkami,  otchego pol  v  komnate
zakapan  krov'yu.  Pochti  kazhdyj  vtoroj  ( %)  russkij  hozyain sobak i  ,  %
vladel'cev koshek vstupayut so svoimi zhivotnymi v  polovye otnosheniya. ZHivotnye
ne  tol'ko priglashayutsya v  svideteli dlya vozbuzhdeniya ploti.  Oni -- aktivnye
souchastniki  supruzheskoj  ebli.  Oni lizhut,  sosut,  rascarapyvayut  do krovi
genitalii hozyaek i  hozyaev, kotorye, po  russkoj tradicii, nazyvayut sebya pri
etom  ih  "mamami"  i  "papami".  Byvayut   sluchai,  kogda  vozbuzhdennyj  pes
otkusyvaet  huj svoemu hozyainu. Po milicejskoj sekretnoj statistike eto chashche
vsego proishodit v Nizhnem Novgorode.  V  oblasti  zoofilii Rossiya  b'et  vse
rekordy. Dlya primera, SSHA sil'no otstayut, nahodyatsya na -om meste, Franciya --
na -em, Angliya -- na -om. Na  vtorom meste, serebryanym  prizerom po zoofilii
-- Sejshel'skie ostrova. Tam sobak posle traha upotreblyayut v pishchu prakticheski
v syrom vide.
     tanec "da"
     Mne popalsya  amerikanec,  bol'shoj vrag Rossii. Vse emu ne nravilos'. My
gulyali  v lesu. Emu hotelos' privesti Rossiyu k nravstvennomu znamenatelyu ili
-- unichtozhit'.
     -- U Rossii nravstvennost' ne  dolzhna otlichat'sya  ot drugih  stran,  --
skazal mne Gregori na progulke.
     -- No ona tol'ko-tol'ko nachala svoj put' v civiliza-

     ciyu. Eshche vchera zdes' bylo mertvoe mesto. Daj ej vremya.
     -- Ne dam.
     YA ne vyderzhal i  pustilsya  na  lesnoj dorozhke tancevat' pered nim tanec
"Da":
     Da, ya lyublyu vse eto.
     Ryzhiki.
     Rybku.
     Vodku.
     SHashlyk po-karski.
     Da.
     Oficianta Vasyu.
     Ne obizhajte.
     Lyublyu.
     Da.
     Gregori s podozreniem stal smotret' na menya, tancuyushchego tanec "Da".
     zato
     Russkij  gosudarstvennyj poryadok,  pridya  v protivorechie  so vnutrennim
haosom, kak pravilo, vyzyvaet ocherednuyu porciyu samoedstva  (my  i est' samye
nastoyashchie samoedy).
     bobrujsk
     Seryj  nikogda ne byl  v Bobrujske.  YA tozhe  v Bobrujske  ne byl  i  ne
stremlyus'. Bobrujskom bol'she, Bobrujskom men'she -- kakaya raznica. No  Seryj,
dazhe ne buduchi  vhozhim  v Bobrujsk, -- organizator Bobrujska, ego hranitel',
oberegatel'  ot eresi melkih del.  Dovody v pol'zu Rossii, razumeetsya, est'.
Rossiya,  konechno,  bezrukaya  dura.  Bobrujsk   sozdan  ne  dlya  togo,  chtoby
vydumyvat' udobnuyu  mashinku  dlya  protiraniya ovoshchej,  on  vyal v  izobretenii
shtopora, no za-

     to  Bobrujsk  imeet  svyatyni  i  mnogo   yarkih  talantov:  muzykal'nyh,
akterskih, pisatel'skih. CHem bezdarnee  i mutnee bobrujskaya obshchaya massa, chem
gnilee  kartoshka  na bobrujskih polyah, tem bol'she Bobrujsk plodit uchenyh, on
gotov zavalit' imi ves' mir.
     -- Nu, vot i vse, -- poter ruki Sasha. -- Pomer Seryj. A vy boyalis'.
     tri sestry
     -- Priehav  v  Rossiyu,  Ekaterina obzavelas' mebel'yu. Odnazhdy v Amerike
mne  rasskazali, chto  "Vog" ne posmel opublikovat' fotografii etoj  ebushchejsya
mebeli na svoih stranicah.
     --  CHto  by  ni govorila  Ekaterina o  tom,  chto Rossiya  -- evropejskaya
derzhava, Pushkin prav: nahozhdenie Rossii v Evrope -- oshibka geografii.
     -- Rossiya voobshche opechatka.
     -- Ne strana, a bezdonnaya pizda.
     -- Zdravstvuj, snotvornoe!
     -- Ostan'sya Ekaterina v Evrope, ona by ne pisala slovo "eshche" s chetyr'mya
orfograficheskimi oshibkami -- ischo.
     -- YA tozhe hochu ischo.
     -- Ona sbesilas' ne potomu, chto byla nimfomankoj, a potomu chto v Rossii
zhenshchinam strashno hochetsya ebat'sya. Ob etom  isklyuchitel'nom yavlenii pisali vse
puteshestvenniki, vklyuchaya madam de Stal'.
     -- Russkij klimat davit na klitor.
     -- Pochemu v Rossii vse tak besstyzhe ustroeno?
     -- Kislotno i depressivno...
     -- U nas nichego ne bylo, no u nas,  kazhetsya,  byla sovest'. My poteryali
sovest'.

     -- Persiki! Kak horosho byt' bessovestnoj...
     -- Russkoe  naselenie  ne tol'ko  otlichno ot evropejcev,  no radikal'no
protivopolozhno Evrope.
     --  Esli  my ne oni, to -- kto? My -- ne Aziya. Ne ssy,  sestra, ne snyav
trusy. Nu, pozhalujsta.
     --  Nas takzhe trudno nazvat' evrazijcami. My ne soedinyaem dve kul'tury,
a vnutrenne  vrazhdebny  obeim. S  bol'shim osnovaniem  mozhno skazat', chto nas
net.
     -- My -- ontologicheskoe "nichto". CHistyj produkt. Zefir v shokolade.
     --   Stremlenie   opredelit'   nash   zefir   vyzvano   ne   filosofskoj
neudovletvorennost'yu, a nasushchnymi voprosami samooborony.  Kak zashchitit'sya  ot
samoj sebya, esli ty russkaya?
     -- YA podumala sejchas, sestry, chto esli  russkij  -- mochilo samogo sebya,
znachit, takova sud'ba i  prihot'. Monten' utverzhdal, chto kazhdyj  imeet pravo
na samounichtozhenie.
     -- Russkie unichtozhayut samih sebya kak bol'shimi statisticheskimi porciyami,
tak i poodinochke, no ne otdayut sebe v etom otcheta, im kazhetsya, naprotiv, chto
oni sebya ne unichtozhayut.
     -- Esh'te tort! Pomimo samorazrusheniya,  my  proizvodim eshche i razrushenie,
unichtozhaem to, chem my  ne yavlyaemsya  i chto nam ne prinadlezhit.  Inostrancy ne
mogut  sebe  predstavit',   chto  byvayut  takie  lyudi,  kotorye  zatocheny  na
samounichtozhenie, no ob etom ne dogadyvayutsya.
     --  Tem bolee chto vneshne my  otchasti pohozhi na evropejcev: u  nas belye
grudi.
     -- No u nas zheltye pyatki.
     -- Da. Nikto ne zametil  nashi zheltye pyatki. U nas belye grudi i zheltye,
kitajskie pyatki.

     -- ZHirnyj tort. YA lyublyu vse zhirnoe: v prirode, v lyudyah, v samoj sebe. YA
hochu byt' ochen' zhirnoj, s  zhirnymi lyazhkami, zhirnoj  spinoj,  zhirnym  yazykom,
zhirnymi, otvislymi skladkami na zhivote.
     --  Belye  grudi -- ne povod dlya brataniya. Konechno,  nekotorye  sosedi,
poznavshie  prelest'  umirat'  ot  russkih   pul',  vyskazyvayutsya  dostatochno
opredelenno i  nepriglyadno,  no dazhe  oni  ne sposobny  skazat'  vsyu pravdu,
potomu chto ee ne vidyat.
     --  Kak mozhet  muzhchina, za  isklyucheniem Dzhojsa, opisat' potoki  zhenskoj
menstruacii? Kak mozhet inostranec  opisat' russkogo, esli  u russkogo drugie
processy v organizme, ne zapadnye i ne vostochnye?
     --  Kogda devushki  zhivut v odnom  dome  i hodyat  v odin  tualet, u  nih
menstruaciya postepenno sinhroniziruetsya i vse nachinaetsya v odin den'.
     -- Gluposti. My prosto shchadim svoe nacional'noe  samosoznanie,  oberegaya
ego ot vragov.
     -- Persiki! My -- glavnye vragi Rossii. Rossiya -- nash glavnyj vrag.
     -- Dazhe lyubya Rossiyu "strannoj lyubov'yu", my ostanavlivaemsya i pryachem etu
pravdu. Inache -- obvinenie v sumasshestvii.
     -- V Rossii net lyubvi. Odni vykidyshi.
     -- YA hochu zhirnoj lyubvi s zhelto-rozovym kremom.
     -- Berezovaya kudryavost', uklonchivost', vyaz', nalichniki, izvorotlivost',
vitievatost'. Nash stil' -- zanoza.
     -- My -- odaliski-nezabudki.
     -- My -- onanistki-rekordistki.
     -- CHaadaev byl  vidnym  kritikom  strany, no posledovatel'nymi byli te,
kto bezhal iz nee, kak Pecherin.
     -- V chem glavnoe nashe otlichie ot vseh prochih lyudej?

     -- Nelyubov' k pryamoj linii.
     -- Persiki! Pora valit' iz Moskvy...
     pozhar
     Seryj otlichilsya na pozhare. No potom emu stalo stydno.
     mama
     Mne  prisnilos':  nevesta  s  zubami vstretilas' s moej mamoj  na  dache
roditelej. Nevesta vela sebya  dostojno, tol'ko  suetilas'. Mne bylo priyatno,
chto ona  suetitsya, no ya smotrel  na  nee maminymi glazami i  ne mog  ponyat',
nravitsya  ona  mne  ili  net.  Nevesta  ne  vladela ne  vilkoj,  ni  chashkoj.
Peredelannaya levsha, ona podala dlya dobavki chaya chashku bez blyudca.
     -- Podayut s blyudcem, -- suho skazala mama.
     Kak vsegda,  mama shpynyala vseh. Ona  ne  ponaslyshke  znala  etiket,  no
pochemu-to ne uchityvala prostye zakony  gostepriimstva. Kogda nevesta kuda-to
skrylas', mama skazala:
     -- Tolkovaya, no suetlivaya. U menya otleglo ot serdca.
     -- No kakaya zhe ona nekrasivaya! Snova zanylo serdce.
     -- Tvoya mama -- grubiyanka, -- promychala nevesta.
     neser'eznoe otnoshenie k zhizni
     -- V chem prelest' Rossii? -- sprosil Seryj.
     -- V burelome? -- zadumalsya ya.
     --  Sam ty -- burelom! Glavnoe -- neser'eznoe otnoshenie  k zhizni. Nemec
-- ser'ezen, francuz -- ser'ezen, ame-

     rikanec -- tozhe, paskuda, ser'ezen. A my -- net. V nas est' ohuitel'naya
neser'eznost'.
     -- Nichego sebe, -- skazal ya. -- A kak zhe vse eti pytki?
     -- Kakie pytki?
     -- Nu, vsya istoriya.
     -- A eto -- nakazanie za neser'eznost'.
     bez imeni
     -- Kak dela?
     -- Nichego.
     S容l.  Moj  brat. Vash dom. Nash klyuch.  God.  Ivanov.  Glaz.  Muzh.  Drug.
Zavtra.
     -- Ivan -- vash drug?
     -- Da, on moj drug.
     -- Ivan -- vash muzh?
     -- Da, on moj muzh.
     Potom.  Ploho.  Mnogo.  Otvechat'.  Horosho.  Magazin.  ZHizn'  potihon'ku
ustakanivalas', vozvrashchayas' v uchebnik russkogo yazyka dlya  inostrancev.  Alla
Ivanovna.  Direktor Doma  uchenyh. Vsemi  komanduet.  Stalin  mestnoj  zhizni.
Otgonyaet ot menya lyudej. Narod. Skromnyj. Nemolodoj. Stesnyaetsya svoih imen.
     -- Kak vas zovut?
     -- A chto?
     -- CHtoby podpisat' knizhku.
     -- A vy tak podpishite, bez imeni.
     -- Nu, horosho.
     oficial'naya rossiya
     Naivnost' pomyslov; sadizm postupkov.

     cinizm
     Pricheshi starushku-mat' s osobym cinizmom.
     slova
     Nikola Ugodnik
     mama
     Solzhenicyn
     ekstremistka tetya ZHenya
     yurodivyj
     Ivan Poddubnyj
     bandit
     Nabokov
     ment
     kabanchik
     evrej
     blyad'
     burlaki na Volge
     francuz
     amerikanskij drug Rossii
     Rasputin
     Ivan Groznyj
     ved'ma
     Gorbachev
     Ivan-durak
     narod
     tatarin
     yaponcy
     step'
     Zaporozhskaya Sech'
     mongol'skoe igo
     bednye lyudi
     Oblomov

     lishnie lyudi
     umilenie
     emigrant
     hitryj russkij
     zloj mal'chik
     pop
     chinovnik
     byurokratiya
     lesopoval
     alhimiya
     makovki
     kasha v golove
     Irina Borisovna
     vodoprovodchik
     soldat
     general
     Vehi
     zavist'
     dushevnye lyudi
     chechen
     halturshchik
     halyavshchik
     otshel'nik
     sozercatel'
     rabochij klass
     skazka
     sovest'
     ubornaya
     Ivan Groznyj -- Seromu
     -- CHto ty tarashchish' guby?
     Ubornaya -- soedinenie Serogo s tualetom.

     Stahanov
     Stahanov -- eto takoe zhivotnoe. Vrode svin'i.
     vodka
     Vodka -- eto takoe zhivotnoe. Vrode svin'i.
     kvas
     -- Kvas -- za nas, -- schital Seryj.
     pushkin i stalin
     Pushkin  -- horosh,  no  Seryj --  luchshe.  Stalin  dolzhen  byt'  sil'nym,
krasivym, neozhidannym. Kak kosmonavt.
     gordost'
     Seryj lyubit, chtoby emu verili na slovo, ostavlyaya  za soboj pravo nikomu
na  slovo ne verit'.  Poetomu  Seryj lyubit  lozungi.  ZHenis', kogda zhenitsya.
Razvodis', kogda razvoditsya. Ne nasiluj sebya.  Nasiluj drugih. Kto poslabee.
Gordost' -- vot  chto  sovershenno otsutstvuet u Serogo. My -- lyudi ne gordye.
Seryj terpit unizheniya s bol'shoj pokornost'yu. Serogo priyatno unizit'.
     detektiv
     Seromu poruchili najti ubijcu.
     -- Lady, -- otvetil Seryj.
     Seryj stal iskat'. On dolgo iskal ubijcu.  V hrushchobah. V drugih mestah.
Na cherdakah. Nakonec on nashel ubijcu.

     -- Zdravstvuj, -- skazal Seryj.
     schast'e
     Seryj  prosnulsya  utrom  sovsem  molodym  chelovekom.  On  pobril  lob i
zatylok, nakachalsya i stal telohranitelem, pobornikom pravoslavnoj monarhii.
     -- Imperiyu razvalili masony, -- skazal Seryj. Masony razveli rukami.
     -- Jes, -- skazali masony. -- |to my.
     nachal'nik
     Seryj  rashlyabanno  sodrognulsya.  Russkie   k.  nachal'niku   ispytyvayut
glubokuyu iskrennyuyu nepriyazn'.
     lyubovnyj roman
     Seryj uvidel devushku i vstal  na  chetyre  lapy. Seryj  udaril  strashnym
udarom poddyh, potom  v  moshonku, potom v sonnuyu  arteriyu. Samarskaya devushka
YUlya imela spinu ot sfinktera do astrala.
     -- Odno udovol'stvie, -- pil vodku Seryj. -- YA knyaz' -- ty knyaginya!
     -- Ty graf -- ya grafinya!
     televizor
     Iz vseh programm  Seryj bol'she vsego lyubil futbol. CHem huzhe igrali, tem
on  bol'she  lyubil futbol. A  zimoj lyubil  muzoboz i hokkej. Hokkej uvazhal. A
tennis ne lyubil. Nado rasshiryat' vnutrennie chelovecheskie vozmozhnosti.
     -- More! -- vozvestil Seryj novyj zakon.

     molodaya gvardiya
     "Skoro opyat' budem veshat'", -- podumalos' Seromu.
     pomojka
     Seryj  byl romantikom, udarivshimsya o  pomojku.  Ot  travmy on zahromal,
zato nashel chistotu zhanra. Narvalsya na  "kolesa" -- stal  vizionerom. Ebnulsya
tak,  chto  uvidel golubuyu  lunu. Rasshibsya o reklamnyj  shchit --  iskry iz glaz
stali ego novym stilem. Potom  iskusstvo konchilos', i Seryj priobrel larek s
pivom.
     Kavkaz
     A vse-taki, nesmotrya na vse porazheniya, my luchshe kavkazcev.
     nalogi
     Seryj znal, chto tetya Dusya platit  nalogi,  no on nikogda  ne videl teti
Dusi.
     strahi
     Seromu prisnilos' (vsyakoe mozhet prisnit'sya), chto on -- staryj.
     -- Nachalas' agoniya, -- skazal Seryj.
     buddizm
     --  Vse  znamenitye  futbolisty  -- buddisty,  vse znamenitye rokery --
buddisty, a ya ostayusya s toboj, rodnaya moya storona, -- zapel Seryj. -- Gondon
-- ne gondola, do Venecii ne doplyvesh'.

     kurochka-ryaba
     Nol'. Nol' -- nol'. Nol'.
     car'
     Car'  -- eto takoe zhivotnoe.  Vrode svin'i. Car' vo vsem vinovat, no on
nash.
     vechnaya zhenstvennost'
     -- Seren'kij!
     -- Ain'ki?
     evrej
     Evrej -- drug  Serogo. U kazhdogo russkogo est' svoj evrej. Evrej -- eto
takoe strashnoe slovo,  chto ego boyatsya dazhe sami evrei. V  russkom  yazyke net
bolee nepriyatnogo slova, chem evrej.
     -- Beregis', pizda i sraka! -- zapel Seryj. -- Edet s Severa ebaka!
     ruchnik
     U Serogo  vse sporitsya, on kirpich kladet na kirpich. Vot -- rastvor. Vot
-- kirpich. Kipit rabota. Seryj mashinam ne doveryaet. On verit svoim rukam. On
-- ruchnik
     yablonya v cvetu
     CHtoby ponyat' Rossiyu, nado  rasslabit'sya. |to primerno tak zhe, kak kogda
tebya b'yut nogami. Rasslab'sya, sovsem

     rasslab'sya,  i ty  uvidish'  yablonyu v  cvetu.  YA  ne znayu  drugoj  takoj
krasoty. CHem sil'nee b'yut, tem yarche yablonevyj svet.
     Antonovka.
     Ty tol'ko ne bojsya.
     V Rossii obeshchali otmenit'  telesnye  nakazaniya. YA  sam  ratoval za  eti
bredni. YA poddavalsya legkomyslennym nastroeniyam. YA zabyl zapah yablok.
     Tol'ko  teper' ya vizhu, chto proschitalsya.  Komu prishla v golovu  bezumnaya
mysl', chto Rossiya dolzhna perestat' kochevryazhit'sya? Ne postradaesh' -- ne budet
zhizni. Sudoroga -- nash impul's.
     CHernyj  peredel  --  zavet otcov.  Rodnye,  bejte!  Prostitutok  --  na
viselicu.  Narkomanov -- chetvertovat'. Piderasov -- na kol. Patriarha -- pod
led! S nami, bratcy, Iisus Hristos.
     Zvezda Bogorodicy! Otnimite skuplennye kvartiry. Ostanovite  dzhipy!  Za
kazhdyj spryatannyj dollar -- po pule! Rabochie, vash klass -- almaz. Pensionery
-- naden'te ordena! Komissary -- vvedite golod!
     Vokrug vragi. Vse  -- vragi. Hochu grazhdanskuyu vojnu! Dajte nam cenzuru.
My -- silachi! Ukraina -- k noge! Tol'ko ptichek Bozh'ih ne obizhajte.
     CHto mozhet  byt'  prekrasnee russkogo zastol'ya?  Nu, razve  chto yablonya v
cvetu. Pod nee uleglis' v travu troe ne opoznannyh mnoyu oficerov. Mezhdu nimi
uselis' v  yablochnyj zapah tri nashih sestry v vesnushkah i v belyh kosynochkah.
Milye!   I  posmotreli  neposredstvenno  svoimi  srednerusskimi  glazami.  S
koryavymi buketami yablochnyh cvetov v rukah. Oficerskij, dolzhno byt', podarok.
I ya tam byl. Zachem? Skoree vsego, iz umileniya.

     makulatura
     U Serogo net granicy. Granica. Granica. Hamstvo. Nedodelannost' Serogo,
neobozhzhenost'. O Rossii i tak slishkom mnogo napisano.
     neskuchnyj sad
     V  Neskuchnom  sadu  Seryj pristal  k francuzskoj zveryushke Sesil',  zhene
francuzskogo posla, i  dazhe  nemnogo poebal ee, ispugav  nozhom. Posle  etogo
sluchaya malen'kaya zhenshchina svoim hodom tronulas' k sebe v rezidenciyu.
     vot
     Nam  s Serym ne nuzhny ni  zhidy, ni eti samye, nikto nam ne nuzhen, krome
nas samih. Seryj pereodelsya v meshchanina.
     -- Mne idet meshchanskoe plat'e, -- govoril Seryj. -- Ono menya ukrashaet.
     peremeny na zapadnom fronte
     Kazhduyu minutu my otstavali na god. Vchera otstali navsegda. Ne toropis'.
Zamedli  shag. Pora  povernut' v druguyu  storonu.  ZHalobnoe budushchee indijskih
obrubkov nam blizhe, rodnee. Ono tak sladostno unizitel'no.
     poslovicy
     -- O, eto rodnoe, -- skazal Seryj.
     -- Ty pomnish': nevesta s zubami uvazhala poslovicy i pela chastushki?

     -- Davaj Rossiyu porvem na kuski, -- skazal Seryj. -- Nu, chego? Ne znayu,
mne nravitsya.
     -- YA lyublyu modnye veshchi, -- otvetila nevesta. -- Obozhayu brillianty.
     sem'ya
     Vse rassypalos'. Vdryzg. Razvalilos'. ZHena. Syn. Snachala kazalos' -- ne
razvalitsya. I tut zhe razvalilos'.
     Vse  -- na soplyah. Vse  napridumano. Kogda net tepla. CHerstvye lyudi.  I
vse razoshlos' po interesam. Razbitoe koryto.
     deti
     Russkie deti hodyat v valenkah do samogo leta. Russkie ochen' perezhivayut,
kogda  ih deti boleyut. Shodyat s uma iz-za kazhdogo pryshchika. No russkie  deti,
dejstvitel'no,  mnogo boleyut.  Oni  boleyut takimi  strashnymi boleznyami,  chto
stanovitsya ne po sebe, kogda prihodish' v detskuyu bol'nicu.
     A potom -- zabyvaesh'.
     Ko vsemu privykaesh'.
     Ko vsemu.
     mashiny
     Russkie ploho vodyat  mashiny.  Odnazhdy  russkie kupili  sebe mnogo novyh
dorogih mashin i sbili  mnogo prohozhih. Sebya  tozhe sbili. Mashiny kazhdyj  den'
vylavlivali v reke. Ot etogo russkie ne stali ezdit'  luchshe. Norovyat mchat'sya
po vstrechnoj. Stalkivayutsya lob v lob.

     Mnogo  naroda  gibnet.  Mnogo   vsego  etogo   russkim   pokazyvayut  po
televizoru.  Gory  trupov.  Russkie kushayut i smotryat.  Trupy  --  eto vsegda
volnuet.
     molodye kozly
     Molodye kozly mechtali byt' krutymi.
     neokonchennyj razgovor
     Mne pozvonil Gregori:
     -- Nado vstretit'sya.
     On  govoril tak vzvolnovanno,  chto  ya podumal: on  prosek naschet nas  s
Sesil'. My vstretilis'.
     -- Starik, -- skazal on. -- Ty znaesh', gde zhivet Sasha?
     --  Ponyatiya ne  imeyu. -- YA  nikogda ne dumal, gde zhivet Sasha.  -- Zachem
tebe?
     --  Da tak, --  skazal  on,  --  prosto  interesno. Ty  ne skazhesh'  ego
telefon?
     Nu kak mne bylo skazat' ego telefon, esli Sasha byl zakonspirirovan?
     -- YA uznayu, -- skazal ya, -- i perezvonyu. Gregori kolebalsya.
     -- YA sdelal, kazhetsya, odno otkrytie, -- nakonec  skromno skazal  on. --
Vrode  kak uravnenie. Esli ono podtverditsya, Rossiyu mozhno schitat' raskolotym
orehom.
     YA vyshel na Sashu.
     --  Strannoe delo, -- skazal ya. -- My  s vami  proveli stol'ko  vremeni
vmeste, a ya dazhe ne znayu, v kakom rajone Moskvy vy zhivete.
     -- Nedaleko ot vas, -- skazal Sasha. -- A chto?
     -- Ili my druzhim, ili my tol'ko po rabote.

     -- Gregori prosil vas uznat' moj adres?
     -- On, kazhetsya, vyvel russkuyu formulu- . Vozmozhen obshchij proekt.
     -- Ponyatno, -- pomrachnel Sasha. -- On vam ee soobshchil?
     --  On derzhit  ee  v sekrete  ot  vseh. Mne pokazalos', chto vy kakim-to
obrazom vklyucheny v etu formulu.
     --  Vy  --  shutnik,  --  usmehnulsya  Sasha.  -- Vozderzhites' ot vstrech s
amerikancem v blizhajshee vremya.
     vagina filippovna
     Kogda vagon  metro  rezko vstal, Vagina Filippovna  pochemu-to podumala,
chto nachalas'  vojna.  Nevestu s zubami my s Serym sdobrili vodkoj,  obmazali
testom, chernoj ikroj, nesmotrya  na dlinnye  volosy. Snachala  Seryj ne  lyubil
carya, potom --  Lenina, potom --  Stalina, potom  sel, otsidel, osvobodilsya.
Narod v vagone reshil, chto vyrubili  svet, nesmotrya na  to,  chto vagon  stoyal
osveshchennyj. Pravda, tusklo osveshchennyj. Kto-to skazal:
     -- Navodnenie.
     -- Da hvatit vam erundu govorit'! -- ogryznulas' Vagina Filippovna.
     Vagina Filippovna szhalas'. Ona ne hotela umirat' pod  vodoj.  K tomu zhe
ee vnimanie bylo prikrepleno k dveryam poezda. Oni byli udivitel'no pohozhi na
dvercy  ee kuhonnyh shkafchikov. Dvercy potihon'ku  nabuhli vodoj.  Ostavalos'
sredstvo probuzhdeniya, no ono ne dejstvovalo.
     -- Daf lu kra. Recept s volosami, -- skazal Seryj.
     -- Net, ch, -- zaupryamilsya ya. -- Luka mne daj.
     -- Blin vy, luk, zima shu, -- skazala nevesta.
     -- Da, ne Monteni my, -- obidelsya ya.
     -- Nakati-ka, ko? -- vpilsya v nee Seryj. -- Pusk!

     Potom  on ne lyubil socializm. CHut'  bylo snova ne  sel.  Potom  polyubil
Prazhskuyu   vesnu.  Potom  nichego  ne  lyubil.   No  pervym  delom  on   lyubil
nravstvennost'.
     patrioty
     Na kryshah sidyat patrioty. Takie slavnye. Takie molodye.
     goluboj "Merezhkovskij"
     Raz  v godu, kogda vo vlazhnyh lesah Britanskoj Gviany rascvetayut cvety,
BAZ. (Bol'shaya  Amerikanskaya Zaya) skladyvaet veshchichki v ryukzachok i vyletaet  v
ekspediciyu.  Za  poslednie chetyre goda ona otkryla chetyrnadcat' vidov  novyh
cvetov  i "Emelej" soobshchila mne, chto esli  najdetsya pyatnadcatyj, to  nazovet
cvetok "Merezhkovskij".
     Istomila ty menya, moya rodina! YA -- ne rab moego naroda. Ot容bis'! Vdrug
v  poslednij  moment, v  iyule, prikatila  BAZ.  s  "Merezhkovskim"  v gorshke.
Goluboj  "Merezhkovskij" vse soboj  zatmil: i nevestu  s zubami, i Sesil',  i
Rossiyu.
     -- Sbegu, -- podumal ya.
     -- Lish' by ne bylo vojny, -- prosheptala mne BAZ.
     sesil v slezah
     Sesil' derzhala golovu Gregori za volosy.
     -- Ne vkladyvajte deneg v  Rossiyu,  -- skazala  otrublennaya  golova. --
Russkie vsegda obmanut. My vmeste upali v obmorok.
     -- Mafiya.

     -- KGB.
     Sesil' pozvonila v slezah.
     -- Gregori pogib, -- skazala ona.
     -- Avariya?
     -- Zakaznoe ubijstvo. Sbila mashina. My zavernuli golovu v celofan.
     -- Gregori byl blizok k razgadke Rossii, -- skazala ona.  --  On kopnul
gluboko.  V den' smerti on zakanchival  rabotu nad  russkoj formuloj- . CHto s
toboj? Ty vzdrognul.
     -- Sovpadenie. YA tozhe poslednee vremya dumal o russkoj formule- .
     -- U vas s Gregori mnogo obshchego. Dazhe zapah kozhi.
     -- Ne otnimaj u menya moj zapah. Gde ego bumagi?
     --  Pohishcheny.   Gregori  schital,  chto  eta  formula  sdelaet  ves'  mir
bezopasnee.
     -- Ty pomnish' formulu?
     -- I ostanovit raspad Rossii. On po-svoemu ochen' lyubil etu stranu.
     -- Ty ne otvetila.
     -- YA ne verila v formulu. YA dazhe smeyalas' nad nim. YA ne hotela, chtoby u
Rossii byla formula. A ty dumaesh', ona est'?
     -- Vo vsyakom sluchae, ego rabota pokazalas' komu-to opasnoj.
     -- Gregori skazal, chto Sasha svyazan so specsluzhbami. YA promolchal.
     -- Ty pochemu molchish'?
     -- On skazal pravdu.
     -- YA tak i dumala. Znachit, ty tozhe?
     -- |to byl edinstvennyj shans vyjti na Serogo.
     -- Durak! -- skazala ona. -- YA uznala, gde zhivet Sasha. Poehali?

     nishtyak
     Mne vsegda hotelos' ponyat' naznachenie mesta, gde zakon ne dlya vseh, a u
kazhdogo  svoj, po individual'nomu polozheniyu, zato  bezzakonie  obshchedostupno.
Nakonec,    blagodarya    provodniku,    sluchilos'   nevozmozhnoe.   Prezrenie
pereplavilos' v  ponimanie.  Te samye kachestva,  kotorye vyzyvali prezrenie,
teper'   umilyali   menya.   CHerez   prezrenie   ya   prishel  k  primireniyu   s
dejstvitel'nost'yu. Ne kak Belinskij, zarazivshis' Gegelem, a  cherez ponimanie
naznacheniya Rossii. |to uzhe horosho.
     vashe bogolyubie
     Beseduya o Svyatom Duhe, my udalilis' s Serym v okop.
     -- CHto zhe ty ne posmotrish' mne v glaza? -- sprosil Seryj.
     YA glyanul.  Almazy.  Zoloto.  Krasota.  V  seredine solnca  lico Serogo.
Veter. Sneg. Teplo, kak v bane. Nesterpimo. Ne mogu smotret'.
     russkaya svin'ya
     S Sesil' my pod容hali  k staromu seromu  domu. Polovinu uzhe  peredelali
novye russkie. Polovina byla kommunalkoj.
     --  |to  tebe  prigoditsya,  --  Sesil'  protyanula mne  krupnokalibernyj
revol'ver.
     -- YA ne bol'shoj lyubitel' strelyat', -- nedovol'no skazal ya, pryacha ego za
poyas.
     Na setke liftovoj shahty visela shuba zhirnoj gryazi. My pozvonili v Sashinu
kvartiru. Razdalsya slabovol'nyj

     zvonok Nikto ne otozvalsya. Nakonec otkryla bezzubaya staruha.
     -- Sasha doma? -- sprosil ya.
     -- Kakaya Sasha? -- podozritel'no sprosila ona.
     -- Zdes' zhivet moj drug Sasha, -- skazal ya kak mozhno bolee bezzabotno.
     -- A vy kem budete?
     -- YA zhe skazal: drugom.
     -- Net u nego takih druzej.
     YA  udaril  ee  rukoyatkoj  stvola  po  temeni.  Ona svalilas'.  Vnezapno
poyavilas'  drugaya  staruha, tozhe bezzubaya. Sesil'  po-francuzski udarila  ee
kablukom v niz zhivota. Ta ruhnula na pol.
     -- Encore une staruha-procentshchina, -- skazala Sesil'. -- Idem.
     Ogromnaya kvartira. CHernyj telefon. Moj telefonnyj nomer, koso zapisanyj
na depressivnoj stene. V glubine kvartiry ogromnaya dver'. Vasil'kovaya, mnogo
raz perekrashennaya. My  tolknulis' tuda. V pustoj komnate, na starom  dubovom
parkete sidel Sasha. El kuricu. Sasha, konechno, byl Sasha, no on byl i ne Sasha.
     -- Znachit, ty -- Seryj? -- skazal ya.
     -- Za znanie nado platit', -- motnul golovoj Seryj.
     -- On pustil nas po lozhnomu  sledu, --  zlobno skazala Sesil',  shvativ
menya za ruku.
     -- Podozhdi, -- skazal ya. -- Skazhi formulu, Seryj!
     -- Russkuyu formulu- ? -- Seryj zahohotal. Brosil kuricu na pol. -- A ty
chto, vse eshche ne dogadyvaesh'sya? My uperlis' drug drugu v glaza
     --  On  i  est'  russkaya  formula- ! --  vypalila Sesil',  ot  volneniya
zagovoriv s grotesknym francuzskim akcentom.

     -- Seryj, -- otgonyaya bred, skazal ya. -- Pochemu ty takaya svin'ya?
     Sasha snova zahohotal:
     --  A ty znaesh', Sesil',  kto poprosil  menya ubit' tvoego amerikanskogo
mudaka?
     -- Poka! -- skazal ya.
     YA otkryl  besporyadochnuyu strel'bu.  Seryj  menyalsya  na  glazah.  On  byl
traktoristom   i   vyezzhal  v  pole  pahat'.  On  byl  CHapaevym,  kit-ryboj,
CHkalovym-CHajkovskim  v  barhatnoj  kurtochke i  prosto  russkoj  literaturoj,
kotoraya, obrushivshis' s neba belym, iskrometnym vodopadom, vyshla iz beregov i
tut  zhe goryacho, po-sobach'i, oblizala unizhennyh i  oskorblennyh. Seryj shel po
zhenskim delam: on byl stopudovoj baboj, on byl Tereshkovoj,  kotoraya bilas' o
sputnik s krikami: CHajka! CHajka! CHajka!  -- posle chego  krupnym planom chajki
horom sprosili Katyushu Mishutinu:
     -- Ty sdala kal na zagranpasport?
     Seryj  byl tonkim deyatelem  i, konechno,  MCAP-cennostyami,  pravoslavnym
batyushkoj,  kushayushchim ikorku,  modnoj pevicej, v  rvanyh  trusah  zapevshej pod
svetomuzyku:
     Samoe gryaznoe v mire, CHernoe more moe.
     YA na sekundu vpal v ekologicheskij  stolbnyak Seryj  s  razmahu byl srazu
vsemi. YA snova vystrelil.  Sesil' zadergalas' na polu. YA promahnulsya. YA ubil
moyu luchshuyu francuzskuyu podrugu. YA rasteryalsya. Kinulsya k nej.  O,  moya boevaya
podruga! Ty pomnish',  kak v Parizhe my s toboj rano utrom volokli moj chemodan
cherez skver k  metro, kogda  ne bylo deneg  na taksi? Ty pomnish', kak v  tom
skvere volnovalis' na vetru platany i cveli temno-krasnye rozy? A tvoya vechno
rozovaya myl'nica, kotoraya, kak u vseh francuzhenok, pah-

     net samshitom?  YA gordilsya tesnym znakomstvom.  Neuzheli  ona tozhe umret,
vmeste s toboj? Prizhal k serdcu:
     -- Sesil'!
     Iz ee vlagalishcha osmotritel'no vysunulas' mysh' s okrovavlennoj shkuroj.
     -- O'revuar, -- probormotala Sesil' so slaboj ulybkoj, -- na tom svete,
kotorogo net.
     Seryj zahohotal.
     YA vystrelil  s  kolena, derzha  stvol dvumya  rukami. Seryj prevratilsya v
reklamnyj  shchit  vdol' dorogi.  Na  shchite  ulybalas'  nevesta s zubami  i bylo
napisano:
     YA TEBE LYUBLYU!
     YA izmolotil pulyami shchit.
     Seryj  stal mnoyu.  YA nikogda  ne  videl samogo sebya v treh izmereniyah i
ispugalsya. YA byl porazitel'no ne pohozh na sebya. Na to predstavlenie, kotoroe
u menya bylo o sebe. YA ne znal, kuda celit'. |to bylo pohozhe na samoubijstvo.
|to bylo nehorosho. YA vystrelil podryad tri raza.
     Seryj umer kakim-to strannym starikom.
     seryj-seryj
     Ni zgi.
     smert'
     Dostignuv  vysokih stupenej duhovnosti,  Seryj s  radost'yu ozhidal  den'
smerti. Byvalo, neterpelivo ter holodnye ruki i podnachival:
     -- CHego tyanesh', kosaya?
     Prosvetlenno,  prinyav  pivka,  Seryj  sidel  u  zagodya  prigotovlennogo
dubovogo groba, sdelannogo sobstvenno-

     ruchno:  on byl iskusen v stolyarnom dele. Davno bylo im otmecheno tyazhelym
kamnem mesto, izbrannoe dlya mogily, u altarnoj steny.
     --  Pokinuv  telo,  dusha  prosiyaet, kak solnce,  -- s vostorgom govoril
Seryj. -- Ona budet s udivleniem smotret' na svoyu smradnuyu temnicu.
     Seryj  nazyval  smert'  vozvrashcheniem ot  mnogoplachevnogo,  boleznennogo
strannichestva v nebesnoe, nemercayushchee otechestvo.
     --  Tam uvidimsya, -- skazal  mne Seryj  i podnyal ruki  k nebu:  --  Tam
luchshe, luchshe, luchshe!
     -- Znachit, russkomu smert' ne strashna?
     -- Smert' greshnika lyuta, -- zametil on.
     Seryj uzhe  ne oglyadyvalsya  na zemlyu.  Rodstvennye  svyazi  dlya  nego  ne
sushchestvovali. On byl v tom sostoyanii nebozhitelej, kogda vse zemnoe odinakovo
dorogo,  bez pristrastij, lish'  postol'ku, poskol'ku nuzhdaetsya v ego pomoshchi,
no ne  privyazyvaet  k  sebe. Odin  zaehavshij  k Seromu  oficer  sprosil,  ne
prikazhet  li on  peredat'  kakoe-nibud'  poruchenie svoim sibirskim rodnym. V
otvet Seryj povel oficera k ikonam i,  s ulybkoj lyubvi glyadya na nih, skazal,
ukazyvaya rukoj:
     -- Vot moi rodnye. A dlya zemnyh rodnyh ya zhivoj mertvec.
     Ego zhizn' byla ezhednevnoj bor'boj s vragom spaseniya. Dlya odoleniya vraga
Seromu prishlos' nesti velichajshie trudy. Post byl stol' strogij, chto tri goda
v  pustyne  Seryj  pitalsya  isklyuchitel'no  otvarom  gor'koj  travy   snitki.
Tysyachednevnye  i tysyachenoshchnye moleniya na kamnyah  byli orudiyami, kotorymi  on
oderzhival pobedu,  no  eti orudiya tyazhelo, boleznenno  otrazilis'  na  Serom.
Nedarom kak-to pod vecher vyrvalos' u nego priznanie, chto on boret-

     sya  s vragom,  kak so l'vami.  Seryj smiryal sebya, ne nahodya vozmozhnosti
zhit' bez vneshnej muki.
     --  Nu  zachem ty  nosish'  na  spine tyazhelyj ryukzak,  nabityj  peskom  i
kamen'yami?
     -- Tomlyu tomyashchego menya.
     otmuchilsya
     Slovo-razgadka  russkoj   zhizni.   Vsya   zhizn'   --  muka.  Fizicheskaya,
esteticheskaya, stilevaya, lyubaya.
     nekrolog
     V  poslednee  vremya  otechestvennye  nekrologi  vse  bol'she  priobretayut
optimisticheskoe  napravlenie.  To  zhe  otrazhaetsya  v  rechah  na   panihidah.
Skladyvaetsya vpechatlenie, chto  esli v  sovetskie vremena  pokojnika horonili
vser'ez i nadolgo,  to teper' neofitskaya  vera  v zagrobnuyu vstrechu s  nim i
uverennost' v blagopoluchnom ishode Strashnogo suda prizvany  snyat' shok smerti
i nevynosimoe gore razluki.
     chuvstvo viny
     Izuvechennyj  Seryj. Pidzhak vnakidku s pustymi rukavami. Sogbennyj Seryj
-- posle  togo,  kak izbit pochti do smerti huliganami, napavshimi  na  nego v
pustynnoj kel'e:
     -- Daj deneg!
     Deneg u nego ne bylo i v  zavode. Ot huliganov on ne zashchishchalsya, hotya po
neobyknovennoj  sile svoej, mog by i vrezat'. Mezhdu lopatkami strashnaya rana.
Na nogah ot dolgovremennogo stoyaniya tozhe neizlechimye rany.  Iz ran postoyanno
sochilas' sukrovica. V dovershenie ko vsemu Seryj

     izobrel  muchitel'nyj obraz sna, na kotoryj ya ne mog smotret' bez  boli.
On spal, stoya na kolenyah, opustiv golovu knizu i  podderzhivaya ee stoyashchimi na
loktyah rukami. Uvidev menya, on skazal:
     --  YA  mogu molit'sya za  tebya tol'ko doma.  V  hrame za  tebya  molit'sya
nel'zya.
     metro
     YA ehal v metro. Vdrug uvidel cheloveka, kotoryj ran'she sluzhil pomoshchnikom
general'nyh sekretarej,  a potom, vo  vremya perestrojki,  ego  vygnali, i on
ehal  v  metro.  On posmotrel  na menya i uznal. Emu bylo stydno,  chto  ya ego
uvidel.
     U nego ne bylo blyahi. YA podumal,  chto chelovek, kotoryj styditsya ehat' v
metro, ne zhilec. Skoro ego dejstvitel'no ne stalo. Ego zvali Pal Palych.
     invalid
     Invalid  vyzyvaet  u russkih  spazm smeha, zlobu i zhelanie  prikonchit'.
Russkie zhalostlivy, no  bez sochuvstviya. Odnonogogo pizdyat ego zhe sobstvennym
kostylem. Beznogogo topyat v luzhe.  Gorbatogo raspryamlyayut udarom nogi. Kosomu
vydavlivayut s  hripom  poslednij  glaz. Beremennaya zhenshchina -- tozhe po-svoemu
invalid.  Na nee  norovyat  spustit'  dvorovyh  sobak.  No  inogda,  kogda  v
palisadnikah rascvetayut astry, russkie slagayut ob invalide divnye pesni.
     reklama raspyat'ya
     Kogda  Seryj umer, ego  dusha, iznurennaya  bolezn'yu,  priletela  ko mne,
kogda ya spal. My vstretilis' v promezhutochnom

     izmerenii, priyute  usopshih  i spyashchih  dush,  otlichitel'noj  osobennost'yu
kotorogo   byl   seryj,   oblachnyj   fon.   Dusha   Serogo   obladala  rezvoj
stremitel'nost'yu,  govoryashchej  ob osvobozhdenii,  mnogochislennosti  posmertnyh
vozmozhnostej.  Veselaya,   radostnaya,  ona  oblaskala   moyu  dushu  poryvistym
vostorgom druzhby. YA byl ne tol'ko vnutrenne  pol'shchen  ee vyborom,  poskol'ku
vsegda gordilsya etoj  druzhboj, no  i obradovan  legkim preodoleniem kakih-to
nashih zemnyh protivorechij i nedomolvok. Vmeste s tem, moya dusha byla ne stol'
stremitel'na. Ona byla smushchena.
     Prosnuvshis',  ya  ustydilsya svoego smushcheniya  i dolgo dumal o Serom kak o
moem  edinstvennom  sobesednike sredi lyudej.  Vozmozhno, smushchenie,  nekotoraya
dazhe  holodnovatost'  byli zashchitnoj  reakciej,  dobroj  obyazatel'nost'yu moej
dushi,  boyashchejsya  uvlech'sya,  vzmetnut'sya, zabyt' vorotit'sya,  hotya Seryj i ne
zval menya s soboj. Vozmozhno takzhe, chto  v smushchenii vyrazilos' moe sushchnostnoe
"ya", gorazdo  bolee  glubinnoe  zaleganie  nevedeniya  o normativah  lyudskogo
obshcheniya,  o  moej  kreativnoj  prohlade,  nezheli  ya  ranee   obo  vsem  etom
podozreval.  Stol' ochevidnaya  misticheskaya sut' sna ne  ostavlyala somnenij  v
vysshih cennostyah  mira i  moej "po  kasatel'noj" prinadlezhnosti  k nim,  ibo
svetskaya svyatost' druga byla esli ne absolyutnoj, to hotya by isklyuchitel'noj v
moem zhiznennom  okruzhenii. YA vosprinyal vstrechu dush ne tol'ko kak poryv, no i
kak poslednij v etom mire carskij podarok Serogo mne, poistine blaguyu vest'.
     |to zastavilo menya oglyanut'sya na moi opyty. Menya ne vozbuzhdaet mnenie o
Rossii kak o pustom meste. Ono tol'ko razvyazyvaet  ruki, kotorye  hotyat byt'
razvyazannymi. YA -- chastnyj sluchaj gnojnoj prinadlezhnosti.
     Rossiya poveshena na dvernoj ruchke, raspyata na osino-

     voj  balyasine.  Nash tochnyj  parfyum  --  tvar'  drozhashchaya.  Ot vseh  etih
perestroek nashi hui prevratilis' v solenye ogurcy.
     ya lyublyu smotret', kak umirayut deti
     V otdel'no  vzyatoj strane nachalsya obeshchannyj konec  sveta. Ochevidno, ego
luchshe vsego vstrechat'  stihami  rannego Mayakovskogo. No dazhe samaya epatazhnaya
stroka  russkoj poezii  pokazhetsya  nynche slaboj.  V nej slishkom mnogo pafosa
otchayannogo  protesta eshche toj, prekrasnoj  epohi. Teper' vse -- drugoe. Nikto
ot konca sveta v uzhas ne prihodit. Pochemu ne pozhit' i bez sveta?
     |to zhe nado tak oskotinit'sya!
     Mozhno prekrasno  predstavit' sebe, kak obizhennye bombardirovkami  svoej
maloj rodiny, terroristy rvanut Moskvu, ne  neskol'ko spal'nyh domov, a  vsyu
Moskvu.  Kakaya zhe budet radost'  dlya  provincial'nyh politikov, kak ozhivyatsya
Piter i Ural!  Nado budet  vybirat'  novuyu stolicu, v politicheskih raspryah i
hlopotah  skoro  o  Moskve  pozabudut,  da  i  ne  lyubyat  ee  nigde,  tol'ko
pozloradstvuyut: odnoj Moskvoj men'she -- kakaya raznica.
     Rossiya prevrashchaetsya  vo "fragmenty geografii".  Mozhet,  Rossii uzhe net?
Kak net? Vot --  karta. Tak  eto  tol'ko karta.  Mozhet  byt',  Rossiya chistaya
fikciya?   To,   chto   my   zhivem   v   illyuzornoj   strane,   s   illyuzornym
glavnokomanduyushchim,   illyuzornym   pravitel'stvom,  illyuzornym   parlamentom,
illyuzornoj vneshnej politikoj,  illyuzornoj ekonomikoj i illyuzornoj oppoziciej
-- eto i tak  yasno. No to, chto  iz-pod nas  vseh  etu stranu uzhe vynuli, kak
matras, i ne s tem, chtoby prodat', komu nuzhna ruhlyad', a prosto tiho ot-

     nesli na pomojku, nikomu ne soobshchiv -- eto, po-moemu, ochen' vozmozhno.
     Ved'  my zhivem v absolyutno lozhnoj real'nosti. Nam govoryat, esli  voobshche
chto-nibud' govoryat,  chto my sovershaem  pohod iz odnoj obshchestvennoj sistemy v
druguyu, i etim my  zanimaemsya v techenii vseh -h godov. Polnyj bred. Iz kakoj
sistemy my vyhodim?  Iz socializma? U nas ne bylo  socializma -- socializm v
SHvecii, a u nas  byl gosudarstvennyj proizvol. Kuda perehodim? V kapitalizm?
No u nas net dazhe zachatkov  infrastruktury rynochnogo  obshchestva,  est' tol'ko
vidimost' deyatel'nosti  i real'nost'  opyat'-taki gosudarstvennogo proizvola,
vidoizmenennogo  --  da,  no  lish'  s  tem,  chtoby  sushchestvovat'  dal'she. My
po-prezhnemu boimsya vlastej, hotya, kazalos' by, ih vybiraem. Oni nesutsya mimo
nas s naglymi  rozhami, s nagloj migalkoj; my po-prezhnemu hodim im klanyat'sya,
a oni po-prezhnemu vorotyat nos.
     Rossiya nam uzhe tol'ko snitsya.
     |to vozmezdie  za  otkrovennyj rasizm  russkogo  obyvatelya,  za  cinizm
verhov  i pohuizm nizov,  za ves'  nash chudovishchno  prozhityj vek, ot Lenina do
segodnya.  Nam  v  Rossii  vse kazalos': obojdetsya. Kak-nibud'  proskochim.  S
pomoshch'yu  vorovstva,  Boga i Zapada. My leteli v propast', no delali vid, chto
parim.  Pyzhilis',  izobrazhaya  iz  sebya  sverhderzhavu. My  nikogda ne  hoteli
priznat' glubinu sobstvennogo padeniya.
     Net nichego udivitel'nogo, chto u nas ukrali rodinu.
     neposredstvennaya reakciya
     Seryj prizhalsya ko mne i skazal, ves' krasnyj ot vozmushcheniya:

     --  Nakonec-to  ty  pishesh' o  tom, o  chem  ne shutyat. Na  glaza  u oboih
navernulis' slezy.
     kokain
     My  shli  vdol' bystroj rechki i dazhe pocelovalis'.  B.A.Z. skazala,  chto
hochet  menya  luchshe  uznat'. U nee rabota,  kotoruyu  ona ne  brosit.  |to byl
kakoj-to slabyj gradus strasti.
     Ona  rasskazala,  chto inogda  cherez  svernutuyu  dollarovuyu bumazhku  ona
nyuhaet kokain.
     -- Kokain! -- fyrknul ya. -- Pomogaet pri gajmorite.
     Ona rasskazala eshche,  chto  zhena ee druga,  kollegi  po biznesu,  Marina,
russkogo  proishozhdeniya,  kosmetolog  iz Gollivuda, ee  odnazhdy trahnula  na
uik-ende.
     Ona voobshche byla ochen' doveritel'na. YA ponyal -- eto pizdec.
     dacha
     Moj  pervyj bog -- Ded  Moroz. Vdrug  B.A.Z.  spohvatilas'. My  poehali
smotret' Krasnuyu ploshchad'. Vse skladyvalos' kak nel'zya luchshe. Noch'yu -- ko mne
na  dachu.  Pit'  chaj.  Do  chaya delo  ne doshlo.  Bozhe,  ona  byla  dushistaya i
besstyzhe-celomudrennaya, kak belaya  siren'. YA lomal ej vetki  do samogo utra.
Utro bylo tumannym. YA oblomal ej mnogo belyh vetok
     b. a. z.
     Bol'shaya Amerikanskaya  Zaya  uletela  pervym  klassom  vmeste  s  golubym
"Merezhkovskim". Pozvonila iz SHeremet'evo:
     -- U menya golova perevernulas' ot Rossii. YA hotel sprosit':

     -- Ty lyubish' menya? No ne sprosil.
     poslednyaya krysha
     Derevnya, sostoyashchaya iz  dyryavyh krysh bez  domov.  YUrodstvo --  poslednee
pribezhishche.
     voskresayushchij genij
     Posle pohoron  Serogo ya  vernulsya  k sebe domoj. CHto-to budet. Vseobshchaya
stachka. Smena pravitel'stva. Perevorot. Raspad gosudarstva.
     Mne bylo interesno.
     Mne bylo vse ravno.
     YA uchilsya smotret'  na  Rossiyu  kak  na  inostrannoe gosudarstvo. Rossiya
nasrala  mne v karman. YA  torgoval peregarom,  zapahom  "Primy" i mochi.  Mne
krupno povezlo. YA umudrilsya prodat'  obvalyavshuyusya rodinu, kotoroj nikomu  ne
nado. YA s nej razdelalsya. YA ubil geniya mesta. Menya kolotilo. YA znal: miliciya
ohotitsya za mnoj. YA vyalo skryvalsya. Perehodya iz doma  v dom.  YA znal: strana
obrechena. Menya  eto  malo  zabotilo.  YA poluchil vse,  chto mozhno. YA  perestal
bolet'  Rossiej. YA  pochuvstvoval,  kak  osvobozhdayus'  ot podloj  zavisimosti
tverdit' ee imya s toj zhe chastotoj, s kotoroj nemec proiznosit slovo "shajse".
U menya vyrastayut kryl'ya. V menya hlynula novaya radost'. Pora smatyvat'sya!
     Russkij opyt nauchil menya, chto chelovek dolzhen byt' privyazan k bytiyu. Kak
ugodno.  Kak  protestant, veryashchij,  chto  Bog cenit  ego trud.  Kak  katolik,
vklyuchennyj v  nepogreshimost' Papy. Kak buddist, obnaruzhivshij v svoih mantrah
sistemu reinkarnacij.

     YA  zashel v  svoj  pod容zd. Podnyalsya  na  vtoroj  etazh.  Menya  dozhidalsya
chelovek. Na podokonnike v koridore.
     -- Nu, chego? -- skazal on. YA vsmotrelsya v nego:
     -- Ty zachem s nozhom hodish'?
     -- A s chem mne eshche hodit'?
     -- Kak dela? -- sprosil ya ego, chtoby ottyanut' razvyazku.
     -- V poryadke! -- otvetil on.
     -- Volki! Volki! -- zakrichal ya.
     Nikto ne uslyshal. Ego sinie glaza svetilis' radost'yu zhizni.
     otkrytyj grob
     Ne vystavlyajte menya  napokaz  v  otkrytom grobu.  CHto za  manery! Zachem
russkie  rvut  sebe  dushu,  proshchayas'  s  pokojnikom?  Zachem  vedut pod  ruki
pochernevshih blizkih,  chtoby  te nevmenyaemo gladili  pokojniku volosy? I  tak
toshno.  Ili eto podstrekanie vyt'ya? Baby, vojte!  Plakal'shchicy v  derevenskih
platkah, vpered! Zaprichitali.  Zagolosili. Uzh zavodit'sya  tak zavodit'sya. Ne
horonit'  zhe  prosto  zakrytyj  yashchik!   Vdrug  on  pustoj,  i  togda  konfuz
poluchaetsya.  Malo  nam,  chto  li, pohoronnyh  konfuzov? To  ne  togo  v grob
polozhat, to  perevernut i  vyvalyat, nesya vniz po lestnice. Pust'  yashchik stoit
otkrytym.  CHtob vse  bez obmana. Otkuda vzyalsya  etot istericheskij  protokol?
Poslednyaya proverka na doroge. Kuda smotrit Cerkov'?
     Tonkie deyateli vskriknut: tradiciya!  MCAP  gryanet: vechnaya  pamyat'!  Tak
zavedeno proshchat'sya: i  s caryami, i s holopami. Malo li chto! My  -- zalozhniki
neprilichnyh  obryadov,  otpryski telesnyh  nakazanij.  Nash  katehizis:  davi!
Nenavist' raduet dushu. My zaputalis' v tradiciyah, sovsem

     rasteryalis'.  A  s  otkrytym grobom  --  ne nado  o  strashnom! A eto ne
strashnoe -- eto nash nacional'nyj triller.
     Katolicheskie pohorony -- dlya  nas  svetskij  vyezd pod chernoj vual'koj,
sobranie  vyglazhennyh  kostyumov, solnechnyh,  s  titanovymi  dushkami,  ochkov,
napomazhennyh  molodcov.  Protestantskie  fyuneraly --  ah,  eti  gollivudskie
kolokol'chiki pri vyhode iz kirhi! Uchtivye, vse drug druga vpered propuskayut,
kak budto iz kino vyshli.  Da oni iz kino i vyshli -- videokassetnye pohorony.
Vseh  nemedlenno obvinit' v licemerii.  Venki slishkom vychurny. Skupye slezki
ne  udovletvoryayut  rodnogo  chuvstva  samoistyazaniya,  samorascarapyvaniya.  My
rozhdeny izvodit'sya v loskuty, vplot' do russkogo pogrebal'nogo katarsisa.
     "Vot ya  lezhu, no etot ya -- ne ya, a gde zhe ya?" -- moj skorbnyj nadmirnyj
vopros.
     Ih  zapadnye mogily slishkom  horosho vyryty,  zapravleny,  kak  posteli,
zashchishcheny so vseh storon ot chervej. Ne to chto nashi -- s plavayushchim okurkom. Ne
to  chto  nashi  po  vesne  -- s  provalom do groba,  kak  sojdet  sneg. U  ih
svyashchennikov  slishkom  postnye  lica, u ih  mogil'shchikov  chereschur osmyslennye
fizionomii.  Zapadnyj  otkaz  ot  pominok  --   durnoe  sledstvie  zhiznennoj
skuposti, nam podavaj dolgoe proshchanie, s postkladbishchenskim tshchatel'nym myt'em
ruk i zastol'em, medlenno uhodyashchim v shumnoe bespamyatstvo, vodochnoe nebytie.
     No  otvedi nas na  Gang, i my prevratimsya  s ispugu v  Evropu pri vide,
zapahe goryashchih  na  naberezhnoj trupov. My oshaleem ot pokazatel'nyh kostrov i
bessleznyh, huden'kih rodstvennikov, splochenno uverennyh v reinkarnacii.  My
razglyadim zdes' tol'ko dikost', yazychestvo i --  kubarem domoj. Nam pozvolyali
smotret' vsego lish' v glazok krematoriya, chtoby ne bylo deficita koshmarov, da
i to --  do  pory, do vremeni. U  nas  v  ushah  ne  tresk  bambuka,  a  stuk
zakolachivaemyh gvozdej. Snachala-- zastenchivyj, pod konec  --  s ottyazhkoj.  A
esli  eto tyazhelyj  obychaj,  tak est' lyudi, kotorye  i  "tyazhelye  fil'my"  ne
smotryat.  No ya,  skol'ko  ni  horonil  pokojnikov  v  otkrytyh grobah,  znayu
navernoe,  chto eto  tol'ko protiv ih  pamyati.  Pomnyatsya, kak nashatyr',  odni
sinyushnye lica  i ottalkivayushchij zamogil'nyj holod ruki, i gde-to na gorizonte
stoit  otodvinuto malen'kij zhivoj chelovek i  ne smeet priblizit'sya  s zhivymi
ruchkami.
     Batyushka, nu, chego zastyl? Otpevaj.  YA ne lyubitel' sporit'. Pochemu togda
tol'ko lico  i  ruki?  Uzh  luchshe  by sovsem golym,  kak  v morge.  I vse  by
razglyadyvali mertvyj priporoshennyj huj i spushchennye yajca, delaya vid,  chto  ih
eto ne interesuet. Est' pohoronnyj general s darami, vsem pohoronam -- venok
sonetov,  na  kotoryj zhivo  reagiruet vdova.  Ona  nichego  ne  vidit,  a tut
sryvaetsya  s mesta i  zhadno glotaet  slova soboleznovaniya.  Sutulyj karaul s
podvyazkami pohoronnyh druzhinnikov. Vyvodok prohodimcev s ser'goj v uhe i bez
ser'gi. ZHenshchiny s ostanovivshimisya, lis'imi mordochkami. CHem huzhe slozhilas' ih
zhizn',  tem sil'nee  oni  baldeyut  ot razglyadyvaniya  znakomyh pokojnikov.  A
gde-to tam dal'she kladbishchenskie babul'ki -- stahanovki trupnogo lyubopytstva.
Nyuhaya parnye stebli neprilichno pahnushchih cvetov, odni zamechayut lish' mertvoe v
otkrytom lice pokojnika, drugie nastaivayut na krasote.
     -- Kak on ne pohozh na sebya.
     -- Razdulsya.
     -- I cvet nehoroshij.
     -- Net, luchshe, chem v zhizni.
     -- A ona-to, smotri, kak derzhitsya!
     -- Ustal lezhat'. Potemnel.
     -- Potemneesh' tut s vami.

     Kak iz podvorotni, poetessa vo ves' svoj izlomannyj
     GOLOS:
     -- Prekrasnoe lico!
     -- Vresh', suka!
     Nekroeksbicionizm. Nu, vse! Zaryvajte. YA stesnyayus'.
     novyj bog
     Glavnym sobytiem XXI veka budet rozhdenie novogo, planetarnogo Boga.
     My razgovorilis'  s Serym o novom Boge. Ne o russkom  Boge, potomu  chto
lokal'nye religii ujdut,  a  voobshche.  |ntropiya  religioznogo umysla  Zapada,
rossijskaya ortodoksal'naya okamenelost', musul'manskij fundizm -- yarkie znaki
agonii staryh bogov. Kakim byt'  novomu: pryamym? hromym? krashenym blondinom?
V lyubom sluchae my ostanemsya  za  chertoj antichnogo mira.  My bystro  sojdem v
razryad doistoricheskih sushchestv. My  prizhmemsya drug k drugu, obnyavshis' lapkami
dinozavrov. Mne stalo sebya zhalko. Novyj  Bog budet, konechno, nepredvidennym.
Nezhdanno-negadannym.   Vyskochit   ochen'   strashnym.   V  per'yah  ili   shube?
Fallicheskim?    vaginal'nym?     smeshanno-androgennym?     pornograficheskim?
uchenicheskim, kak  desyatiletnyaya  kukla? Skoree vsego  -- popsovo-pridurochnym,
kak vse proshlye Bogi, no  s uchetom novoj toski i high-tek dostizhenij. K nemu
logicheski ne prinorovish'sya, ne prisposobish'sya. No yasno, chto novaya maska Boga
budet vneevropejskoj. Evropa ego ne srazu primet.
     Bogi sdali.  Oni ne  vyderzhivayut chelovecheskoj konkurencii.  Oni  bol'ny
klaustrofobiej. Oni uzhe  v spirtovom  rastvore. Ih  maski  sorvany. Nicshe --
durak! Prinyal imya za sushchnost'. Vgryzanie v YAponiyu, doroga k ashramam, potroha
tigrov dlya  vudunov, nostal'giya po  Polinezii, idejnye robinzony i plemennoe
myshlenie made  in USA -- vse eto  tak horosho zashevelilos'. Uzh kol'  soznanie
nedostojno bessmertiya, reinkarnacii greyut dushi.
     Kamen'  --  eto  vsegda osnovanie. My s Serym vzyali kamen'.  My byli ne
tol'ko podavleny gruzom otvetstvennosti, no i obradovany. S pomoshch'yu kakih-to
levyh lyudej, razvozyashchih obychno mebel', my ottashchili kamen' na Vorob'evy gory.
Vospol'zovavshis'  pokrovom  nochi, my pokatili ego  v sokrovennuyu  roshchu,  gde
kruglyj  god  po  nocham  poyut solov'i.  Nevesta  s  zubami  po etomu  sluchayu
special'no vernulas' k nam. My  ee ne uznali -- ona letala nad nami v legkoj
tunike  i  brosalas' v  nas sladkoj klyukvoj. Zrelishche zasasyvayushchee. Ona  byla
nezemnoj  krasoty, zuby ej kto-to vpravil.  Na nej,  pryamo  skazhem, hotelos'
zhenit'sya. Moskva  tozhe  smotrelas'  "kul".  My tolkali kamen' v chetyre ruki,
kryahteli, mokrye  i veselye. Novaya metafizicheskaya aktivnost' Rossii  voshla v
nas,  vzburlila  i obognala drugie  narody.  Rossiya snova vzyala  planetarnoe
mesto pervenca. Nevesta  sverhu, s zheltymi pyatkami i s zheltym flomasterom za
uhom,  so  spelymi  dol'kami vlazhnoj  gryazi,  kak  budto  vydavlennymi shinoj
gruzovika, osveshchala  nam put'  fonarem. Tam, na sklone s vidom na Moskvu, my
postavili pervyj kamen' nevedomomu Bogu.

     1997-1999 gg.

Last-modified: Thu, 13 Nov 2003 08:12:01 GMT
Ocenite etot tekst: