Ocenite etot tekst:


---------------------------------------------------------------------------
     Sobranie sochinenij v vos'mi tomah. Tom 2.
     Izdatel'stvo "Hudozhestvennaya literatura", Moskva, 1968
     Izdanie osushchestvlyaetsya pod redakciej V. M. ZHirmunskogo, I. S. Marshaka, S. V. Mihalkova, A. I. Puzikova, A. T. Tvardovskogo
     BBK R2 M30
     OCR Kudryavcev G.G.
---------------------------------------------------------------------------

     Podgotovka teksta i primechaniya A. I. Notkinoj




     Iz knigi "SKAZOCHNYJ DOMIK"


     ANGLIJSKIE PESENKI, ZAGADKI, PRIBAUTKI




     SKAZKA PRO KOZLA
     PETRUSHKA-INOSTRANEC
     TEREMOK
     KOSHKIN DOM
     DVENADCATX MESYACEV
     GORYA BOYATXSYA - SCHASTXYA NE VIDATX
     UMNYE VESHCHI


     SKAZKA PRO LENTYAYA
     OPASNAYA PRIVYCHKA
     VOLSHEBNAYA PALOCHKA
     PETRUSHKA
     ZOLOTOE KOLESO


     AKTER I ZRITELX
     SKOMOROHI
     PERED SPEKTAKLEM
     DIREKTOR TEATRA I PISATELX




       SKAZKI RAZNYH NARODOV



                    Iz Gansa Kristiana Andersena

                    U vseh veshchej, kak u lyudej,
                    Durnye est' privychki.
                    Gordilis' znatnost'yu svoej,
                    ZHivya na kuhne, spichki.

                    Neobychajnoj vyshiny
                    U spichek byli predki:
                    Oni gromadnejshej sosny
                    Kogda-to byli vetki.

                    - Rosli my v severnom lesu,
                    Rasskazyvali spichki,-
                    My pili sladkuyu rosu,
                    Nam sluh laskali ptichki.

                    No v tihij les pronik topor
                    I pristupil k rabote.
                    I stal nash dedushka s teh por
                    Grot-machtoyu vo flote!

                    Nemalo znali my nevzgod,
                    No sdelali kar'eru.
                    Popav na spichechnyj zavod,
                    My okunulis' v seru.

                    I stali svetochami my,
                    Taim v dushe my plamya,
                    Vedem vojnu my s carstvom t'my,
                    SHutit' opasno s nami!

                    Uslyshav chvannyj ih rasskaz,
                    Im kotelok otvetil:
                    - Pozhaluj, ya ne huzhe vas,
                    I ya, kak plamya, svetel.

                    Nehorosho hvalit' sebya,
                    No bez menya net pishchi.

                    Sluzhanka tret menya, skrebya,
                    I s kazhdym dnem ya chishche.

                    YA mirnyj, skromnyj domosed, -
                    K chemu brodit' bez tolku?
                    Svariv hozyaevam obed,

                    Vzbirayus' ya na polku!

                    - A ya dolzhno hodit' vo dvor
                    Vo vsyakuyu pogodu! -
                    Vedro vstupilo v razgovor
                    I vyplesnulo vodu.

                    - Vse vashi rechi - erunda! -
                    Zametila korzinka. -
                    Kto bez menya vam, gospoda,
                    Nosil by vesti s rynka?

                    Skazat' po sovesti, v strane
                    Ne vizhu ya poryadka!
                    Kogda by vlast' dostalas' mne,
                    To vse poshlo by gladko.

                    - Vy slishkom bojki na yazyk,
                    Vy budite v nas strasti! -
                    Skazal gorshok. - YA ne privyk
                    K takim recham o vlasti.

                    - |h, zamolchite, mudrecy,
                    Konca net sporam vashim! -
                    Skazali mednye shchipcy. -
                    Davajte-ka poplyashem!

                    I vot shchipcy pustilis' v plyas,
                    Gremeli i stuchali,
                    I za iskusstvo ih totchas
                    Petrushkoj uvenchali.

                    Uhvat promolvil: - Samovar,
                    Teper' vy spojte solo,
                    U vas bol'shoj prirodnyj dar
                    I nedurnaya shkola!

                    No otkazalsya samovar,
                    Skazav, chto pet' ne hochet.
                    CHto on poet, kogda pozhar
                    V grudi ego klokochet.

                    - Davajte vse togda spoem! -
                    Voskliknula lohanka.
                    Tut gryanul grohot, zvon i grom...
                    No vdrug voshla sluzhanka.

                    Kak tol'ko v dver' ona voshla,
                    Vse smolkli po privychke,
                    I pervym delom so stola
                    Vzyala sluzhanka spichki.

                    Ona vzyala ne kotelok,
                    Ne chajnik, ne korzinku,
                    A sernyh spichek korobok,
                    CHtoby zazhech' luchinku.

                    Vzglyanuli spichki s torzhestvom
                    Na vseh druzej pri etom:
                    - My ozaryaem celyj dom
                    Svoim volshebnym svetom!

                    Nash yarkij blesk neugasim,
                    On sluzhit vysshej celi!
                    CHirk! Nikogda my ne sgorim!..

                    Tut spichki i sgoreli.




                     |to lodyr' moj znakomyj,
                     A zovut ego Eremoj.

                     |to brat ego rodnoj,
                     A zovut ego Fomoj.

                     U oboih est' rabota,
                     Da rabotat' neohota.
                     Govorit Foma: - Sejchas! -
                     A Erema: - CHerez chas!

                     Zagorelsya noch'yu dom.
                     Iz-pod kryshi dym stolbom.
                     - Vstan', Foma! Prosnis', Erema!
                     Dom pylaet, kak soloma!

                     Govorit Foma: - Sejchas!.. -
                     A Erema: - CHerez chas!..
                     CHto u vas za kuter'ma?
                     CHto vy, spyatili s uma?
                     Petuhi
                     Eshche ne peli,
                     Pastuhi
                     Eshche v posteli.
                     Razbudite zavtra dnem,
                     My ogon' vodoj zal'em!..

                     Iz pylayushchego doma
                     Pervym vynesli Fomu,
                     A potom uzh i Eremu,
                     Ugorevshego v dymu.

                                    ---

                     Vyshli brat'ya na ohotu,
                     Zashagali po bolotu.
                     To li vyshli pogulyat',
                     To li utok postrelyat'.
                     Progulyali troe sutok,
                     Uvidali stayu utok.

                     Govorit Foma: - Sejchas!.. -
                     A Erema: - CHerez chas!..
                     Pogodite, ne letite, -
                     Malo poroha u nas.
                     Nynche poroh
                     Bol'no dorog.
                     My po utke prodadim -
                     Nashi ruzh'ya zaryadim!
                     Da ne slushayutsya utki.
                     ZHdat' ne stali ni minutki.
                     Tol'ko kryaknuli: "Krya-krya!"
                     I umchalis' za morya.

                                    ---

                     Byl Erema na lugu.
                     A Foma na beregu.
                     Uslyhali: kto-to stonet,
                     Poglyadeli: bat'ka tonet, -
                     To nyryaet, to plyvet,
                     Pomoshch' s berega zovet...

                     Govorit Foma: - Sejchas!.. -
                     A Erema: - CHerez chas!..
                     My pojdem v derevnyu k lyudyam
                     Da verevku razdobudem,
                     Kinem s berega konec -
                     Ne utonete, otec!

                                    ---

                     Vyshli brat'ya spozaranku
                     Za gribami v temnyj bor.
                     Pod sosnoj nashli poganku,
                     Pod osinoj - muhomor.

                     Iz-pod duba, iz-pod elki
                     Vybegayut zlye volki.

                     Zasverkal glazami volk,
                     A drugoj zubami - shchelk!
                     I skazal odin drugomu:
                     - YA - Fomu, a ty - Eremu!

                     Govorit Foma: - Sejchas!..-
                     A Erema: - CHerez chas!..
                     My nashli gribov nemnozhko,
                     A hotim nabrat' lukoshko.
                     I nabrali by davno,
                     Bud' u nas v lukoshke dno!..

                     |to lodyr' moj znakomyj.
                     Zvali lodyrya Eremoj.
                     |to brat ego rodnoj.
                     Prozyvalsya on Fomoj...

                     Vozle duba, vozle eli
                     Ih segodnya volki s容li -
                     I Eremu i Fomu.
                     Da ne zhal' ih nikomu!



                              Vostochnaya skazka

                             Mel'nik
                             Na oslike
                             Ehal
                             Verhom.
                             Mal'chik
                             Za mel'nikom
                             Plelsya
                             Peshkom.

                             - Glyan'-ka, -
                             Tolkuet
                             Dosuzhij narod,
                             Dedushka
                             Edet,
                             A mal'chik
                             Idet!

                             Gde eto
                             Vidano?
                             Gde eto
                             Slyhano? -
                             Dedushka
                             Edet,
                             A mal'chik
                             Idet!

                                    ---

                             Dedushka
                             Bystro
                             Slezaet
                             S sedla,
                             Vnuka
                             Sazhaet
                             Verhom
                             Na osla.

                             - Ish' ty! -
                             Vdogonku
                             Krichit
                             Peshehod. -
                             Malen'kij
                             Edet,
                             A staryj
                             Idet!

                             Gde eto
                             Vidano?
                             Gde eto
                             Slyhano? -
                             Malen'kij
                             Edet,
                             A staryj
                             Idet!

                                    ---

                             Mel'nik
                             I mal'chik
                             Sadyatsya
                             Vdvoem -
                             Oba
                             Na oslike
                             Edut
                             Verhom.

                             - Fu ty!
                             Smeetsya
                             Drugoj
                             Peshehod. -
                             Deda
                             I vnuka
                             Skotina
                             Vezet!

                             Gde eto
                             Vidano?
                             Gde eto
                             Slyhano?
                             Deda
                             I vnuka
                             Skotina
                             Vezet!

                                    ---

                             Dedushka
                             S vnukom
                             Pletutsya
                             Peshkom,
                             Oslik
                             Na dedushke
                             Edet
                             Verhom.

                             - T'fu ty! -
                             Hohochet
                             Narod u vorot. -
                             Staryj
                             Osel
                             Molodogo
                             Vezet!

                             Gde eto
                             Vidano?
                             Gde eto
                             Slyhano? -
                             Staryj
                             Osel
                             Molodogo
                             Vezet!



                         Norvezhskaya narodnaya skazka

              Za derevnej
              Byla
              Tryasina.
              Na tryasine
              Rosla
              Osina.
              Torchal na osine
              Suk,
              I visel na suku
              Sunduk.

              Tol'ko vetrom
              Ego kachalo,
              Tol'ko gradom
              V nego stuchalo,
              A mohnatyj lesnoj nauk
              Pautinoj oplel sunduk.

              SHel durak po tryasine,
              Uvidal sunduk na osine.
              - Vot, - govorit, - udacha!
              Vseh na svete ya stanu bogache:
              Mne dostalsya sunduk s den'gami,
              S izumrudami i zhemchugami.
              Zazhivu ya teper' veselej,
              Poltorasta kuplyu korablej
              I ot paluby verhnej do tryuma
              Nagruzhu ih meshkami izyuma!

              Vzyal durak u sosedej pilu
              I tihon'ko polez po stvolu,
              Podpilil na osine suk -
              I svalilsya na zemlyu sunduk.
              Tak i grohnulo, budto iz pushki.
              Ispugalis' v bolote lyagushki.

              Stal durak otpirat' zamok,
              Tol'ko klyuch podobrat' ne mog.

              - Vot, - govorit, - zadacha:
              Nado klyuch otyskat', ne inache.
              Bez klyucha ne otkryt' zamka,
              Bez zamka ne otkryt' sunduka!

              Po doroge durak poshel,
              Mednyj klyuch pod kustom nashel,
              Mednyj klyuch s zolotoj borodkoj.
              Stal hvalit'sya durak nahodkoj.
              - Vot, - govorit, - udacha!
              Vseh na svete ya stanu bogache,
              Poltorasta kuplyu korablej
              Apel'sinov, konfet, krendelej.
              To-to pir na ves' mir ya ustroyu,
              Esli tol'ko sunduk ya otkroyu!

              Klyuch poter on rukoj - blestit.
              Dunul v dyrochku - klyuch svistit.
              Sunul klyuchik v zamochnuyu shchelku,
              A zamok otomknulsya i shchelknul.

              Oglyadelsya durak vokrug,
              Zaglyanul ostorozhno v sunduk.

              - Vot, - govorit, - neudacha!
              Ne namnogo ya stanu bogache,
              Ne namnogo ya stanu bogache -
              YA nashel tol'ko hvost porosyachij...
              Ochen' tonen'kij hvost da korotkij.
              Mnogo l' proku v takoj nahodke?

                                    ---

              Byl by hvost porosyachij pobol'she,
              Tak i skazka byla by podol'she!



                        Mongol'skaya narodnaya skazka

                  U starika i staruhi
                  Byl kotenochek chernouhij,
                  CHernouhij
                  I beloshchekij,
                  Belobryuhij
                  I chernobokij.

                  Stali dumat' starik so staruhoj:
                  - Podrastaet nash chernouhij.
                  My vskormili ego i vspoili,
                  Tol'ko dat' emu imya zabyli.

                  Nazovem chernouhogo
                  "Tuchej" -
                  Pust' on budet bol'shoj
                  I moguchij.
                  Vyshe dereva,
                  Bol'she doma.
                  Pust' murlychet on gromche groma!

                  - Net, - skazala, podumav, staruha, -
                  Tucha legche gusinogo puha.
                  Gonit veter ogromnye tuchi,
                  Sobiraet ih v serye kuchi.

                  Svishchet veter
                  Protyazhno i zvonko.
                  Ne nazvat' li nam "Vetrom"
                  Kotenka?

                  - Net, staruha, -
                  Starik otvechaet, -
                  Veter tol'ko derev'ya kachaet,
                  A stena ostaetsya v pokoe.
                  Ne nazvat' li kotenka
                  "Stenoyu"?

                  Stariku otvechaet staruha:
                  - Ty lishilsya na starosti sluha!
                  Vot prislushajsya vmeste so mnoyu:
                  Slyshish', myshka shurshit za stenoyu?
                  Tochit derevo myshka-vorishka...
                  Ne nazvat' li nam koshku - "Myshka"?

                  - Net, staruha, -
                  Starik otvechaet, -
                  Koshka myshku so shkurkoj s容daet.
                  Znachit, koshka
                  Sil'nee nemnozhko!
                  Ne nazvat' li nam koshku koshkoj?..



                              Indijskaya basnya


                       Slepcy, chislom ih bylo pyat',
                       V Bombej yavilis' izuchat'
                       Indijskogo slona.
                       Issledovav slonovij bok,
                       Odin skazal, chto slon vysok
                       I prochen, kak stena.

                       Drugoj po hobotu slona
                       Provel rukoj svoej
                       I zayavil, chto slon - odna
                       Iz bezopasnyh zmej.

                       Oshchupal tretij dva klyka,
                       I utverzhdaet on:
                       - Na dva ottochennyh shtyka
                       Pohozh indijskij slon!

                       Slepec chetvertyj, pochesav
                       Koleno u slona,
                       Ustanovil, chto slon shershav,
                       Kak staraya sosna.

                       A pyatyj, podojdya k slonu
                       So storony hvosta,
                       Opredelil, chto slon v dlinu
                       Ne bol'she chem glista.

                       Voznikli raspri u slepcov
                       I dlilis' celyj god.
                       Potom slepcy v konce koncov
                       Pustili ruki v hod.

                       A tak kak pyatyj byl silen, -
                       On vsem zazhal usta.
                       I sostoit otnyne slon
                       Iz odnogo hvosta!




                         Soldat zasporil s korolem:
                         Kto starshe, kto vazhnej?
                         Korol' skazal: - Davaj pojdem
                         I sprosim u lyudej!

                         Vot vyshli pod vecher vdvoem
                         S paradnogo kryl'ca
                         Soldat pod ruchku s korolem
                         Iz letnego dvorca.

                         Idet navstrechu svinopas,
                         Paset svoih svinej.
                         - Skazhi, priyatel', kto iz nas,
                         Po-tvoemu, vazhnej?

                         - Nu chto zh, - otvetil svinopas, -
                         Skazhu ya, kto vazhnej iz vas:
                         Iz vas dvoih vazhnee tot,
                         Kto bez drugogo prozhivet!

                         Ty prozhivesh' bez korolej? -
                         Soldat skazal: - Izvol'!
                         - A ty bez gvardii svoej?
                         - Nu net! - skazal korol'.



                        Ukrainskaya narodnaya pesenka

                          Dva medvedya,
                          Dva medvedya
                          Goroh molotili,
                          Molotili,
                          Kolotili,
                          Na pomol vozili.

                          Im igrali na skripice
                          Vorob'i - dva brata.
                          A sinicy -
                          Dve sestricy -
                          Podmetali hatu.

                          Dve soroki-
                          Beloboki
                          Tancevali s galkoj.
                          Prishel sych,
                          Staryj hrych,
                          Vseh pognal on palkoj!



                         Kavkazskaya narodnaya skazka

                  Starik iz nashego sela
                  Prishel vo dvor k sosedu.
                  - Sosed, ne dash' li mne osla?
                  Na rynok ya poedu.

                  - Osla segodnya doma net.
                  S utra ushel kuda-to! -
                  Sosedu bednomu v otvet
                  Skazal sosed bogatyj.

                  Poka beseda eta shla, -
                  Iz blizhnego saraya
                  Donessya gromkij krik osla,
                  Drozha i zamiraya.

                  - Ty mne solgal, - skazal starik. -
                  Osel tvoj nynche doma.
                  YA iz saraya slyshu krik,
                  Tebe i mne znakomyj!

                  No otvechal bogach: - K chemu
                  Mne lgat' i licemerit'!
                  Oslu ty verish' moemu,
                  A mne ne hochesh' verit'?

                  Bednyak ushel ot bogacha
                  I vidit po doroge:
                  Stoit v ovrage u klyucha
                  Barashek tonkonogij.

                  Tomyas' ot zhazhdy v zharkij den',
                  Otbilsya on ot stada
                  I zabezhal tuda, gde ten',
                  I zelen', i prohlada.

                  Starik pojmal ego, svyazal,
                  Vzvalil k sebe na plechi
                  I po krutym ustupam skal
                  Prines v svoj hlev ovechij.

                  Sosed-bogach k nemu prishel:
                  - Otdaj-ka mne barashka.
                  Ty, govoryat, ego nashel
                  V kustah, na dne ovrazhka.

                  - Zdes' tvoego barana net,
                  Ishchi ego po sledu! -
                  Sosed-bednyak skazal v otvet
                  Bogatomu sosedu.

                  Bogach hotel idti domoj,
                  No chut' za dver' on vyshel,
                  Kak vdrug za tonkoyu stenoj
                  Baranij krik uslyshal...

                  - YA obnaruzhil tvoj obman, -
                  Skazal on, polon gneva, -
                  YA slyshu, bleet moj baran
                  Za izgorod'yu hleva!

                  V otvet bednyak zahlopnul dver':
                  - Bozhit'sya ya ne stanu.
                  No ty sosedu bol'she ver',
                  CHem glupomu baranu!



                              Narodnaya skazka

                    Pod prazdnik, pod voskresnyj den',
                    Pred tem, kak na noch' lech',
                    Hozyajka zharit' prinyalas',
                    Varit', tushit' i pech'.

                    Stoyala osen' na dvore,
                    I veter dul syroj.
                    Starik staruhe govorit:
                    - Staruha, dver' zakroj!

                    - Mne tol'ko dver' i zakryvat',
                    Drugogo dela net.
                    Po mne - puskaj ona stoit
                    Otkrytoj sotnyu let!

                    Tak bez konca mezhdu soboj
                    Veli suprugi spor,
                    Poka starik ne predlozhil
                    Staruhe ugovor:

                    - Davaj, staruha, pomolchim.
                    A kto otkroet rot
                    I pervyj vymolvit slovco,
                    Tot dveri i zapret!

                    Prohodit chas, za nim drugoj.
                    Hozyaeva molchat.
                    Davno v pechi pogas ogon'.
                    V uglu chasy stuchat.

                    Vot b'yut chasy dvenadcat' raz,
                    A dver' ne zaperta.
                    Dva neznakomca vhodyat v dom,
                    A v dome temnota.

                    - A nu-ka, - gosti govoryat, -
                    Kto v domike zhivet? -
                    Molchat staruha i starik,
                    Vody nabrali v rot.

                    Nochnye gosti iz pechi
                    Berut po pirogu,
                    I potroha, i petuha, -
                    Hozyajka - ni gutu.

                    Nashli tabak u starika.
                    - Horoshij tabachok! -
                    Iz bochki vypili pivka.
                    Hozyaeva - molchok.

                    Vse vzyali gosti, chto mogli,
                    I vyshli za porog.
                    Idut dvorom i govoryat:
                    - Syroj u nih pirog!

                    A im vosled staruha: - Net!
                    Pirog moj ne syroj! -
                    Ej iz ugla starik v otvet:
                    - Staruha, dver' zakroj!



                          Russkaya narodnaya skazka

                  Mezh bolot iz malogo kolodca
                  Rucheek, ne umolkaya, l'etsya.

                  Neprimeten chistyj rucheek,
                  Ne shirok, ne zvonok, ne glubok.
                  Perejdesh' ego cherez doshchechku,
                  A glyadish' - ruchej razlilsya v rechku,
                  Hot' mestami rechku etu vbrod
                  I cyplenok letom perejdet.

                  No poyat ee klyuchi, potoki,
                  I snega, i livni letnih groz, -
                  I techet ona rekoj shirokoj,
                  Razlivaetsya v spokojnyj ples,
                  Penitsya pod plicami koles.

                  Pered neyu put' bol'shoj i dolgij
                  Iz lesnogo kraya v kraj stepnoj.
                  I zovut ee rekoyu Volgoj -
                  Matushkoj, kormilicej rodnoj.

                  Volga - rekam rodiny carica.
                  Ni odna ne mozhet s nej sravnit'sya.
                  Vysyatsya nad Volgoj goroda.
                  Na volnah kachayutsya suda,
                  Nosyat mnogo dorogogo gruza.
                  A u Volgi est' sestra - Vazuza.

                  V'etsya Volga, a ee sestra
                  Napryamik techet, kruta, bystra.
                  Mezh kamnej burlit ona v doroge,
                  Serditsya, katyas' cherez porogi.

                                    ---

                  U sester-krasavic s davnih por
                  Byl takoj mezhdu soboyu spor:
                  Kto iz nih sil'nee
                  I bystree,
                  Kto iz nih umnee
                  I hitree?

                  I tyanulas' tyazhba dolgij vek
                  U sester - u dvuh sosednih rek.
                  Ni odna ne ustupala v spore.
                  Nakonec reshili: "Lyazhem spat',
                  A prosnuvshis', pobezhim opyat'.
                  Kto skoree dobezhit do morya,
                  Tu i budem starsheyu schitat'!"

                  Vot zima postlala im posteli
                  Pod shirokoj kryshej ledyanoj.
                  SHuboyu nakryli ih meteli,
                  Beloyu odeli pelenoj.

                  No Vazuza probudilas' rano
                  Pod pokrovom veshnego tumana
                  I sestru reshila obmanut':
                  Sobralas' da i pustilas' v put'.

                  Govorit: - Proshchaj, sestrica Volga,
                  Nezhit'sya vo sne ty budesh' dolgo.
                  YA zhe toj poroj po holodku
                  Ot tebya podal'she uteku,
                  Vyberu dorozhku popryamee
                  I do morya dobezhat' uspeyu!

                  Probudilas' Volga v svoj chered,
                  Nad soboj vzlomala sinij led,
                  Razlilas' v polyah sredi prostora,
                  Napilas' holodnyh veshnih vod
                  I poshla ne tiho i ne skoro,
                  Ne spesha, ne meshkaya, vpered.

                  Hot' ona vesnoj prosnulas' pozdno
                  I putem izvilistym tekla,
                  No sestru svoyu dognala grozno.
                  Gnevnaya, k Zubcovu podoshla.

                  I Vazuza, s Volgoyu ne sporya,
                  Prosit donesti ee do morya:
                  Ej samoj, ustaloj, ne dojti -
                  Ne sobrala sily po puti...

                  CHto zh, sestra rodnaya - ne obuza!
                  Dve reki v puti slilis' v odnu.
                  S toj pory shumlivaya Vazuza
                  Budit Volgu kazhduyu vesnu:

                  - Prosypajsya, starshaya sestra,
                  Probirat'sya k moryu nam pora!..

                                    ---

                  Gonyat volny Volga i Vazuza -
                  Dve reki Sovetskogo Soyuza.

                  Govorit narod, chto u sester
                  Do sih por ne utihaet spor.
                  Sporyat reki Volga i Vazuza,
                  Sporyat s Donom, Ob'yu i Dvinoj,
                  Kto iz nih podymet bol'she gruza,
                  Bol'she ryby dast zemle rodnoj,
                  Kto progonit letom bol'she splava.

                  Vsem sovetskim rekam - chest' i slava!



                          "PRIKLYUCHENIYA CHIPOLLINO"


     {Pesnyu  CHipollino  (Mal'chika-Lukovki),  kak  i  sleduyushchuyu za nej "Pesnyu
sin'ora  Pomidora"  avtor  napisal dlya Central'nogo detskogo teatra, gde shel
spektakl'  po  ital'yanskoj  skazke  Dzhanni  Rodari  "Priklyucheniya CHipollino".
(Prim. avtora.)}



                        YA - veselyj CHipollino.
                        Vyros ya v Italii -
                        Tam, gde zreyut apel'siny,
                        I limony, i masliny,
                        Figi i tak dalee.

                        No pod sinim nebosklonom
                        Ne maslinoj, ne limonom -
                        YA rodilsya lukom.
                        Znachit, dedu CHipollone
                        Prihozhus' ya vnukom.

                             U otca - detishek kucha,
                             SHumnaya sem'ya:
                             CHipolletto, CHipolluchcha,
                             CHipollotto, CHipollochch'o
                             I poslednij - ya!

                        Vse my vyrosli na gryadkah.
                        Ochen' my bedny.
                        Ottogo u nas v zaplatkah
                        Kurtki i shtany.

                        Gospoda v blestyashchih shlyapah
                        Nash obhodyat dvor.
                        Vidno, lukovyj nash zapah
                        CHereschur oster.

                        A u bednyh my v pochete.
                        Net na vsej zemle
                        Ugolka, gde ne najdete
                        Luka na stole!

                             Po vsemu izvestna svetu
                             Lukovic sem'ya:
                             CHipolluchcha, CHipolletto,
                             CHipollochch'o, CHipollotto
                             I, konechno, ya.

                        Za vysokoyu ogradoj
                        Zreet apel'sin.
                        Nu, a mne ograd ne nado -
                        YA ne dvoryanin.

                        YA - cibulya, ya - chipolla,
                        Ogorodnyj luk.
                        YA na gryadke konchil shkolu
                        Lukovyh nauk.

                        No ne vek bednyage-luku
                        ZHit' v gnezde rodnom.
                        Hot' gor'ka byla razluka,
                        YA pokinul dom.

                             YA idu tuda, gde luchshe, -
                             V dal'nie kraya.
                             Do svidan'ya, CHipolluchcha,
                             CHipolletto, CHipollotto,
                             Brat'ya i druz'ya!




                        YA - sin'or
                        Pomidor.
                        Krasen ya i pyshen.
                        A sluzhu ya s davnih por
                        U pomeshchic - Vishen.

                        Hot' i smotryat svysoka
                        Dve grafini Vishni
                        Na menya, na tolstyaka, -
                        YA u nih ne lishnij!

                        Kazhdyj god ya ot zhil'cov -
                        Svekly i salata,
                        Ot bobov i ogurcov -
                        Trebuyu kvartplaty.

                        Ezzhu k tykvam-bednyakam
                        I k bogatym dynyam.
                        Pervyj grosh beru ya sam,
                        Dva vezu grafinyam.

                        A v imenii u nas
                        Strogie poryadki:
                        Tot, kto deneg ne pripas,
                        Ubirajsya s gryadki!

                        S kazhdym chasom ya rastu,
                        Nalivayus' sokom,
                        Potomu chto na postu
                        Nahozhus' vysokom!

                        YA ne repa, ne morkov' -
                        Meloch' ogorodnaya.
                        U menya pod kozhej krov'
                        Ochen' blagorodnaya.

                        YA - holenyj pomidor
                        S kozheyu atlasnoj,
                        I vstupat' so mnoyu v spor
                        Ovoshcham opasno!




                              Iz Ivana Franko

                      ZHila na vole ptichka,
                      Da vdrug popala v set'.
                      I govorit ohotnik:
                      - Dolzhna ty umeret'!

                      - Pomiluj! - prosit ptichka. -
                      YA rostom s nogotok,
                      Vsego komochek puha
                      Da myasa na glotok.

                      Pusti menya na volyu,
                      Dovolen budesh' sam.
                      Horoshih tri uroka
                      Tebe za eto dam.

                      Ohotnik udivilsya:
                      - Ty - ptashka s nogotok.
                      Kakoj zhe cheloveku
                      Ty mozhesh' dat' urok?;

                      No ezheli pribavish'
                      Ty mne uma chut'-chut',
                      Pushchu tebya na volyu.
                      Leti v dalekij put'!

                      - Nachnem, - skazala ptichka. -
                      Zapomni moj sovet;
                      ZHalet' o tom ne nado,
                      CHego uzh bol'she net.

                      Skazal ohotnik: - Pravda.
                      Razumen tvoj sovet.
                      ZHalet' o tom ne nado,
                      CHego uzh bol'she net.

                      - Zatem, - shchebechet ptichka, -
                      Ne stoit portit' krov',
                      Starayas' ponaprasnu
                      Vernut' byloe vnov'.

                      Skazal ohotnik: - Verno.
                      Ne stoit portit' krov',
                      Starayas' ponaprasnu
                      Vernut' byloe vnov'.

                      SHCHebechet ptichka: - Slushaj
                      Poslednij moj sovet:
                      Ne ver' dosuzhim brednyam.
                      CHudes na svete net.

                      Skazal ohotnik: - Del'no.
                      Zapomnyu tvoj sovet.
                      Ne nado verit' brednyam.
                      CHudes na svete net.

                      Spasibo za nauku.
                      Schastlivogo puti.
                      Da v seti k pticelovu
                      Opyat' ne zaleti!

                                    ---

                      Vsporhnuv na vetku, ptichka
                      Promolvila: - Durak!
                      Tebya ya obmanula,
                      A ty popal vprosak.

                      Dobycha dorogaya
                      K tebe vletela v set'.
                      Iz-za menya, ohotnik,
                      Ty mog razbogatet'.

                      V moem bryushke taitsya
                      Nagrada dlya lovca:
                      Almaz krupnee vdvoe
                      Kurinogo yajca!
                      Ohotnik chut' ne plachet.

                      Bormochet: - Kak zhe tak!
                      Nesmetnoe bogatstvo
                      YA upustil, durak!..
                      Sidit na vetke ptichka

                      Ne slishkom vysoko.
                      A do nee dobrat'sya
                      Sovsem ne tak legko.
                      Ohotnik, ne migaya,

                      S nee ne svodit glaz.
                      Vot-vot ona umchitsya,
                      A vmeste s nej almaz!
                      Zovet ohotnik: - Ptashka!

                      Vernis' ko mne skorej.
                      Otcom tebe ya budu.
                      Ty - dochen'koj moej.
                      I vetku zolotuyu

                      Tebe ya zakazhu,
                      I v kletku zolotuyu
                      Tebya ya posazhu!..
                      A ptichka otvechaet:

                      - Ty tak zhe glup, kak byl,
                      Vse tri moih uroka
                      Sejchas zhe pozabyl.
                      V nagradu za nauku

                      Letet' ty mne velel,
                      A sam cherez minutu
                      Ob etom pozhalel.
                      Eshche ya ne uspela

                      Pustit'sya v dal'nij put',
                      A ty uzhe zadumal
                      Proshedshee vernut'.
                      I verish' nebylice,
                      CHto v ptice est' almaz
                      Krupnee etoj pticy
                      Vo mnogo-mnogo raz!



                          Skazka o kurinoj slepote

                      - Zachem vspahali etot lug
                      Ot kraya i do kraya? -
                      Skazala, poglyadev vokrug,
                      Dvuhletnyaya gnedaya. -

                      Uzor cvetov byl tak horosh
                      Do etoj glupoj vspashki.
                      A posle vspashki ne najdesh'
                      Ni kashki, ni romashki!

                      - Da, - otozvalsya voronoj, -
                      Kover nash izumrudnyj
                      Izrezal plugom, boronoj
                      Hozyain bezrassudnyj.

                      - Smeshno, poistine smeshno!
                      S uma soshel on, chto li? -
                      Skazali gusi. - On zerno
                      Razbrasyvaet v pole!

                      Probilis' pervye rostki,
                      Stanovyatsya vse vyshe...
                      - ZHivem! - skazali homyaki
                      I polevye myshi.

                      No vot, kogda pospela rozh',
                      Pshenica pozheltela,
                      Kolos'ya zhnejkoj snyali splosh',
                      I pole opustelo.

                      - Kak pozhivesh' da poglyadish',
                      Na svete malo tolka! -
                      Drug drugu zhalovalis' mysh',
                      Homyak i perepelka.

                      Pshenicu, rozh', oves, yachmen'
                      Ubrali lyudi s polya.
                      I bylo slyshno v yasnyj den',
                      Kak mel'nicy mololi...

                      - Zerno, otlichnoe zerno
                      Otbornejshej kul'tury
                      Zachem-to v pyl' prevrashcheno! -
                      Negodovali kury.

                      CHitatel'! CHto ni delaj ty,
                      Tebya osudit kto-to,
                      Vzglyanuv na delo s vysoty
                      Kurinogo poleta.



                              Vostochnaya, skazka

                      A nu, zagadku razgadaj,
                      Kol' dumat' ty ohotnik:
                      Kto bol'she truditsya - lentyaj
                      Il' revnostnyj rabotnik?

                      No prezhde chem najdesh' otvet,
                      Poslushaj skazku drevnih let.
                      ZHil pri dvore mudrec Dzhafar
                      V odnoj strane na yuge.

                      A tak kak byl on ochen' star,
                      Ego nosili slugi.
                      Odnazhdy na puti domoj
                      S dalekogo bazara

                      Skatilsya persten' zolotoj
                      S mizinca u Dzhafara.
                      Skazal nosil'shchikam Dzhafar:
                      - Ves' gorod obojdite

                      I dragocennyj carskij dar -
                      Kol'co moe najdite!
                      Emu nosil'shchiki v otvet:
                      - Iskat' nam neohota.

                      Nam do propazhi dela net.
                      Svoya u nas rabota.
                      Tebya nam veleno taskat',
                      A ne kol'co tvoe iskat'!

                      - Nu, esli tak, - skazal rabam
                      Dzhafar na eti rechi, -
                      Kol'co iskat' ya budu sam! -
                      I sel rabam na plechi.

                      Prishlos' tashchit'sya im opyat'
                      S Dzhafarom do bazara...
                      A bylo b legche im iskat'
                      Kolechko bez Dzhafara!



                          Serbskaya narodnaya skazka

                   Zaglyanul polumesyac k portnomu,
                   Ne k nebesnomu, a k zemnomu.

                   - Sshej mne, master, naryadnoe plat'e.
                   Budu po nebu v prazdnik gulyat' ya.

                   Snyal portnoj s polumesyaca merku,
                   Priglashaet ego na primerku.

                   No vsego za chetyrnadcat' dnej
                   Vdvoe sdelalsya mesyac polnej.

                   I v plechah i v grudi emu tesno, -
                   Tak popravilsya mesyac nebesnyj.

                   CHut' ne plachet s dosady portnoj:
                   - CHto za bes podshutil nado mnoj!

                   Vasha svetlost' slegka popolnela
                   Il' ot stirki materiya sela, -

                   YA, po pravde skazat', ne pojmu...
                   Ladno! Novuyu merku snimu.

                   Vot prohodyat za sutkami sutki.
                   Ne teryaet portnoj ni minutki.

                   Nu, a mesyac, gulyaka nochnoj,
                   Stal tem vremenem polnoj lunoj.

                   Primeryaet on tesnoe plat'e
                   I, vzdyhaya, bormochet proklyat'ya:

                   - Grehovodnik, moshennik, zlodej!
                   Postydilsya by dobryh lyudej.

                   Za poslednih tri dnya i tri nochi
                   Plat'e stalo tesnej i koroche!

                   Nichego ne otvetil portnoj.
                   Gde uzh sporit' portnomu s lunoj!

                   Snyal on merku s zakazchika snova:
                   - Budet k prazdniku plat'e gotovo!

                                    ---

                   SHvy u plat'ya portnoj rasporol,
                   Grud' rasshiril, nadstavil podol.

                   Dorabotat' ostalos' nemnozhko,
                   A uzh mesyac stuchitsya v okoshko.

                   Da ne mesyac, a tonen'kij serp:
                   V eto vremya on shel na ushcherb.

                   Ne luna, a vsego polovinka:
                   Tol'ko rozhki da kruglaya spinka.

                   Ves' zatryassya ot gneva portnoj:
                   - Net, dovol'no shutit' nado mnoj!

                   Ugodit' vam pytalsya ya sduru.
                   CHto ni den', vy menyali figuru:

                   To vy delalis' kruglym, kak blin,
                   To hudym, tochno etot arshin.

                   SHit' vam plat'e - pustoe zanyat'e.
                   Ostavajtes'-ka luchshe bez plat'ya!



                         Norvezhskaya narodnaya skazka


                    Gerda, staraya norvezhka,
                    Rasskazala mne o tom,
                    Kak sidel vnutri oreshka
                    CHert s rogami i hvostom.

                    No pribavila staruha:
                    - Izmenilsya belyj svet.
                    Govoryat, ni zlogo duha,
                    Ni chertej na svete net.

                    Esli tak, - pustye bredni
                    Moj starushechij rasskaz...
                    A byt' mozhet, chert poslednij
                    Byl u nas v poslednij raz!

                                    ---

                    CHerez pole po doroge
                    SHli rebyata v les.
                    A navstrechu - krivonogij,
                    Krivonogij, krivorogij,
                    Krivorogij, dlinnohvostyj,
                    Ochen' malen'kogo rosta
                    Bes.

                    Govorit: - Zdorovo, deti!
                    YA umnee vseh na svete.
                    YA hitree vseh! -
                    Govoryat rebyata chertu:
                    - Esli pravda, chto hiter ty,
                    Zaberis' v oreh.

                    Bes utknul v kopytca rozhki,
                    Stal nemnogo men'she koshki,
                    A potom ne bol'she Moshki
                    I zalez v oreh.
                    - Vot tak chert! - skazali deti. -
                    Vidno, pravda, chto na svete
                    On hitree vseh!

                    SHla na kuznice rabota.
                    Kuznecy, trudyas' do pota,
                    Razduvali meh.
                    Vdrug rebyata pribezhali,
                    Prosyat: - Dyaden'ki, nel'zya li
                    Raskolot' oreh?

                    Vzyal kuznec tyazhelyj molot,
                    Stuknul chto est' sil.
                    A oreshek ne raskolot,
                    Ne raskolot, ne razmolot,
                    Tol'ko podskochil.

                    Govorit otcu so smehom
                    Molodoj kuznec:
                    - CHto, ne spravish'sya s orehom?
                    Pered vsem kuznechnym cehom
                    Stydno nam, otec!

                    Byl kuznec silen i molod,
                    V ruki vzyal tyazhelyj molot,
                    Stuknul - i prisel.
                    Popolam raskolot
                    Molot,
                    A oreshek cel!

                    CHto za chush'! Takaya zloba
                    Kuznecov vzyala.
                    B'yut oni s razmahu oba,
                    B'yut i vmeste i osobo, -
                    Skorlupa cela.

                    Oba lezut von iz kozhi...
                    Podoshel k dveryam prohozhij,
                    Govorit: - Nel'zya l'
                    Popytat' mne schast'e tozhe?
                    - Bej! - skazal koval'.

                    Stuknul paren' po orehu.
                    Raz, drugoj, no bez uspeha.
                    - Vidno, krepkij sort...
                    CHto za chert! -
                    I trizhdy eho
                    Povtorilo: - CHert!

                    Nu i chert sejchas zhe vyshel
                    S dymom i ognem.
                    I nikto s teh por ne slyshal
                    Nikogda o nem.




                ZHili-byli groznyj car'
                I veselyj chebotar'.

                Groznyj car' stranoyu pravil.
                CHebotar' zaplatki stavil.

                I zhilos' chebotaryu
                Veselee, chem caryu.

                Car' ne est, ne spit spokojno,
                U carya piry da vojny,

                A sapozhnik v masterskoj
                Tyanet dratvu den'-den'skoj,

                SH'et, kroit i stavit latku,
                A potom voz'met trehryadku,

                Skazhet: - Nu-ka, zapoem! -
                I zal'etsya solov'em.

                V plyas pojdut ego rebyata -
                Tak, chto pol treshchit doshchatyj!

                No proslyshal gosudar',
                Kak bespechen chebotar'.

                Izdaet prikaz on kratkij:
                "Zapreshchaem klast' zaplatki

                Na bashmak i na sapog.
                Narushitelej - v ostrog!"

                U carya i vlast' i sila.
                CHebotar' pripryatal shilo,

                Dratvu, nozh i molotok,
                Masterskuyu - na zamok

                I sidit sebe na rynke,
                CHistit publike botinki.

                Do togo natret bashmak,
                CHto blestit on, tochno lak.

                Car' uznal pro etu chistku,
                Pishet novuyu zapisku:

                "S pary chishchenyh sapog
                Troekratnyj brat' nalog!"

                CHebotar' opyat' bez dela,
                ZHdat' raboty nadoelo,

                Vzyal on v ruki dva vedra
                Da k reke poshel s utra.

                Stal on v zharkuyu pogodu
                Prodavat' rechnuyu vodu:

                - Podhodi, narod, syuda,
                Vot holodnaya voda!

                Za kopejku vyp'esh' kruzhku,
                A polkruzhki za polushku!

                Postupil k caryu donos:
                - Poyavilsya vodonos.

                Vodu nosit on narodu,
                A vernej, mutit on vodu!

                Borodoyu car' potryas
                I velel pisat' prikaz:

                "Zapreshchaetsya narodu
                Pit' v zharu syruyu vodu!"

                Sel na kamen' vodonos,
                Zagrustil, povesil nos,

                I zhena i deti bosy...
                - Ne pojti li mne v matrosy?

                YA i lovok, i silen,
                I smekalkoj nadelen.

                Vhodit on v kontoru flota,
                Govorit: - Sluzhit' ohota,

                To est' plavat' po moryam -
                Nynche zdes', a zavtra tam!

                Vidyat - paren' on zdorovyj,
                Rost prilichnyj, dvuhmetrovyj.

                Vzyali malogo vo flot.
                Vot odnazhdy car' plyvet

                Na svoej na carskoj yahte,
                A moryak stoit na vahte.

                Vdrug podnyalsya uragan.
                Smyty s borta kapitan,

                I pomoshchnik, i matrosy.
                Gonit yahtu na utesy...

                Tak i est'! Razdalsya tresk,
                A potom zloveshchij plesk.

                Gde proboina? U nosa.
                Bocman trebuet matrosa:

                - Nado, brat, zaplatu klast',
                CHtoby sudnu ne propast'!

                Govorit matros: - Polozhim!
                Polozhit' zaplatu mozhem,

                No prostite: vasha vlast'
                Ne velit zaplaty klast'!..

                Car' vyhodit iz kayuty,
                Neprichesannyj, razutyj.

                Po koleno boroda,
                Po koleno i voda.

                Podzyvaet on matrosa,
                Vse togo zhe vodonosa.

                Molit zhalobno: - Nyrni
                Da proboinu zatkni!

                Nagrazhu tebya chinami,
                Galunami, ordenami,

                Skol'ko ty vody hlebnesh',
                Stol'ko chesti nazhivesh'.

                Za glotok vody studenoj -
                Po medali zolochenoj!

                A matros caryu v otvet:
                - Vodu pit' prikaza net.

                Ne veleli vy narodu
                Pit' v zharu syruyu vodu!

                Nu da ladno. YA nyrnu.
                Ne idti zhe nam ko dnu...

                Tol'ko vy uzh izvinite -
                Vse prikazy otmenite,

                Ili kazhdyj vash prikaz
                Obernetsya protiv vas!



                                   Skazka


                      CHto ni delaet durak,
                      Vse on delaet ne tak.

                      Nachinaet ne snachala,
                      A konchaet kak popalo.

                      S potolka on stroit dom,
                      Nosit vodu reshetom,

                      Solnce v pole lovit shapkoj,
                      Ten' so sten stiraet tryapkoj,

                      Dver' beret s soboyu v les,
                      CHtoby vor k nemu ne vlez,

                      I na kryshu za verevku
                      Tyanet buruyu korovku,

                      CHtob nemnozhko popaslas'
                      Tam, gde travka razroslas'.

                                    ---

                      CHto ni delaet durak,
                      Vse on delaet ne tak.

                      I ne vovremya on rad,
                      I pechalen nevpopad.

                      Na puti vstrechaet svad'bu -
                      Tut by spet' i poplyasat' by,

                      On zhe slezy l'et rekoj
                      I poet zaupokoj.

                      Kak shvatili duraka,
                      Stali myat' emu boka,

                      Bili, bili, kolotili,
                      CHut' zhivogo otpustili.

                      "Ish' ty, - dumaet durak, -
                      Vidno, ya popal vprosak.

                      Iz sochuvstviya k neveste
                      YA poplakal s neyu vmeste.

                      Ladno, v sleduyushchij raz
                      YA pushchus' na svad'be v plyas!"

                                    ---

                      Vot bredet on po doroge,
                      A navstrechu edut drogi.

                      Sledom dvizhetsya narod,
                      Slovno ochered' idet.

                      Poglyadel durak na peshih.
                      "Nu-ka, dumaet, - utesh' ih,

                      CHtob shagali veselej
                      Za telegoyu svoej!"

                      Sapozhkom durak pritopnul,
                      O ladon' ladon'yu hlopnul

                      Da kak pustitsya plyasat',
                      Nogu ob nogu chesat'!

                      Vzyali lyudi duraka,
                      Stali myat' emu boka,

                      Bili, bili, kolotili,
                      Polumertvym otpustili.

                      "Vish' ty, - dumaet durak, -
                      YA opyat' popal vprosak.

                      Bol'she ya plyasat' ne stanu
                      Da i plakat' perestanu.

                      Ladno, s zavtrashnego dnya
                      Ne uznaete menya!"

                                    ---

                      I ved' verno, s toj minuty
                      Stal hodit' durak nadutyj.

                      To i delo on, durak,
                      Govorit drugim: - Ne tak!

                      On ne plachet i ne plyashet,
                      A na vse rukoyu mashet.

                      Postoronnemu nikak
                      Ne uznat', chto on durak.

                      Deti bukvy pishut v shkole,
                      Da i sprosyat: - Horosho li?

                      Poglyadit v tetrad' durak,
                      Da i vymolvit: - Ne tak.

                      SH'yut portnihi na mashinke,
                      SH'yut sapozhniki botinki.

                      Smotrit izdali durak
                      I bormochet: - Vse ne tak!

                      I ne tak seledok lovyat,
                      I ne tak borshchi gotovyat,

                      I ne tak mosty mostyat,
                      I ne tak detej rastyat!

                      Vidyat lyudi, slyshat lyudi,
                      Kak durak dela ih sudit,

                      I podumyvayut tak:
                      "CHto za umnica durak!"



                          Russkaya narodnaya skazka

                   ZHil chelovek bednyj,
                   Ne imel ni polushki mednoj.
                   Nu, doshel chelovek do sumy!
                   Stal prosit' on u cherta vzajmy:

                   - Daj, nechistyj, mne sotnyu-druguyu,
                   YA na rynke denek potorguyu
                   I tebe tvoi den'gi otdam,
                   A barysh razdelyu popolam.

                   CHut' on vymolvil slovo "barysh",
                   CHert yavilsya - hvostatyj, kak mysh',
                   CHernomazyj, s krivymi rogami.
                   Derzhit v lapah bumazhnik s den'gami,

                   Schety, knigu, bol'shoj karandash.
                   - A kogda, - govorit, - ty otdash'?
                   - Zavtra den'gi otdam ili dushu.
                   Ver', ya klyatvy svoej ne narushu!

                   Vydal chert emu sotnyu rublej,
                   CHto-to v knige otmetil svoej
                   I propal, tol'ko noch' minovala,
                   Budto vovse ego ne byvalo.

                   Vot poshel chelovek na bazar,
                   Prismotrel podeshevle tovar,
                   Pereprodal, no vyruchil malo
                   I kupil sebe hleba i sala.

                   Rano utrom prosnulsya bednyak,
                   Sala s hlebom poel natoshchak
                   I zasnul, podkrepivshis' nemnogo.
                   Glyad', nechistyj stoit u poroga
                   I bormochet: - V polozhennyj srok
                   YA prishel poluchit' svoj dolzhok!

                   - Net, - bednyak govorit, - ranovato
                   Za den'gami prishel ty, rogatyj.
                   Byl naznachen na zavtra platezh,
                   Ty zh segodnya ko mne pristaesh'!

                   CHert smutilsya, pomedlil, podumal
                   I otklanyalsya: zavtra pridu, mol!

                   A pod utro opyat' na porog -
                   Prosit deneg il' dushu v zalog.

                   - Net, - dolzhnik otvechaet serdito, -
                   Ponaprasnu menya ne budi ty.
                   Den'gi zavtra ya dolzhen otdat',
                   Ty zh segodnya prihodish' opyat'!..
                   Il' ne znayut u vas v preispodnej,
                   CHto ne zavtra sejchas, a segodnya?

                   Vnov' nechistyj yavilsya chut' svet,
                   No uslyshal takoj zhe otvet.

                   Naposledok emu eto delo,
                   Otkrovenno skazat', nadoelo.
                   I reshil on denek propustit',
                   A potom dolzhnika navestit'.

                   Rano utrom yavilsya on snova
                   I prochel na doshchechke klenovoj,
                   Na stolbe posredine dvora:
                   "Prihodi za den'gami vchera!"

                   Bednyj chert pochesal sebe temya...
                   Prozeval on platezhnoe vremya!

                   Vnov' "segodnya" nastalo s utra,
                   I uzhe ne vernetsya "vchera"...




             Na promysel poshli dva druga, dva soseda,
             I vstretili v lesu morshchinistogo deda.
             Kazalos', on koroj korichnevoj obros
             Ot pyatok do sedyh vzlohmachennyh volos,
             I tol'ko na lice skvoz' uzen'kie shcheli
             Glaza, kak svetlyaki zelenye, blesteli,
             - Idite storonoj, - proshamkal on, - druz'ya,
             Zdes' v yame pod sosnoj skryvaetsya zmeya!

             Snachala v storonu svernuli oba druga,
             Potom podumali: "A mozhet, ded - hitryuga?
             On vydumal, chto nam grozit zmeinyj yad,
             CHtob utait' ot nas v lesu zarytyj klad".

             Nemnogo podozhdav, oni probralis' k yame
             I stali zemlyu ryt' obeimi rukami,
             Pokuda ne nashli pod kamnem, nakonec,
             CHervonnym zolotom napolnennyj larec -
             Monety starye, i kol'ca, i medali.
             Sosedi shepotom sovetovat'sya stali:
             Kak byt'? Bescennyj gruz im ne podnyat' dvoim.
             Pozvat' kogo-nibud'? Delit'sya nado s nim...
             Ujti i s loshad'yu syuda vernut'sya snova?
             No oba vspomnili pro starika lesnogo.
             Kto znaet, chto eshche pridumaet hitrec!
             Net, pust' odin iz nih posterezhet larec,
             Poka drugoj sosed pojdet dorogoj kratkoj
             I v les vorotitsya s telegoj i loshadkoj.
             Vot pribezhal sosed domoj - v svoe selo -
             I govorit zhene: - Uzh tak nam povezlo!
             V lesu nashli my klad. Gotov' obed, ne meshkaj,
             Sejchas za zolotom otpravlyus' ya s telezhkoj.
             ZHal', chto sokrovishche ne vse dostalos' nam,
             A podelit' ego pridetsya popolam.
             Ty nachini, zhena, pirog krysinym yadom,
             Avos' togda odni my zavladeem kladom!..

             Vot ispekla zhena otravlennyj pirog.
             Perekrestilsya muzh i vyshel za porog.
             A mezhdu tem drugoj sosed sidel u klada
             I dumal: "Ah, kak zhal', chto nam delit'sya nado!
             Kogda by zavladel ya kladom celikom,
             Postroil by ya dom na beregu morskom,
             Lezhal by celyj den' na zolotom pesochke,
             ZHenilsya b na knyazhne... Da net, na carskoj dochke!
             A esli na dvoih delit' pridetsya klad,
             Mne dochka carskaya dostanetsya navryad...
             Zameshkalsya v puti priyatel' moj, odnako,
             U deneg ya sizhu, golodnyj kak sobaka.
             Nu, pogodi, druzhok! Pri mne moe ruzh'e.
             Svinec daryu tebe, a zoloto - moe!.."

             I tol'ko skrip koles razdalsya iz-za elki,
             On vystrelil v upor v soseda iz dvustvolki.
             Sosed upal nichkom na zemlyu u koles.
             Ubijca zoloto v telegu perenes,
             Prikryl solomoyu, potom deryugoj rvanoj
             I vdrug nashel pirog, podzharistyj, rumyanyj.
             Kusochek proglotil - i golovoj ponik...

             Nedarom pro zmeyu rasskazyval starik.


       LITOVSKIE NARODNYE SKAZKI

                              Iz Kazisa Boruty




             Sidel na trube sorvanec-vorobej
             V staroj, porvannoj shapke-ushanke.

             Ugorel na trube sorvanec-vorobej
             I skazal kupyryu na polyanke:

             - Kupyr'-trava, pokachaj vorob'ya!
             Na trube golova razbolelas' moya. -
             A kupyr' shelestit potihon'ku v otvet:
             - Kak tebya pokachat', esli vetra net?

             Podnebes'e krugom obletel vorobej.
             Stal on veter prosit': - Hot' nemnozhko povej! -
             SHepchet legon'kij veter sproson'ya v otvet:
             - Kak mne dut', vorobej, esli buri net?

             Poletel vorobej iz poslednih sil.
             - Pochemu ne bushuesh'? - u buri sprosil.
             CHut' dysha, govorit emu burya v otvet:
             - Kak zhe mne bushevat', esli groma net?

             Obletel vorobej podnebes'e krugom.
             - Pochemu ne gremish'? - stal on sprashivat' grom.
             Legkij grom progremel tiho-tiho v otvet:
             - Kak mne, gromu, gremet', esli molnii net?

             Obletel podnebes'e krugom vorobej.
             Prosit molniyu: - Nu-ka, sverkni poskorej!
             - Bud' po-tvoemu! - molvila molniya. -
             Vorob'inuyu pros'bu ispolnyu ya!

             - Pyh! - I molniya v nebe sverknula ognem.
             - Trah-tah-tah! Tararah! - otozvalsya ej grom.
             Stala bujnaya burya shumet'-bushevat',
             Veter shcheki nadul i davaj podduvat'.

             Oprokinulas' v more rybach'ya lad'ya,
             I tak sil'no kupyr' zakachal vorob'ya,
             CHto sovsem zakruzhilas' golovushka
             I zakrylis' glaza u vorobushka...

             S kupyrya kuvyrkom poletel sorvanec -
             I konec vorob'yu! Da i skazke konec.

                                    ---

             Hot' i zhal' vorob'ya nam veselogo,
             A propal vorobej podelom:
             Na svoyu vorob'inuyu golovu
             Sam on vyzval i buryu i grom!




                V sapogah so shporami prygaet kosoj,
                Krutit seroj lapkoyu us pered lisoj.

                - Razve ya ne parochka dlya kumy-lisy?,
                Razve ne zakrucheny u menya usy?

                Hvost raspraviv po vetru, dumaet lisa:
                "Razve ya ne pervaya devica-krasa?

                Golova prichesana u menya, lisy.
                Ryzhij hvost pushistee devich'ej kosy!"

                Zajca prigolubila hitraya lisa -
                ZHeniha ushastogo unesla v lesa.

                CHto tam dal'she sdelalos', nam i nevdomek.
                Zacepilsya zain'ka shporoj za penek.

                Zacepilsya shporoyu po puti kosoj.
                Svad'by tak i ne bylo u nego s lisoj.




                      Kak u babushki sedoj
                      Byl kozlenok molodoj.

                      Babushka ego lyubila,
                      Hlebnoj korochkoj kormila,
                      Iz kovsha kvaskom poila.

                      - Idi, kozlik, za vodoj,
                      Kozlenochek, za vodoj!

                      - Volka, babushka, boyus'!
                      - Ty, moj seren'kij, ne trus'.
                      Topni, topni nozhkami,
                      Stukni, stukni rozhkami.
                      Ty nogoj vedro tyani,
                      A tremya - volkov goni!

                      Skachet kozlik po dubrovam,
                      Po polyam, po gorkam
                      S koromyslicem klenovym,
                      S lipovym vederkom.
                      Top-top za vodoj,
                      Za holodnoj, klyuchevoj.
                      - A kak shel ya k rodniku

                      Po gospodskomu luzhku,
                      Povstrechalsya mne dorogoj,
                      Na bedu, prikazchik strogij.
                      On mne nozhen'ku podbil

                      Da kopytce razdrobil,
                      Vse rassypal kostochki
                      Na chetyre gorstochki.

                      Kosti ya sobral v meshok
                      I domoj ih privolok,
                      V ogorode zakopal
                      Da slezami polival.

                      Vyrosla tam yablon'ka,
                      Vyrosla i lipka,
                      Sdelal ya iz yabloi'ki
                      Malen'kuyu skripku.

                      A smychok dlya skripki
                      Sdelal ya iz lipki.
                      A kak nachal ya igrat'
                      Na lugu i na pole,

                      Stali devushki plyasat',
                      Molodicy plakali.
                      Tili-tili-tili-tili.
                      Moyu skripku utashchili.

                      Kto iz vas ee nashel -
                      Poluchaj kolodu pchel.
                      Polnuyu kolodu
                      Lipovogo medu,
                      Voskovye soty
                      Pchelinoj raboty!


       Iz knigi "SKAZOCHNYJ DOMIK"
                            Kostasa Kubilinskasa



                       Est' u skazok tihij dom.
                       Dili-bom! Dili-bom!
                       Put' k dveryam ego nevedom,
                       A zhivut v nem baba s dedom.
                       Celyj den' oni podryad
                       Detyam skazki govoryat.

                       I pro to, kak nash kozel
                       V chashchu temnuyu zabrel,
                       I ostalis' na dorozhke
                       Tol'ko rozhki,
                       Tol'ko nozhki.

                       I pro to, kak staryj vol
                       V les ot barina ushel,
                       Potomu chto strogij barin
                       Byl emu neblagodaren.

                       I pro to, kak poutru
                       Elku drozd rubil v boru
                       I kak zajcy, lisy, volki
                       Ispugalis' etoj elki.

                       |to vse - eshche nachalo.
                       Skazok v domike nemalo.
                       A pro chto oni, - o tom
                       Vy uznaete potom!




                    ZHili v carstve chuzhedal'nom
                    Vo dvorce svoem hrustal'nom
                    Ded-Moroz, kak lun', sedoj
                    I Morozec molodoj.

                    Byl vnuchok pohozh na deda -
                    Ozornik i neposeda.
                    I grozil on s malyh let
                    Zamorozit' celyj svet.

                    - YA, - treshchal on, - vseh umnee,
                    Vse na svete ya umeyu.
                         YA moshchu
                         Mosty
                         I muku
                         Melyu,
                         A mukoj kusty
                         I polya belyu.
                    Zajca shustrogo v lesu
                    Noch'yu snegom zanesu
                    I lyagushek bol'sherotyh
                    Ubayukayu v bolotah.
                    Prikazhu i barsuku
                    Spat' pod snegom na boku.
                    CHto barsuk! Medved' kosmatyj,
                    Kosolapyj, tolstopyatyj,
                    Ot menya v noru ujdet
                    Spat' vsyu zimu naprolet.
                    Pod zemleyu, kak pod kryshkoj,
                    Zatreshchat boka u Mishki...

                    A projdet nemalo let -
                    Zamorozhu celyj svet!

                                    ---

                    Vot odnazhdy zimnim dnem
                    Ded i vnuk idut vdvoem.
                    Po lesnym bredut chashchobam,
                    Po bugram i po sugrobam.
                    SHiroko shagaet ded,
                    Ostavlyaya krupnyj sled,
                    A vnuchok s pozemkoj vmeste
                    Tak i kruzhitsya na meste,
                    V'etsya zmejkoyu na l'du,
                    SHCHiplet vstrechnyh na hodu.

                    Vdrug skvoz' v'yugu, kak v tumane,
                    Uvidal Morozec sani.
                    P'yanyj pan v sanyah sidit,
                    Odeyalami ukryt,

                    Pestroj zebrovoyu shkuroj
                    I medvezh'ej - temno-buroj.

                    Uluchil Morozec mig, -
                    K sedoku pod polost' - shmyg.
                    V nos i v ushi stuzhej duet,
                    V shcheki puhlye celuet.

                    Nichego ne slyshit pan -
                    Ves' zastyl, kak istukan.
                    A Morozec mchitsya k dedu,
                    Pro svoyu trubit pobedu.

                    - YA tebya, starik Moroz, -
                    Govorit on, - pereros.
                         YA moshchu
                         Mosty
                         I muku
                         Melyu,
                         A mukoj kusty
                         I polya belyu.
                    Zajca shustrogo v lesu
                    Noch'yu snegom zanesu
                    I lyagushek bol'sherotyh
                    Usyplyu ya na bolotah,
                    Prikazhu i barsuku
                    Spat' pod snegom na boku.
                    CHto barsuk! Medved' kosmatyj,
                    Kosolapyj, tolstopyatyj,
                    Ot menya v noru ujdet
                    Spat' vsyu zimu naprolet.
                    A sejchas probral ya pana.
                    On lezhit mertvej churbana
                    V odeyalah na puhu,
                    V teploj shube na mehu!

                    Otvechaet Ded-Moroz:
                    - Ne hvalis', molokosos.
                    Razve ty prikonchil pana?
                    On i sam zamerz by sp'yana.
                    A pred tem, kak ty, malysh,
                    Celyj mir obledenish',
                    Dam urok tebe poproshche:
                    Dobegi do etoj roshchi
                    Da voz'mi-ka za boka
                    Lesoruba-muzhika!

                    Zasmeyalsya vnuk v otvet:
                    - Ty, kak vidno, shutish', ded!
                    P'yanyj pan byl v teploj shube,
                    A na etom lesorube
                    Tol'ko prodrannyj kozhuh,
                    Rukavicy da treuh.
                    V mig ego ya zamorozhu,
                    Zaberus' k nemu pod kozhu,
                    Do kostej ego projmu,
                    I konec pridet emu!

                    Vot bezhit Morozec k roshche,
                    Gde muzhik, ryaboj i toshchij,
                    Pilit, rubit na drova
                    Vekovye dereva.
                    Muzhichok, dolzhno byt', krepkij:
                    Vysoko vzletayut shchepki.
                    Dolgim gulom poutru
                    Vtorit eho toporu.

                    Podoshel Morozec szadi,
                    A muzhik, nazad ne glyadya,
                    Razmahnulsya chto est' sil,
                    Po lbu malogo hvatil.

                    SHepchet malyj: - Horosho zhe!
                    Vraz tebya ya zamorozhu! -
                    Stal kolot' on muzhika,
                    SHCHiplet toshchie boka,
                    Opushil usy i brovi,
                    Sdelal nos krasnej morkovi.

                    Tret muzhik ozyabshij nos,
                    SHutit: eto li moroz?
                    Ne moroz - morozec malyj!
                    Nado snyat' kozhuh, pozhaluj.

                    Sbrosil nazem' on kozhuh,
                    Rukavicy i treuh
                    I davaj rabotat' s zharom.
                    Pot klubitsya belym parom.
                    - U-ta-ta! - stuchit topor,
                    Oglashaya ves' prostor.

                    CHto ni chas - Morozec zlee,
                    K muzhiku zalez za sheyu,
                    A tomu i nevdomek.
                    - ZHarkij vydalsya denek!

                    Raskrasnevshis', kak iz bani,
                    On vzvalil drova na sani,
                    Sel na pen' peredohnut',

                    Trubku vykuril - i v put'.
                    Dernul povod - i poloz'ya
                    Zaskripeli na moroze.

                    Vstretil vnuka Ded-Moroz.
                    - Gde muzhik?
                    - Drova povez.
                    Von shagaet podle voza.

                                    ---

                    - Vish', topor sil'nej moroza! -
                    Govorit Morozcu ded. -
                    Hot' legko muzhik odet,
                    Da rabota, slovno shuba,
                    Greet v stuzhu lesoruba.

                    Ty hvalilsya s malyh let,
                    CHto sumeesh' celyj svet
                    Zamorozit', a poka
                    Lesoruba-muzhika
                    V zhar vognal ty, a ne v holod,
                    Potomu chto glup i molod!

                                    ---

                    Tak skazal starik Moroz.
                    Vnuk molchal, povesiv nos,
                    I domoj poplelsya sledom
                    Za svoim surovym dedom.




                     Poutru v odnom iz gnezd
                     Pel na elke chernyj drozd:
                          - YA srublyu
                          Bol'shuyu elku,
                          Smasteryu
                          Bol'shuyu palku,
                          CHtob lisice, zajcu, volku -
                          Vsem zveryam lezhat' vpovalku! -
                     Zayac po lesu bezhal,
                     Ispugalsya, zadrozhal.
                     "Daj-ka, - dumaet kosoj, -
                     Posovetuyus' s lisoj".
                     CHerez pni ushastyj skachet
                     I ot straha chut' ne plachet.
                     Nakonec v gustom lesu
                     Vstretil ryzhuyu lisu,

                     - Oj, lisa, kakie strasti!
                     Ne spastis' nam ot napasti.
                     Elku drozd proklyatyj rubit,
                     Vseh zverej lesnyh pogubit,
                     Vot kakoj serdityj drozd!..
                     Tut lisa podzhala hvost,
                     Melkoj drozh'yu zadrozhala,
                     Zavertelas', zavizzhala,
                     Govorit ona: - Pojdem,
                     Volka serogo najdem!

                     Skachet zayac, a lisica
                     Vsled za nim streloyu mchitsya.
                     Nakonec-to nevdali
                     Volka serogo nashli.

                     Govorit lisica volku:
                     - Drozd srubit' grozitsya elku,
                     CHtob iz elki sdelat' palku -
                     Ulozhit' zverej vpovalku!

                     Ispugalsya seryj volk,
                     Podnyal sherst', zubami - shchelk.
                     Govorit: - Najdem skoree
                     Kabana. On vseh mudree!

                     Skachet po lesu kosoj
                     Vmeste s volkom i lisoj.
                     Pogibat' im neohota!
                     Dobezhali do bolota
                     I nashli tam kabana,
                     Zabiyaku, drachuna.
                     On nazhralsya do otvala,
                     ZHeludej poel nemalo,
                     A teper' stoit i zhdet -
                     Mozhet, zhelud' upadet!

                     Govorit emu lisica:
                     - Elku drozd srubit' grozitsya,
                     CHtob iz elki sdelat' palku -
                     Ulozhit' zverej vpovalku!
                     Govorit kaban v trevoge:
                     - Hryu-hryu-hryu, pojdem k berloge,
                     Gde zhivet starik-medved'.
                     Vseh on mozhet odolet'.
                     On takoj silach, lisica,
                     CHto drozda ne poboitsya.
                     Pobezhim k nemu skorej -
                     Zashchitit on vseh zverej!
                     Vot nesutsya verenicej
                     Zayac, volk, kaban s lisicej,
                     Mchatsya v goru i s gory
                     CHerez pni, cherez bugry.

                     Vhodyat v dushnuyu berlogu,
                     Vidyat: v past' zasunuv nogu,
                     Na podstilke Mishka spit,
                     Oglushitel'no hrapit.

                     On v lesu nashel kolodu
                     I zasnul, naevshis' medu,
                     Dremlet sutki naprolet,
                     Lapu tolstuyu soset.

                     Govoryat medvedyu zveri:
                      - Ah ty, sonnaya teterya,
                     Lezheboka i lentyaj!
                     Probudis', ochnis', vstavaj!
                     Ty hrapish' v svoej berloge
                     I ne vedaesh' trevogi,
                     A tebe grozit beda
                     Ot proklyatogo drozda.
                     On bol'shuyu elku rubit,
                     Vseh zverej lesnyh pogubit!

                     Tut medved' vskochil s posteli.
                     - Neuzheli
                     V samom dele
                     Rubit derevo zlodej?
                     Soberite vseh zverej!
                     Elku srublennuyu nado
                     Okruzhit' nam, kak ogradoj,
                     Okruzhit' i podperet'!

                     Tak zveryam skazal medved'.

                     Voya, hryukaya i laya,
                     CHerez les nesetsya staya,
                     Dobezhala do gnezda
                     Ostroklyuvogo drozda.

                     On poet: - Srublyu ya elku,
                     Obteshu bol'shuyu palku,
                     CHtob lisice, zajcu, volku -
                     Vsem zveryam lezhat' vpovalku!

                     Voyut zveri: - Oh, beda!
                     Ne spastis' nam ot drozda!
                     Nado, bratcy, bit' trevogu -
                     Zvat' sosedej na podmogu.

                     - |j, zhil'cy lesov, polej,
                     Sobirajtes' poskorej:
                     Drozd-razbojnik elku rubit -
                     Vseh zverej lesnyh pogubit!
                     CHtoby nam ne pomeret',
                     Nado elku podperet'.

                     Uslyhali barsuki,
                     I hor'ki, i homyaki,
                     Belki, volki i volchicy,
                     I lisicy, i kunicy.
                     Vse begut oni begom
                     I stanovyatsya krugom,
                     Derzhat stvol vysokoj elki,
                     Hot' i kolyut ih igolki.

                     Mishka, slyvshij silachom,
                     Strojnyj stvol podper plechom,
                     A lisa sidit pod elkoj,
                     Prislonyas' hvostom-metelkoj.
                     Natochil kaban svoj klyk
                     I vsadil v koru, kak shtyk.

                     - Ostorozhnej! - kriknul Mishka.
                     Vdrug s vetvej upala shishka.
                     Sorvalas' ona i - hlop!
                     Ugodila zajcu v lob.
                     Vskriknul zayac, a lisica
                     Zavizzhala: - El' valItsya! -
                     Vse zavyli, a medved'
                     Ryavknul strogo: - Ne robet'!

                     CHto shumite vy bez tolku?.. -
                     Tut naleg medved' na elku,
                     Byl on gruzen i tyazhel,
                     Zatreshchal stoletnij stvol,
                     I upala nazem' elka,
                     Zuby vyshibla u volka,
                     Klyk slomala kabanu,
                     Zabiyake, drachunu,
                     Zajcu v nos iglu vonzila,
                     Mishke lapy pridavila,
                     Zashchemila lisij hvost...

                     A zadornyj chernyj drozd
                     S pesnej vzvilsya v vyshinu
                     I, usevshis' na sosnu,
                     Stal nasmeshlivo opyat'
                     Tu zhe pesnyu napevat':
                     - YA srublyu
                          Sosnu, kak elku,
                          Smasteryu
                          Bol'shuyu palku,
                          CHtob lisice,
                          Zajcu, volku -
                          Vsem zveryam lezhat' vpovalku!

                     Stonut zveri: - Nikuda
                     Ne ujti nam ot drozda!
                     Ved' sosna povyshe elki,
                     U nee dlinnej igolki!

                     Prosyat zveri: - Milyj drozd,
                     My ne tronem ptich'ih gnezd,
                     Obizhat' ne budem ptic -
                     Solov'ev, drozdov, sinic,
                     A ujdem svoej dorogoj.
                     No i ty zverej ne trogaj!

                     Drozd otvetil: - S etih por
                     Zaklyuchaem dogovor:
                     Vse grehi ya vam proshchayu,
                     Vas ne trogat' obeshchayu.
                     Vy zhe vsyudu i vsegda
                     Slav'te hrabrogo drozda.
                     Govorite vsem sosedyam -
                     Kabanam, volkam, medvedyam,
                     CHto zhivet v odnom iz gnezd
                     Udaloj, otvazhnyj drozd!

                                    ---

                     Voya, hryukaya i laya,
                     SHla zverej ustalyh staya
                     V les, v boloto - kto kuda.
                     SHli i slavili drozda,
                     Razglashaya nebylicy
                     O pobedah groznoj pticy...

                     YA podslushal ih rasskaz
                     I pishu stihi dlya vas
                     Na berezovoj kore
                     O drozde-bogatyre.




                      Stihi reshil ya napisat'
                      Pro novogo Murzilku,
                      Dostal pero, raskryl tetrad',
                      Otkryl chernil butylku.

                      Vdrug vizhu: malen'kij plovec
                      Boltaetsya v chernilah,
                      Doplyl do stenki nakonec,
                      No vybrat'sya ne v silah.

                      S trudom na sushu iz chernil
                      YA vytashchil bednyazhku.
                      Potom sushit'sya posadil
                      Na stol, na promokashku.

                      Smyv akkuratno so stola
                      Murzilkin sled chernil'nyj,
                      Plovca razdel ya dogola
                      I vymyl v pene myl'noj.

                      Potom vzyalis' my za shit'e
                      Vsem domom - ya i vnuki.
                      Murzilke sshili my bel'e,
                      Pidzhak, zhilet i bryuki.

                      Kogda on sytno zakusil,
                      YA ulozhil Murzilku
                      I rasskazat' ego prosil,
                      Kak on popal v butylku.

                      CHihnul Murzilka desyat' raz,
                      I tak on nachal svoj rasskaz:

                          - YA chasto gostil
                          Na stolah u pisatelej.
                          Nemalo chernil
                          Na menya oni tratili.

                          No byl ya razinya
                          I sam ugodil
                          V odnom magazine
                          V butylku chernil.

                          Krichal ya naprasno:
                          "Spasite! Tonu!"
                          I skoro, neschastnyj,
                          Poshel by ko dnu.

                          No staryj pisatel',
                          Sotrudnik "Murzilki",
                          Menya, kak spasatel',
                          Dostal iz butylki.

                          I vot govoryu ya
                          Vsem detyam na svete:
                          Ne bud'te razinyami,
                          Milye deti.

                          A esli vam nado
                          Gotovit' uroki,
                          Ne mazh'te chernilami
                          Ruki i shcheki!

                      I vot teper' zhivu u vas! -
                      Tak on zakonchil svoj rasskaz.

                                    ---

                      Sprosil ya u Murzilki:
                      - Ty gramoten il' net? -

                      On pochesal v zatylke
                      I tak skazal v otvet:

                      - Rodilsya ya v Murzilii
                      Za tridevyat' zemel',
                      Tam v chashe beloj lilii
                      Byla moya postel'.

                      Uchilsya v mestnoj shkole ya
                      V bol'shom cvetke magnolii.
                      I chasto ves' urok
                      Kachal nas veterok.

                      CHitat' ya nachal skoro,
                      Pisat' zhe ne lyubil.
                      (Dolzhno byt', i v tu poru
                      Boyalsya ya chernil.)

                      Rebyat nas bylo do sta,
                      I vse moi druz'ya
                      Bol'shogo byli rosta -
                      Takogo zhe, kak ya!

                      Tut ya prerval Murzilku:
                      - Ty rostom ochen' mal,
                      A to by ty v butylku,
                      Murzilka, ne popal!

                       - Nu da, - skazal on, - verno!
                      YA rostom nevelik,
                      Zato ya samyj pervyj
                      Byl v shkole ozornik...

                      No vot druz'yam-lentyayam
                      (Takim zhe, kak i ya)
                      YA predlozhil: - Sletaem
                      V dalekie kraya.

                      Nashli my parashyuty,
                      I s pervym vetrom vvys'
                      My, brat'ya-liliputy,
                      Nad morem podnyalis'.

                      Leteli dve nedeli,
                      Potom eshche odnu,
                      I vot my prileteli
                      V Sovetskuyu stranu.

                      - A gde tvoi sobrat'ya?
                      Ty znaesh' ili net?
                      - Sejchas pojdu iskat' ya! -

                      Promolvil on v otvet.

                      No ya skazal v trevoge:
                      - Da gde zh ty ih najdesh'?
                      Zabludish'sya v doroge
                      I sam ty propadesh'!

                      - Najdu! - on mne otvetil,
                      I v tot te samyj mig
                      Nikto i ne zametil,
                      Kak on v okoshko - shmyg!

                      YA ochen' volnovalsya,
                      Trevozhilsya moj vnuk,
                      Pokuda ne razdalsya
                      V perednej legkij stuk.

                      Potom vopros: - Vy doma?
                      - A kto vy? - |to ya,
                      Murzilka, vash znakomyj,
                      I vse moi druz'ya!

                      Tut v moj dom
                      Vorvalas'
                      Liliputov stajka:
                      Doktor Maz'-Peremaz',
                      Znajka
                      I Neznajka.

                      Vseh prishedshih
                      V moj dom
                      YA pozval k obedu,
                      I veli my za stolom
                      Druzhnuyu besedu.

                      K chayu podali serviz
                      Kroshechnyj, farforovyj.
                      Vse naelis', napilis'
                      I skazali: - Zdorovo-

                      A potom poslal ya spat'
                      Kroshek-liliputov,
                      Ulozhil ih na krovat',
                      Berezhno zakutav.


       IZ ANGLIJSKOJ I CHESHSKOJ NARODNOJ PO|ZII

       ANGLIJSKIE PESENKI, ZAGADKI, PRIBAUTKI




                  Vot dom,
                  Kotoryj postroil Dzhek.

                  A eto pshenica,
                  Kotoraya v temnom chulane hranitsya
                  V dome,
                  Kotoryj postroil Dzhek.

                  A eto veselaya ptica-sinica,
                  Kotoraya chasto voruet pshenicu,
                  Kotoraya v temnom chulane hranitsya
                  V dome,
                  Kotoryj postroil Dzhek.

                  Vot kot,
                  Kotoryj pugaet i lovit sinicu,
                  Kotoraya chasto voruet pshenicu,
                  Kotoraya v temnom chulane hranitsya
                  V dome,
                  Kotoryj postroil Dzhek.

                  Vot pes bez hvosta,
                  Kotoryj za shivorot treplet kota,
                  Kotoryj pugaet i lovit sinicu,
                  Kotoraya chasto voruet pshenicu,
                  Kotoraya v temnom chulane hranitsya
                  V dome,
                  Kotoryj postroil Dzhek.

                  A eto korova bezrogaya,
                  Lyagnuvshaya starogo psa bez hvosta,
                  Kotoryj za shivorot treplet kota,
                  Kotoryj pugaet i lovit sinicu,
                  Kotoraya chasto voruet pshenicu,
                  Kotoraya v temnom chulane hranitsya
                  V dome,
                  Kotoryj postroil Dzhek.

                  A eto starushka, sedaya i strogaya,
                  Kotoraya doit korovu bezroguyu,
                  Lyagnuvshuyu starogo psa bez hvosta,
                  Kotoryj za shivorot treplet kota,
                  Kotoryj pugaet i lovit sinicu,
                  Kotoraya chasto voruet pshenicu,
                  Kotoraya v temnom chulane hranitsya
                  V dome,
                  Kotoryj postroil Dzhek.

                  A eto lenivyj i tolstyj pastuh,
                  Kotoryj branitsya s korovnicej strogoyu,
                  Kotoraya doit korovu bezroguyu,
                  Lyagnuvshuyu starogo psa bez hvosta,
                  Kotoryj za shivorot treplet kota,
                  Kotoryj pugaet i lovit sinicu,
                  Kotoraya chasto voruet pshenicu,
                  Kotoraya v temnom chulane hranitsya
                  V dome,
                  Kotoryj postroil Dzhek.

                  Vot dva petuha,
                  Kotorye budyat togo pastuha,
                  Kotoryj branitsya s korovnicej strogoyu,
                  Kotoraya doit korovu bezroguyu,
                  Lyagnuvshuyu starogo psa bez hvosta,
                  Kotoryj za shivorot treplet kota,
                  Kotoryj pugaet i lovit sinicu,
                  Kotoraya chasto voruet pshenicu,
                  Kotoraya v temnom chulane hranitsya
                  V dome,
                  Kotoryj postroil Dzhek.




                        Plyvet, plyvet korablik,
                        Korablik zolotoj,
                        Vezet, vezet podarki,
                        Podarki nam s toboj.

                        Na palube matrosy
                        Svistyat, snuyut, speshat,
                        Na palube matrosy -
                        CHetyrnadcat' myshat.

                        Plyvet, plyvet korablik
                        Na zapad, na vostok.
                        Kanaty - pautinki,
                        A parus - lepestok.

                        Solomennye vesla
                        U malen'kih grebcov.
                        Vezet, vezet korablik
                        Polfunta ledencov.

                        Vedet korablik utka,
                        Ispytannyj moryak.
                        - Zemlya! - skazala utka. -
                        Prichalivajte! Kryak!




                          - |j, kuznec,
                          Molodec,
                          Zahromal moj zherebec.
                          Ty podkuj ego opyat'.
                          - Otchego ne podkovat'!

                          Vot gvozd',
                          Vot podkova.
                          Raz, dva -
                          I gotovo!




                              Dujte,
                              Dujte,
                              Vetry,
                              V pole,
                              CHtoby mel'nicy
                              Mololi,
                              CHtoby zavtra
                              Iz muki
                              Ispekli nam
                              Pirozhki!




                         SHaltaj-Boltaj
                         Sidel na stene.
                         SHaltaj-Boltaj
                         Svalilsya vo sne.

                         Vsya korolevskaya konnica,
                         Vsya korolevskaya rat'
                         Ne mozhet
                         SHaltaya,
                         Ne mozhet
                         Boltaya,
                         SHaltaya-Boltaya,
                         Boltal-SHaltaya,
                         SHaltaya-Boltaya sobrat'!




                           SHkol'nik, shkol'nik,
                           CHto tak rano
                           Ty speshish'
                           Segodnya v klass?
                           Ty vsegda
                           Prihodish' v vosem',
                           A teper'
                           Desyatyj chas!




                              Utrom
                              Snitsya
                              Sladkij son.
                              Vdrug
                              Stuchitsya
                              Pochtal'on.
                              Pochtal'on
                              Prines paket:
                              Nam
                              Poklon,
                              A vam
                              Privet!




                      Tom, Tom, syn trubacha,
                      Ukral svin'yu i dal strekacha.

                      Ukral on svin'yu i za eto pobit.
                      I vot on v slezah po doroge bezhit.




                        V gorod, v gorod za svin'ej
                        YA idu peshkom.
                        Vozvrashchayus' ya domoj
                        Na svin'e verhom!




                   Starushka poshla prodavat' moloko.
                   Derevnya ot rynka byla daleko.
                   Ustala starushka i, konchiv dela,
                   U samoj dorogi vzdremnut' prilegla.

                   K starushke veselyj shchenok podoshel,
                   Za yubku shvatil i porval ej podol.
                   Pogoda byla v eto vremya svezha,
                   Starushka prosnulas', ot stuzhi drozha,

                   Prosnulas' starushka i stala iskat'
                   Domashnie tufli, svechu i krovat',
                   No, porvannoj yubki oshchupav kraya,
                   Skazala: "Ah, batyushki, eto ne ya!

                   Pojdu-ka domoj. Esli ya - eto ya,
                   Menya ne ukusit sobaka moya!
                   Ona menya vstretit, vizzha, u vorot,
                   A esli ne ya, na kuski razorvet!"

                   V okno postuchala starushka chut' svet.
                   Zalayala gromko sobaka v otvet.
                   Starushka prisela, sama ne svoya,
                   I tiho skazala: "Nu, znachit, ne ya!"




                 Byla moya loshad', kak palka, huda,
                      Kak palka, huda,
                      Kak palka, huda.
                 Hodit' ne zhelala ona nikuda.
                 I-go-go!

                 Odnazhdy ya v gorod poehal verhom,
                      Poehal verhom,
                      Poehal verhom.
                 Brykalas' ona i mahala hvostom.
                 I-go-go!

                 Ni vpravo, ni vlevo, ni vzad, ni vpered,
                      Ni vzad, ni vpered,
                      Ni vzad, ni vpered.
                 Legla na travu i s teh por ne vstaet.
                 I-go-go!

                 Sedlo i uzdechku ostavil ya tam,
                      Ostavil ya tam,
                      Ostavil ya tam.
                 Dopet' etu pesenku mozhesh' ty sam.
                 I-go-go!




                       Poteryali kotyatki
                       Na doroge perchatki
                       I v slezah pribezhali domoj.
                       - Mama, mama, prosti,
                       My ne mozhem najti,
                       My ne mozhem najti
                       Perchatki!

                       - Poteryali perchatki?
                       Vot durnye kotyatki!
                       YA vam nynche ne dam piroga.
                       Myau-myau, ne dam,
                       Myau-myau, ne dam,
                       YA vam nynche ne dam piroga!

                       Pobezhali kotyatki,
                       Otyskali perchatki
                       I, smeyas', pribezhali domoj.
                       - Mama, mama, ne zlis',
                       Potomu chto nashlis',
                       Potomu chto nashlis'
                       Perchatki!

                       - Otyskali perchatki?
                       Vot spasibo, kotyatki!
                       YA za eto vam dam piroga.
                       Mur-mur-mur, piroga,
                       Mur-mur-mur, piroga,
                       YA za eto vam dam piroga!




             Dva malen'kih kotenka possorilis' v uglu.
             Serditaya hozyajka vzyala svoyu metlu

             I vymela iz kuhni derushchihsya kotyat,
             Ne spravivshis' pri etom, kto prav, kto vinovat.

             A delo bylo noch'yu, zimoyu, v yanvare.
             Dva malen'kih kotenka ozyabli na dvore.

             Legli oni, svernuvshis', na kamen' u kryl'ca,
             Nosy utknuli v lapki i stali zhdat' konca.

             No szhalilas' hozyajka i otvorila dver'.
             - Nu chto? - ona sprosila. - Ne ssorites' teper'?

             Proshli oni tihon'ko v svoj ugol na nochleg.
             So shkurki otryahnuli holodnyj, mokryj sneg.

             I oba pered pechkoj zasnuli sladkim snom.
             A v'yuga do rassveta shumela za oknom.




                       Tri smelyh zverolova
                       Ohotilis' v lesah.
                       Nad nimi polnyj mesyac
                       Siyal na nebesah.

                       - Smotrite, eto - mesyac!
                       - Zevnuv, skazal odin.
                       Drugoj skazal: - Tarelka! -
                       A tretij kriknul: - Blin!

                       Tri smelyh zverolova
                       Brodili celyj den',
                       A vecherom navstrechu
                       K nim vybezhal olen'.

                       Odin skazal: - Ni slova,
                       V kustarnike olen'! -
                       Drugoj skazal: - Korova! -
                       A tretij kriknul: - Pen'!

                       Tri smelyh zverolova
                       Sideli pod kustom,
                       A kto-to na bereze
                       Pomahival hvostom.

                       Odin voskliknul: - Belka!
                       Strelyaj, chego glyadish'! -
                       Drugoj skazal: - Sobaka! -
                       A tretij kriknul: - Mysh'!





                     Vyshli myshi kak-to raz
                     Poglyadet', kotoryj chas.
                     Raz-dva-tri-chetyre.
                     Myshi dernuli za giri.
                     Vdrug razdalsya strashnyj zvon -
                     Ubezhali myshki von.







                          Ne bylo gvozdya -
                          Podkova

                          Propala.


                          Ne bylo podkovy -
                          Loshad'

                          Zahromala.


                          Loshad' zahromala -
                          Komandir
                          Ubit.

                          Konnica razbita --
                          Armiya
                          Bezhit.

                          Vrag vstupaet v gorod,
                          Plennyh ne shchadya,
                          Ottogo, chto v kuznice
                          Ne bylo gvozdya.




                       Po sklonu vverh korol' povel
                       Polki svoih strelkov.
                       Po sklonu vniz korol' soshel,
                       No tol'ko bez polkov.




                       U nashej Meri est' baran.
                       Sobaki on vernej.
                       V grozu, i v buryu, i v tuman
                       Baran bredet za nej.

                       Vodila Meri na luga
                       Barashka s pervyh dnej.
                       On otrastil davno roga,
                       No hodit vsled za nej.

                       Vot Meri vyshla iz vorot.
                       Baran bredet za nej.
                       Ona po ulice idet.
                       Baran idet za nej.

                       Ona dohodit do ugla.
                       Baran idet za nej.
                       Ona pomchalas', kak strela.
                       Baran bezhit za nej.

                       Ona vbegaet v shkol'nyj sad.
                       Baran bezhit za nej.
                       Ona krichit: "Idi nazad!"
                       Baran idet za nej.

                       Ona krichit: "Ujdi sejchas!"
                       Baran idet za nej.
                       Ona vbegaet v pervyj klass.
                       Baran bezhit za nej.

                       No Meri dveri pered nim
                       Zakryla poskorej,
                       I on, pechalen, nedvizhim,
                       Ostalsya u dverej.

                       CHasy propeli devyat' raz
                       Iz budochki svoej.
                       Idet uchitel'nica v klass.
                       Baran idet za nej...

                       Na etom konchu ya rasskaz.
                       CHto mozhet byt' yasnej?
                       Voshla uchitel'nica v klass,
                       Baran vbezhal za nej!




                         Dama buben
                         Varila bul'on
                         I puding pekla na obed.
                         Desyatka buben
                         Ukrala bul'on,
                         A puding ukral valet.

                         Korol' buben
                         Sprosil pro bul'on
                         I pudinga zhdal na obed.
                         Desyatka buben
                         Vernula bul'on,
                         A puding vernul valet.




                           Mnogo, mnogo ptichek
                           Zapekli v pirog:
                           Sem'desyat sinichek,
                           Sorok sem' sorok.

                           Trudno neposedam
                           V teste usidet' -
                           Pticy za obedom
                           Gromko stali pet'.

                           Pobezhali lyudi
                           V zolotoj chertog,
                           Korolyu na blyude
                           Ponesli pirog.

                           Gde korol'? Na trone
                           Pishet manifest.
                           Koroleva v spal'ne
                           Hleb s varen'em est.

                           Frejlina stiraet
                           Lentu dlya volos.
                           U nee soroka
                           Otshchipnula nos.

                           A potom sinica
                           Prinesla ej nos,
                           I k tomu zhe mestu
                           Srazu on priros.




                  Staryj dedushka Kol'
                  Byl veselyj korol'.
                  Gromko kriknul on svite svoej:
                  - |j, nalejte nam kubki,
                  Da nabejte nam trubki,
                  Da zovite moih skripachej, trubachej,
                  Da zovite moih skripachej!
                  Byli skripki v rukah u ego skripachej,
                  Byli truby u vseh trubachej,

                  I pilili oni,
                  I trubili oni,
                  Do utra ne smykaya ochej.
                  Staryj dedushka Kol'
                  Byl veselyj korol'.
                  Gromko kriknul on svite svoej:
                  - |j? nalejte nam kubki,
                  Da nabejte nam trubki,
                  Da gonite moih skripachej, trubachej,
                  Da gonite moih skripachej!




                       Kaby reki i ozera
                       Slit' by v ozero odno,
                       A iz vseh derev'ev bora
                       Sdelat' derevo odno,

                       Topory by vse rasplavit'
                       I otlit' odin topor,
                       A iz vseh lyudej sostavit'
                       CHeloveka vyshe gor,

                       Kaby, vzyav topor moguchij,
                       |tot groznyj velikan
                       |tot stvol obrushil s kruchi
                       V eto more-okean, -

                       To-to gromkij byl by tresk,
                       To-to shumnyj byl by plesk!




                       Vot vam klyuch ot korolevstva.

                       V korolevstve - gorod,
                       A v gorode - ulica,
                       A na ulice est' dvor,
                       Na dvore - vysokij dom,
                       V etom dome - spalenka,
                       V spal'ne - kolybel'ka,
                       V kolybel'ke - landyshej
                       Polnaya korzina,
                            Landyshej,
                            Landyshej -
                       Polnaya korzina.

                       Landyshi - v korzine,
                       Korzina - v kolybel'ke,
                       Kolybel'ka - v spalenke,
                       A spalenka - v dome,
                       Dom stoit sredi dvora,
                       Dvor glyadit na ulicu,
                       A ulica - v gorode,
                       Gorod - v korolevstve.

                       Vot ot korolevstva klyuch,
                       Klyuch ot korolevstva!




                       - Ty skazhi, barashek nash,
                       Skol'ko shersti ty nam dash'?

                       - Ne strigi menya poka.
                       Dam ya shersti tri meshka:

                       Odin meshok -
                       Hozyainu,
                       Drugoj meshok -
                       Hozyajke,

                       A tretij - detyam malen'kim
                       Na teplye fufajki.




                          Vetreno v marte,
                          V aprele dozhdi -
                          V mae
                          Fialok i landyshej zhdi!




                       - Gde ty byla segodnya, kiska?
                       - U korolevy u anglijskoj.

                       - CHto ty vidala pri dvore?!
                       - Vidala myshku na kovre!




                         Dayu vam chestnoe slovo:
                         Vchera v polovine shestogo
                         YA vstretil dvuh svinok
                         Bez shlyap i botinok.
                         Dayu vam chestnoe slovo!




              Dali mne shest' pensov, shest' blestyashchih pensov,
              SHest' prekrasnyh pensov nynche dali mne.
              Na dva pensa v lavke ya kupil bulavki,
              A chetyre pensa ya prines zhene.

              Ah, chetyre pensa, vse chetyre pensa,
              Vse chetyre pensa sdachi dali mne.
              Na dva u torgovki ya kupil morkovki,
              Dva poslednih pensa ya prines zhene.

              Milye dva pensa, slavnye dva pensa,
              Dva poslednih pensa sdachi dali mne.
              Dal ya ih starushke za puchok petrushki,
              Nichego segodnya ne prines zhene.

              Nichego mne milo, nichego mne lyubo,
              Nichego ne trachu dlya zheny svoej.
              Nichego ne trachu, ot nee ne pryachu,
              Nikogo na svete net ee milej!




                      Podhodit vremya k rozhdestvu.
                      ZHireet belyj gus'.
                      Kto celyj grivennik mne dast,
                      Za teh ya pomolyus'.
                      A esli grivennika net,
                      Podajte mne pyatak.
                      A esli net i pyataka,
                      YA pomolyus' i tak.




             - Poldyuzhiny bulavok
             YA vam prepodnoshu
             I byt' moej zhenoyu
             Pokorno vas proshu.
             Nadeyus', vy pojdete plyasat' so mnoj, so mnoj
             I budete moej zhenoj!

             - Poldyuzhiny bulavok
             Ot vas ya ne primu,
             Poldyuzhiny bulavok
             Nuzhny vam samomu.
             Plyasat' vy ne pojdete so mnoj, so mnoj, so mnoj,
             I vasheyu ne budu ya zhenoj!

             - Hrustal'nyj kolokol'chik
             Daryu ya vam, moj drug.
             Kogda prosnetes' noch'yu,
             Budite vashih slug.
             Nadeyus', vy pojdete plyasat' so mnoj, so mnoj
             I budete moej zhenoj!

             - Hrustal'nyj kolokol'chik
             Ot vas ya ne voz'mu.
             Vash glupyj kolokol'chik
             Ne nuzhen nikomu.
             Plyasat' vy ne pojdete so mnoj, so mnoj, so mnoj,
             I vasheyu ne budu ya zhenoj!

              - Prines ya vam kolechko -
             Lyubvi poslednij dar, -
             Almaznoe kolechko
             I barhatnyj futlyar.
             Nadeyus', vy pojdete plyasat' so mnoj, so mnoj
             I budete moej zhenoj!

             - Mne nravitsya kolechko,
             Gorit ono, kak zhar.
             Ostav'te mne kolechko
             I barhatnyj futlyar.
             Mogu ya vam pozvolit' plyasat' so mnoj, so mnoj
             I vasheyu soglasna byt' zhenoj!

             - Poldyuzhiny bulavok
             Prines ya v pervyj raz
             I ochen' ogorchilsya,
             Uslyshav vash otkaz.

             Hrustal'nyj kolokol'chik
             Potom ya vam prines.
             Menya svoim otkazom
             Vy doveli do slez.

             Teper' prines kolechko -
             Lyubvi poslednij dar.
             Vy prinyali kolechko
             I barhatnyj futlyar.
             I zamuzh vy soglasny pojti na etot raz,
             Da ya-to ne zhenyus' na vas!




                        Bednyj Robinzon Kruzo!
                        Bednyj Robinzon Kruzo!
                        On zhilet sebe sshil
                        Iz shersti i zhil,
                        CHtoby prikryt' sebe puzo.
                        Bednyj Robinzon Kruzo!
                        Bednyj Robinzon Kruzo!




                        Tri mudreca v odnom tazu
                        Pustilis' po moryu v grozu.
                        Bud' poprochnee
                        Staryj taz,
                        Dlinnee
                        Byl by moj rasskaz.




                            Tonkaya devchonka,
                            Belaya yubchonka,
                            Krasnyj nos.
                            CHem dlinnee nochi,
                            Tem ona koroche
                            Ot goryuchih slez.




                   Esli by v tort prevratilsya ves' mir,
                   V chernila - voda ozer,
                   A vse derev'ya - v zelenyj syr,
                   Kakoj eto byl by syr-bor!




                             Rano v krovat',
                             Rano vstavat' -
                             Gorya i hvori
                             Ne budete znat'.




              ZHila-byla starushka v dyryavom bashmake.
              I bylo u nee rebyat, chto peskarej v reke!
              Ona ih vyporola vseh, svarila im kisel'
              I, nakormiv ih kiselem, velela lech' v postel'.





                      Berezovyj kisel', druz'ya,
                      Berezovaya kasha!
                      Kol' budut vas porot', druz'ya,
                      Vina v tom budet vasha.




                       - Komu telyat?
                       Komu telyat?
                       Bud' ya ne beden, a bogat,
                       YA b ne krichal: "Komu telyat?
                       Komu telyat?
                       Komu telyat?.."




                      Tetya Trot i koshka
                      Seli u okoshka,
                      Seli ryadom vecherkom
                      Poboltat' nemnozhko.
                      Trot sprosila: - Kis-kis-kis,
                      Ty lovit' umeesh' krys?
                      - Murr, - skazala koshka,
                      Pomolchav nemnozhko.




                        U malen'koj Meri
                        Bol'shaya poterya:
                        Propal ee pravyj bashmak.
                        V odnom ona skachet
                        I zhalobno plachet, -
                        Nel'zya bez drugogo nikak!

                        No, milaya Meri,
                        Ne plach' o potere.
                        Botinok dlya pravoj nogi
                        Sosh'em tebe novyj
                        Il' kupim gotovyj,
                        No tol'ko smotri - beregi!




                       Odnazhdy dvadcat' pyat' portnyh
                       Vstupili v boj s ulitkoj.
                       V rukah u kazhdogo iz nih
                       Byla igolka s nitkoj!

                       No ele nogi unesli,
                       Spasayas' ot vraga,
                       Kogda zavideli vdali
                       Ulitkiny roga.




                           Odnazhdy starushka
                           U nas v gorodke
                           Poslala na mel'nicu
                           Myshku v meshke.

                           No mel'nik ni razu
                           Myshej ne molol,
                           A esli molol,
                           To ne bral za pomol.




                     Artur byl slavnym korolem,
                     Byl milostiv i strog.
                     Ukral on tri meshka muki
                     Na prazdnichnyj pirog.

                     V nachinku slivy polozhil,
                     Koricu, sahar, sol'
                     I salo v ruku tolshchinoj, -
                     Na to on i korol'!

                     So vsem dvorom on el pirog,
                     Zaliv struej vina,
                     A chto v tu noch' doest' ne mog -
                     Podzharila zhena.



                Tri krysy v kostyumah i shapkah iz plyusha,
                Tri utki v solomennyh shlyapkah dlya sushi,
                Tri koshki s vual'yu prozrachnoj i tonkoj
                Da tri sobachonki bez teploj poponki
                Poshli na progulku i vstretili svinok,
                Dvuh svinok v shelkah s golovy do botinok.

                No skoro udaril raskatistyj grom,
                I vse po domam pobezhali begom.
                I tol'ko tri utki dozhdyu byli rady, -
                Oni ne boyatsya isportit' naryady.
                No vse zh, kak obychno v dozhdlivye dni,
                CHepcy iz reziny nadeli oni.




                          Sprosil menya golos
                          V pustyne dikoj:
                          - Mnogo li v more
                          Rastet zemlyaniki?

                          - Stol'ko zhe, skol'ko
                          Seledok solenyh
                          Rastet na berezah
                          I elkah zelenyh.




                      Robin-Bobin
                      Koe-kak
                      Podkrepilsya
                      Natoshchak:

                      S容l telenka utrom rano,
                      Dvuh ovechek i barana,
                      S容l korovu celikom
                      I prilavok s myasnikom,
                      Sotnyu zhavoronkov v teste
                      I konya s telegoj vmeste,
                      Pyat' cerkvej i kolokolen, -
                      Da eshche i nedovolen!




                     Iz chego tol'ko sdelany mal'chiki?
                     Iz chego tol'ko sdelany mal'chiki?
                          Iz ulitok, rakushek
                          I zelenyh lyagushek.
                     Vot iz etogo sdelany mal'chiki!

                     Iz chego tol'ko sdelany devochki?
                     Iz chego tol'ko sdelany devochki?
                          Iz konfet i pirozhnyh
                          I slastej vsevozmozhnyh.
                     Vot iz etogo sdelany devochki!

                     Iz chego tol'ko sdelany parni?
                     Iz chego tol'ko sdelany parni?
                          Iz nasmeshek, ugroz,
                          Krokodilovyh slez.
                     Vot iz etogo sdelany parni!

                     Iz chego tol'ko sdelany baryshni?
                     Iz chego tol'ko sdelany baryshni?
                          Iz bulavok, igolok,
                          Iz tesemok, nakolok.
                     Vot iz etogo sdelany baryshni!




                        Pokuda ne byl ya zhenat,
                        YA byl tak odinok
                        I pryatal syr i vetchinu
                        Na polke v ugolok.

                        No tak kak myshi gryzli syr
                        I eli vetchinu,
                        Poehat' v London ya reshil
                        I vzyat' sebe zhenu.

                        SHirokih ulic tam ne schest',
                        A v pereulkah tesno.
                        Ne mog proehat' ya s zhenoj
                        V karete mnogomestnoj.

                        ZHenu ya v tachku pogruzil
                        I sam ee povez,
                        No skoro tachka i zhena
                        Svalilis' pod otkos.




                           |lIzabet, Lizzi,
                           Betsi i Bess
                           Vesnoyu s korzinkoj
                           Otpravilis' v les.
                           V gnezde na bereze,
                           Gde ne bylo ptic,
                           Nashli oni pyat'
                           Rozovatyh yaic.
                           Im vsem chetverym
                           Po yaichku dostalos',
                           I vse zhe chetyre
                           Na meste ostalos'.




                           Hot' raznye
                           Nazvany zdes' imena
                           (|lIzabet, Lizzi,
                           Betsi i Bess),
                           No tak nazyvalas'
                           Devchonka odna.
                           Ona i hodila
                           S korzinkoyu v les.




                       Tri ochen' milyh feechki
                       Sideli na skameechke
                       I, s容v po bulke s maslicem,
                       Uspeli tak zamaslit'sya,
                       CHto myli etih feechek
                       Iz treh sadovyh leechek.




                       Doktor Foster
                       Otpravilsya v Gloster.
                       Ves' den' ego dozhd' polival.
                       Svalilsya on v luzhu,
                       Promok eshche huzhe,
                       I bol'she on tam ne byval.




                          ZHil nekto na svete,
                          Po imeni Dob,
                          S pochtennoj suprugoj,
                          Po imeni Mob.
                          Derzhal on sobaku,
                          Po prozvishchu Bob,
                          I koshku, po prozvishchu
                          CHiterabob.

                          Odnazhdy svarila
                          Baraninu Mob.
                          Saditsya obedat'
                          Suprug ee Dob.
                          I zhdut svoej doli
                          Sobaka ih Bob
                          I koshka, po prozvishchu
                          CHiterabob.

                          Edva tol'ko spravilsya
                          S kostochkoj Bob,
                          On kostochku otnyal
                          U CHiterabob.
                          Za koshku vstupilas'
                          Pochtennaya Mob,
                          Za Boba - hozyain,
                          Po imeni Dob.

                          Uhodit,
                          S zhenoyu possorivshis',
                          Dob,
                          I gor'ko rydaet
                          Pochtennaya Mob.
                          No mirno igrayut
                          Na solnyshke Bob
                          I koshka, po prozvishchu
                          CHiterabob.




                        Doktor Faust, dobryj malyj,
                        Uchit detok chem popalo -
                        Rozgoj, pletkoj, remeshkom,
                        Palkoj, skalkoj, kulakom.

                        Plyashet shkola v chas uroka
                        Iz Britanii v Marokko,
                        Iz Marokko do N'yu-Jorka -
                        Hot' kuda zagonit porka!




                           Mal'chishki, devchonki,
                           Gulyat' idem!
                           Svetlo na ulice,
                           Kak dnem.

                           Ostav' svoj uzhin,
                           Ostav' krovat'.
                           Ajda na ulicu
                           Gulyat'.

                           S gikom i svistom
                           Vo dvor vyhodi.
                           A esli ty hmurish'sya,
                           Doma sidi.

                           Vverh po stremyanke,
                           Vniz po stene.
                           Slavno my budem
                           Igrat' pri lune!




                        Layut sobaki!
                        V gorod vo mrake
                        Idet poproshaek staya -
                        Kto v rvanoj odezhke,
                        Kto v dranoj rogozhke,
                        Kto v barhate i gornostae.




                      V odnom krayu takoj byl sluchaj:
                           Gulyaya kak-to raz,
                      Nabrel mudrec na kust kolyuchij
                           I vycarapal glaz.

                      No byl na redkost' on umen,
                           I, ne skazav ni slova,
                      Zabrel v drugoj kustarnik on
                           I glaz vcarapal snova.




                         SHest' myshej v podvale
                         Seli pryazhu pryast',
                         A plutovka koshka
                         K nim v okoshko - shast'!

                         - CHto vy tut pryadete,
                         Malen'kie pryahi?
                         - Len pryadem, hozyajka,
                         Detyam na rubahi.

                         - Dorogie myshki,
                         YA vam pomogu:
                         Niti perekusyvat'
                         YA dlya vas mogu!

                         - Net, spasibo, tetya.
                         Nas vy izvinite.
                         Vy nam perekusite
                         Gorlo vmesto niti!




                        Rebyata letom na prudu
                        Kruzhilis' veselo na l'du,
                        Nadev kon'ki stal'nye.
                        No skoro pyat' iz chetveryh
                        Led prolomili - i bultyh!
                        Vernulis' ostal'nye.

                        Zachem pozvolili na l'du
                        Kruzhit'sya im v iyule?
                        Katayas' posuhu v sadu,
                        Oni b ne utonuli.

                        Te, u kogo rebyata est'
                        I u kogo ih net,
                        Puskaj, uslyshav etu vest',
                        Zapomnyat moj sovet:

                        Do sroka v strogosti rebyat
                        Derzhat' neobhodimo.
                        Pust' po domam oni sidyat -
                        I budut nevredimy!




                             |tot vsadnik -
                             Paren' bravyj.
                             ZHuchka - sleva,
                             Murka - sprava.

                             Vdel on nogi
                             V stremena,
                             Edet k pechke
                             Ot okna.




                 Na vetke sidel vorobej-ozornik.
                 CHirikal-chirikal: chirik da chirik!

                 Podkralsya mal'chishka s prashchoj k vorob'yu.
                 - Sejchas, - govorit on, - tebya ya ub'yu.

                 Dostanu ya drozhzhi, dostanu muku
                 I v testo tebya, vorobej, zapeku!

                 No v testo popast' vorobej ne hotel,
                 CHiriknul-chiriknul i proch' uletel.




                       Nu i sonya - syn moj Dzhon.
                       Spat' v shtanah ulegsya on.
                       Bashmachok on sbrosil proch',
                       A v drugom prospal vsyu noch'.




                         U korolya
                         I ego korolevy
                         Byli tri dochki,
                         Tri yunye devy.

                         ZHili vse tri
                         Korolevskie dochki
                         Ne vo dvorce,
                         A pod zhelobom v bochke.

                         Perevernulas'
                         I lopnula bochka.
                         Vypali dochki iz bochki -
                         I tochka.

                         Bud' eta bochka
                         Nemnozhko prochnee,
                         Pesnya o dochkah
                         Byla by dlinnee.




                     SHli Tvidldum
                     I Tvidldi
                     Vojnoyu drug na druzhku.
                     U Tvidlduma
                     Tvidldi
                     Isportil pogremushku.

                     No vdrug razdalsya strashnyj shum,
                     Uzhasnyj krik voron,
                     I Tvidldi
                     I Tvidldum
                     Vdvoem udrali von!




                        Korol' Pipin byl ochen' mal,
                        No vystroil dvorec.
                        Iz torta steny zakazal,
                        A krysha - ledenec.

                        Iz pastily slozhili pech',
                        I byl dvorec gotov.
                        A ot myshej ego sterech'
                        Pristavili kotov.




                        Pirog sidel na elke,
                        Pirog sidel na elke,
                        Na elke, na igolke.
                           A sprygnut' on ne mog.

                        No vot on sprygnul s eli,
                        Na zemlyu sprygnul s eli,
                        I tut ego my s容li.
                           Nash prazdnichnyj pirog.




                       YA videl ozero v ogne,
                       Sobaku v bryukah na kone,
                       Na dome shlyapu vmesto kryshi,
                       Kotov, kotoryh lovyat myshi.
                       YA videl utku i lisu,
                       CHto pirogi pekli v lesu,
                       Kak medvezhonok tufli meril
                       I kak durak vsemu poveril!




                           Kachajsya, moj mal'chik,
                                To vpravo, to vlevo.
                           Otec tvoj - korol',
                                A mat' - koroleva.
                           Sestra tvoya - ledi
                                V mehah i v shelku.
                           A ty - barabanshchik
                                V gvardejskom polku.




                         Oslik, oslik dorogoj,
                         Rot, pozhalujsta, otkroj,
                         Zatrubi i zagudi,
                         Vseh lentyaev razbudi.




                    Igraet kot na skripke,
                    Na blyude plyashut rybki,
                         Korova vzobralas' na nebesa.
                    Sbezhali chashki, blyudca,
                    A loshadi smeyutsya.
                         - Vot, - govoryat, - kakie chudesa!





                      Korol' s korolevoj poslali slugu
                      Sorvat' s nebosvoda cvetnuyu dugu.
                      Sluga otvechal: - YA za nej by polez,
                      Da lestnicy net ot zemli do nebes!


                                   * *
*

                    Na vorota bez dvora
                    Sela ptica bez pera -
                          Ne malinovka, ne chizh, ne skvorec.
                    Lord bezdomnyj prohodil,
                    Pticu v shlyapu posadil
                         I poehal s nej peshkom vo dvorec.




                      U zhenshchin v nashem gorodke
                      Po dvadcat' pal'cev na ruke,
                      Na kazhdoj nozhke dvadcat' pyat',
                      Kak sam ty mozhesh' soschitat'.




                     Polli mestechko
                     Nashla pered pechkoj
                     I pal'chiki v tufel'kah grela.

                     I vot ona tetkoj
                     Nakazana pletkoj
                     Za to, chto chut'-chut' ne sgorela.




                          CHarli-Varli pas korovu
                          Beloboku, chernobrovu.
                          Ty vorota ej otkroj
                          I vpusti ee domoj.
                          A korova vecherkom
                          Napoit nas molokom.




                       Lyuboznatel'nyj Bill
                       Proverit' reshil,
                       Rastut li v krapive slivy.

                       On pal'cy obzheg,
                       I - bezhat' so vseh nog
                       Podal'she ot zhguchej krapivy!




                   - Vam skol'ko let, vam skol'ko let,
                   Moj drug, so dnya rozhden'ya?
                   - Treh eshche net, treh eshche net,
                   A budet v voskresen'e.




                         Bayu-bayu, detki
                         Na elovoj vetke.
                         Tronet veter vashu el' -
                         Zakachaet kolybel',
                         A poduet vo ves' duh -
                         Kolybel' na zemlyu buh.




                         Inter, mici, tici, tul,
                         Ira, dira, don.
                         Oker, poker, dominoker,
                         SHishel, vyshel von!




                     Kupalis' desyat' negrityat.
                     Nel'zya shalit' v reke ved'!
                     No tak shalil upryamyj brat,
                     CHto brat'ev stalo devyat'.

                     Odnazhdy devyat' negrityat
                     Ohotilis' za losem.
                     Popal na rog devyatyj brat,
                     I vot ih stalo vosem'.

                     Gulyali vosem' negrityat.
                     V lesu stoyala tem',
                     Propal bez vesti mladshij brat,
                     I brat'ev stalo sem'.

                     Spekla semerka negrityat
                     Pirog - i sela est'.
                     Ob容lsya samyj zhadnyj brat,
                     I brat'ev stalo shest'.

                     Poshli shest' brat'ev-negrityat
                     Zakony izuchat'.
                     V sud postupil rechistyj brat,
                     I brat'ev stalo pyat'.

                     Pyaterka brat'ev-negrityat
                     Lovila pchel v kvartire,
                     Uzhalen v uho pyatyj brat,
                     I stalo ih chetyre.

                     V lesu chetverku negrityat
                     Nastigli dikari.
                     Byl s容den sleduyushchij brat,
                     I brat'ev stalo tri.

                     V zverince troe negrityat
                     Zabralis' v kletku l'va.
                     Rasterzan nasmert' tretij brat,
                     I brat'ev stalo dva.

                     Topili dvoe negrityat
                     V nenastnyj den' kamin.
                     V ogon' odin svalilsya brat,
                     I ucelel odin.




                         Sbejsya, maslo, poskorej!
                         ZHdut rebyata u dverej.
                              Kazhdomu nuzhen
                              Sdobnyj hleb na uzhin.
                         Sbejsya, sbejsya poskorej,
                         Sbejsya, maslo, poskorej!




                         CHardi-Varli - svinopas.
                         On svin'yu paset u nas.
                         Star li CHarli ili net?
                         CHarli-Varli vosem' let.




                         - Malen'kaya devochka,
                         Skazhi, gde ty byla?
                         - Byla u staroj babushki
                         Na tom konce sela.

                         - CHto ty pila u babushki?
                         - Pila s varen'em chaj.
                         -

 CHto ty skazala babushke?
                         - "Spasibo" i "proshchaj".




                         Ezdyat ledi vkrug areny -
                         Top, top, top, top.
                         A lihie dzhentl'meny
                         Gop-galop, gop-galop!




                       Dozhdik, dozhdik, do svidaniya!
                       Uhodi skorej v Ispaniyu,
                       Mozhet, tam nuzhny dozhdi,
                       A nazad ne prihodi!




                         Dozhd' idet i pyl' tolchet,
                         Budto perec v stupke.
                         Vse devchonki u vorot
                         Podbirayut yubki.




                           Vverh leti, malyutka,
                           Vysoko.
                           Ne robej, malyutka, -
                           Mat' nedaleko.

                           Veselej ulybnis',
                           Smejsya, a ne plach',
                           Vverh i vniz,
                           Vverh i vniz
                           Prygaj, slovno myach.




                       Ulitka, ulitka, pokazhi roga,
                       Dam tebe yachmennogo piroga.



                        Snezhok, snezhok,
                        Pokryvaj luzhok.
                        SHCHiplet belyj puh staruha.
                        To-to mnogo budet puha!




                           Ciryul'nik, ciryul'nik
                           Svin'yu nam postrig.
                           A skol'ko shchetinok
                           Ujdet na parik?
                           Voz'met on polsotni
                           SHCHetinok svin'i,
                           I vyjdet otlichnyj
                           Parik dlya sud'i.




                       Idut na gorku Dzhek i Dzhill,
                       Nesut v rukah vederki.
                       Svalilsya Dzhek i lob razbil,
                       A Dzhill sletela s gorki.

                       Zaplakal Dzhek, a tetka Dob,
                       Sklonivshis' nad bednyagoj,
                       Speshit emu zakleit' lob
                       Korichnevoj bumagoj.




                      V sad ya k babushke poshel
                      I kopejku tam nashel.
                      CHto kupil ya? SHapku, kepku,
                      A v pridachu tryapku, shchepku,
                      Lozhku, ploshku, shajku, lejku -
                      Vse kupil ya za kopejku!




                            Edet vazhnyj
                            Mister Morgan.
                            Edet, edet
                            K nam na torg on.

                            Na bogatom
                            Na sedle,
                            Na rogatom
                            Na kozle.




               Robin-krasnoshejka sel na staryj klen.
               Vverh polezla koshka, vniz spustilsya on.
               Vniz polezla koshka - on vzletel opyat'.
               Sel na klen i govorit: - Mozhesh' li pojmat'?

               Robin sel na kryshu, s kryshi na karniz.
               Vverh polezla koshka, da sletela vniz.
               Robin po karnizu skachet - skok da skok.
               Koshka smotrit snizu, lizhet pravyj bok.




                          Gektor-Protektor
                          Vo vsem byl zelenom,
                          Gektor-Protektor
                          Predstal pered tronom.
                          Uvy, korolyu
                          Ne ponravilsya
                          On,
                          I Gektor-Protektor
                          Otpravilsya
                          Von.




                Prekrasnaya ledi vlyubilas' v svin'yu.
                     - Poslushaj, lyubeznyj moj drug,
                Ty schastliva budesh' so mnoj, kak v rayu! -
                     A svinka otvetila: - Hryuk!

                - Tebe ya postroyu serebryanyj hlev,
                     Kormit' tebya budu iz ruk.
                V postel' ty ulyazhesh'sya, sytno poev! -
                     A svinka otvetila: - Hryuk!




                         Kriv portnoj i blizoruk.
                         Vidit polovinu.
                         Vmesto celoj pary bryuk
                         Sshil odnu shtaninu.




                     Dzhon Bull, Dzhon Bull, Dzhon Bull,
                     Kak ty zhivot razdul,
                     Ne mozhesh' pereprygnut'
                     CHerez trehnogij stul!




                          YAnki Dudl' k nam verhom
                          Priezzhal na poni.
                          SHlyapu krugluyu s perom
                          Zval on makaroni.




                       V chistom pole na hodu
                       YA nashel sebe edu -
                       Ne myaso, ne rybu,
                       Ne hleb i ne salo.
                       No skoro eda ot menya ubezhala.




                 Ego my izredka vstrechaem na doroge.
                 Bez palki hodit on, bezglazyj i beznogij.
                 Boitsya ne sobak, ne koshek, ne korov,
                 A kur i petuhov.




                    Svinka morskaya
                    Byla
                    Mala
                    I, znachit, bol'shoyu svin'ej ne byla.

                    Rabotali nozhki
                    U malen'koj svinki,
                    Kogda ubegala
                    Ona po tropinke.

                    No ne stoyala,
                    Kogda bezhala,
                    I ne molchala,
                    Kogda vizzhala.

                    No vdrug pochemu-to
                    Ona umerla,
                    I s etoj minuty
                    ZHivoj ne byla.




                      Zatyavkal malen'kij shchenok.
                      Korova zamychala.
                      Ot straha kot vskochil v chelnok,
                      Poplyl kuda popalo.
                      Zahlopal kryl'yami petuh,
                      Zapel chto bylo mochi.
                      I na pol grohnulsya pastuh,
                      Prosnuvshis' sredi nochi.




                   ZHil-byl chelovechek krivoj na mostu.
                   Proshel on odnazhdy krivuyu verstu.
                   I vdrug na puti mezh kamnej mostovoj
                   Nashel potusknevshij poltinnik krivoj.
                   Kupil za poltinnik krivuyu on koshku,
                   A koshka krivuyu nashla emu myshku.
                   I tak oni zhili vtroem ponemnozhku,
                   Pokuda ne ruhnul krivoj ih domishko.




                    CHelovechek s luny
                    Upal s vyshiny
                    I sprosil, kak projti emu v Norich.
                    Kupil on pirog
                    I gorlo obzheg, -
                    Takuyu pochuvstvoval gorech'!




                       Dik Dil'ver - s etogo dvora -
                       Imel zhenu iz serebra.
                       Ee on palkoyu svoej
                       Razbil na neskol'ko chastej.
                       A mel'nik, zhivshij za selom,
                       Kupil tyazhelyj etot lom.
                       No byl ne rad on, chto kupil,
                       I skoro v rechke utopil.




                            SHagal ya, ne znaya,
                            Kuda ya
                            Idu,
                            I pesnyu vpolgolosa
                            Pel na hodu.

                            I vse povtoryali,
                            Vstrechayas' so mnoj,
                            Slova etoj pesni
                            Uzhasno smeshnoj.

                            I loshad', chto mirno
                            ZHdala u vorot,
                            Oskalila zuby -
                            I vdrug kak zarzhet!




                     Kto yavitsya pervyj,
                     Priedet v karete,
                     V naryadnoj karete, na pare konej.
                     Vtoroj - v taratajke,
                     Na oslike - tretij.
                     Na chem zhe chetvertyj?
                     Na pare svinej!




                 - Ne dash' li konya mne na zavtrashnij den'?
                 - Moj kon' zahromal, pereprygnuv pleten'.
                 - Ah, esli b menya na bazar on povez,
                 YA mnogo by dal za konya i oves.
                 - Nu, ezheli tak, zherebec moj hromoj
                 Domchit tebya vmig na bazar i domoj!




                      - Vstavaj, hozyajka, i begi
                           Pech' pirogi, pech' pirogi.
                      Peki skoree pirogi
                           Pod prazdnik novogodnij.

                      - Ah, net ognya v pechi u nas,
                           V pechi u nas, v pechi u nas.
                      Ne razveli ognya u nas
                           Pod prazdnik novogodnij.

                      Net potomu ognya u nas,
                           Ognya u nas, ognya u nas,
                      CHto drov hozyain ne pripas
                           Pod prazdnik novogodnij.

                      - A on zdorov? - Vpolne zdorov,
                           Vpolne zdorov, vpolne zdorov.
                      - Tak pust' sidit bez pirogov
                           On v prazdnik novogodnij!




                         Est' u Meri muzhenek
                         Men'she, chem tvoj pal'chik.
                         Meri pryachet muzhen'ka
                         V malen'kij bokal'chik.

                         Posadila na kon'ka -
                         Voronogo, s chelkoj -
                         I poslala muzhen'ka
                         V gorod za igolkoj.

                         Sshila bryuchki svoemu
                         Korotyshke-muzhu.
                         Sshila kurtochku emu,
                         CHtob ne merz on v stuzhu.

                         SHubu s shapkoj mehovoj,
                         CHtob gulyat' v morozy,
                         I platochek nosovoj,
                         CHtob uter on slezy.




                  - YA zamuzh idu za nego...
                  - Za kogo?
                  - Za Pulya, za CHina, za Nelya.
                  - Tak, znachit, ty zamuzh idesh' za troih?
                  - Da, stoit troih moj prekrasnyj zhenih.
                  Na etoj nedele
                  Vtorogo aprelya
                  Idu ya za mistera Pul'chinelya!




                      SHel ya sam po sebe,
                      Govoril ya sebe,
                      Govoril ya sebe samomu:
                      - Ty sledi za soboj
                      Da glyadi za soboj,
                      Ne nuzhny my s toboj nikomu!

                      Otvechal ya sebe,
                      I skazal ya sebe,
                      I skazal samomu sebe tak:
                      - Sam sledi za soboj
                      Da glyadi za soboj.
                      Ish' uchit' menya vzdumal, durak!


       CHESHSKIE PESENKI, PRIBAUTKI




                      Mozhno l' kozam ne bodat'sya,
                      Esli rozhki est'?
                      V plyas devchonkam ne puskat'sya,
                      Esli nozhki est'?
                      Za roga voz'mem kozlenka,
                      Otvedem na lug,
                      A devchonku za ruchonku -
                      V nash veselyj krug!




                         Staryj zayac seno kosit,
                         A lisa sgrebaet.
                         Muha seno k vozu nosit,
                         A komar kidaet.

                         Dovezli do senovala.
                         S voza muha zakrichala:

                         - Na cherdak ya ne pojdu,
                         YA ottuda upadu,
                         Nozhen'ku slomayu,
                         Budu ya hromaya!




                         YA, zhuchok,
                         Rubil suchok.
                         Rubanul odin razok.
                         Pobezhal skorej k vrachu.
                         - Polechi menya! - krichu.

                         Vyshel doktor-starichok:
                         - CHto nadelal ty, zhuchok?

                         - YA, zhuchok,
                         Rubil suchok.
                         Rubanul odin razok,
                         Da suchok-to byl hiter -
                         Ne popal pod moj topor.
                         Pod topor popal ya sam.
                         Tyap - i lapka popolam!




                       - Kuma,
                       Ty k nam?
                       - K vam, k vam,
                       K vam, k vam!
                       K vode skachu.
                       Lovit' hochu.
                       - A kogo, kogo, kuma?
                       - Karpa, raka i soma.
                       - Kak pojmaesh', dash' li nam?
                       - Kak ne dat'? Konechno, dam!




                         Znaesh' bukvy A, Be, Ce?
                         Sidit koshka na kryl'ce,
                         SH'et shtanishki muzhu,
                         CHtob ne merz on v stuzhu.




                           Murav'ishke v chashche
                           Dub tyazhelyj tashchit.

                           |j, tovarishchi-druz'ya,
                           Vyruchajte murav'ya!
                           Koli net emu podmogi,
                           Muravej protyanet nogi.




                          SHla Marina s ogoroda,
                          Pod kustom nashla udoda.
                          A udod ej: - Du-du-du,
                          ZHit' u vas ya ne bu-du!
                          K staroj babke ubegu,
                          Dast mne babka tvorogu!




                       - Karr! - Vorona priletela
                       Na dubovyj suk.
                       - Karr! - Drugaya ryadom sela,
                       V bok sosedku - tyuk!

                       - Karr, sosedka, kupim sani,
                       Koli groshi est' v karmane.
                       Budem ezdit' my s toboj
                       V Pragu iz Libani!




                        Skachet zayac borozdoj,
                        U nego karman pustoj.
                        Katya k zajcu podoshla,
                        Kalacha emu dala,
                        Podarila mednyj groshik,
                        CHtob kupil edy dlya kroshek.
                        A kupil on tabaku,
                        Kurit, lezha na boku.

                             |takij bezdel'nik!




                         Proch', gusyata, ot vodicy,
                         Proch', gusyata, ot vody!
                         Ne mochite belyh per'ev,
                         Ne nadelajte bedy.

                         Neposlushnye gusyata
                         Ne vyhodyat iz pruda,
                         Zamochili puh i per'ya.
                         Ah, beda, beda, beda!




                          Vot lyagushka na dorozhke.
                          U nee ozyabli nozhki.
                               Znachit, ej nuzhny
                               Teplye shtany,
                               Sukonnye
                               Zelenye
                                    V krapinku!




                         Bezhit ezhik
                         Vdol' dorozhek
                         Da skol'zit na l'du.

                         Govorit emu lisica:
                         - Daj, perevedu.

                         Otvechaet seryj ezhik:
                         - U menya dve pary nozhek.
                         Sam ya perejdu!




                            Trudno olenyam
                            Bezhat' po stupenyam.
                            Boyus', chto oleni
                            Slomayut koleni,




                        Myshka v kruzhechke zelenoj
                        Navarila kashi pshennoj.
                        Rebyatishek dyuzhina
                        Ozhidaet uzhina.
                        Vsem po lozhechke dostalos' -
                        Ni krupinki ne ostalos'!




                        Daj molochka, burenushka,
                        Hot' kapel'ku - na donyshko.
                        ZHdut menya kotyata,
                        Malye rebyata.
                        Daj im slivok lozhechku,
                        Tvorogu nemnozhechko.

                        Vsem daet zdorov'e
                        Moloko korov'e!




                              |j, ulitka,
                              Vysun' rozhki -

                              Dam ya groshik
                              Na lepeshki.
                              Pyatachok -
                              Na tabachok.
                              Vysun' rozhki
                              Hot' razok!




                     Mysh' zabralas' k nam v kladovku,
                     Syru sbrosila golovku,
                     Otshchipnula kroshku,
                     Uvidala koshku -
                          I bezhat'!




                        Seryj volk sidit v ovrage,
                        Moknut ushi u bednyagi.
                        Vylezet - posushit
                        Vymokshie ushi.




                            Nashi kozy belye
                            Rvali grushi spelye,
                            Kozy serye tryasli,
                            Kozy ryzhie nesli
                            V gorod prodavat'.




                         Lastochka provornaya -
                         Per'ya sine-chernye,

                         Rano, rano vstala
                         I zashchebetala:
                         - Fidli, fidli, stroyu dom
                         Pod zastrehoj, nad oknom.




                        Koshka sprashivala koshku:
                        - Est' li kogti u kota?
                        - CHto za vzdor ty govorish'.
                        Bez kogtej pojmaj-ka mysh'!

                        Koshka sprashivala koshku:
                        - Est' li deti u kota?
                        - Ty stara da glupovata -
                        My s toboj ego kotyata!




                       Mat'-gusynya posidela,
                       Treh gusyatok vysidela.
                       |tot - zheltyj, ves' pushistyj,
                       |tot - zheltyj, zolotistyj,
                       |tot zheltyj, serovatyj.
                       CHto vy smotrite, rebyata?
                       Poshli von!




                       Znakomy vy s babushkoj nashej?
                       Kormila kozla ona kashej.
                               Gop, kozlik!
                               Top, kozlik!
                               Gop, kozlik!
                               Top, top!

                       A kozlik dobralsya do polki,
                       Ostavil ot chashek oskolki.
                               Gop, kozlik!
                               Top, kozlik!
                               Gop, kozlik!
                               Top, top!




                             U kozy rogatoj
                             CHudnye kozlyata.
                             No ne huzhe detki
                             U ee sosedki.




                         Stali volk s kozoyu pet',
                         A medved' -
                         V dudu dudet'.
                         Pivo varit im baran,
                         Kot otpravilsya v chulan
                              Pohozyajnichat'!




                   Est' u starushki telushka-pestrushka.
                   Travku v korzine ej nosit starushka.

                   Babushkin kozlik ne hodit so stadom -
                   Babushka kormit ego vinogradom.




                            Kurochka moya,
                            Umnica moya,
                            Vot psheno, vodichka.
                            Daj ty mne yaichko,
                            Umnica moya!




                          Muha po nebu letala,
                          Kuvyrkom v trubu upala.
                          Nozhki tri nedeli
                          U nee boleli.










                               Ded.
                               Kozel.
                               Baba.
                               Sem' volkov.




                                   Izba.

                                    Ded
                      (vhodit v izbu s vyazankoj drov)

                            Ah, ah! Oh, oh, oh!
                            CHto-to nynche stal ya ploh,
                            Slab, leniv i nezdorov.
                            CHut' dones vyazanku drov.
                            Horosho by mne prilech'.
                            Zatopi-ka, baba, pech'.

                                    Baba
                             (rastaplivaya pech')

                            Oh, i ya sovsem stara.
                            Na pokoj i mne pora!
                            ZHalko, syna net u nas:
                            On drovishek by pripas,
                            Da ogon' v pechi razvel,
                            Da svaril by shej kotel.

                                   Kozel
                            (zaglyadyvaet v okno)

                            Zdravstvuj, baba, zdravstvuj, ded!
                            YA svaryu dlya vas obed.

                                    Ded

                            Kto k okoshku podoshel?

                                    Baba

                            Al' ne vidish'? Nash kozel.

                                    Ded

                            On li eto?

                                    Baba

                            Kak ne on!

                                    Ded

                            Son li eto?

                                    Baba

                            Net, ne son.

                                    Ded

                            ZHil ya, baba, mnogo let.
                            Videl, baba, belyj svet.
                            A takih razumnyh slov
                            Ne slyhal ya ot kozlov.

                                   Kozel
                           (poyavlyayas' na poroge)

                            Slushaj, baba, slushaj, ded.
                            YA svaryu dlya vas obed.
                            SHCHej takih vam navaryu,
                            CHto ne snilis' i caryu.
                            Gde kapusta, gde kotel?

                           (Stavit kotel v pech'.)

                                 Ded i baba

                            Aj da umnica kozel!

                                   Kozel

                            Skol'ko soru na polu, -
                            Nado vzyat'sya za metlu!
                            Tut podmel i tam podmel...

                                    Baba

                            Aj da umnica kozel!

                                   Kozel

                            YA lenit'sya ne lyublyu -
                            Drov na zavtra nakolyu.
                            Hot' obros ya borodoj,
                            A kozel ya molodoj.
                            Raz-dva, raz-dva!
                            Lovko kolyutsya drova.

                                 Ded i baba

                            Aj da umnica kozel!
                            Skol'ko drov on nakolol!

                                   Kozel

                            Sbegat' po vodu pora.
                            Daj-ka, baba, dva vedra.

                             (Uhodit po vodu.)

                                 Ded i baba

                            Aj da umnica kozel!
                            On i po vodu poshel!

                                    Baba
                              (glyadya v okoshko)

                            Pobezhal k reke zadvorkami.

                                    Ded

                            Na begu zvenit vederkami.

                                    Baba

                            Ne kozel u nas, a klad...

                                    Ded

                            Poglyadi - idet nazad.

                                   Kozel
                                  (vhodya)

                            CHas obedennyj prishel -
                            Nakryvat' pora na stol.
                            Syad'te ryadom na skam'yu.
                            Nakormlyu vas, napoyu.

                           (Kormit deda i babu.)

                            Baba, esh', da ne speshi!

                                    Baba

                            SHCHi uzh bol'no horoshi!
                            Molcha edyat.

                                   Kozel

                            A teper' sovet takoj:
                            Poobedav - na pokoj.
                            Vy pospite nynche vslast'.
                            YA zhe tiho budu pryast'.
                            I za pryazhej vam spoyu
                            Bayu-bayushki-bayu.

                              (Pryadet i poet,)

                            Bayu-bayushki-bayu.
                            YA vam pesenku spoyu,
                            Kak moj dyadyushka-kozel
                            V ogorodniki poshel,
                            V ogorodniki poshel,
                            Vsyu kapustu propolol.
                            Gde byla kapusta,
                            Nynche stalo pusto...
                            Spish' li, baba? Spish' li, ded?
                            Pet' vam pesnyu ili net?

                             Ded i baba molchat.

                            Vidno, spyat oni davno...
                            Poglyazhu-ka ya v okno.
                            Za okolicu narod
                            Vse s lukoshkami idet.
                            Nynche dozhdik byl s utra -
                            Po griby idti pora.
                            Naberu gribov v lesu
                            I na uzhin prinesu.

                         (Beret lukoshko i uhodit.)




                           Les. Sem' volkov.

                                  1-j volk
                                  (vozhak)

                            YA zubami shchelk, shchelk!

                                  2-j volk

                            Pahnet myasom, seryj volk!

                                  3-j volk

                            YA davno ne el myasca!

                                  4-j volk

                            Kaby vstretilas' ovca!

                                  5-j volk

                            Mne telenka by unest'!

                                  6-j volk

                            Mne - kozlyatniki poest'!

                                  7-j volk

                            Ne zevaj: idet kozel!

                                   Kozel

                            V les dremuchij ya zabrel.
                            Zabludilsya... Net dorogi!..

                                   Volki

                            A, popalsya, dlinnorogij!
                            Nas zdes' semero volkov.
                            Vkusnyj uzhin nam gotov!

                                   Kozel

                            Dlya chego kozel vam nuzhen?
                            Dam gribov ya vam na uzhin...

                                  2-j volk

                            Net, gribov my ne hotim.
                            My tebya, kozel, s容dim!

                                 Kozel

                            Kak zhe baba, kak zhe ded?
                            Kto zhe svarit im obed?
                            YA i kashu im varil,
                            YA i po vodu hodil...

                                  1-j volk

                            Bros', kozel, pustye tolki!
                            CHto zh, pouzhinaem, volki?
                            Pytayutsya shvatit' kozla.

                                   Kozel

                            Esli smert' moya prishla,
                            Vy popomnite kozla!
                            Rastopchu ya vas nogami,
                            Zakolyu ya vas rogami!

                            (Deretsya s volkami.)

                                  4-j volk

                            Nu i beshenyj kozel!

                                  5-j volk

                            Do chego rogatyj zol!

                                  6-j volk

                            On mne uho prokolol!

                                  7-j volk

                            On mne bryuho rasporol!

                                  1-j volk

                            CHto kozla boyat'sya volku?
                            Ty hvataj ego za holku!
                            Da neuzhto vsemerom
                            My ne spravimsya s kozlom?

                             Golosa deda i baby
                                 (izdaleka)

                            Ah, kozel ty nash, kozel!
                            Ty kuda ot nas ushel?

                                   Kozel
                                  (volkam)

                            CHto? Slyhali? Baba s dedom
                            V les idut za mnoyu sledom.
                            Nikuda vam ne ujti.
                            S nashim dedom ne shuti!
                            On neset s soboj dvustvolku, -
                            Ne ujti ot smerti volku.
                            Da i baba nasha - hvat.
                            Kak voz'metsya za uhvat,
                            Ne pomogut volch'i zuby -
                            Vse ostanetes' bez shuby!

                                  6-j volk

                            Volki, volki, ya boyus'!

                                  1-j volk

                            Ran'she vremeni ne trus'!
                            My ujti uspeem v chashchu
                            I kozla s soboj utashchim.

                             Golosa deda i baby
                              (nemnogo blizhe)

                            Gde ty, gde ty, nash kozel?
                            Ty kuda ot nas ushel?

                                   Kozel

                            Zdes', hozyaeva, v lesu!
                            Semeryh volkov pasu!
                            Karaulyu volch'yu stayu,
                            Vas s podarkom podzhidayu.
                            Nynche na zimu dlya vas
                            Volch'i shuby ya pripas!

                                  1-j volk

                            Zamolchi ty, dlinnorogij,
                            Unosite, volki, nogi!

                                  2-j volk

                            Rad ya nogi unesti -
                            Ne hotyat oni idti!

                                  3-j volk

                            Nynche s golodu my slaby.

                                  6-j volk

                            Oh, boyus' ya etoj baby!

                                  4-j volk

                            S nej ne sladish' natoshchak.

                                  5-j volk

                            A vsemu vinoj - vozhak!
                            On povel nas na ohotu
                            Po zybuchemu bolotu.
                            Obeshchal on nam myasca,
                            Da kozel-to - ne ovca:
                            On brykaetsya nogami,
                            On bodaetsya rogami.
                            Ne voz'mesh' ego nikak...
                            A vsemu vinoj - vozhak!

                                  2-j volk

                            On - prichina vseh napastej.
                            Razorvem ego na chasti!
                            Brosayutsya na 1-go volka.

                                  1-j volk

                            Nu, proshchajte, esli tak.
                            YA vam bol'she ne vozhak!

                                 (Ubegaet.)

                                  2-j volk

                            |j, lovi ego, zlodeya!

                                  3-j volk

                            Dogonyaj ego skoree!
                            Begut vsled za 1-m volkom.

                                   Kozel

                            Volki, volki, po mestam!
                            SHkuru portit' ya ne dam.
                            Ne derites', dusheguby!
                            Prigodyatsya volch'i shuby!

                            (Bezhit za volkami.)

                                 Ded i baba
                          (vyhodyat iz-za kustov),

                            Ah, kozel ty nash, kozel!
                            Ty kuda ot nas ushel?

                                    Baba

                            Vot lukoshko vozle elki...

                                    Ded

                            A kozla zagryzli volki!..

                                    Baba
                                  (plachet)

                            A uzh umnyj byl kozel.
                            On drova dlya nas kolol.

                                    Ded

                            Kolol!..

                                    Baba

                            On i po vodu hodil.
                            On i kashu nam varil.

                                    Ded

                            Varil!..

                                    Baba

                            On i kashu nam varil,
                            Deda s baboyu kormil...

                                    Ded

                            Kormil!..

                                    Baba

                            A teper' beda prishla.
                            CHto nam delat' bez kozla!..

                            Oba plachut navzryd.

                                   Kozel

                        (poyavlyaetsya iz-za derev'ev)

                            |j, ne plach'te, baba s dedom!
                            Nakormlyu ya vas obedom,
                            Ispeku pirog gribnoj
                            V dva arshina shirinoj!

                                    Baba

                            |to kto syuda prishel?

                                    Ded

                            Al' ne vidish'? Nash kozel!

                                    Baba

                            On li eto?

                                    Ded

                            Kak ne on!

                                    Baba

                            Son li eto?

                                    Ded

                            Net, ne son!

                                   Kozel

                            YA gribov nabral nemnozhko...
                            Tol'ko gde zh moe lukoshko?

                                 Ded i baba

                            Aj da umnica kozel!
                            Skol'ko ryzhikov nashel!

                                   Kozel

                            Zdes', u etoj staroj elki,
                            Na menya napali volki.
                            Da kozel u vas hiter -
                            Nos razbojnikam uter,
                            Dal poprobovat' kopyta -
                            Dve nedeli budut syty.

                                    Ded

                            Aj da umnica kozel!

                                    Baba

                            Vseh volkov on poborol!

                                 Ded i baba

                            Zabodal on ih rogami,
                            Zatoptal on ih nogami!
                            My o kozlike svoem
                            Detyam pesenku spoem.

                                  (Poyut.)

                            Kak u nashego kozla
                            SHubka seraya cela.
                            Cely glazki, cely nozhki,
                            Boroda, kopytca, rozhki.
                            Aj da umnica kozel -
                            Vseh volkov on poborol!







                           Petrushka.
                           Milicioner.
                           Petrushkiny roditeli.
                           Kontroler.
                           Invalid.
                           CHelovek v trusikah.
                           Morozhenshchik.
                           1-j Dvornik.
                           Pokupatel'.
                           2-j Dvornik.

                                  Roditeli

                    Zdravstvujte, yunye zriteli!
                    My Petrushkiny roditeli,
                    Starichok i starushka,
                    A eto nash syn Petrushka.

                                  Petrushka

                    Zdravstvujte, yunye zriteli!
                    A podrat'sya so mnoj ne hotite li?
                    Vyhodi chelovek sto -
                    Celym ne ujdet nikto,
                    Vyhodi chelovek dvesti -
                    Vseh ulozhu na meste!

                                  Roditeli

                    Na chasah devyatyj chas.
                    Toropis', Petrushka, v klass.
                    Vot tebe knizhki i tetradki,
                    A vot tebe pirozhok sladkij -
                    S makom i koricej,
                    S percem i gorchicej.

                                  Petrushka

                    YA segodnya invalid,
                    U menya zhivot bolit,
                    Bol'no mne vorochat'sya -
                    V klass idti ne hochetsya.

                                  Roditeli

                    Esli ty nezdorov,
                    Pozovem my k tebe doktorov.
                    Propishut oni tebe valer'yanki,
                    Postavyat banki,
                    Oblozhat vatoj,
                    Nakormyat myatoj,
                    Ulozhat v postel'
                    Na sem' nedel'.

                                  Petrushka

                    Ne hochu ya doktorov -
                    YA sovsem uzhe zdorov.
                    Ne zhelayu ya lechit'sya,
                    Soglashayus' ya uchit'sya!

                                  Roditeli

                    Do svidan'ya, milyj Petya,
                    Ty odin u nas na svete.
                    Po doroge ne zevaj
                    Da ne sujsya pod tramvaj!

                                 (Uhodyat.)

                                  Petrushka

                    Nu, teper' ya svobodnaya ptica -
                    Budu pet' i veselit'sya.
                    Sumku shkol'nuyu svoyu
                    YA nadenu na svin'yu.

                    ZdorOvo, svin'ya,
                    Sosedka moya!
                    Kak tvoi delishki?
                    Vot tebe moi knizhki.
                    Otnesi domoj ih,
                    Da ne vyvalyaj v pomoyah.
                    A ya na chasok pojdu -
                    Pogulyayu v Letnem sadu.

                        (Nadevaet na svin'yu ranec.)

                                  Roditeli

                    Stoj, Petrushka, ne speshi!
                    Ty zabyl karandashi,
                    Pozabyl svoi tetradki,
                    Pirozhok ostavil sladkij!

                                  Petrushka

                    Spasite menya, yunye zriteli!
                    Ishchut menya roditeli!
                    Zalezu na minutku
                    V tabachnuyu budku!

                                  Invalid

                    |j, golovorez,
                    CHego v moyu budku zalez?
                    Razve ne vidish', kto v budke sidit?
                    YA - leningradskij invalid,
                    Prodayu sigarety "Prima".
                    Prohodi, Petrushka, mimo!

                                  Petrushka

                    Ustupite mne, dyaden'ka, mesto!
                    YA tozhe iz tabachnogo tresta.
                    Budem vmeste torgovat',
                    Papirosy prodavat'.

                                  Invalid

                    Bol'no tesen moj larek -
                    Men'she metra poperek!

                                  Petrushka

                    Nichego, avos' vdvoem
                    My otlichno zazhivem.
                    Torgovat' my budem bojko.

                                 Pokupatel'

                    Est' u vas, tovarishch, "Trojka"?
                    Dajte "Trojki" dvadcat' shtuk,
                    Pachku spichek i mundshtuk.

                                  Petrushka

                    Est' i "Trojka" i chetverka,
                    Est' i spichki i mahorka.
                    No kakoj zhe ty chudak!
                    Dlya chego kurit' tabak?
                    |to vredno dlya zdorov'ya.
                    Luchshe maslo esh' korov'e!

                                  Invalid

                    Ah, negodnyj ty malysh!
                    CHto za vzdor ty govorish'!
                    Bros' shutit' so mnoyu shutki!
                    Vymetajsya von iz budki!

               Boryutsya. Budka padaet i perevorachivaetsya.
               Poyavlyayutsya dva Dvornika so shlangami v rukah"


                                1-j Dvornik

                    |to chto takoe znachit?
                    Sam larek tabachnyj skachet..,

                                2-j Dvornik

                    Daj-ka, bratec, my vdvoem
                    Iz truby ego pol'em.

                             (Polivayut budku.)

                                  Petrushka

                    Oh, beda, beda, beda!
                    Ochen' mokraya voda...
                    Dozhdik, dozhdik, perestan',
                    YA poedu v Aristan'!
                    Spasite menya, yunye zriteli!
                    Gonyatsya za mnoyu roditeli,
                    Invalidy s papirosami,
                    Dvorniki s nasosami.
                    Prishel Petrushke kayuk...
                    Zalezu-ka ya v etot sunduk!

                       (Pryachetsya v yashchik s morozhenym.)

                                 Morozhenshchik

                    |kaya nynche zhara!
                    Torguyu ya s samogo utra.
                    Prodal morozhenogo na sto rublej,
                    A sunduk stal eshche tyazhelej.
                    S mesta ego ne sdvinu -
                    Ne mogu ya ponyat' prichinu...

                                 (Krichit.)

                    Otlichnoe!..

                                  Petrushka

                                (iz sunduka)

                    Zemlyanichnoe!

                                 Morozhenshchik

                    Klubnichnoe!

                                  Petrushka

                    Gorchichnoe!

                                 Morozhenshchik

                    Apel'sinnoe!

                                  Petrushka

                    Kerosinnoe!

                           Morozhenshchik i Petrushka
                                  (vmeste)


                    Morozhenoe!

                                  Petrushka

                    Nu i moroz!
                    Otmorozil ya sebe shcheki i nos.
                    Stuchat ot holoda zuby.
                    ZHalko, chto ne zahvatil shuby.
                    Oh, i skuchno sidet' na l'du!
                    Luchshe ya v shkolu pojdu!

                                 Morozhenshchik

                    |to kto v sunduke vorchit?

                                  Petrushka

                    |to u tebya v bryuhe burchit.
                    Poobedat' tebe pora!

                                 Morozhenshchik

                    |to verno, nichego ya ne el s utra.
                    Prodam eshche na celkovyj
                    I poobedayu v sosednej stolovoj.

                                 Pokupatel'

                    |j, morozhenshchik, skorej
                    Polozhi na pyat' rublej!

                                 Morozhenshchik

                    Vam kakogo? Vot plombir.
                    Znamenit na celyj mir.
                    Est' eshche fruktovyj tort.
                    Est' mindal'nyj - vysshij sort!

                            (Otkryvaet sunduk.)

                    Ottuda vyskakivaet Petrushka.

                                 Pokupatel'

                    |to morozhenoe kakogo sorta?
                    Zachem ty v sunduke derzhish' cherta?

                                 Morozhenshchik

                    On i v samom dele chert!
                    Razogrel plombir i tort!
                    Skol'ko slivok propalo darom...
                    CHto mne delat' s goryachim tovarom!

                                  Petrushka

                    Proshu u vas, dyaden'ka, proshchen'ya!
                    Blagodaryu vas, dyaden'ka, za pomeshchen'e!
                    I za ugoshchen'e!

                                 Morozhenshchik

                    Lovi, derzhi!
                    Hvataj, vyazhi!

                          (Gonitsya za Petrushkoj.)

                                  Petrushka

                    Oh, beda, beda, beda!
                    Ne ujti mne nikuda.
                    Gonyatsya za mnoj invalidy s papirosami,
                    Dvorniki s nasosami,
                    Sunduki s kolesami.
                    Ubezhat' by domoj - da i v postel'!..
                    A eto chto takoe? Karusel'!
                    Loshadi tochenye,
                    Sbrui zolochenye...
                    Vot vskochu ya na konya -
                    Ne dogonite menya!

                     (Vskakivaet na derevyannogo konya.)

                                 Morozhenshchik

                    |j, derzhi ego, lovi!
                    Karusel' ostanovi!

                                  Dvornik

                    Narushat' nel'zya poryadok.
                    Luchshe syadem na loshadok
                    Da bezdel'nika dogonim.
                    Nu, priyateli, po konyam!
                    Tozhe vzbirayutsya na konej i edut po krugu.

                                  Petrushka

                    Udalaya konnica
                    Za Petrushkoj gonitsya!
                    Gnat'sya mozhete tri dnya -
                    Ne dogonite menya!

                         Karusel' ostanavlivaetsya.
                       K Petrushke podhodit Kontroler.

                                 Kontroler

                    |j, poslushaj, milyj drug!
                    Ty proehal celyj krug
                    Pred座avi-ka svoj bilet!

                                  Petrushka

                    U menya bileta net!
                    Za menya zaplatyat dyadi,
                    CHto za mnoyu edut szadi!

                                 (Ubegaet.)

           Kontroler podhodit k Morozhenshchiku, Invalidu i Dvorniku.

                                 Kontroler

                    |j, pochtennejshaya publika,
                    Zaplatite po dva rublika
                    Za sebya i malysha.

                                  Invalid

                    Za Petrushku - ni grosha!
                    Ne stoit on takih deneg.
                    On - vor i moshennik!

                                 Morozhenshchik

                    Plut i karmannik!
                    Kontroler
                    Da on zhe vash plemyannik!
                    Kto vospityval rebyat,
                    Tot vo vsem i vinovat.

                                 Morozhenshchik

                    Net u menya ni plemyannikov, ni plemyannic.
                    On - obmanshchik i samozvanec!

                                  Dvornik

                    My emu ne dyadi i ne teti!

                                 Kontroler

                    |to uzh vy doma razberete!
                    Kto komu iz vas rodnya,
                    Vy reshajte bez menya.
                    A poka uzh kak hotite -
                    Za katan'e zaplatite!

                                 Morozhenshchik

                    Poluchite poskoree!
                    Nado nam pojmat' zlodeya!
                    On uzh skrylsya za uglom...
                    Nu da my ego najdem!

                                  Dvornik

                    Lovi, derzhi!
                    Hvataj, vyazhi!

                                  Ubegayut.

                                  Petrushka

                    Oh, beda, beda, beda!
                    Ne ujti mne nikuda!
                    Gonyatsya za mnoyu invalidy s papirosami,
                    Sunduki s kolesami,
                    Dvorniki s nasosami...
                    Sovsem Petrushku dokonali,
                    Utoplyus' ya v Obvodnom kanale.
                    Soschitayu do dvuh -
                    Da i v vodu buh!
                    Raz, dva!
                    Propala moya bednaya golova!
                    Proshchajte, yunye zriteli!
                    Proshchajte, dorogie roditeli -
                    I mama i papa!..
                    A eto chto za shlyapa?
                    I pal'to, i pidzhak, i zhilet,
                    A hozyaina poblizosti net.
                    Valyayutsya na beregu shtany -
                    Nikomu oni, kak vidno, ne nuzhny.
                    Tak i byt', nadenu
                    YA novuyu smenu -
                    I shlyapu i pal'to, -
                    Ne uznaet menya nikto!

                                (Odevaetsya.)

                    SHlyapa u menya s glyancem,
                    Vyglyazhu ya znatnym inostrancem,
                    Priehal iz goroda Kozlova,
                    Ne ponimayu po-russki ni slova!
                    Ani-bani - tri kontory,
                    Saher-maher-pomidory!

                                  Roditeli

                    Zdravstvujte, yunye zriteli!
                    My - neschastnye Petrushkipy roditeli,
                    Bednye starichok i starushka.
                    Propal nash synok Petrushka!

                                    Otec

                    Poglyadi - von idet prohozhij,
                    Na Petrushku nemnogo pohozhij...
                    Izvinite menya, grazhdanin,
                    U menya byl edinstvennyj syn,
                    Ne primite, tovarishch, v obidu:
                    Kak dve kapli pohozhi vy s vidu!

                                  Petrushka

                    Bul'on, buterbrod, konsome!
                    My po-russki ne ponime!

                                    Otec

                    Vinovat, ya oshibsya, naverno.
                    Ponimaete, vizhu ya skverno.
                    Slab glazami na starosti let,
                    A ochkov, k sozhaleniyu, net.

                  Poyavlyayutsya Morozhenshchik, Invalid, Dvornik
                               i Milicioner.

                                 Morozhenshchik

                    Grazhdanin milicioner,
                    Zaryadite revol'ver!
                    Esli mozhete, i pushku!
                    Zastrelite vy Petrushku.
                    On isportil moj tovar,
                    Osramil na ves' bazar,
                    Razogrel moe morozhenoe,
                    I za vse vysheizlozhennoe
                    Polagaetsya emu
                    Na tri mesyaca v tyur'mu!

                                  Invalid

                    On i mne nanes obidu -
                    Pozhilomu invalidu:
                    Oprokinul moj larek
                    I pustilsya nautek!

                                  Dvornik

                    Dolzhen ya, kak zdeshnij dvornik,
                    Podtverdit', chto besprizornik
                    Uchinil v lar'ke skandal.
                    A potom i ubezhal.

                                  Petrushka

                    Kolenkor, satin, radame!
                    My po-russki ne ponime!

                                  Dvornik

                    Nichego, posidish' v kutuzke,
                    Tak nauchish'sya ponimat' po-russki!
                    Poyavlyaetsya CHelovek v trusikah.

                             CHelovek v trusikah

                    Grazhdanin milicioner!
                    YA - francuzskij inzhener.
                    Kupalsya v Obvodnom kanale,
                    A u menya bryuki ukrali,
                    I pal'to, i pidzhak, i chasy.
                    Ostalis' na mne odni trusy.
                    A mne nado speshit' na stanciyu,
                    CHtoby ehat' obratno vo Franciyu!

                                (Petrushke.)

                    Izvinite, vy kto?
                    Pochemu na vas moe pal'to?

                                  Petrushka

                    |to vashe?
                    Ochen' priyatno!
                    Poluchajte ego obratno!
                    CHelovek v trusikah
                    Pochemu na vas moi bryuki?

                                  Petrushka

                    Poluchajte ih pryamo v ruki!
                    YA nadel ih segodnya nechayanno.
                    Vizhu - bryuki lezhat bez hozyaina.
                    YA podumal, chto vy za graniceyu,
                    I hotel otnesti ih v miliciyu.

                                 Milicioner

                    Ukazhite, grazhdanin,
                    Kak zovut vas, chej vy syn.
                    Gde zhivete, skol'ko let
                    I sudilis' ili net!

                                  Petrushka

                    Pardon, tarakan, mersi!
                    U kogo-nibud' drugogo sprosi.

                                 Milicioner

                    Ty sovsem ne inostranec,
                    Ty - Petrushka, vot tvoj ranec.
                    Knizhki gryaznye tvoi
                    Okazalis' u svin'i!

                                  Petrushka

                    Podojdite-ka poblizhe...
                    Da, da, da, teper' ya vizhu.
                    Sumka s knizhkami moya,
                    No, prostite, ya - ne ya!

                                 Milicioner

                    Kto zhe ty?

                                  Petrushka

                    A sam ne znayu...
                    Net, kazhis', pripominayu!
                    YA - Petrushkin mladshij brat
                    I ni v chem ne vinovat.
                    YA possorilsya s Petrushkoj,
                    Porugalis' my drug s druzhkoj.
                    YA s takim ozornikom,
                    Izvinite, neznakom!

                               (Hochet ujti.)

                                 Milicioner

                    Ty, ya vizhu, hitryj malyj.
                    V otdelenie pozhaluj!

                      Poyavlyayutsya Petrushkiny roditeli.

                                    Otec

                    Otpustite vy Petrushku!
                    Pozhalejte mat'-starushku!

                                    Mat'

                    Pozhalejte starika!
                    Otpustite paren'ka!

                                    Otec

                    On sovsem eshche rebenok!

                                    Mat'

                    Tol'ko vyshel iz pelenok!

                                 Milicioner

                    Tak i byt'. ZHaleya vas,
                    Otpushchu na etot raz.
                    No on dolzhen tem ne menee
                    Poprosit' u vas proshcheniya!

                                  Petrushka

                    Dragocennye roditeli!
                    Vinovat ne ya, a zriteli,
                    YA dlya nih-to i pripas
                    Sto prodelok i prokaz.
                    Radi nih nanes obidu
                    Pozhilomu invalidu,
                    I barahtalsya v lar'ke,
                    I katalsya v sunduke.
                    A so mnoj v odnoj programme
                    Vy uchastvovali sami!
                    S nami byl i starichok,
                    Prodayushchij tabachok.
                    Da i dedushka s morozhenym
                    Pomogal segodnya tozhe nam,
                    I dezhurnyj postovoj
                    S perekrestka mostovoj, -
                    Potomu chto my - aktery...

                    Saher-maher-pomidory!







                                 Zloj ded.
                                 Ezh.
                                 Dobryj ded.
                                 Volk.
                                 Lyagushka.
                                 Lisa.
                                 Myshka.
                                 Medved'.
                                 Petuh.

     ZLOJ DED. Zachem ty zdes', gorohovyj struchok?
     DOBRYJ DED. A ty zachem zdes', elovaya shishka?
     ZLOJ. Kak - zachem? YA hochu pokazat' detyam strashnuyu skazku.
     DOBRYJ. A tebe ne zhal' detej? Ved' oni malen'kie - ispugayutsya,  plakat'
budut!
     ZLOJ. Pust' poplachut, mne kakoe delo!
     DOBRYJ. Kakuyu zhe skazku ty im pokazhesh'?
     3LOJ. Pro Zmeya Gorynycha i pro Babu-yagu.
     DOBRYJ. Ish' kakoj ty zloj! Ne dam ya tebe detej pugat'. YA  pokazhu  detyam
veseluyu skazku - pust' posmeyutsya.
     ZLOJ. A chto za skazku ty im pokazhesh'?
     DOBRYJ. Pro nalivnoe yablochko i volshebnoe zerkal'ce.
     ZLOJ. Pro yablochko? Pro zerkal'ce? Tak ya tebe i pozvolyu!.. Vot ya  voz'mu
palku i vygonyu tebya otsyuda!
     DOBRYJ. Da s chego ty takoj zlyushchij? Ne vyspalsya, chto li? Nikuda ty  menya
otsyuda ne vygonish'.
     ZLOJ. Net, vygonyu!
     DOBRYJ. A ya nazad pridu.
     ZLOJ. YA vse dveri zapru.
     DOBRYJ. A ya v okoshko prolezu.
     ZLOJ. YA vse okna zatvoryu.
     DOBRYJ. A ya postuchu v okoshko. Kto-nibud' iz detej mne otkroet.
     ZLOJ. Togda ya i detej vseh vygonyu!
     DOBRYJ. Komu zhe ty togda skazki budesh' pokazyvat'?
     ZLOJ. Sam sebe budu pokazyvat'!
     DOBRYJ (smeyas').  |h,  kakoj  ty  glupyj!  Znaesh',  brat,  davaj  luchshe
mirit'sya. YA tebe pomogu.
     ZLOJ. Kak zhe ty mne pomozhesh'?
     DOBRYJ. Davaj vmeste skazku pokazyvat'.
     ZLOJ. Kakuyu zhe skazku?
     DOBRYJ. A vot pridumaem.
     ZLOJ. Ladno. Hochesh' pro kozla? Kak ego volki s容li.
     DOBRYJ. Net, mne kozla zhalko. Davaj luchshe pro teremok.
     ZLOJ. Pro kakoj takoj teremok?
     DOBRYJ. A v kotorom zveri zhivut.
     ZLOJ. Zveri? Horosho! YA v tvoj  teremok  takih  zverej  napushchu,  chto  ne
obraduesh'sya: lisicu, volka i medvedya! Aga! CHto? Strashno?
     DOBRYJ. Ni kapel'ki ne strashno. Moi zveri tvoih i na porog ne pustyat.
     ZLOJ. A kakie u tebya zveri?
     DOBRYJ. Vo-pervyh, lyagushka!
     ZLOJ. Lyagushka? Ha-ha-ha!
     DOBRYJ. Vo-vtoryh, myshka!
     ZLOJ. 0-ho-ho-ho!
     DOBRYJ. V-tret'ih, ezhik!
     ZLOJ. Oj, ne mogu! Ezhik!.. Ha-ha-ha-ha!
     DOBRYJ. Smejsya,  smejsya,  poka  ne  pozdno.  Posle  skazki  ty  u  menya
zaplachesh'.
     ZLOJ. |to pochemu?
     DOBRYJ. A vot uvidish'. Zovi-ka svoih zverej!
     ZLOJ. I ty svoih zovi!
     DOBRYJ. A moi uzhe tut. Nu, slushajte, deti. Stoit v pole  teremok  -  ne
vysokij, ne nizen'kij, a kakoj nado. Vyskochila iz  bolota  lyagushka,  uvidala
teremok, podoshla i stuchitsya v dver'...


                                    ---

                                 Dobryj ded

                      V chistom pole teremok,
                      Teremok.
                      On ne nizok, ne vysok,
                      Ne vysok.

                      SHla lyagushka iz bolota,
                      Vidit: zaperty vorota.
                      |j, zamochek, otvalis', otvalis'!
                      Teremochek, otvoris', otvoris'!

                                  Lyagushka

                      Kto, kto v teremochke zhivet?
                      Kto, kto v nevysokom zhivet?

                            (Zahodit v teremok.)

                      Kva-kva!..
                      Tishina...
                      V teremochke ya odna.
                      Hot' krugom ne ochen' syro,
                      A horoshaya kvartira!
                      Kva-kva!
                      Kva-kva-kva!
                      Tut i pechka i drova,
                      I kotel i skovorodka.
                      Vot nahodka, tak nahodka!
                      Pered uzhinom poka
                      Zamoryu ya chervyachka.

                                 Dobryj ded

                      Tol'ko svet zazhgla lyagushka,
                      Postuchalas' mysh'-norushka.

                                   Myshka

                      |to chto za teremok,
                      Teremok?
                      On ne nizok, ne vysok,
                      Ne vysok.
                      Kto, kto v teremochke zhivet?
                      Kto, kto v nevysokom zhivet?

                                  Lyagushka

                      YA, lyagushka-kvakushka.
                      A ty kto?

                                   Myshka

                      A ya - myshka-norushka.
                      Pusti menya v dom,
                      Budem zhit' s toboj vdvoem.
                      Spelyh zeren razdobudem,
                      Pech' bliny s toboyu budem.

                                  Lyagushka

                      Tak i byt', pozhaluj v dom.
                      Veselee zhit' vdvoem!

                                 Dobryj ded

                      Poselilas' mysh' s lyagushkoj,
                      S lupoglazoyu podruzhkoj.
                      Topyat pech', zerno tolkut
                      Da bliny v pechi pekut.
                      Vdrug stuchitsya na rassvete
                      Petushok gorlastyj - Petya.

                                   Petuh

                      |to chto za teremok?
                      On ne nizok, ne vysok.
                      |j, otkrojte petushku!
                      Ko-ko-ko, kukareku!
                      Kto-kto-kto v teremochke zhivet?
                      Kto-kto-kto v nevysokom zhivet?

                                  Lyagushka

                      YA, lyagushka-kvakushka.

                                   Myshka

                      YA, myshka-norushka.
                      A ty kto?

                                   Petuh

                      A ya - petushok,
                      Zolotoj grebeshok,
                      Maslena golovushka,
                      SHelkova borodushka.
                      Razreshite zdes' pozhit',
                      Budu chestno vam sluzhit'.
                      Spat' ya budu
                      Na dvore.
                      Pet' ya budu
                      Na zare.
                      Kukare-ku!

                              Lyagushka i Myshka

                      Tak i byt', pozhaluj v dom.
                      Veselee zhit' vtroem!

                                 Dobryj ded

                      Vot zhivut oni - lyagushka,
                      Petushok i mysh'-norushka.
                      Ih vodoj ne razol'esh'.
                      Vdrug stuchitsya seryj ezh.

                                     Ezh

                      Kto, kto
                      V teremochke zhivet?
                      Kto, kto
                      V nevysokom zhivet?

                                  Lyagushka

                      YA, lyagushka-kvakushka.

                                   Myshka

                      YA, myshka-norushka.

                                   Petuh

                      YA, petushok - zolotoj grebeshok.
                      A ty kto?

                                     Ezh

                      YA - seryj ezhik,
                      Ni golovy, ni nozhek,
                      Gorbom spina,
                      Na spine borona.
                      Razreshite zdes' pozhit',
                      Budu terem storozhit'.
                      Luchshe nas, lesnyh ezhej,
                      Net na svete storozhej!

                                  Lyagushka

                      Tak i byt', pozhaluj v dom.
                      ZHit' my budem vchetverom!

                                 Dobryj ded

                      Vot zhivut oni - lyagushka,
                      Ezh, petuh i mysh'-norushka.
                      Mysh'-norushka
                      Tolokno tolchet,
                      A lyagushka
                      Pirogi pechet.
                      A petuh na podokonnike
                      Im igraet na garmonike.
                      Seryj ezhik svernulsya v klubok,
                      On ne spit - storozhit teremok.

                                  Zloj ded

                      Tol'ko vdrug iz chashchi temnoj
                      Pritashchilsya volk bezdomnyj.
                      Postuchalsya u vorot,
                      Hriplym golosom poet.

                                    Volk

                      |to chto za teremok?
                      Iz truby idet dymok.
                      Vidno, varitsya obed.
                      Est' tut zveri ili net?..
                      Kto, kto
                      V teremochke zhivet?
                      Kto, kto
                      V nevysokom zhivet?

                                  Lyagushka

                      YA, lyagushka-kvakushka.

                                   Myshka

                      YA, myshka-norushka.

                                   Petuh

                      YA, petushok - zolotoj grebeshok.

                                     Ezh

                      YA, seryj ezhik -
                      Ni golovy, ni nozhek.
                      A ty kto?

                                    Volk

                      A ya - volk,
                      Zubami shchelk!

                                   Myshka

                      A chto ty umeesh' delat'?

                                    Volk

                      Lovit'
                      Myshat!
                      Davit'
                      Lyagushat!
                      Ezhej dushit'!
                      Petuhov potroshit'!..

                                   Myshka

                      Uhodi, zubastyj zver',
                      Ne lomis' ty v nashu dver'!
                      Krepko zapert teremok
                      Na zasov i na zamok.

                                  Zloj ded

                      Ryshchet volk v gustom lesu,
                      Ishchet kumushku-lisu.
                      A lisa idet navstrechu -
                      Ryzhij hvost, glaza kak svechi.

                                    Volk

                      Lisaveta, zdravstvuj!

                                    Lisa

                      Kak dela, zubastyj?

                                    Volk

                      Nichego idut dela,
                      Golova eshche cela.
                      A hochu ya, Lisaveta,
                      U tebya prosit' soveta.
                      Vidish' v pole teremok?

                                    Lisa

                      Teremok?

                                    Volk

                      On ne nizok, ne vysok.

                                    Lisa

                      Ne vysok?

                                    Volk

                      Mysh'-norushka
                      Tam zerno tolchet,
                      A lyagushka pirogi pechet.
                      A petuh na podokonnike
                      Im igraet na garmonike.
                      Do chego horosh petuh, -
                      Oshchipat' by tol'ko puh!

                                    Lisa

                      Ah, moj seryj, moj hvostaten'kij,
                      Kak hochu ya petushatinki!

                                    Volk

                      Da i mne poest' ohota, -
                      Tol'ko zaperty vorota...
                      Mozhet, kak-nibud' vdvoem
                      My vorota otoprem!

                                    Lisa

                      Oh, slaba ya s goloduhi!
                      Tretij den', kak pusto v bryuhe.
                      Kaby vstretilsya nam Mishen'ka-medved',
                      On pomog by nam vorota otperet'.
                      My pojdem ego poishchem po lesam!

                                    Volk

                      Ah ty, batyushki, idet syuda on sam!

                                  Zloj ded

                      V eto vremya v samom dele
                      Vyshel Mishka iz-za eli.
                      On motaet golovoj,
                      Rassuzhdaet sam s soboj.

                                  Medved'

                      YA ishchu v lesu kolodu,
                      YA hochu otvedat' medu
                      Ili spelogo ovsa.
                      Gde najti ego, lisa?

                                    Lisa

                      Vidish', Misha, teremok?

                                  Medved'

                      Teremok?

                                    Lisa

                      On ne nizok, ne vysok.

                                  Medved'

                      Ne vysok?

                                    Lisa

                      Mysh'-norushka
                      Tam zerno tolchet.

                                    Volk

                      A lyagushka
                      Pirogi pechet.

                                    Lisa

                      Pirogi pechet kapustnye,
                      Podrumyanennye, vkusnye.

                                   Volk

                      A petuh s kolyuchim ezhikom
                      Rezhut salo ostrym nozhikom.

                                    Lisa

                      Ty ne hochesh' li provedat'
                      Petuha,
                      Petushinye otvedat',
                      Potroha?

                                  Medved'

                      Petushatina - horoshaya eda.
                      Gde vorota? Podavajte ih syuda!

                                    Lisa

                      Net uzh, Mishen'ka, pojdem
                      Da na meste otoprem!

                                  Zloj ded

                      Vot idut oni k sosedyam -
                      Volk s priyatelem-medvedem.
                      Vperedi lisa idet,
                      V teremok gostej vedet.

                                  Medved'

                      |j, hozyaeva, otkrojte-ka dobrom,
                      A ne to my vam vorota raznesem!

                                   Myshka

                      |to kto prishel k nam na noch'?

                                  Medved'

                      Mihail!

                                   Myshka

                      Kakoj?

                                  Medved'

                      Ivanych.
                      A po-vashemu - Medved'.
                      Potrudites' otperet'!
                      Dolgo zhdat' mne neohota.
                      Rasshibu ya vam vorota!

                                   Myshka

                      Tishe, Mishen'ka! V vorota ne stuchi!

                                  Lyagushka

                      Nashe testo oprokinetsya v pechi!

                                   Petuh

                      Ty ne sujsya v teremok - kukareku!
                      Ili shporami tebya ya zaseku!

                                     Ezh

                      Koli budesh' zanimat'sya grabezhom,
                      Poznakomish'sya so storozhem - ezhom!

                                  Medved'

                      Ne hotyat menya hozyaeva vpustit'.
                      Ne hotyat menya obedom ugostit'!

                                    Lisa

                      Nu-ka, Mishen'ka, spinoyu povernis',
                      Nu-ka, Mishen'ka, na volka navalis'!
                      Esli druzhno my navalimsya vtroem,
                      My tesovye vorota otoprem!

                                  Zloj ded

                      I poshla u nih rabota:
                      Navalilis' na vorota...

                                 Dobryj ded

                      Da ne mogut otperet'.
                      Ogryzaetsya medved'.
                      B'et on volka, tochno svayu,
                      A lisa hlopochet s krayu.
                      Ej, plutovke, legche vseh -
                      Berezhet svoj ryzhij meh.

                                    Lisa

                      Vpered!

                                  Medved'

                      Nazad!

                                    Lisa

                      Idet
                      Na lad!

                                  Medved'

                      Slyshish', lison'ka,
                      Kak dostochki
                      Treshchat?

                                    Volk

                      To ne dostochki,
                      A kostochki
                      Hrustyat -
                      Razdavil menya bessovestnyj medved'!
                      Bez obeda mne pridetsya pomeret'.
                      Otdyshat'sya do sih por ya ne mogu.
                      Ele-ele do posteli dobegu!

                                  Medved'

                      Ne voz'mu, lisa, ya v tolk:
                      Pochemu vzbesilsya volk?
                      Otchego on ubezhal?

                                    Lisa

                      Ty slegka ego prizhal -
                      Ottogo i ubezhal!
                      Ele nogi uvolok...
                      Da kakoj ot volka prok?.
                      I bez volka my vorota otoprem,
                      Petushatiny otvedaem vdvoem.

                                  Medved'

                      Ochen' hochetsya mne, lison'ka, poest'!
                      V podvorotnyu ya poprobuyu prolezt'.

                                 Dobryj ded

                      Izlovchilsya kosolapyj,
                      V podvorotnyu sunul lapu.
                      Da, kak vidno, nevpopad -
                      Ne idet ona nazad.
                      Azh v grudi dyhan'e sperlo.
                      Zaoral vo vse on gorlo.

                                  Medved'

                      Oj, lisichka, pomogi!
                      Mne ne vytyanut' nogi!
                      Posobi mne druzhby radi,
                      Potyani menya ty szadi!

                                 Dobryj ded

                      Ne otvetila lisa
                      I ushla k sebe v lesa.
                      A petuh krichit s zabora.

                                   Petuh

                      |j, derzhite zlogo vora!
                      Daj, lyagushka, kochergu -
                      Pyatku ya emu prizhgu!

                                 Dobryj ded

                      Zadrozhal medved' s ispugu,
                      Zaoral na vsyu okrugu.

                                  Medved'

                      Oj, boyus' ya kochergi!
                      Oj, lisichka, pomogi!

                                   Petuh

                      KukarEku! Vse na dvor!
                      V podvorotnyu lezet vor.
                      |j, hozyayushka-lyagushka,
                      Gde tvoya bol'shaya kruzhka?
                      Prinesi vody skorej,
                      Kosolapogo oblej!

                                   Myshka

                      Polivaj ego, rebyata!

                                  Lyagushka

                      Iz kuvshina, iz ushata!

                                     Ezh

                      Iz vedra ego oblej,
                      Zlogo vora ne zhalej!

                                  Medved'

                      Pomogite! Karaul!
                      Zahlebnulsya, utonul!..

                                 Dobryj ded

                      Zarevel medved' belugoj,
                      Zametalsya s perepugu,
                      Izo vseh rvanulsya sil -

                      CHut' vorota ne svalil.
                      Razom vysvobodil nogu
                      I - ajda v svoyu berlogu!
                      Zavyvaet na hodu.

                                  Medved'

                      YA k vam bol'she ne pridu!

                                 Dobryj ded

                      A petuh krichit s zabora.

                                   Petuh

                      My prognali zlogo vora!
                      Kukareku! Ko-ko-ko!
                      Ubezhal on daleko,
                      Pripustil vo vse lopatki,
                      Udiraet bez oglyadki.
                      Ko-ko-ko! Kukareku!
                      Ne vernetsya k teremku!

                                  Zloj ded

                      Razoshelsya nash petuh,
                      Raspushil atlasnyj puh.
                      A poka on petushitsya,
                      Iz kustov polzet lisica...

                                    Lisa
                                   (tiho)

                      Ladno, Petya, pogodi,
                      CHto-to budet vperedi!
                      Pust' boka namyali volku,
                      A medved' popalsya v shchelku, -
                      Za svoih ya otomshchu,
                      Petuha ya utashchu!

                                  Zloj ded

                      Podpolzla lisa ukradkoj
                      I zapela sladko, sladko.

                                    Lisa

                      Kto, kto v teremochke zhivet?
                      Kto, kto v nevysokom zhivet?
                      Tam zhivet
                      Petushok boevoj.
                      On poet
                      I tryaset golovoj.
                      Golova ego yarche ognya...

                                   Petuh

                      Kto-kto-kto tam poet pro menya?

                                    Lisa

                      Ah ty, Petya, lihoj petushok,
                      U tebya zolotoj grebeshok.
                      Vsem na zavist' tvoya boroda.
                      Ty sleti, moj krasavec, syuda!

                                   Petuh

                      Net uzh, luchshe ya zdes'
                      Posizhu -
                      Na tebya svysoka
                      Poglyazhu.

                                    Lisa
                                   (tiho)

                      Ah ty, Petya,
                      Petuh udaloj!
                      Kto na svete
                      Sravnitsya s toboj?
                      U tebya dva shirokih
                      Kryla.
                      Ty nemnozhko pohozh
                      Na orla!..

                                   Petuh

                      YA ne slyshu,
                      O chem ty poesh'.
                      Povtori:
                      Na kogo ya pohozh?

                                    Lisa

                      Ty sidish' ot menya daleko.
                      Podojdi - ya shepnu na ushko!

                                  Zloj ded

                      Tut petuh ne uterpel,
                      Zvonkim golosom zapel
                      I sletel k plutovke ryzhej.
                      Podoshel on k nej poblizhe,
                      A lisa, ne bud' ploha,
                      Hvat' za gorlo petuha!
                      Petushok krichit i b'etsya,
                      A lisa nad nim smeetsya.

                                    Lisa

                      Vot teper' skazhu ya vsluh,
                      Na kogo pohozh petuh.
                      Ty pohozh pa sebya, petuha!
                      Skoro s容m ya tvoi potroha!
                      Hi-hi-hi!
                      Ho-ho-ho!
                      Ha-ha-ha!
                      Ty pohozh
                      Na sebya, petuha!

                                  Zloj ded

                      Vot lisica bezhit vo ves' duh,
                      A v zubah ee b'etsya petuh.
                      Vyryvaetsya glupyj petuh -

                      Razletayutsya per'ya i puh.

                                   Petuh

                      Bratec ezhik dorogoj,
                      Vyhodi-ka s kochergoj,
                      S kochergoj, s lopatoyu -
                      Bej lisu proklyatuyu!

                                 Dobryj ded

                      Uslyhal kolyuchij ezh,
                      Zakrichal: "Razboj! Grabezh!"
                      Pobezhal on za vorota,
                      Dobezhal do povorota.
                      Vidit: ryzhaya lisa
                      S petuhom bezhit v lesa.
                      Pokatilsya seryj ezhik
                      Po trave lesnyh dorozhek,
                      Po predutrennej rose,
                      Pryamo pod nogi lise.
                      Ne daet on ej dorogi,
                      Kolet shchetkoj lis'i nogi.

                                     Ezh

                      YA - kolyuchij seryj ezh,
                      Ot menya ty ne ujdesh',
                      Rasporyu tvoi meha.
                      Otdavaj-ka petuha!

                                 Dobryj ded

                      U ezha igolki kolki,
                      Bol'no kolyutsya igolki.
                      Tol'ko vertitsya lisa,
                      Vrode spicy kolesa.

                      Lisa

                      Ah ty, ezhik, seryj ezhik,
                      Ne carapaj lis'ih nozhek,
                      Pozhalej moi meha!
                      Otpushchu ya petuha!

                                 Dobryj ded

                      Petuha ona shvyrnula
                      Da skorej v kusty nyrnula,
                      Proshmygnula mezhdu pnej,
                      A kolyuchij ezh - za nej.
                      Szadi mchatsya drug za druzhkoj
                      Myshka seraya s lyagushkoj...

                                   Myshka

                      Dogonyaj! Derzhi! Lovi!

                                  Lyagushka

                      Hvost u ryzhej otorvi!

                                 Dobryj ded

                      CHerez les pogonya mchitsya.
                      Vperedi bezhit lisica.
                      Zaderzhalas' u kusta -
                      I ostalas' bez hvosta.
                      A potom vo vse lopatki
                      Pripustila bez oglyadki.
                      Skrylas' ryzhaya v lesu -
                      Tol'ko videli lisu!
                      Zasmeyalsya seryj ezhik.

                                     Ezh

                      YA dostanu ostryj nozhik,
                      Hvost razrezhu popolam
                      I hozyayushkam razdam:
                      Polhvosta tebe, lyagushka,
                      Polhvosta tebe, norushka.

                                  Lyagushka

                      Blagodarstvuj, seryj ezh.

                                   Myshka

                      Luchshe meha ne najdesh'!
                      Hvost nadenu ya na sheyu,
                      Budet mne zimoj teplee.
                      V stuzhu lyutuyu,
                      V moroz
                      YA ukutayu
                      Svoj nos!

                                 Dobryj ded

                      Vot shagayut drug za druzhkoj
                      Ezhik s myshkoj i lyagushkoj.
                      Lisij hvost nesut s soboj,
                      Govoryat napereboj.

                                   Myshka

                      My lisu prognali lovko.
                      Ne vorotitsya plutovka!
                      Tol'ko zhiv li petushok,
                      Zolotoj nash grebeshok?

                                  Lyagushka

                      On lezhit - ne shevelitsya.
                      My pognalis' za lisicej
                      I ostavili ego
                      Na doroge odnogo.
                      Ele dyshit on, bednyazhka,
                      B'et krylom i stonet tyazhko.

                                     Ezh

                      Ne goryujte vy o nem:
                      My sejchas ego najdem.
                      Vizhu greben' petushinyj
                      Na prigorke pod osinoj!

                                   Myshka

                      CHto ty, Petya,
                      Ne vstaesh'?

                                  Lyagushka

                      CHto ty pesen
                      Ne poesh'?

                                   Petuh

                      Ne do pesen mne, sestricy...
                      Byl v zubah ya u lisicy,
                      Dazhe vstat' ya ne mogu!

                                     Ezh

                      Daj tebe ya pomogu.
                      Za krylo tebya voz'mu ya,
                      Pticu bednuyu, hromuyu...
                      Nu, vstavaj! Avos' dojdesh'.

                                   Petuh

                      Ochen' kolesh'sya ty, ezh!
                      Hot' menya ne derzhat nogi,
                      A dojdu ya bez podmogi.

                                 Dobryj ded

                      Podymaetsya petuh,
                      Govorit s soboyu vsluh.

                                   Petuh

                      Kukareku, kukareku!
                      Otchego ya stal kalekoj?
                      Ottogo, chto prostovat...
                      Sam vo vsem ya vinovat!

                                     Ezh

                      Ne goryuj, golubchik Petya,
                      Pozhivesh' eshche na svete,
                      Budesh' pesnyami opyat'
                      Solnce krasnoe vstrechat'!

                                    ---

                                 Dobryj ded

                      V chistom pole teremok,
                      Teremok.
                      On ne nizok, ne vysok,
                      Ne vysok.
                      Kto, kto v teremochke zhivet?
                      Kto, kto v nevysokom zhivet?

                                  Lyagushka

                      YA, lyagushka-kvakushka!

                                   Myshka

                      YA, myshka-norushka!

                                   Petuh

                      YA, petushok -
                      Zolotoj grebeshok,
                      Maslena golovushka,
                      SHelkova borodushka!

                                     Ezh

                      YA, kolyuchij seryj ezh.
                      YA na vseh ezhej pohozh -
                      Gorbom spina,
                      Na spine borona!

                                 Vse vmeste
                                   (poyut)

                      Nynche prazdnik veselyj u nas,
                      Na dvore pod garmoniku plyas.
                      My prognali medvedya v lesa,
                      Bez hvosta ubezhala lisa.
                      Bez hvosta ubezhala lisa,
                      Vot kakie u nas chudesa!

                                  Lyagushka

                      Nu-ka, Petya, pojdi poplyashi, -
                      U tebya sapogi horoshi!

                                   Myshka

                      |j, lyagushka, plyashi s petuhom,
                      Na ezhe pokatajsya verhom!

                                     Ezh

                      Net, ne stoit katat'sya na mne -
                      U menya borona na spine.

                                    Vse

                      Nynche prazdnik veselyj u nas,
                      Na dvore pod garmoniku plyas!..

                                 (Plyashut.)

                                     Ezh

                      Vot chto, bratcy, - dovol'no plyasat'.
                      Zavtra utrom poplyashem opyat'.

                                   Petuh

                      My poplyashem opyat' na dvore.
                      Razbuzhu ya vas vseh na zare!

                                   Myshka

                      YA vam zerna v muku istolku.

                                  Lyagushka

                      Pirogov ya dlya vas napeku.

                                 Dobryj ded

                      A poka teremok - na zamok.
                      Budet spat' do utra teremok.
                      Na pokoj sobirat'sya pora.
                      Tol'ko ezh ne usnet do utra.
                      Kolotushkoj on budet gremet',
                      CHtoby slyshali volk i medved',
                      CHtob ot etogo stuka lisa
                      Uhodila podal'she v lesa!..

                        Vorota v teremok zapirayutsya.
            Pered nimi ostayutsya tol'ko dva deda - Dobryj i Zloj.

     DOBRYJ DED. Vot i vsya skazka. Nu, chto, elovaya shishka, smeesh'sya eshche?
     ZLOJ DED. Net, plachu! (Revet.)
     DOBRYJ.  Govoril  ya  tebe,  chto  plakat' budesh'! Tak ono i vyshlo. Da uzh
ladno, ne goryuj! Hochesh', ya tebya razveselyu?
     ZLOJ. Razveseli! (Plachet.)
     DOBRYJ. A ty snachala perestan' plakat'!
     ZLOJ. Net, ty snachala razveseli! (Plachet.)
     DOBRYJ. Nu ladno, slushaj.
     ZLOJ. Slushayu.
     DOBRYJ. Stan' dobree - budesh' veselee. Vot i vse!
     ZLOJ. Da ty chto - smeesh'sya nado mnoj, gorohovyj struchok?
     DOBRYJ. Smeyus', elovaya shishka! I vse deti nad toboj smeyutsya!
     ZLOJ. Ladno. Pust' poka smeyutsya!..

                         Prihodite, deti,
                         Prihodite, deti,
                         K nam v drugoj, i tretij,
                         I v chetvertyj raz!
                         Mnogo-mnogo skazok
                         Est' na belom svete...
                         Strashnuyu-prestrashnuyu
                         Vyberu dlya vas!


     DOBRYJ. Net, ne tak!

                         Prihodite, deti,
                         Prihodite, deti,
                         K nam v drugoj, i tretij,
                         I v chetvertyj raz!

                         Mnogo-mnogo skazok
                         Est' na belom svete.
                         Samuyu veseluyu
                         Vyberu dlya vas!






                               Koshka.
                               Dva kotenka.
                               Kot Vasilij.
                               Grachi.
                               Kozel.
                               Bobry.
                               Koza.
                               Porosyata.
                               Petuh.
                               Baran.
                               Kurica.
                               Ovca.
                               Svin'ya.
                               Rasskazchik.

                                    Hor

                          Na dvore - vysokij dom.
                          Bim-bom! Tili-bom!
                          Na dvore - vysokij dom.
                               Stavenki reznye,
                               Okna raspisnye.
                          A na lestnice kover -
                          SHityj zolotom uzor.
                          Po uzornomu kovru
                          Shodit koshka poutru.

                          U nee, u koshki,
                          Na nogah sapozhki,
                          Na nogah sapozhki,
                          A v ushah serezhki.
                               Na sapozhkah -
                               Lak, lak.
                               A serezhki -
                               Bryak-bryak.

                          Plat'e novoe na nej,
                          Stoit tysyachu rublej.
                          Da poltysyachi tes'ma,
                          Zolotaya bahroma.

                          Vyjdet koshka na progulku
                          Da projdet po pereulku -
                          Smotryat lyudi, ne dysha:
                          Do chego zhe horosha!

                          Da ne tak ona sama,
                          Kak uzornaya tes'ma,
                          Kak uzornaya tes'ma,
                          Zolotaya bahroma.

                          Da ne tak ee tes'ma,
                          Kak ugod'ya i doma.

                          Pro bogatyj koshkin dom
                          My i skazku povedem.
                          Posidi da pogodi -
                          Skazka budet vperedi!

                                 Rasskazchik

                          Slushajte, deti:
                          ZHila-byla koshka na svete,
                               Zamorskaya,
                               Angorskaya.
                          ZHila ona ne tak, kak drugie koshki:
                          Spala ne na rogozhke,
                          A v uyutnoj spalenke,
                          Na krovatke malen'koj,
                          Ukryvalas' alym
                          Teplym odeyalom
                          I v podushke puhovoj
                          Utopala golovoj.

                          Tili-tili-tili-bom!
                          Byl u koshki novyj dom.
                               Stavenki reznye,
                               Okna raspisnye.
                          A krugom - shirokij dvor,
                          S chetyreh storon zabor.

                          Protiv doma, u vorot,
                          ZHil v storozhke staryj kot.
                          Vek on v dvornikah sluzhil,
                          Dom hozyajskij storozhil,
                               Podmetal dorozhki
                               Pered domom koshki,
                          U vorot stoyal s metloj,
                          Postoronnih gnal doloj.

                          Vot prishli k bogatoj tetke
                          Dva plemyannika-sirotki.
                          Postuchalis' pod oknom,
                          CHtoby ih vpustili v dom.

                                   Kotyata

                          Tetya, tetya koshka,
                          Vyglyani v okoshko!
                          Est' hotyat kotyata.
                          Ty zhivesh' bogato.
                          Obogrej nas, koshka,
                          Pokormi nemnozhko!

                                Kot Vasilij

                          Kto tam stuchitsya u vorot?
                          YA - koshkin dvornik, staryj kot!

                                   Kotyata

                          My - koshkiny plemyanniki!

                                Kot Vasilij

                          Vot ya vam dam na pryaniki!
                          U nas plemyannikov ne schest',
                          I vsem ohota pit' i est'!

                                   Kotyata

                          Skazhi ty nashej tetke:
                          My kruglye sirotki,
                          Izba u nas bez kryshi,
                          A pol progryzli myshi,
                          A veter duet v shcheli,
                          A hleb davno my s容li...
                          Skazhi svoej hozyajke!

                                Kot Vasilij

                          Poshli vy, poproshajki!
                          Nebos' hotite slivok?
                          Vot ya vas za zagrivok!

                                   Koshka

                          S kem govoril ty, staryj kot,
                          Privratnik moj Vasilij?

                                Kot Vasilij

                          Kotyata byli u vorot -
                          Poest' oni prosili.

                                   Koshka

                          Kakoj pozor! Byla sama
                          Kotenkom ya kogda-to.
                          Togda v sosednie doma
                          Ne lazili kotyata.

                          CHego ot nas oni hotyat,
                          Bezdel'niki i pluty?
                          Dlya golodayushchih kotyat
                          Est' v gorode priyuty!

                          Net ot plemyannichkov zhit'ya,
                          Topit' ih v rechke nado!

                      Razdaetsya zvonok i shum golosov.
                             |to prishli gosti.

                          Dobro pozhalovat', druz'ya,
                          YA vam serdechno rada.

                                 Rasskazchik

                          K bogatoj koshke gost' prishel,
                          Izvestnyj v gorode kozel
                          S zhenoj, sedoj i strogoj,
                          Kozoyu dlinnorogoj.

                          Petuh yavilsya boevoj,
                          Za nim prishla nasedka,
                          I v myagkoj shali puhovoj
                          Prishla svin'ya-sosedka.

                                   Koshka

                          Kozel Kozlovich, kak dela?
                          YA vas davno k sebe zhdala!

                                   Kozel

                          M-m-moe pochten'e, koshka!
                          Prom-m-mokli m-my nemnozhko.

                          Zastig nas dozhdik na puti,
                          Prishlos' po luzham nam idti.

                                    Koza

                          Da, m-my segodnya s m-muzhem
                          Vse vremya shli po luzham.

                                   Koshka

                          Privet moj Pete-petushku!

                                   Petuh

                          Blagodaryu! Kukareku!

                                   Koshka

                          A vas, kuma-nasedka,
                          YA vizhu ochen' redko.

                                   Kurica

                          Hodit' k vam, pravo, nelegko -
                          ZHivete ochen' daleko.
                          My, bednye nasedki, -
                          Takie domosedki!

                                   Koshka

                          Zdorovo, tetushka svin'ya.
                          Kak vasha milaya sem'ya?

                                   Svin'ya

                          Spasibo, koshechka, hryu-hryu,
                          Ot vsej dushi blagodaryu.
                          YA i sem'ya pokuda
                          ZHivem sovsem ne hudo.

                          Svoih malyutok-porosyat
                          YA posylayu v detskij sad,
                          Moj muzh sledit za domom,
                          A ya hozhu k znakomym.

                                    Koza

                          Sejchas prishli my vpyaterom
                          Vzglyanut' na vash chudesnyj dom.
                          O nem ves' gorod govorit.

                                   Koshka

                          Moj dom dlya vas vsegda otkryt!
                          Zdes' u menya stolovaya.
                          Vsya mebel' v nej dubovaya.
                          Vot eto stul -
                          Na nem sidyat.
                          Vot eto stol -
                          Za nim edyat.

                                   Svin'ya

                          Vot eto stol -
                          Na nem sidyat!..

                                    Koza

                          Vot eto stul -
                          Ego edyat!..

                                   Koshka

                          Vy oshibaetes', druz'ya,
                          Sovsem ne to skazala ya.
                          Zachem vam stul'ya nashi est'?
                          Na nih vy mozhete prisest'.
                          Hot' mebel' nes容dobna,
                          Sidet' na nej udobno.

                                    Koza

                          Skazat' po pravde, my s kozlom
                          Est' ne privykli za stolom.
                          My lyubim na svobode
                          Obedat' v ogorode.

                                   Svin'ya

                          A posadi svin'yu za stol -
                          YA nogi polozhu na stol!

                                   Petuh

                          Vot potomu o vas idet
                          Ves'ma durnaya slava!

                                  (Koshke)

                          V kakuyu komnatu vedet
                          Vot eta dver' napravo?

                                   Koshka

                          Napravo - shkaf, moi druz'ya,
                          YA veshayu v nem plat'ya.
                          Nalevo - spalenka moya
                          S lezhankoj i krovat'yu.

                                   Petuh
                              (tiho - kurice)

                          Smotri, perina - chistyj puh!

                                   Kurica
                                   (tiho)

                          Ona cyplyat kradet, petuh!

                                   Kozel

                          A eto chto?

                                   Koshka

                          Obnovka -
                          Stal'naya myshelovka.
                          Myshej lovit' ya ne lyublyu,
                          YA myshelovkoj ih lovlyu.
                          CHut' tol'ko hlopnet kryshka,
                          V plen popadaet myshka!..

                          Koty na rodine moej
                          Ne mastera lovit' myshej.
                          YA iz sem'i zamorskoj:
                          Moj praded - Kot Angorskij!
                          Zazhgi, Vasilij, verhnij svet
                          I pokazhi ego portret.

                                   Kurica

                          Kak on pushist!

                                   Petuh

                          Kak on horosh!

                                   Koshka

                          On na menya chut'-chut' pohozh,..

                          A zdes' moya gostinaya,
                          Kovry i zerkala.
                          Kupila pianino ya
                          U odnogo osla.
                          Vesnoyu kazhdyj den' ya
                          Beru uroki pen'ya.

                                   Kozel
                                   (koze)

                          Smotri, kakie zerkala!
                          I v kazhdom vizhu ya kozla...

                                    Koza

                          Protri kak sleduet glaza!
                          Zdes' v kazhdom zerkale koza.

                                   Svin'ya

                          Vam eto kazhetsya, druz'ya:
                          Zdes' v kazhdom zerkale svin'ya!

                                   Kurica

                          Ah, net! Kakaya tam svin'ya!
                          Zdes' tol'ko my: petuh i ya!

                                   Kozel

                          Sosedi, do kakih zhe por
                          Vesti my budem etot spor?
                          Pochtennaya hozyajka,
                          Ty spoj nam i sygraj-ka!

                                   Kurica

                          Puskaj s toboj spoet petuh.
                          Hvalit'sya neudobno,
                          No u nego prekrasnyj sluh,
                          A golos bespodobnyj.

                                   Petuh

                          Poyu ya chashche po utram,
                          Prosnuvshis' na naseste.
                          No esli tak ugodno vam,
                          Spoyu ya s vami vmeste.

                                   Kozel

                          YA tol'ko etogo i zhdu.
                          Ah, spojte pesnyu vrode
                          Starinnoj pesni: "Vo sadu,
                          V kapustnom ogorode"!

                                   Koshka
                    (saditsya za pianino, igraet i poet)

                          Myau-myau! Noch' spustilas'.
                          Bleshchet pervaya zvezda.

                                   Petuh

                          Ah, kuda ty udalilas'?
                          Kukareku! Kud-kuda?..

                                    Koza
                               (kozlu, tiho)

                          Slushaj, duren', perestan'
                          Est' hozyajskuyu geran'!

                                   Kozel
                                   (tiho)

                          Ty poprobuj. Ochen' vkusno.
                          Tochno list zhuesh' kapustnyj.
                          Vot eshche odin gorshok.
                          S容sh' i ty takoj cvetok!

                                   Petuh
                                   (poet)

                          Ah, kuda ty udalilas'?
                          Kukareku! Kud-kuda?..

                                   Kozel
                              (dozhevav cvety)

                          Bespodobno! Bravo, bravo!
                          Pravo, speli vy na slavu!
                          Spojte chto-nibud' opyat'.

                                   Koshka

                          Net, davajte tancevat'...
                          YA sygrat' na pianino
                          Kotil'on dlya vas mogu.

                                   Kozel

                          Net, sygraj galop kozlinyj!

                                    Koza

                          Koz'yu plyasku na lugu!

                                   Petuh

                          Petushinyj tanec zvonkij
                          Mne, pozhalujsta, sygraj!

                                   Svin'ya

                          Mne, druzhok, "Tri porosenka"!

                                   Kurica

                          Val's kurinyj "De-volyaj"!

                                   Koshka

                          Ne mogu zhe ya, prostite,
                          Ugodit' vam vsem zaraz.
                          Vy plyashite chto hotite,
                          Lish' by byl veselyj plyas!..

     Vse plyashut. Vdrug muzyka rezko obryvaetsya i slyshatsya golosa kotyat.

                                   Kotyata

                          Tetya, tetya koshka,
                          Vyglyani v okoshko!
                          Ty pusti nas nochevat',
                          Ulozhi nas na krovat'.

                          Esli net krovati,
                          Lyazhem na polati,
                          Na skamejku ili pech',
                          Ili na pol mozhem lech',
                          A ukroj rogozhkoj!
                          Tetya, tetya koshka!

                                   Koshka

                          Vasilij-kot, zaves' okno!
                          Uzhe stanovitsya temno.
                          Dve stearinovyh svechi
                          Zazhgi dlya nas v stolovoj
                          Da razvedi ogon' v pechi!

                                Kot Vasilij

                          Pozhalujte, gotovo!

                                   Koshka

                          Spasibo, Vasen'ka, moj drug!
                          A vy, druz'ya, sadites' vkrug.
                          Najdetsya pered pechkoj
                          Dlya kazhdogo mestechko.
                          Pust' dozhd' i sneg stuchat v steklo,
                          U nas uyutno i teplo.
                          Davajte skazku sochinim.
                          Nachnet kozel, petuh - za nim,
                          Potom - koza. Za nej - svin'ya,
                          A posle - kurica i ya!

                                  (kozlu)

                          Nu, nachinaj!

                                   Kozel

                          ...Davnym-davno
                          ZHil-byl kozel...

                                   Petuh

                          Kleval psheno...

                                    Koza

                          Kapustu el...

                                   Svin'ya

                          I ryl navoz...

                                   Kurica

                          I kak-to raz yaichko snes!

                                   Koshka

                          Vot on myshej lovit' poshel...

                                   Kozel

                          Kozel?

                                   Petuh

                          Petuh, a ne kozel!

                                    Koza

                          Net, net, koza!

                                   Svin'ya

                          Svin'ya, svin'ya!

                                   Kurica

                          Takaya zh kurica, kak ya!

                                   Koshka

                          Net, eto koshka, koshka, koshka!..

                                   Kozel

                          Druz'ya, postojte-ka nemnozhko!
                          Uzhe temno, pora nam v put',
                          Hozyajke nado otdohnut'.

                                   Kurica

                          Kakoj prekrasnyj byl priem!

                                   Petuh

                          Kakoj chudesnyj koshkin dom!

                                   Kurica

                          Uyutnej v mire net gnezda!

                                   Petuh

                          O da, kuryatnik hot' kuda!

                                   Kozel

                          Kakaya vkusnaya geran'!

                                    Koza
                                   (tiho)

                          Ah, chto ty, duren', perestan'!

                                   Svin'ya

                          Proshchaj, hozyayushka, hryu-hryu!
                          YA ot dushi blagodaryu.
                          Proshu vas v voskresen'e
                          K sebe na den' rozhden'ya.

                                   Kurica

                          A ya proshu vas v sredu
                          Pozhalovat' k obedu.
                          V prostom kuryatnike moem
                          Pshena my s vami poklyuem,
                          A posle na naseste
                          Podremlem s vami vmeste!

                                    Koza

                          A my poprosim vas prijti
                          Vo vtornik vecherom, k shesti,
                          Na nash pirog kozlinyj
                          S kapustoj i malinoj.
                          Tak ne zabud'te zhe, ya zhdu!

                                   Koshka

                          YA obyazatel'no pridu,
                          Hot' ya i domosedka
                          I v gosti ezzhu redko...
                          Ne zabyvajte i menya!

                                   Petuh

                          Sosedka, s nyneshnego dnya
                          YA vash sluga do smerti.
                          Pozhalujsta, pover'te!

                                   Svin'ya

                          Nu, koshechka moya, proshchaj,
                          Menya pochashche naveshchaj!

                                   Koshka

                          Proshchajte, do svidan'ya,
                          Spasibo za kompaniyu.
                          YA i Vasilij, staryj kot,
                          Gostej provodim do vorot.

                                   Golosa
                       (s lestnicy, a potom so dvora)

                          - Spuskajtes' ostorozhno:
                          Zdes' ostupit'sya mozhno!
                          - Nalevo zdes' kanava -
                          Pozhalujte napravo!
                          - Druz'ya, spasibo, chto prishli!
                          My chudno vecher proveli!
                          - Spasibo za kompaniyu!
                          - Proshchajte! Do svidaniya!..

                                 Rasskazchik

                          Hozyajka i Vasilij,
                          Usatyj staryj kot,
                          Ne skoro provodili
                          Sosedej do vorot.

                          Slovechko za slovechkom -
                          I snova razgovor,
                          A doma pered pechkoj
                          Ogon' prozheg kover.

                          Eshche odno mgnoven'e -
                          I legkij ogonek
                          Sosnovye polen'ya
                          Okutal, obvolok.

                          Vzobralsya po oboyam,
                          Vskarabkalsya na stol
                          I razletelsya roem
                          Zolotokrylyh pchel.

                          Vernulsya kot Vasilij
                          I koshka vsled za nim -
                          I vdrug zagolosili:
                          - Pozhar! Gorim! Gorim!

                          S treskom, shchelkan'em i gromom
                          Vstal ogon' nad novym domom,
                          Oziraetsya krugom,
                          Mashet krasnym rukavom.

                          Kak uvideli grachi
                          |to plamya s kalanchi,
                          Zatrubili,
                          Zazvonili:

                          Tili-tili,
                          Tili-tili,
                          Tili-tili, tili-bom!
                          Zagorelsya koshkin dom!
                          Zagorelsya koshkin dom,

                          Bezhit kurica s vedrom,
                          A za neyu vo ves' duh
                          S pomelom bezhit petuh.
                          Porosenok - s reshetom
                          I kozel - s fonarem.
                                 Tili-bom!
                                 Tili-bom!

                                   Grachi

                          |j, pozharnaya brigada,
                          Potoraplivat'sya nado!
                          Zapryagajte desyat' par.
                          Edem, edem na pozhar.

                          Poskorej, bez provolochki,
                          Nalivajte vodu v bochki.
                          Tili-tili-tili-bom!
                          Zagorelsya koshkin dom!

                          Stoj, svin'ya! Postoj, koza!
                          CHto tarashchite glaza?
                          Vodu vedrami nosite.

                                   Svin'ya

                          YA nesla vam vodu v site,
                          V novom site, v reshete, -
                          Raspleskala v suete!

                                   Grachi

                          CHem pozhar tushit' my budem?
                          Gde my vodu razdobudem?

                          Ty ne znaesh' li, baran,
                          Gde tut byl pozharnyj kran?
                          Ty ne znaesh' li, ovechka,
                          Gde byla namedni rechka?

                                    Ovca

                          YA skazat' vam ne mogu,
                          My zhivem na beregu.
                          A byla li tam i rechka,
                          Ne vidali my s krylechka!

                                   Grachi

                          Nu, ot etih tolku malo -
                          Pribezhali s chem popalo.
                          |j, rabotnichki-bobry,
                          Razbirajte topory,
                          Balki shatkie krushite,
                          Plamya zharkoe tushite.
                          Vot uzh skoro, kak svecha,
                          Zagoritsya kalancha!

                                Staryj bober

                          My, bobry, narod rabochij,
                          Svai b'em s utra do nochi.
                          Porabotat' my ne proch',
                          Esli mozhem vam pomoch'.

                          Ne meshajte, rotozei,
                          Rashodites' poskoree!
                          CHto ustroili bazar?
                          Tut ne yarmarka - pozhar!

                                   Bobry

                          Vse zabory my obrushim,
                          Na zemle ogon' potushim.
                          Ne pozvolim my ognyu
                          Raspolzat'sya po pletnyu!

                                   Koshka

                          Pogodi, starik bober!
                          Dlya chego lomat' zabor?
                          Dom ot plameni spasite,
                          Nashi veshchi vynosite,

                          Kresla, stul'ya, zerkala -
                          Vse sgorit u nas dotla...
                          Poprosi-ka ih, Vasilij,
                          CHtoby mebel' vynosili!

                                   Bobry

                          Ne spasete vy dobra -
                          Vam sebya spasat' pora.
                          Vylezajte, kot i koshka,
                          Iz cherdachnogo okoshka,
                          Stanovites' na karniz,
                          A s karniza - pryamo vniz!

                                   Koshka

                          Mne kovrov persidskih zhalko!..

                                   Bober

                          Toropis'! Udarit balka -
                          I kovrov ty ne najdesh',
                          I sama ty propadesh'!

                                Staryj bober

                          Beregites'! Ruhnet krysha!

                                   Svin'ya

                          CHto takoe? YA ne slyshu!

                                   Bober

                          Razbegajtes' kto kuda!

                                   Kurica

                          Kud-kuda! Beda, beda!..

                            Koshkin dom rushitsya.

                                   Petuh

                          Vot i ruhnul koshkin dom!

                                   Kozel

                          Pogorel so vsem dobrom!

                                   Koshka

                          Gde teper' my budem zhit'?

                                Kot Vasilij

                          CHto ya budu storozhit'?..

                                 Rasskazchik

                          CHernyj dym po vetru steletsya,
                          Plachet koshka-pogorelica...
                          Net ni doma, ni dvora,
                          Ni podushki, ni kovra!

                                   Koshka

                          Ah, Vasilij moj, Vasilij!
                          Nas v kuryatnik priglasili.
                          Ne pojti li k petuhu?
                          Tam perina na puhu.
                          Hot' i zhestok puh kurinyj,
                          Vse zh perina - kak perina!

                                Kot Vasilij

                          CHto zh, hozyayushka, pojdem
                          Nochevat' v kurinyj dom!

                                 Rasskazchik

                          Vot shagaet po doroge
                          Kot Vasilij hromonogij.
                          Spotykayas', chut' bredet,
                          Koshku pod ruku vedet,
                          Na ogon' v okoshke shchuritsya...
                          "Tut zhivut petuh i kurica?"
                          Tak i est' - dolzhno byt', tut:
                          Petushki v senyah poyut.

                                   Koshka

                          Ah, kuma moya nasedka,
                          Serdobol'naya sosedka!..
                          Net teper' u nas zhil'ya...
                          Gde yutit'sya budu ya
                          I Vasilij, moj privratnik?
                          Ty pusti nas v svoj kuryatnik!

                                   Kurica

                          YA by rada i sama
                          Priyutit' tebya, kuma,
                          No moj muzh drozhit ot zlosti,
                          Esli k nam prihodyat gosti.
                          Nesgovorchivyj suprug -
                          Kohinhinskij moj petuh...
                          U nego takie shpory,
                          CHto boyus' vstupat' s nim v spory!

                                   Petuh

                          Ko-ko-ko! Kukareku!
                          Net pokoya stariku!
                          Spat' lozhus' ya vmeste s vami,
                          A vstayu ya s petuhami.
                          Ne smykayu noch'yu glaz:
                          V polnoch' pet' mne v pervyj raz.
                          Tol'ko ya glaza zakroyu,
                          Nado pet' pered zareyu.
                          Na zare opyat' vstayu,
                          V tretij raz dlya vas poyu.
                          Na chasah stoyu ya sutki,
                          A pokoya ni minutki!

                                   Kurica

                          Slyshish', zlitsya moj petuh.
                          U nego otlichnyj sluh.
                          Esli on byvaet doma,
                          Dazhe s kuricej znakomoj
                          Ne mogu ya poboltat',
                          CHtoby vremya skorotat'!

                                   Koshka

                          A zachem zhe v etu sredu
                          Ty zvala menya k obedu?

                                   Kurica

                          YA zvala ne navsegda,
                          I segodnya ne sreda.
                          A zhivem my tesnovato,
                          U menya rastut cyplyata,
                          Molodye petushki,
                          Drachuny, ozorniki,
                          Gorlodery, zabiyaki,
                          Celyj den' provodyat v drake,
                          Noch'yu spat' nam ne dayut,
                          Ran'she vremeni poyut.
                          Vot smotri - derutsya snova!

                              Molodye petushki

                          - Kukareku! Bej ryabogo!
                          - Temya ya emu prob'yu!
                          - Kukareku! Zaklyuyu!

                                   Kurica

                          Ah, razbojniki, zlodei!
                          Uhodi, kuma, skoree!
                          Kol' u nih nachnetsya boj,
                          Popadet i nam s toboj!

                                  Petushki

                          |j, derzhi kota i koshku!
                          Daj im prosa na dorozhku!
                          Rvi u koshki i kota
                          Puh i per'ya iz hvosta!

                                   Koshka

                          CHto zh, pora nam, milyj Vasya,
                          Ubirat'sya vosvoyasi.

                                   Kurica

                          Postuchis' v sosednij dom -
                          Tam zhivut koza s kozlom!

                                Kot Vasilij

                          Oh, neveselo bezdomnym
                          Po dvoram skitat'sya temnym!

                                 Rasskazchik

                          Idet-bredet Vasilij-kot,
                          Hozyajku pod ruku vedet.
                          Vot pered nimi staryj dom
                          Na gorke u reki.
                          Koza s kozlom pered oknom
                          Igrayut v duraki.

                                   Kozel

                          Ty s uma soshla, koza, -
                          B'esh' desyatkoyu tuza!

                                    Koza

                          CHto vorchish' ty, bestolkovyj?
                          B'yu desyatkoyu bubnovoj.
                          Bubny - kozyri u nas.

                                   Kozel

                          Bubny byli v proshlyj raz,
                          A teper' nash kozyr' - kresti!

                                    Koza
                                  (zevaya)

                          Propadi ty s nimi vmeste!
                          Nadoela mne igra,
                          Da i spat' davno pora!
                          Nynche za den' ya ustala...

                                   Kozel

                          Net, nachnem igru snachala!
                          Kto ostanetsya iz nas
                          V durakah na etot raz?

                                    Koza

                          I bez kart ya eto znayu!

                                   Kozel

                          Ty potishe!.. Zabodayu!

                                    Koza

                          Boroda tvoya dolga,
                          Da ne vyrosli roga.
                          U menya dlinnee vdvoe -
                          ZHivo spravlyus' ya s toboyu.
                          Ty uzh luchshe ne shuti!

                                   Koshka
                            (stuchitsya u kalitki)

                          |j, hozyayushka, vpusti!
                          |to ya i Vasya-dvornik...
                          Ty zvala k sebe vo vtornik.
                          Dolgo zhdat' my ne mogli,
                          Ran'she vremeni prishli!

                                    Koza

                          Dobryj vecher. YA vam rada!
                          No chego ot nas vam nado?

                                   Koshka

                          Na dvore i dozhd' i sneg,
                          Ty pusti nas na nochleg.

                                    Koza

                          Net krovati v nashem dome.

                                   Koshka

                          Mozhem spat' i na solome.
                          Ne zhalej dlya nas ugla!

                                    Koza

                          Vy sprosite u kozla.
                          Moj kozel hot' i bezrogij,
                          A hozyain ochen' strogij!

                                   Koshka

                          CHto ty skazhesh' nam, sosed?

                                    Koza
                                   (tiho)

                          Govori, chto mesta net!

                                   Kozel

                          Mne koza sejchas skazala,
                          CHto u nas tut mesta malo.
                          Ne mogu ya sporit' s nej -
                          U nee roga dlinnej.

                                    Koza

                          SHutit, vidno, borodatyj!..
                          Da, u nas zdes' tesnovato,..
                          Postuchites' vy k svin'e -
                          Mesto est' v ee zhil'e.
                          Ot vorot pojdete vlevo
                          I dojdete vy do hleva.

                                   Koshka

                          CHto zhe, Vasen'ka, pojdem,
                          Postuchimsya v tretij dom.
                          Oh, kak tyazhko byt' bez krova!
                          Do svidan'ya!

                                    Koza

                          Bud' zdorova!

                                   Koshka

                          CHto zhe delat' nam, Vasilij?
                          Na porog nas ne pustili
                          Nashi prezhnie druz'ya...
                          CHto-to skazhet nam svin'ya?

                                Kot Vasilij

                          Vot zabor ee i hata.
                          Smotryat v okna porosyata.
                          Desyat' tolstyh porosyat -
                          Vse po lavochkam sidyat,
                          Vse po lavochkam sidyat,
                          Iz lohanochek edyat.

                                  Porosyata
                        (razmahivayut lozhkami i poyut)

                          YA - svin'ya, i ty - svin'ya,
                          Vse my, bratcy, svin'i.
                          Nynche dali nam, druz'ya,
                          Celyj chan botvin'i.
                          My po lavochkam sidim,
                          Iz lohanochek edim.
                               Aj-lyuli,
                               Aj-lyuli,
                          Iz lohanochek edim.

                          Esh'te, chavkajte druzhnej,
                          Bratcy-porosyata!
                          My pohozhi na svinej,
                          Hot' eshche rebyata.
                          Nashi hvostiki kryuchkom,
                          Nashi ryl'ca pyatachkom.
                               Aj-lyuli,
                               Aj-lyuli,
                          Nashi ryl'ca pyatachkom.

                          Vot nesut vederko nam,
                          Polnoe balandy.

                               Svin'ya

                          Porosyata, po mestam!
                          Slushat'sya komandy!
                          V pojlo ran'she starikov
                          Pyatachkom ne lez'te.
                          Tut desyatok pyatachkov,
                          Skol'ko eto vmeste?
                          Porosyata
                               Aj-lyuli,
                               Aj-lyuli,
                          Tut poltinnik vmeste!

                               Kot Vasilij

                          Vot kak veselo poyut!

                                   Koshka

                          My nashli s toboj priyut!
                          Postuchimsya k nim v okoshko.

                                   Svin'ya

                          Kto stuchitsya?

                                Kot Vasilij

                          Kot i koshka!

                                   Koshka

                          Ty vpusti menya, svin'ya,
                          YA ostalas' bez zhil'ya.
                          Budu myt' tebe posudu,
                          Porosyat kachat' ya budu!

                                   Svin'ya

                          Ne tvoya, kuma, pechal'
                          Porosyat moih kachat',
                          A pomojnoe koryto
                          Horosho, hot' i ne myto.
                          Ne mogu ya vas pustit'
                          V nashem dome pogostit'.
                          Nam samim prostora malo -
                          Povernut'sya negde stalo.
                          Velika moya sem'ya:
                          Muzh - kaban, da ya - svin'ya,
                          Da eshche u nas desyatok
                          Maloletnih porosyatok.
                          Est' prostornee doma,
                          Postuchis' tuda, kuma!

                                   Koshka

                          Ah, Vasilij, moj Vasilij,
                          I syuda nas ne pustili...
                          Oboshli my celyj svet -
                          Nam nigde priyuta net!

                                Kot Vasilij

                          Vot naprotiv ch'ya-to hata.
                          I temna, i tesnovata,
                          I uboga, i mala,
                          V zemlyu, kazhetsya, vrosla.
                          Kto zhivet v toj hate s krayu,
                          YA i sam eshche ne znayu.
                          Popytaemsya opyat'
                          Poprosit'sya nochevat'!

                                 Rasskazchik

                          Vot shagaet po doroge
                          Kot Vasilij hromonogij.
                          Spotykayas', chut' bredet,
                          Koshku pod ruku vedet.
                          Vniz spuskaetsya dorozhka,
                          A potom bezhit na skat.
                          I ne znaet tetya koshka,
                          CHto v izbushke u okoshka -
                          Dvoe malen'kih kotyat,
                          Dvoe malen'kih kotyat
                          Pod okoshechkom sidyat.
                          Slyshat malye, chto kto-to
                          Postuchalsya k nim v vorota.
                          Golos odnogo iz kotyat
                          Kto tam stuchitsya u vorot?

                                Kot Vasilij

                          YA koshkin dvornik, staryj kot.
                          Proshu u vas nochlega,
                          Ukrojte nas ot snega!

                                   Kotyata

                          Ah, kot Vasilij, eto ty?
                          S toboyu tetya koshka?
                          A my ves' den' do temnoty
                          Stuchalis' k vam v okoshko.
                          Ty ne otkryl dlya nas vchera
                          Kalitki, staryj dvornik!

                                Kot Vasilij

                          Kakoj ya dvornik bez dvora!
                          YA nynche besprizornik...

                                   Koshka

                          Prostite, esli ya byla
                          Pred vami vinovata.

                                Kot Vasilij

                          Teper' nash dom sgorel dotla,
                          Vpustite nas, kotyata!

                                1-j kotenok

                          YA navsegda zabyt' gotov
                          Obidy i nasmeshki,
                          No dlya bluzhdayushchih kotov
                          Est' v gorode nochlezhki!

                                   Koshka

                          Mne do nochlezhki ne dojti.
                          YA vsya drozhu ot vetra!

                                Kot Vasilij

                          Tuda okol'nogo puti
                          CHetyre kilometra.

                                   Koshka

                          A po korotkomu puti
                          Tuda i vovse ne dojti!

                                2-j kotenok

                          Nu, chto ty skazhesh', starshij brat,
                          Otkryt' dlya nih vorota?

                                Kot Vasilij

                          Skazat' po sovesti, nazad
                          Bresti nam neohota...

                                1-j kotenok

                          Nu, chto podelat'! V dozhd' i sneg
                          Nel'zya zhe byt' bez krova.
                          Kto sam prosilsya na nochleg -
                          Skorej pojmet drugogo.
                          Kto znaet, kak mokra voda,
                          Kak strashen holod lyutyj,
                          Tot ne ostavit nikogda
                          Prohozhih bez priyuta!

                                2-j kotenok

                          Da ved' u nas ubogij dom,
                          Ni pechki net, ni kryshi.
                          Pochti pod nebom my zhivem,
                          A pol progryzli myshi.

                                Kot Vasilij

                          A my, rebyata, vchetverom,
                          Avos' pochinim staryj dom.
                          YA i pechnik, i plotnik,
                          I na myshej ohotnik!

                                   Koshka

                          YA budu vam vtoraya mat'.
                          Umeyu slivki ya snimat'.
                          Myshej lovit' ya budu,
                          Myt' yazykom posudu...
                          Vpustite bednuyu rodnyu!

                                1-j kotenok

                          Da ya vas, tetya, ne gonyu!
                          Hot' u nas i tesno,
                          Hot' u nas i skudno,
                          No najti nam mesto
                          Dlya gostej netrudno.

                                2-j kotenok

                          Net u nas podushki,
                          Net i odeyala.
                          ZHmemsya my drug k druzhke,
                          CHtob teplee stalo.

                                   Koshka

                          ZHmetes' vy drug k druzhke?
                          Bednye kotyata!
                          ZHal', my vam podushki
                          Ne dali kogda-to...

                                Kot Vasilij

                          Ne dali krovati,
                          Ne dali periny...
                          Byl by ochen' kstati
                          Nynche puh kurinyj!

                          Zyabnet vasha tetya,
                          Da i ya prostuzhen...
                          Mozhet byt', najdete
                          Hlebca nam na uzhin?

                                1-j kotenok

                          Vot suhaya korka,
                          Mozhem podelit'sya.

                                2-j kotenok

                          Vot dlya vas vederko,
                          Polnoe vodicy!

                                   Kotyata
                                  (vmeste)

                          Hot' u nas i tesno,
                          Hot' u nas i skudno,
                          No najti nam mesto
                          Dlya gostej netrudno!

                                   Koshka

                          Spat' mne hochetsya - net mochi!
                          Nakonec nashla ya dom.
                          Nu, druz'ya, spokojnoj nochi...
                          Tili-tili... tili... bom!

                                (Zasypaet.)

                                    Hor

                          Bim-bom! Tili-bom!
                          Byl na svete koshkin dom.
                          Sprava, sleva - kryl'ca,
                          Krasnye peril'ca,
                          Stavenki reznye,
                          Okna raspisnye.

                          Tili-tili-tili-bom!
                          Pogorel u koshki dom.
                          Ne najti ego primet.
                          To li byl on, to li net...
                          A idet u nas molva -
                          Koshka staraya zhiva.
                          U plemyannikov zhivet!
                          Domosedkoyu slyvet.

                          Uzh takaya domosedka!
                          Iz vorot vyhodit redko,
                          Lovit v pogrebe myshej,
                          Doma nyanchit malyshej.

                          Poumnel i staryj kot.
                          On sovsem uzhe ne tot.
                          Dnem on hodit na rabotu,
                          Temnoj noch'yu - na ohotu.

                          Celyj vecher naprolet
                          Detyam pesenki poet...
                          Skoro vyrastut sirotki,
                          Stanut bol'she staroj tetki.

                          Tesno zhit' im vchetverom -
                          Nuzhno stavit' novyj dom.

                                Kot Vasilij

                          Nepremenno stavit' nuzhno.
                          Nu-ka, sil'no! Nu-ka, druzhno!
                          Vsej sem'eyu, vchetverom,
                          Budem stroit' novyj dom!

                                   Kotyata

                          Ryad za ryadom brevna
                          My polozhim rovno.

                                Kot Vasilij

                          Nu, gotovo. A teper'
                          Stavim lesenku i dver'.

                                   Koshka

                          Okna raspisnye,
                          Stavenki reznye.

                                1-j kotenok

                          Vot i pechka
                          I truba.

                                2-j kotenok

                          Dlya krylechka
                          Dva stolba.

                                1-j kotenok

                          CHerdachok postroim.

                                2-j kotenok

                          Tesom dom pokroem.

                                   Koshka

                          SHCHelki pakleyu zab'em.

                                    Vse
                                  (vmeste)

                          I gotov nash novyj dom!

                                   Koshka

                          Zavtra budet novosel'e.

                                Kot Vasilij

                          Na vsyu ulicu vesel'e.

                                    Vse
                                  (vmeste)

                          Tili-tili-tili-bom!
                          Prihodite v novyj dom!






                            Dramaticheskaya skazka



          Staruha-macheha.
          Dochka.
          Padcherica.
          Posol Vostochnoj derzhavy.
          Glavnyj sadovnik.
          Koroleva, devochka let chetyrnadcati.
          Gofmejsterina, vysokaya, toshchaya, staraya dama.
          Uchitel' Korolevy, professor arifmetiki i chistopisaniya.
          Kancler.
          Nachal'nik korolevskoj strazhi.
          Oficer korolevskoj strazhi.
          Korolevskij prokuror.
          Posol Zapadnoj derzhavy.
          Posol Vostochnoj derzhavy.
          Glavnyj sadovnik.
          Sadovniki.
          Staryj Soldat.
          Molodoj Soldat.
          Volk.
          Lisica.
          Staryj Voron.
          Zayac.
          Pervaya Belka.
          Vtoraya Belka.
          Medved'.
          Dvenadcat' mesyacev.
          Pervyj Glashataj.
          Vtoroj Glashataj.
          Pridvornye.
          Pazhi.






     Zimnij  les.  Ukromnaya  polyanka.  Nikem  ne  potrevozhennyj  sneg  lezhit
volnistymi  sugrobami,  pokryvaet  derev'ya  pushistymi  shapkami.  Ochen' tiho.
Neskol'ko  mgnovenij  na scene pusto, dazhe kak budto mertvo. Potom solnechnyj
luch probegaet po snegu i osveshchaet beleso-seruyu Volch'yu golovu, vyglyanuvshuyu iz
chashchi,  Vorona  na  sosne,  Belku, primostivshuyusya v razviline vetvej u dupla.
Slyshitsya shoroh, hlopan'e kryl'ev, hrust suhogo dereva. Les ozhivaet.

     VOLK. U-u-u! Poglyadish', budto net nikogo v lesu, budto pusto krugom. Da
menya  ne  naduesh'!  YA  chuyu - i zayac tut, i belka v duple, i voron na suku, i
kuropatki v sugrobe. U-u-u! Tak by vseh i s容l!
     VORON. Karr, karr! Vrresh' - vseh ne s容sh'.
     VOLK. A ty ne karkaj. U menya s goloduhi bryuho svelo, zuby sami shchelkayut.
     VORON. Karr, karr! Idi, brrat, svoej dorrogoj, nikogo;  ne  trogaj.  Da
smotri, kak by tebya ne tronuli. YA vorron zorkij, za tridcat' verst s  dereva
vizhu.
     VOLK. Nu, chto zh ty vidish'?
     VORON. Karr, karr! Po dorroge soldat idet.  Volch'ya  smert'  u  nego  za
plechami, volch'ya gibel' na boku. Karr, karr! Kuda zh ty, serryj?
     VOLK.  Skuchno  slushat'  tebya,  starogo,  pobegu  tuda,  gde  tebya  net!                                  (Ubegaet.)
     VORON. Karr, karr! Ubralsya seryj vosvoyasi, strusil. Poglubzhe v les - ot
smerti podal'she. A soldat-to ne za volkom, a za elkoj idet. Sanki  za  soboj
tyanet. Prazdnik nynche - Novyj  god.  Nedarrom  i  moroz  udaril  novogodnij,
treskuchij. |h, raspravit' by  kryl'ya,  poletat',  sogret'sya  -  da  star  ya,
star... Karr, karr! (Pryachetsya sredi vetvej.)

                        Na polyanu vyskakivaet Zayac.
           Na vetvyah ryadom s prezhnej Belkoj poyavlyaetsya eshche odna.

     ZAYAC (hlopaya lapkoj o lapku). Holodno, holodno, holodno! Ot moroza  duh
zahvatyvaet, lapy na begu k snegu primerzayut. Belki, a belki, davajte igrat'
v gorelki. Solnce oklikat', vesnu zazyvat'!
     PERVAYA BELKA. Davaj, zayac. Komu pervomu goret'?
     ZAYAC. Komu vypadet. Schitat'sya budem.
     VTORAYA BELKA. Schitat'sya tak schitat'sya!

                          Kosoj, kosoj,
                          Ne hodi bosoj,
                          A hodi obutyj,
                          Lapochki zakutaj.

                          Esli budesh' ty obut,
                          Volki zajca ne najdut,
                          Ne najdet tebya medved'.
                          Vyhodi - tebe goret'!

               Zayac stanovitsya vperedi. Za nim - dve Belki.

                                    Zayac

                           Gori, gori yasno,
                           CHtoby ne pogaslo.
                           Glyan' na nebo -
                           Ptichki letyat,
                           Kolokol'chiki zvenyat!

     PERVAYA BELKA. Lovi, zayac!
     VTORAYA BELKA. Ne dogonish'!

     Belki, obezhav Zajca sprava i sleva, mchatsya po snegu. Zayac - za nimi.  V
eto vremya na polyanku vyhodit Padcherica. Na nej bol'shoj rvanyj platok, staraya
kofta, stoptannye bashmaki, grubye rukavicy. Ona tyanet  za  soboj  sanki,  za
poyasom u nee toporik. Devushka ostanavlivaetsya mezhdu derev'yami  i  pristal'no
smotrit na Zajca i Belok. Te tak zanyaty igroj, chto ne zamechayut ee.  Belki  s
razgona vzbirayutsya na derevo.

     ZAYAC. Vy kuda, kuda? Tak nel'zya, eto  nechestno!  YA  s  vami  bol'she  ne
igrayu.
     PERVAYA BELKA. A ty, zayac, prygni, prygni!
     VTORAYA BELKA. Podskochi, podskochi!
     PERVAYA BELKA. Hvostom mahni - i na vetku!
     ZAYAC (pytayas' prygnut', zhalobno). Da u menya hvost korotkij...

     Belki  smeyutsya. Devushka tozhe. Zayac i Belki bystro oglyadyvayutsya na nee i
pryachutsya.

     PADCHERICA (vytiraya slezy rukavicej). Oh, ne mogu! Do  chego  smeshno!  Na
moroze zharko stalo. Hvost, govorit, u  menya  korotkij.  Tak  i  govorit.  Ne
slyhala by svoimi ushami - ne poverila by! (Smeetsya.)

     Na polyanu vyhodit Soldat. Za poyasom u nego bol'shoj topor. On tozhe tyanet
za soboj sanki. Soldat - usatyj, byvalyj, nemolodoj.

     SOLDAT. Zdraviya zhelayu, krasavica! Ty chemu zhe eto raduesh'sya - klad nashla
ili horoshuyu novost' uslyhala?

                Padcherica mashet rukoj i smeetsya eshche zvonche.

     Da ty skazhi, s chego tebya smeh razbiraet. Mozhet, i ya  posmeyus'  s  toboj
vmeste.

     PADCHERICA. Da vy ne poverite!
     SOLDAT. Otchego zhe? My, soldaty, na svoem veku vsego naslyshalis',  vsego
naglyadelis'. Verit' - verim, a v obman ne daemsya.
     PADCHERICA. Tut zayac s belkami v gorelki igral, na etom samom meste!
     SOLDAT. Nu?
     PADCHERICA.  CHistaya  pravda!  Vot  kak  nashi  rebyatishki na ulice igrayut.
"Gori,  gori yasno, chtoby ne pogaslo..." On za nimi, oni ot nego, po snegu da
na derevo. I eshche draznyat: "Podskochi, podskochi, podprygni, podprygni!"
     SOLDAT. Tak po-nashemu i govoryat?
     PADCHERICA. Po-nashemu.
     SOLDAT. Skazhite na milost'!
     PADCHERICA. Vot vy mne i ne verite!
     SOLDAT. Kak ne verit'! Nynche den'-to kakoj? Staromu godu konec,  novomu
- nachalo. A ya eshche ot deda svoego slyhal, budto ego ded emu rasskazyval,  chto
v etot den' vsyakoe na svete byvaet - umej tol'ko podsterech'  da  podglyadet'.
|to li divo, chto belki s zajcami v gorelki igrayut! Pod Novyj god i ne  takoe
sluchaetsya.
     PADCHERICA. A chto zhe?
     SOLDAT. Da tak li, net li, a govoril moj ded, chto v samyj kanun  Novogo
goda dovelos' ego dedu so vsemi dvenadcat'yu mesyacami vstretit'sya.
     PADCHERICA. Da nu?
     SOLDAT. CHistaya pravda. Kruglyj god starik razom uvidal: i zimu, i leto,
i vesnu, i osen'. Na vsyu zhizn' zapomnil, synu rasskazal i vnukam  rasskazat'
velel. Tak do menya ono i doshlo.
     PADCHERICA. Kak zhe eto mozhno, chtoby  zima  s  letom  i  vesna  s  osen'yu
soshlis'! Vmeste im byt' nikak nel'zya.
     SOLDAT. Nu, chto znayu, pro to i govoryu, a chego ne znayu, togo ne skazhu. A
ty zachem syuda v takuyu stuzhu zabrela? YA chelovek podnevol'nyj, menya nachal'stvo
syuda otryadilo, a tebya kto?
     PADCHERICA. I ya ne svoej volej prishla.
     SOLDAT. V usluzhenii ty, chto li?
     PADCHERICA. Net, doma zhivu.
     SOLDAT. Da kak zhe tebya mat' otpustila?
     PADCHERICA. Mat' by ne  otpustila,  a  vot  macheha  poslala  -  hvorostu
nabrat', drov narubit'.
     SOLDAT. Von kak! Znachit, ty sirota? To-to i amuniciya  u  tebya  vtorogo
sroku. Verno, naskvoz' tebya produvaet. Nu, davaj ya tebe pomogu, a potom i za
svoe delo primus'.

     Padcherica i Soldat vmeste sobirayut hvorost i ukladyvayut na sanki.

     PADCHERICA. A u vas kakoe delo?
     SOLDAT. Elochku mne nuzhno vyrubit', samuyu luchshuyu v lesu, chtob i gushche  ee
ne bylo, i strojnej ne bylo, i zelenej ne bylo.

     PADCHERICA. |to Dlya kogo zhe takaya elka?
     SOLDAT. Kak - dlya kogo? Dlya samoj korolevy. Zavtra u nas  gostej  polon
dvorec budet. Vot i nado nam vseh udivit'.
     Padcherica. A chto zhe u vas na elku povesyat?
     SOLDAT. CHto vse veshayut, to i u nas povesyat. Vsyakie igrushki, hlopushki da
pobryakushki.  Tol'ko  u  drugih  vsya  eta  kanitel'  iz  bumagi  zolotoj,  iz
steklyashek, a u nas iz chistogo zolota i almazov. U  drugih  kukly  i  zajchiki
vatnye, a u nas atlasnye.
     PADCHERICA. Neuzhto koroleva eshche v kukly igraet?
     SOLDAT. Otchego zhe ej ne igrat'? Ona hot' i koroleva, a ne starshe tebya.
     PADCHERICA. Da ya-to uzh davno ne igrayu.
     SOLDAT. Nu, tebe, vidat', nekogda, a u nee vremya est'. Nad nej-to  ved'
nikakogo nachal'stva net. Kak pomerli ee roditeli - korol' s korolevoj, - tak
i ostalas' ona polnoj hozyajkoj i sebe i drugim.
     PADCHERICA. Znachit, i koroleva u nas sirota?
     SOLDAT. Vyhodit, chto sirota.
     PADCHERICA. ZHalko ee.
     SOLDAT. Kak ne zhalko! Nekomu  pouchit'  ee  umu-razumu.  Nu,  tvoe  delo
sdelano. Hvorostu na nedelyu hvatit.  A  teper'  pora  i  mne  za  svoe  delo
prinimat'sya, elochku iskat', a to popadet mne ot  nashej  siroty.  Ona  u  nas
shutit' ne lyubit.
     PADCHERICA. Vot i macheha u menya takaya... I sestrica vsya v  nee.  CHto  ni
sdelaesh', nichem im ne ugodish', kak ni povernesh'sya - vse ne v tu storonu.
     SOLDAT. Pogodi, ne vek tebe terpet'.  Moloda  ty  eshche,  dozhivesh'  i  do
horoshego. Uzh na chto nasha soldatskaya sluzhba dolgaya, a i ej srok vyhodit.
     PADCHERICA. Spasibo na dobrom slove i za hvorost spasibo. Bystro ya nynche
upravilas',  solnce  eshche vysoko stoit. Dajte-ka ya vam elochku odnu pokazhu. Ne
podojdet li ona vam? Uzh takaya krasivaya elochka - vetochka v vetochku.
     SOLDAT. CHto zhe, pokazhi. Ty, vidno, zdes' v lesu svoya. Nedarom  belki  s
zajcami pri tebe v gorelki igrayut!

     Padcherica i Soldat, ostaviv sanki, skryvayutsya v chashche.  Mgnovenie  scena
pusta. Potom vetvi staryh zasnezhennyh elej razdvigayutsya, na  polyanu  vyhodyat
dva vysokih starika: YAnvar'-mesyac v beloj shube i  shapke  i  Dekabr'-mesyac  v
beloj shube s chernymi polosami i v beloj shapke s chernoj opushkoj.

     DEKABRX. Vot, brat, prinimaj hozyajstvo. Kak budto vse u menya v poryadke.
Snegu nynche dovol'no: berezkam po poyas, sosnam po koleno. Teper'  i  morozcu
razgulyat'sya mozhno - bedy uzh ne budet. My svoe vremya za tuchami prozhili, vam i
solnyshkom pobalovat'sya ne greh.
     YANVARX. Spasibo, brat. Vidat', ty slavno porabotal. A chto,  u  tebya  na
rechkah da na ozerah krepko led stal?
     DEKABRX. Nichego, derzhitsya. A ne meshaet eshche podmorozit'.
     YANVARX. Podmorozim, podmorozim. Za nami delo ne  stanet.  Nu,  a  narod
lesnoj kak?
     DEKABRX. Da kak polagaetsya. Komu vremya spat' - spit, a kto ne spit, tot
prygaet da brodit. Vot ya ih sozovu, sam poglyadi. (Hlopaet rukavicami.)

     Iz  chashchi  vyglyadyvayut  Volk  i  Lisica.  Na vetvyah poyavlyayutsya Belki. Na
seredinu polyanki vyskakivaet Zayac. Za sugrobami shevelyatsya ushi drugih zajcev.
Volk i Lisica nacelivayutsya na dobychu, no YAnvar' grozit im pal'cem.

     YANVARX. Ty chto, ryzhaya? Ty chto, seryj? Dumaete, dlya vas my  zajcev  syuda
sozvali? Net, uzh vy sami dlya sebya promyshlyajte, a  nam  vseh  lesnyh  zhil'cov
poschitat' nado: i zajcev, i belok, da i vas, zubastyh.

     Volk i Lisica pritihayut. Stariki netoroplivo schitayut zverej.

                                  Dekabr'

                       Sobirajtes', zveri, v stayu,
                       YA vas vseh pereschitayu.
                       Seryj volk. Lisa. Barsuk.
                       Kucyh zajcev sorok shtuk.

                       Nu, teper' kunicy, belki
                       I drugoj narodec melkij.
                       Galok, soek i voron
                       Rovnym schetom million!

     YANVARX. Vot i ladno. Vse vy pereschitany. Mozhete idti po svoim domam, po
svoim delam.

                              Zveri ischezayut.

     A teper', bratec, pora nam k nashemu prazdniku prigotovit'sya  -  sneg  v
lesu obnovit', vetvi poserebrit'. Mahni-ka  rukavom  -  ty  ved'  eshche  zdes'

hozyain.
     DEKABRX. A ne rano li? Do vechera eshche daleko.  Da  von  i  sanki  ch'i-to
stoyat, znachit, lyudi po lesu brodyat. Zavalish' tropinki snegom - im  otsyuda  i
ne vybrat'sya.
     YANVARX. A ty polegon'ku nachinaj. Poduj vetrom, pometi metel'yu - gosti i
dogadayutsya, chto domoj pora. Ne potoropish' ih, tak oni do polunochi  shishki  da
such'ya sobirat' budut. Vsegda im chego-nibud' nado. Na to oni i lyudi!
     DEKABRX. Nu chto zh, nachnem pomalen'ku.

                          Vernye slugi -
                          Snezhnye v'yugi,
                          Zametite vse puti,
                          CHtoby v chashchu ne projti
                          Ni konnomu, ni peshemu!
                          Ni lesniku, ni leshemu!

     Nachinaetsya v'yuga. Sneg gusto padaet na zemlyu, na  derev'ya.  Za  snezhnoj
zavesoj pochti ne vidno starikov v belyh shubah i shapkah. Ih  ne  otlichit'  ot
derev'ev. Na polyanu vozvrashchayutsya Padcherica i  Soldat.  Oni  idut  s  trudom,
vyaznut v sugrobah, Zakryvayut lica ot v'yugi. Vdvoem oni nesut elku.
     SOLDAT. Metel'-to kakaya razygralas' -  pryamo  skazat',  novogodnyaya!  Ne
vidat' nichego. Gde my tut s toboj sanki ostavili?
     PADCHERICA. A von dva bugorochka ryadom - eto oni  i  est'.  Podlinnee  da
ponizhe - eto vashi sanki, a moi povyshe da pokoroche. (Vetkoj obmetaet sanki.)
     SOLDAT. Vot elochku privyazhu, i tronemsya. A ty ne zhdi  menya  -  idi  sebe
domoj, a to zamerznesh' v svoej odezhonke, da i metel'yu tebya  zametet.  Smotri
ty, kakaya zaviruha podnyalas'!
     PADCHERICA. Nichego, mne ne v pervyj raz. (Pomogaet emu privyazat' elku.)
     SOLDAT. Nu, gotovo. A teper' shagom marsh, v put'-dorogu. YA -  vpered,  a
ty - za mnoj, po moim sledam. Tak-to tebe polegche budet. Nu, poehali!
     PADCHERICA. Poehali. (Vzdragivaet.) Oh!
     SOLDAT. Ty chego?
     PADCHERICA. Poglyadite-ka! Von tam, za temi sosnami, dva starika v  belyh
shubah stoyat.
     SOLDAT. Kakie eshche stariki? Gde? (Delaet shag vpered.)

      V eto vremya derev'ya sdvigayutsya, i oba Starika ischezayut za nimi.

     Nikogo tam net, pomereshchilos' tebe. |to sosny.
     PADCHERICA. Da net, ya videla. Dva starika - v shubah, v shapkah!
     SOLDAT. Nynche i derev'ya v shubah i v shapkah stoyat. Idem-ka poskoree,  da
ne glyadi po storonam, a to v novogodnyuyu metel' i ne takoe prividitsya!

    Padcherica i Soldat uhodyat. Iz-za derev'ev opyat' poyavlyayutsya Stariki.

     YANVARX. Ushli?
     DEKABRX. Ushli. (Smotrit vdal' iz-pod ladoni.) Von uzh oni gde - s  gorki
spuskayutsya!
     YANVARX. Nu, vidno, eto poslednie tvoi gosti.  Bol'she  v  nyneshnem  godu
lyudej u nas v lesu ne budet. Zovi brat'ev novogodnij koster razvodit', smoly
kurit', med na ves' god varit'.
     DEKABRX. A kto drov pripaset?
     YANVARX. My, zimnie mesyacy.
     DEKABRX. A kto ogon'ku prineset?
     GOLOSA IZ CHASHCHI. Vesennie mesyacy!
     DEKABRX. Kto budet zhar razduvat'?
     GOLOSA. Letnie mesyacy!
     DEKABRX. Kto budet zhar zalivat'?
     GOLOSA. Osennie mesyacy!

     V glubine chashchi v raznyh mestah mel'kayut  ch'i-to  figury.  Skvoz'  vetvi
svetyatsya ogni.

     YANVARX. CHto zh, brat, kak budto vse my  v  sbore  -  ves'  kruglyj  god.
Zapiraj les na noch', chtoby ni hoda, ni vyhoda ne bylo.
     DEKABRX. Ladno, zapru!

                         V'yuga belaya - purga,
                         Vzbej letuchie snega.
                         Ty kuris',
                         Ty dymis',
                         Puhom na zemlyu valis',
                         Kutaj zemlyu pelenoj,
                         Pered lesom stan' stenoj.
                         Vot klyuch,
                         Vot zamok,
                         CHtob nikto projti ne mog!

                    Stena padayushchego snega zakryvaet les.




     Dvorec. Klassnaya komnata Korolevy. SHirokaya doska v reznoj zolotoj rame.
Parta iz rozovogo dereva. Na barhatnoj podushke sidit i pishet dlinnym zolotym
perom  chetyrnadcatiletnyaya  Koroleva.   Pered   nej   sedoborodyj   Professor
arifmetiki i chistopisaniya, pohozhij na starinnogo astrologa. On v  mantii,  v
doktorskom prichudlivom kolpake s kist'yu.

     KOROLEVA. Terpet' ne mogu pisat'. Vse pal'cy v chernilah!
     PROFESSOR. Vy sovershenno pravy, vashe velichestvo. |to ves'ma  nepriyatnoe
zanyatie. Nedarom drevnie poety obhodilis' bez  pis'mennyh  priborov,  pochemu
proizvedeniya ih otneseny naukoj k  razryadu  ustnogo  tvorchestva.  Odnako  zhe
osmelyus' poprosit' vas nachertat' sobstvennoj  vashego  velichestva  rukoj  eshche
chetyre strochki.
     KOROLEVA. Ladno uzh, diktujte.

                                 Professor

                            Travka zeleneet,
                            Solnyshko blestit,
                            Lastochka s vesnoyu
                            V seni k nam letit!

     KOROLEVA. YA napishu tol'ko "Travka zeleneet". (Pishet.) Travka ze-ne...

                              Vhodit Kancler.

     KANCLER  (nizko  klanyayas').  Dobroe  utro,  vashe  velichestvo.  Osmelyus'
pochtitel'nejshe prosit' vas podpisat' odin reskript i tri ukaza.
     KOROLEVA. Eshche  pisat'!  Horosho.  No  uzh  togda  ya  ne  budu  dopisyvat'
"zeneleet". Dajte syuda vashi bumazhki! (Podpisyvaet bumagi odnu za drugoj.)
     KANCLER.  Blagodaryu  vas,  vashe  velichestvo.  A  teper'  pozvolyu   sebe
poprosit' vas nachertat'...
     KOROLEVA. Opyat' nachertat'!
     KANCLER. Tol'ko vashu vysochajshuyu rezolyuciyu na etom hodatajstve.
     KOROLEVA (neterpelivo). CHto zhe ya dolzhna napisat'?
     KANCLER.  Odno  iz  dvuh,  vashe  velichestvo:   libo   "kaznit'",   libo
"pomilovat'".
     KOROLEVA  (pro  sebya).  Po-mi-lo-vat'...   Kaz-nit'...   Luchshe   napishu
"kaznit'" - eto koroche.

                 Kancler beret bumagi, klanyaetsya i uhodit.

     PROFESSOR (tyazhelo vzdyhaya). Nechego skazat', koroche!
     KOROLEVA. O chem eto vy?
     PROFESSOR. Ah, vashe velichestvo, chto vy napisali!
     KOROLEVA. Vy, konechno, opyat' zametili kakuyu-nibud' oshibku. Nado  pisat'
"koznit'", chto li?
     PROFESSOR. Net, vy pravil'no napisali eto slovo i  vse-taki  sdelali
ochen' grubuyu oshibku.
     KOROLEVA. Kakuyu zhe?
     PROFESSOR. Vy reshili sud'bu cheloveka, dazhe ne zadumavshis'!
     KOROLEVA. Eshche chego! Ne mogu zhe ya pisat' i dumat' v odno i to zhe vremya.
     PROFESSOR. I ne nado. Snachala  nado  podumat',  a  potom  pisat',  vashe
velichestvo!
     KOROLEVA. Esli by ya slushalas' vas, ya by tol'ko i  delala,  chto  dumala,
dumala, dumala i pod konec, naverno, soshla by s uma ili pridumala bog  znaet
chto... No, k schast'yu, ya vas  ne  slushayus'...  Nu,  chto  u  vas  tam  dal'she?
Sprashivajte skoree, a to ya celyj vek ne vyjdu iz klassnoj!
     PROFESSOR. Osmelyus' sprosit',  vashe  velichestvo:  skol'ko  budet  sem'yu
vosem'?
     KOROLEVA. Ne pomnyu chto-to... |to menya nikogda ne interesovalo... A vas?
     PROFESSOR. Razumeetsya, interesovalo, vashe velichestvo!
     KOROLEVA.  Vot  udivitel'no!.. Nu, proshchajte, nash urok okonchen. Segodnya,
pered Novym godom, u menya ochen' mnogo dela.
     PROFESSOR. Kak ugodno vashemu velichestvu!.. (Grustno i  pokorno  sobiraet
knigi.)
     KOROLEVA (stavit lokti na stol i rasseyanno sledit za  nim).  Pravo  zhe,
horosho byt' korolevoj, a ne prostoj shkol'nicej. Vse menya slushayutsya, dazhe moj
uchitel'. Skazhite, a chto by  vy  sdelali  s  drugoj  uchenicej,  esli  by  ona
otkazalas' otvetit' vam, skol'ko budet sem'yu vosem'?
     PROFESSOR. Ne smeyu skazat', vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Nichego, ya razreshayu.
     PROFESSOR (robko). Postavil by v ugol...
     KOROLEVA. Ha-ha-ha! (Ukazyvaya na ugly.) V tot ili v etot?
     PROFESSOR. |to vse ravno, vashe velichestvo.
     KOROLEVA. YA by predpochla etot - on kak-to uyutnee. (Stanovitsya v  ugol.)
A esli ona i posle etogo ne zahotela by skazat', skol'ko budet sem'yu vosem'?
     PROFESSOR. YA by... Proshu proshcheniya u vashego velichestva... ya  by  ostavil
ee bez obeda.
     KOROLEVA. Bez obeda? A esli ona zhdet k obedu gostej,  naprimer,  poslov
kakoj-nibud' derzhavy ili inostrannogo princa?
     PROFESSOR. Da ved' ya zhe govoryu ne o  koroleve,  vashe  velichestvo,  a  o
prostoj shkol'nice!
     KOROLEVA (prityagivaya v ugol kreslo i sadyas'  v  nego.)  Bednaya  prostaya
shkol'nica! Vy, okazyvaetsya, ochen' zhestokij starik. A vy znaete, chto  ya  mogu
vas kaznit'? I dazhe segodnya, esli zahochu!
     PROFESSOR (ronyaya knigi). Vashe velichestvo!..
     KOROLEVA. Da-da, mogu. Pochemu by net?
     PROFESSOR. No chem zhe ya progneval vashe velichestvo?
     KOROLEVA. Nu, kak vam skazat'. Vy ochen' svoenravnyj chelovek. CHto  by  ya
ni skazala, vy govorite: neverno. CHto by ni napisala, vy govorite: ne tak. A
ya lyublyu, kogda so mnoj soglashayutsya!
     PROFESSOR. Vashe velichestvo, klyanus' zhizn'yu, ya bol'she  ne  budu  s  vami
sporit', esli eto vam ne ugodno!
     KOROLEVA. Klyanetes' zhizn'yu? Nu horosho.  Togda  davajte  prodolzhat'  nash
urok. Sprosite u menya chto-nibud'. (Saditsya za partu.)
     PROFESSOR. Skol'ko budet shest'yu shest', vashe velichestvo?
     KOROLEVA (smotrit na nego, nakloniv golovu nabok). Odinnadcat'.
     PROFESSOR (grustno). Sovershenno verno, vashe velichestvo. A skol'ko budet
vosem'yu vosem'?
     KOROLEVA. Tri.
     PROFESSOR. Pravil'no, vashe velichestvo. A skol'ko budet...
     KOROLEVA. Skol'ko da skol'ko! Kakoj vy lyubopytnyj chelovek.  Sprashivaet,
sprashivaet... Luchshe sami rasskazhite mne chto-nibud' interesnoe.
     PROFESSOR. Rasskazat' chto-nibud' interesnoe, vashe velichestvo? O chem zhe?
V kakom rode?
     KOROLEVA. Nu, ne znayu.  CHto-nibud'  novogodnee...  Ved'  segodnya  kanun
Novogo goda.
     PROFESSOR.  Vash  pokornyj  sluga.  God,  vashe  velichestvo,  sostoit  iz
dvenadcati mesyacev!
     KOROLEVA. Vot kak? V samom dele?
     PROFESSOR.  Sovershenno  tochno,  vashe  velichestvo.  Mesyacy   nazyvayutsya:
yanvar', fevral', mart, aprel', maj, iyun', iyul'...
     KOROLEVA. Von ih skol'ko! I vy  znaete  vse  po  imenam?  Kakaya  u  vas
zamechatel'naya pamyat'!
     PROFESSOR. Blagodaryu vas, vashe velichestvo! Avgust,  sentyabr',  oktyabr',
noyabr' i dekabr'.
     KOROLEVA. Podumat' tol'ko!
     PROFESSOR. Mesyacy idut odin za drugim.  Tol'ko  okonchitsya  odin  mesyac,
srazu zhe nachinaetsya drugoj. I nikogda eshche ne byvalo, chtoby fevral'  nastupil
ran'she yanvarya, a sentyabr' - ran'she avgusta.
     KOROLEVA. A esli by ya zahotela, chtoby sejchas nastupil aprel'?
     PROFESSOR. |to nevozmozhno, vashe velichestvo.
     KOROLEVA. Vy - opyat'?
     PROFESSOR (umolyayushche). |to ne ya vozrazhayu vashemu velichestvu. |to nauka  i
priroda!
     KOROLEVA. Skazhite pozhalujsta! A esli ya izdam  takoj  Zakon  i  postavlyu
bol'shuyu pechat'?
     PROFESSOR (bespomoshchno razvodit rukami). Boyus', chto i eto ne pomozhet. No
vryad  li  vashemu  velichestvu  ponadobyatsya  takie  peremeny v kalendare. Ved'
kazhdyj mesyac prinosit nam svoi podarki i zabavy. Dekabr', yanvar' i fevral' -
katan'e   na   kon'kah,  novogodnyuyu  elku,  maslenichnye  balagany,  v  marte
nachinaetsya   snegotayanie,   v   aprele   iz-pod   snega  vyglyadyvayut  pervye
podsnezhniki...
     KOROLEVA.  Vot  ya  i  hochu,  chtoby  uzhe  byl  aprel'.  YA  ochen'   lyublyu
podsnezhniki. YA ih nikogda ne vidala.
     PROFESSOR. Do aprelya ostalos' sovsem nemnogo,  vashe  velichestvo.  Vsego
kakih-nibud' tri mesyaca, ili devyanosto dnej...
     KOROLEVA. Devyanosto! YA ne mogu zhdat' i  treh  dnej.  Zavtra  novogodnij
priem, i ya hochu, chtoby u menya na stole byli eti - kak vy ih tam  nazvali?  -
podsnezhniki.
     PROFESSOR. Vashe velichestvo, no zakony prirody!..
     KOROLEVA (perebivaya ego). YA  izdam  novyj  zakon  prirody!  (Hlopaet  v
ladoshi.) |j, kto tam? Poshlite ko mne Kanclera. (Professoru.) A  vy  sadites'
za moyu partu i pishite. Teper' ya  vam  budu  diktovat'.  (Zadumyvaetsya.)  Nu,
"Travka zeneleet, solnyshko blestit". Da-da, tak  i  pishite.  (Zadumyvaetsya.)
Nu!  "Travka  zeneleet,  solnyshko  blestit,  a  v  nashih  korolevskih  lesah
raspuskayutsya vesennie cvety. Posemu vsemilostivejshe povelevaem  dostavit'  k
Novomu godu vo dvorec polnuyu korzinu podsnezhnikov. Togo, kto  ispolnit  nashu
vysochajshuyu volyu, my nagradim po-korolevski..." CHto by  im  takoe  poobeshchat'?
Pogodite, eto pisat' ne nado!.. Nu vot, pridumala.  Pishite.  "My  dadim  emu
stol'ko zolota, skol'ko pomestitsya v ego  korzine,  pozhaluem  emu  barhatnuyu
shubu na sedoj lise i pozvolim uchastvovat'  v  nashem  korolevskom  novogodnem
katanii". Nu, napisali? Kak vy medlenno pishete!
     PROFESSOR. "...na sedoj lise..." YA davno uzhe ne  pisal  diktanta,  vashe
velichestvo.
     KOROLEVA. Aga, sami ne pishete, a menya zastavlyaete! Hitryj kakoj!..  Nu,
da uzh ladno. Davajte pero - ya nachertayu svoe vysochajshee imya!  (Bystro  stavit
zakoryuchku i mashet listkom, chtoby chernila skoree vysohli.)

                  V eto vremya v dveryah poyavlyaetsya Kancler.

     Stav'te pechat' - syuda i syuda! I pozabot'tes' o tom, chtoby vse v  gorode
znali moj prikaz.
     KANCLER  (bystro  chitaet  glazami).  K  etomu  -  pechat'?  Volya   vasha,
koroleva!..
     KOROLEVA. Da-da, volya moya, i vy dolzhny ee ispolnit'!..

                            Zanaves opuskaetsya.

     Odin  za  drugim  vyhodyat  dva  Glashataya  s trubami i svitkami v rukah.
Torzhestvennye zvuki fanfar.

                              Pervyj Glashataj

                         Pod prazdnik novogodnij
                         Izdali my prikaz:
                         Puskaj cvetut segodnya
                         Podsnezhniki u nas!

                              Vtoroj Glashataj

                            Travka zeleneet,
                            Solnyshko blestit,
                            Lastochka s vesnoyu
                            V seni k nam letit!

                              Pervyj Glashataj

                          Kto otricat' posmeet,
                          CHto lastochka letit,
                          CHto travka zeleneet
                          I solnyshko blestit?

                              Vtoroj Glashataj

                        V lesu cvetet podsnezhnik,
                        A ne metel' metet,
                        I tot iz vas myatezhnik,
                        Kto skazhet: ne cvetet!

     PERVYJ GLASHATAJ. Posemu vsemilostivejshe povelevaem dostavit'  k  Novomu
godu vo dvorec polnuyu korzinu podsnezhnikov!
     VTOROJ GLASHATAJ. Togo, kto ispolnit nashu vysochajshuyu volyu,  my  nagradim
po-korolevski!
     PERVYJ GLASHATAJ. My pozhaluem emu stol'ko zolota, skol'ko  pomestitsya  v
ego korzine!
     VTOROJ GLASHATAJ. Podarim  barhatnuyu  shubu  na  sedoj  lise  i  pozvolim
uchastvovat' v nashem korolevskom novogodnem katanii!
     PERVYJ  GLASHATAJ.  Na  podlinnom  sobstvennoj   ee   velichestva   rukoj
nachertano: "S Novym godom! S pervym aprelya!"

                               Zvuki fanfar.

                              Vtoroj Glashataj

                           Ruch'i begut v dolinu,
                           Zime prishel konec.

                              Pervyj Glashataj

                           Podsnezhnikov korzinu
                           Nesite vo dvorec!

                              Vtoroj Glashataj

                           Narvite do rassveta
                           Podsnezhnikov prostyh.

                              Pervyj Glashataj

                            I vam dadut za eto
                            Korzinu zolotyh!

                          Pervyj i Vtoroj (vmeste)

                            Travka zeleneet,
                            Solnyshko blestit,
                            Lastochka s vesnoyu
                            V seni k nam letit!

     PERVYJ GLASHATAJ (hlopaya ladon'yu o ladon'). Brr!.. Holodno!..




     Malen'kij domik na okraine  goroda.  ZHarko  topitsya  pechka.  Za  oknami
metel'. Sumerki. Staruha raskatyvaet testo. Dochka sidit pered  ognem.  Vozle
nee na polu neskol'ko korzinok. Ona perebiraet  korzinki.  Snachala  beret  v
ruki malen'kuyu, potom pobol'she, potom samuyu bol'shuyu.

     DOCHKA (derzha v rukah malen'kuyu korzinku). A chto, mama, v  etu  korzinku
mnogo zolota vojdet?
     STARUHA. Da, nemalo.
     DOCHKA. Na shubku hvatit?
     STARUHA. CHto tam na shubku, dochen'ka! Na polnoe pridanoe hvatit: i na
shubki, i na yubki. Da eshche na chulochki i platochki ostanetsya.
     DOCHKA. A v etu skol'ko vojdet?
     STARUHA. V etu eshche bol'she. Tut i na dom kamennyj hvatit, i  na  konya  s
uzdechkoj, i na barashka s ovechkoj.
     DOCHKA. Nu, a v etu?
     STARUHA. A uzh tut i govorit' nechego.  Na  zolote  pit'-est'  budesh',  v
zoloto odenesh'sya, v zoloto obuesh'sya, zolotom ushi zavesish'.
     DOCHKA. Nu, tak  ya  etu  korzinku  i  voz'mu!  (Vzdyhaya.)  Odna  beda  -
podsnezhnikov ne najti. Vidno, posmeyat'sya nad nami zahotela koroleva.
     STARUHA. Moloda, vot i pridumyvaet vsyakuyu vsyachinu.
     DOCHKA. A vdrug kto-nibud' pojdet v les da i naberet tam podsnezhnikov. I
dostanetsya emu vot etakaya korzina zolota!
     STARUHA.  Nu,  gde  tam  -  naberet!  Ran'she  vesny  podsnezhniki  i  ne
pokazhutsya. Von sugroby-to kakie namelo - do samoj kryshi!
     DOCHKA. A mozhet, pod sugrobami-to oni i rastut sebe  potihon'ku.  Na  to
oni i podsnezhniki... Nadenu-ka ya svoyu shubejku da poprobuyu poiskat'.
     STARUHA. CHto ty, dochen'ka! Da ya tebya i za porog ne  vypushchu.  Poglyadi  v
okoshko, kakaya metel' razygralas'. A to li eshche k nochi budet!
     DOCHKA (hvataet samuyu bol'shuyu korzinu). Net, pojdu i vse tut. V  koi-to
veki vo dvorec popast' sluchaj vyshel, k samoj koroleve na  prazdnik.  Da  eshche
celuyu korzinu zolota dadut.
     STARUHA. Zamerznesh' v lesu.
     DOCHKA. Nu, tak vy sami v les stupajte. Naberite podsnezhnikov, a ya ih vo
dvorec otnesu.
     STARUHA. CHto zhe tebe, dochen'ka, rodnoj materi ne zhalko?
     DOCHKA. I vas zhalko, i zolota zhalko, a bol'she vsego sebya zhalko! Nu,  chto
vam stoit? |ka nevidal' - metel'! Zakutajtes' poteplee i pojdite.
     STARUHA. Nechego skazat', horosha dochka! V takuyu pogodu hozyain sobaki  na
ulicu ne vygonit, a ona mat' gonit.
     DOCHKA. Kak zhe! Vas vygonish'! Vy i shagu lishnego dlya  dochki  ne  stupite.
Tak i prosidish' iz-za vas ves'  prazdnik  na  kuhne  u  pechki.  A  drugie  s
korolevoj v serebryanyh sanyah  katat'sya  budut,  zoloto  lopatoj  ogrebat'...
(Plachet.)
     STARUHA.  Nu,  polno,  dochen'ka,  polno,   ne   plach'.   Vot   s容sh'-ka
goryachen'kogo pirozhka! (Vytaskivaet iz pechki zheleznyj list  s  pirozhkami).  S
pylu, s zharu, kipit-shipit, chut' ne govorit!
     DOCHKA (skvoz' slezy). Ne nado mne pirozhkov,  hochu  podsnezhnikov!..  Nu,
esli sami idti ne hotite i menya ne puskaete, tak pust' hot'  sestra  shodit.
Vot pridet ona iz lesu, a vy ee opyat' tuda poshlite.
     STARUHA. A ved' i pravda!  Otchego  by  ee  ne  poslat'?  Les  nedaleko,
sbegat' nedolgo. Naberet ona cvetochkov - my s toboj ih vo dvorec  snesem,  a
zamerznet - nu, znachit, takaya ee sud'ba. Kto o nej plakat' stanet?
     DOCHKA. Da uzh, verno, ne ya. Do togo ona mne nadoela, skazat' ne mogu. Za
vorota vyjti nel'zya - vse sosedi tol'ko pro  nee  i  govoryat:  "Ah,  sirotka
neschastnaya!", "Rabotnica - zolotye ruki!", "Krasavica - glaz ne otvesti!"  A
chem ya huzhe ee?
     STARUHA. CHto ty, dochen'ka, po mne - ty luchshe, a ne huzhe. Da  tol'ko  ne
vsyakij  eto  razglyadit.  Ved'  ona  hitraya  -  podol'stit'sya   umeet.   Tomu
poklonitsya, etomu ulybnetsya. Vot i zhaleyut ee vse: sirotka da sirotka. A chego
ej, sirotke, ne hvataet? Platok svoj ya ej otdala, sovsem horoshij  platok,  i
semi let ego ne pronosila, a potom razve chto kvashnyu ukutyvala. Bashmachki tvoi
pozaproshlogodnie donashivat' ej pozvolila - zhalko, chto li? A uzh hleba skol'ko
na nee idet! Utrom kusok, da za obedom krayushka, da vecherom gorbushka. Skol'ko
eto v god vyjdet - poschitaj-ka. Dnej-to v godu mnogo! Drugaya  by  ne  znala,
kak otblagodarit', a ot etoj slova ne uslyshish'.
     DOCHKA. Nu vot, pust' i shodit v les. Dadim ej korzinu pobol'she,  chto  ya
dlya sebya vybrala.
     STARUHA. CHto ty, dochen'ka! |ta korzina novaya, nedavno kuplena.  Ishchi  ee
potom v lesu. Von tu dadim, - i propadet, tak ne zhalko.
     DOCHKA. Da uzh bol'no mala!

     Vhodit Padcherica. Platok ee ves' zasypan snegom. Ona snimaet  platok  i
stryahivaet, potom podhodit k pechke i greet ruki.

     STARUHA. CHto, na dvore metet?
     PADCHERICA. Tak metet, chto ni  zemli,  ni  neba  ne  vidat'.  Slovno  po
oblakam idesh'. Ele do domu dobralas'.
     STARUHA. Na to i zima, chtoby metel' mela.
     PADCHERICA. Net, takoj v'yugi za celyj god ne bylo da i ne budet.
     DOCHKA. A ty pochem znaesh', chto ne budet?
     PADCHERICA. Da ved' nynche poslednij den' v godu!
     DOCHKA. Von kak! Vidno, ty ne ochen' zamerzla, esli zagadki  zagadyvaesh'.
Nu chto, otdohnula, obogrelas'? Nado tebe eshche koe-kuda sbegat'.
     PADCHERICA. Kuda zhe eto, daleko?
     STARUHA. Ne tak uzh blizko, da i nedaleko.
     DOCHKA. V les!
     PADCHERICA. V les? Zachem? YA hvorostu mnogo privezla, na nedelyu hvatit.
     DOCHKA. Da ne za hvorostom, a za podsnezhnikami!
     PADCHERICA (smeyas'). Vot razve chto za podsnezhnikami - v takuyu  v'yugu!  A
ya-to srazu i ne ponyala, chto ty  shutish'.  Ispugalas'.  Nynche  i  propast'  ne
mudreno - tak i kruzhit, tak i valit s nog.
     DOCHKA. A ya ne shuchu. Ty chto, pro ukaz ne slyhala?
     PADCHERICA. Net.
     DOCHKA. Nichego-to ty ne slyshish', nichego ne znaesh'! No vsemu  gorodu  pro
eto govoryat. Tomu, kto nynche podsnezhnikov naberet,  koroleva  celuyu  korzinu
zolota dast, shubku na sedoj lise pozhaluet i v svoih sanyah katat'sya pozvolit.
     PADCHERICA. Da kakie zhe teper' podsnezhniki - ved' zima...
     STARUHA. Vesnoj-to za podsnezhniki ne zolotom platyat, a med'yu!
     DOCHKA. Nu, chto tam razgovarivat'! Vot tebe korzinka.
     PADCHERICA (smotrit v okno). Temneet uzh.
     STARUHA. A ty by eshche dol'she za hvorostom hodila - tak i sovsem by temno
stalo.
     PADCHERICA.  Mozhet,  zavtra  s  utra  pojti?  YA  poran'she  vstanu,  chut'
rassvetet.
     DOCHKA. Tozhe pridumala - s utra! A esli ty do vechera cvetov ne  najdesh'?
Tak i stanut nas s toboj vo dvorne dozhidat'sya.  Ved'  cvety-to  k  prazdniku
nuzhny.
     PADCHERICA. Nikogda ne slyhala, chtoby zimoj cvety  v  lesu  rosli...  Da
razve razglyadish' chto v takuyu temen'?
     DOCHKA (zhuya pirozhok). A ty ponizhe naklonyajsya da poluchshe glyadi.
     PADCHERICA. Ne pojdu ya!
     DOCHKA. Kak eto - ne pojdesh'?
     PADCHERICA. Neuzheli vam menya sovsem-sovsem ne zhalko? Ne vernut'sya mne iz
lesu.
     DOCHKA. A chto zhe - mne vmesto tebya v les idti?
     PADCHERICA (opustiv golovu). Da ved' ne mne zoloto nuzhno.
     STARUHA. Ponyatno, tebe nichego ne nuzhno. U tebya vse est', a chego net, to
u machehi da u sestry najdetsya!
     DOCHKA.  Ona  u  nas  bogataya, ot celoj korziny zolota otkazyvaetsya! Nu,
pojdesh'  ili  ne  pojdesh'?  Otvechaj pryamo - ne pojdesh'? Gde moya shubejka? (So
slezami  v  golose).  Pust'  ona  zdes'  u pechki greetsya, pirogi est, a ya do
polunochi  po lesu hodit' budu, v sugrobah vyaznut'... (Sryvaet s kryuchka shubku
i bezhit k dveryam.)
     STARUHA (hvataet ee za polu). Ty kuda? Kto  tebe  pozvolil?  Sadis'  na
mesto, glupaya! (Padcherice.) A ty -  platok  na  golovu,  korzinu  v  ruki  i
stupaj. Da smotri u menya: esli uznayu, chto ty u sosedej gde-nibud' prosidela,
v dom ne pushchu, - zamerzaj na dvore!
     DOCHKA. Idi i bez podsnezhnikov ne vozvrashchajsya!

    Padcherica zakutyvaetsya v platok, beret korzinku i uhodit. Molchanie.

     STARUHA (oglyanuvshis' na dver'). I dver'-to  za  soboj  kak  sleduet  ne
prihlopnula. Duet kak! Prikroj dver'  horoshen'ko,  dochen'ka,  i  sobiraj  na
stol. Uzhinat' pora.

                                  Zanaves






     Les. Na zemlyu padayut krupnye hlop'ya snega.  Gustye  sumerki.  Padcherica
probiraetsya cherez glubokie  sugroby.  Kutaetsya  v  rvanyj  platok.  Duet  na
zamerzshie ruki. V lesu vse bol'she i bol'she temneet. S verhushki dereva  shumno
padaet kom snega.

     PADCHERICA  (vzdragivaet.)  Oh,  kto tam? (Oglyadyvaetsya.) Snegovaya shapka
upala,  a  mne  uzh  pochudilos', budto na menya kto s dereva prygnul... A komu
byt'  zdes'  v  takuyu  poru? Zveri i te po svoim noram popryatalis'. Odna ya v
lesu...   (Probiraetsya   dal'she.   Spotykaetsya,   zaputyvaetsya  v  burelome,
ostanavlivaetsya.) Ne pojdu dal'she. Tut i ostanus'. Vse ravno, gde zamerzat'.
(Saditsya  na povalennoe derevo.) Temno-to kak! Ruk svoih ne razglyadish'. I ne
znayu,  kuda  ya  zashla. Ni vpered, ni nazad dorogi ne najti. Vot i prishla moya
smert'. Malo ya horoshego v zhizni videla, a vse-taki strashno pomirat'... Razve
zakrichat',  na  pomoshch'  pozvat'?  Mozhet,  uslyshit kto - lesnik, ili drovosek
zapozdalyj,  ili  ohotnik kakoj? Au! Pomogite! Au! Net, nikto ne otzyvaetsya.
CHto  zhe  mne  delat'?  Tak  i sidet' zdes', pokuda konec ne pridet? A nu kak
volki  nabegut?  Ved'  oni  izdali  cheloveka chuyut. Von tam hrustnulo chto-to,
budto  kradetsya  kto.  Oj,  boyus'!  (Podhodit  k derevu, smotrit na tolstye,
uzlovatye,  pokrytye  snegom  vetvi.)  Vzobrat'sya,  chto  li? Tam oni menya ne
dostanut.  (Vzbiraetsya na odnu iz vetvej i usazhivaetsya v razviline. Nachinaet
dremat'.)

     Nekotoroe vremya v lesu  tiho.  Potom  iz-za  sugroba  poyavlyaetsya  Volk.
Nastorozhenno poglyadyvaya po storonam, on obhodit  les  i,  pripodnyav  golovu,
zatyagivaet svoyu odinokuyu volch'yu pesnyu.

                                    Volk

                                 Oh, serdit
                                 Moroz,
                                 Ne shchadit
                                 Moroz.
                                 Na hodu
                                 Ko l'du
                                 Volchij hvost priros.

                                 U ovcy zimoj
                                 Est' ovech'ya sherst'.
                                 U lisy zimoj
                                 Lis'ya shuba est'.
                                 U  menya zh, na greh,
                                 Tol'ko volchij meh,
                                 Tol'ko staryj meh -
                                 SHuba dranaya.
                                 Oh, i  zhizn' moya
                                 Okayannaya!..

      (Zamolkaet, prislushivaetsya, potom opyat' zatyagivaet svoyu  pesnyu.)

                                 Spit pod Novyj god
                                 Ves' lesnoj narod.
                                 Vse sosedi spyat.
                                 Vse medvedi  spyat.
                                 Kto  v nore ne spit, -
                                 Pod kustom hrapit.

                                 Bayu-bayushki,
                                 Zajcy-zayushki.
                                 Bayu-bayushki,
                                 Gornostayushki!..
                                 YA odin ne splyu -
                                 Dumu dumayu,
                                 Dumu dumayu
                                 Pro bedu moyu.

                                 U menya toska
                                 Da bessonnica.
                                 Po pyatam za mnoj
                                 Golod gonitsya.
                                 Gde najdu
                                 Edu
                                 Na snegu - na l'du?
                                 Volku golodno,
                                 Volku holodno!..

     (Dopev svoyu pesnyu, opyat' puskaetsya v  obhod.  Podojdya  poblizhe  k  tomu
mestu, gde ukrylas' Padcherica, ostanavlivaetsya.) U-u-u, chelovech'im  duhom  v
lesu zapahlo. Budet mne k Novomu godu pozhiva, budet mne uzhin!
     VORON (s verhushki dereva). Karr, karr! Beregis',  seryj.  Ne  pro  tebya
dobycha! Karr, karr!..
     VOLK. A, eto opyat' ty, staryj koldun?  Utrom  ty  menya  obmanul,  a  uzh
teper' ne naduesh'. CHuyu dobychu, chuyu!
     VORON. Nu, a koli chuesh', tak skazhi, chto u tebya sprava, chto  sleva,  chto
pryamo.
     VOLK. Dumaesh' ne skazhu? Sprava - kust, sleva - kust, a pryamo -  lakomyj
kus.
     VORON. Vrresh', brrat! Sleva - lovushka,  sprava  -  otrava,  a  pryamo  -
volch'ya yama. Tol'ko i ostalos' tebe dorogi, chto obrratno. Kuda zhe ty, seryj?
     VOLK. Kuda zahochu, tuda i  poskachu,  a  tebe  dela  net!  (Ischezaet  za
sugrobom.)
     VORON. Karr, karr, udrral seryj. Star volk - da ya staree, hiter - da  ya
mudree. YA ego, serogo, eshche ne  raz  prrovedu!  A  ty,  krasavica,  prosnis',
nel'zya v moroz dremat' - zamerznesh'!

        Na dereve poyavlyaetsya Belka i sbrasyvaet na Padchericu shishku.

     BELKA. Ne spi - zamerznesh'!
     PADCHERICA.  CHto  takoe?  Kto  eto  skazal?  Kto zdes', kto? Net, vidno,
poslyshalos'  mne. Prosto shishka s dereva upala i razbudila menya. A mne chto-to
horoshee  prisnilos',  i  teplee  dazhe  stalo.  CHto zhe eto mne prisnilos'? Ne
vspomnish'  srazu.  Ah,  von  ono chto! Budto mat' moya po domu s lampoj idet i
ogonek  pryamo mne v glaza svetit. (Podnimaet golovu, stryahivaet rukoj sneg s
resnic.)  A  ved'  i pravda chto-to svetitsya - von tam, daleko... A vdrug eto
volch'i  glaza?  Da  net,  volch'i  glaza zelenye, a eto zolotoj ogonek. Tak i
drozhit,  tak  i  mercaet,  budto  zvezdochka  v  vetvyah zaputalas'... Pobegu!
(Soskakivaet  s  vetki.) Vse eshche svetitsya. Mozhet, tut i v samom dele izbushka
lesnika nedaleko ili drovoseki ogon' razveli. Idti nado. Nado idti. Oh, nogi
ne   idut,  okocheneli  sovsem!  (Idet  s  trudom,  provalivayas'  v  sugroby,
perebirayas' cherez burelom i povalennye stvoly.) Tol'ko by ogonek ne pogas!..
Net,  on  ne  gasnet,  on vse yarche gorit. I dymkom teplym kak budto zapahlo.
Neuzhto  koster?  Tak  i est'. CHuditsya mne ili net, a slyshu ya, kak hvorost na
ogne potreskivaet. (Idet dal'she, razdvigaya i pripodnimaya lapy gustyh vysokih
elej.)

     Vse  svetlee  i  svetlee  stanovitsya   vokrug.   Krasnovatye   otbleski
perebegayut po  snegu,  po  vetvyam.  I  vdrug  pered  Padchericej  otkryvaetsya
nebol'shaya kruglaya polyana,  posredi  kotoroj  zharko  pylaet  vysokij  koster.
Vokrug kostra sidyat lyud i, kto poblizhe k ognyu, kto podal'she. Ih  dvenadcat':
troe staryh, troe pozhilyh, troe molodyh,  a  poslednie  troe  -  sovsem  eshche
yunoshi. Molodye sidyat u samogo ognya, stariki  -  poodal'.  Na  dvuh  starikah
belye dlinnye shuby, mohnatye belye shapki, na tret'em - belaya shuba s  chernymi
polosami i na shapke chernaya opushka. Odin iz pozhilyh  -  v  zolotisto-krasnoj,
drugoj - v rzhavo-korichnevoj, tretij- v buroj odezhde. Ostal'nye shestero  -  v
zelenyh, raznogo ottenka kaftanah, rasshityh cvetnymi uzorami.  U  odnogo  iz
yunoshej poverh zelenogo kaftana shubka vnakidku, u drugogo -  shubka  na  odnom
pleche. Padcherica ostanavlivaetsya mezhdu dvuh elok  i,  ne  reshayas'  vyjti  na
polyanu, prislushivaetsya k tomu, o chem govoryat dvenadcat' brat'ev,  sidyashchih  u
kostra.

                                   YAnvar'
                      (brosaya v ogon' ohapku hvorosta)

                            Gori, gori yarche -
                            Leto budet zharche,
                            A zima teplee,
                            A vesna milee.

                                 Vse mesyacy

                             Gori, gori yasno,
                             CHtoby ne pogaslo!

                                    Iyun'

                           Gori, gori s treskom!
                           Pust' po pereleskam,
                           Gde sugroby lyagut,
                           Budet bol'she yagod.

                                    Maj

                           Pust' nesut v kolodu
                           Pchely bol'she medu.

                                    Iyul'

                          Pust' v polyah pshenica
                          Gusto kolositsya.

                                 Vse mesyacy

                             Gori, gori yasno,
                             CHtoby ne pogaslo!

     Padcherica  snachala  ne  reshaetsya  vyjti  na  polyanu,  potom, nabravshis'
smelosti,  medlenno  vyhodit  iz-za  derev'ev. Dvenadcat' brat'ev, zamolchav,
povorachivayutsya k nej.

     PADCHERICA (poklonivshis'). Dobryj vecher.
     YANVARX. I tebe vecher dobryj.
     PADCHERICA. Esli ne pomeshayu ya  vashej  besede,  pozvol'te  mne  u  kostra
pogret'sya.
     YANVARX (brat'yam). Nu, kak, brat'ya, po-vashemu, pozvolim ili net?
     FEVRALX (kachaya golovoj). Ne byvalo eshche takogo sluchaya, chtoby kto-nibud',
krome nas, u etogo kostra sidel.
     APRELX. Ne byvat'-to ne byvalo. |to pravda. Da uzh esli  prishel  kto  na
ogonek nash, tak pust' greetsya.
     MAJ. Pust' greetsya. Ot etogo zharu v kostre ne ubavitsya.
     DEKABRX. Nu, podhodi, krasavica, podhodi, da smotri, kak by ne  sgoret'
tebe. Vidish', koster u nas kakoj - tak i pyshet.
     PADCHERICA. Spasibo, dedushka. YA blizko ne podojdu. YA v  storonke  stanu.
(Podhodit k ognyu, starayas' nikogo ne zadet' i ne tolknut',  i  greet  ruki.)
Horosho-to kak! Do chego ogon' u vas legkij da zharkij! Do samogo serdca  teplo
stalo. Otogrelas' ya. Spasibo vam.

            Nedolgoe molchanie. Slyshno tol'ko, kak treshchit koster.

     YANVARX. A chto eto u tebya v rukah, devushka? Korzinka, nikak? Za  shishkami
ty, chto li, prishla pod samyj Novyj god, da eshche v takuyu metelicu?
     FEVRALX. Lesu tozhe otdohnut' nado - ne vse zhe ego obirat'!
     PADCHERICA. Ne po svoej vole ya prishla i ne za shishkami.
     AVGUST (usmehayas'). Tak uzh ne za gribami li?
     PADCHERICA. Ne za gribami, a  za  cvetami...  Prislala  menya  macheha  za
podsnezhnikami.
     MART  (smeyas'  i  tolkal  v  bok  Aprel'-mesyac).  Slyshish',  bratec,  za
podsnezhnikami! Znachit tvoya gost'ya, prinimaj!

                                Vse smeyutsya.

     PADCHERICA. YA by i sama posmeyalas', da ne do smehu mne.  Ne  velela  mne
macheha bez podsnezhnikov domoj vozvrashchat'sya.
     FEVRALX. Na chto zhe ej sredi zimy podsnezhniki ponadobilis'?
     PADCHERICA. Ne cvety ej nuzhny, a zoloto.  Obeshchala  nasha  koroleva  celuyu
korzinu zolota tomu, kto prineset vo dvorec korzinu podsnezhnikov. Vot menya i
poslali v les.
     YANVARX. Ploho tvoe delo, golubushka! Ne vremya teper' dlya podsnezhnikov, -
nado Aprelya-mesyaca zhdat'.
     PADCHERICA. YA i sama znayu, dedushka. Da devat'sya mne nekuda. Nu,  spasibo
vam za teplo i za  privet.  Esli  pomeshala,  ne  gnevajtes'...  (Beret  svoyu
korzinku i medlenno idet k derev'yam.)
     APRELX. Pogodi, devushka, ne speshi! (Podhodit k YAnvaryu i klanyaetsya emu.)
Bratec YAnvar', ustupi mne na chas svoe mesto.
     YANVARX. YA by ustupil, da ne byvat' Aprelyu prezhde Marta.
     MART. Nu, za mnoj delo ne stanet. CHto ty skazhesh', bratec Fevral'?
     FEVRALX. Ladno uzh, i ya ustuplyu, sporit' ne budu.
     YANVARX. Esli tak, bud' po-vashemu! (Udaryaet o zemlyu ledyanym posohom.)

                           Ne treshchite, morozy,
                           V zapovednom boru,
                           U sosny, u berezy
                           Ne gryzite koru!

                           Polno vam voron'e
                           Zamorazhivat',
                           CHelovech'e zhil'e
                           Vyholazhivat'!

     V lesu stanovitsya tiho. Metel' uleglas'. Nebo pokrylos' zvezdami.

     Nu, teper' tvoj chered, bratec Fevral'! (Peredaet svoj posoh lohmatomu i
hromomu Fevralyu.)

                                  Fevral'
                         (udaryaet posohom o zemlyu)

                        Vetry, buri, uragany,
                        Dujte chto est' mochi.
                        Vihri, v'yugi i burany,
                        Razygrajtes' k nochi!
                        V oblakah trubite gromko,
                        Vejtes' nad zemleyu.
                        Pust' bezhit v polyah pozemka
                        Beloyu zmeeyu!

      V vetvyah gudit veter. Po polyane bezhit pozemka, krutyatsya snezhnye
                                   vihri.

     FEVRALX. Teper' tvoj chered, bratec Mart!

                                    Mart
                               (beret posoh)

                         Sneg teper' uzhe ne tot, -
                         Potemnel on v pole.
                         Na  ozerah  tresnul  led,
                         Budto raskololi.
                         Oblaka begut bystrej.
                         Nebo stalo  vyshe.
                         Zachirikal  vorobej
                         Veselej na kryshe.
                         Vse chernee s kazhdym dnem
                         Stezhki i  dorozhki,
                         I na verbah serebrom
                         Svetyatsya serezhki.

     Sneg vdrug temneet i osedaet. Nachinaetsya kapel'. Na derev'yah poyavlyayutsya
pochki.

     Nu, teper' ty beri posoh, bratec Aprel'.

                                   Aprel'
         {beret posoh i govorit zvonko, vo ves' mal'chisheskij golos)

                          Razbegajtes', ruch'i,
                          Rastekajtes', luzhi.
                          Vylezajte, murav'i,
                          Posle zimnej stuzhi.
                          Probiraetsya medved'
                          Skvoz' lesnoj valezhnik.
                          Stali pticy pesni pet',
                          I rascvel podsnezhnik!

     V lesu i na polyane vse menyaetsya. Taet poslednij sneg. Zemlya pokryvaetsya
moloden'koj  travkoj.  Na  kochkah  pod  derev'yami poyavlyayutsya golubye i belye
cvety. Krugom kaplet, techet, zhurchit.

                  Padcherica stoit, ocepenev ot udivleniya.

     CHto zhe ty stoish'? Toropis'. Nam s toboj vsego  odin  chasok  brat'ya  moi
podarili.
     PADCHERICA. Da kak zhe vse eto sluchilos'? Neuzhto radi  menya  vesna  sredi
zimy nastupila? Glazam svoim poverit' ne smeyu.
     APRELX. Ver' - ne ver', a  begi  skorej  podsnezhniki  sobirat'.  Ne  to
vernetsya zima, a u tebya eshche korzinka pustaya.
     PADCHERICA. Begu, begu! (Ischezaet za derev'yami.)
     YANVARX (vpolgolosa). YA ee srazu uznal, kak tol'ko uvidel. I platochek na
nej tot zhe samyj, dyryavyj, i sapozhonki hudye, chto  dnem  na  nej  byli.  My,
zimnie mesyacy, ee horosho znaem. To u prorubi ee vstretish' s  vedrami,  to  v
lesu s vyazankoj drov. I vsegda ona veselaya, privetlivaya, idet sebe - poet. A
nynche priunyla.
     IYUNX. I my, letnie mesyacy, ee ne huzhe znaem.
     IYULX. Kak ne znat'! Eshche i solnce ne vstanet, ona uzhe na  kolenyah  vozle
gryadki - polet, podvyazyvaet, gusenic obiraet. V les pridet -  zrya  vetki  ne
slomit. Speluyu yagodu voz'met, a zelenuyu na kuste ostavit: pust' sebe zreet.
     NOYABRX. YA ee ne raz dozhdem polival. ZHalko, a nichego ne podelaesh'  -  na
to ya osennij mesyac!
     FEVRALX. Oh, i ot menya ona malo horoshego videla. Vetrom ya ee  probiral,
stuzhej studil. Znaet ona Fevral'-mesyac, da zato i Fevral' ee  znaet.  Takoj,
kak ona, ne zhalko sredi zimy vesnu na chasok podarit'.
     APRELX. Otchego zhe tol'ko na chasok? YA by s nej vek ne rasstalsya.
     SENTYABRX. Da, horosha devushka!.. Luchshej hozyajki nigde ne najdesh'.
     APRELX. Nu,  esli  po  nravu  ona  vam  vsem,  tak  podaryu  ya  ej  svoe
obruchal'noe kolechko!
     DEKABRX. CHto zh, dari. Delo tvoe molodoe!

     Iz-za derev'ev vyhodit  Padcherica.  V  rukah  u  nee  korzinka,  polnaya
podsnezhnikov.

     YANVARX. Uzhe polnuyu korzinu nabrala? Provornye u tebya ruki.
     PADCHERICA. Da ved' ih tam vidimo-nevidimo. I na kochkah, i pod  kochkami,
i v chashchah, i na luzhajkah, i pod kamnyami, i pod derev'yami! Nikogda ya  stol'ko
podsnezhnikov ne videla. Da kakie  vse  krupnye,  stebel'ki  pushistye,  tochno
barhatnye, lepestki budto hrustal'nye.  Spasibo  vam,  hozyaeva,  za  dobrotu
vashu. Esli by ne vy, ne vidat' by mne bol'she ni  solnyshka,  ni  podsnezhnikov
vesennih. Skol'ko ni prozhivu na svete, a  vse  blagodarit'  vas  budu  -  za
kazhdyj cvetochek, za kazhdyj denechek! (Klanyaetsya YAnvaryu-mesyacu.)
     YANVARX. Ne mne klanyajsya, a bratu moemu men'shomu - Aprelyu-mesyacu. On  za
tebya prosil, on i cvety dlya tebya iz-pod snega vyvel.
     PADCHERICA (oborachivayas' k Aprelyu-mesyacu). Spasibo  tebe,  Aprel'-mesyac!
Vsegda ya tebe radovalas', a teper', kak v lico tebya uvidela, tak uzh  nikogda
ne zabudu!
     APRELX. A chtoby i v samom dele ne zabyla, vot tebe kolechko  na  pamyat'.
Smotri na nego da vspominaj menya. Esli sluchitsya beda, bros' ego na zemlyu,  v
vodu ili v snezhnyj sugrob i skazhi:

                       Ty katis', katis', kolechko,
                       Na vesennee krylechko,
                       V letnie seni,
                       V teremok osennij
                       Da po zimnemu kovru
                       K novogodnemu kostru!

     My i pridem k tebe na vyruchku - vse dvenadcat' pridem, kak  odin,  -  s
grozoj, s metel'yu, s vesennej kapel'yu! Nu chto, zapomnila?

     PADCHERICA. Zapomnila. (Povtoryaet.)

                          ...Da po zimnemu kovru
                          K novogodnemu kostru!

     APRELX. Nu, proshchaj,  da  kolechko  moe  beregi.  Poteryaesh'  ego  -  menya
poteryaesh'!
     PADCHERICA. Ne poteryayu. YA s etim kolechkom ni za chto ne rasstanus'. Unesu
ego s soboj, kak ogonek ot vashego kostra. A ved' vash koster vsyu zemlyu greet.
     APRELX. Pravda tvoya, krasavica. Est' v moem kolechke  ot  bol'shogo  ognya
malaya iskorka. V stuzhu sogreet, v temnote posvetit, v gore uteshit.
     YANVARX. A teper' poslushaj, chto ya skazhu. Dovelos' tebe nynche v poslednyuyu
noch'  starogo  goda,  v  pervuyu  noch'  Novogo  goda  vstretit'sya  so   vsemi
dvenadcat'yu mesyacami razom. Kogda eshche rascvetut aprel'skie podsnezhniki, a  u
tebya uzh korzinka polna. Ty k nam po samoj korotkoj dorozhke prishla, a  drugie
idut po dlinnoj doroge - den' za dnem, chas za chasom, minuta za minutoj.  Tak
ono i polagaetsya. Ty etoj korotkoj dorozhki nikomu  ne  otkryvaj,  nikomu  ne
ukazyvaj. Doroga eta zapovednaya.
     FEVRALX. I pro to, kto tebe podsnezhniki dal, ne govori. Nam-to ved' eto
tozhe ne polagaetsya - poryadok narushat'. Druzhboj s nami ne hvalis'!
     PADCHERICA. Umru, a nikomu nichego ne skazhu!
     YANVARX. To-to zhe. Pomni, chto my tebe govorili i chto ty nam otvetila.  A
sejchas pora tebe domoj bezhat', poka ya metel' svoyu na volyu ne vypustil.
     PADCHERICA. Proshchajte, brat'ya-mesyacy!
     VSE MESYACY. Proshchaj, sestrica!

                             Padcherica ubegaet.

     Aprel'. Bratec  YAnvar',  hot'  i  dal  ya  ej  kolechko  svoe,  da  odnoj
zvezdochkoj vsyu chashchu lesnuyu ne osvetish'. Poprosi mesyac nebesnyj posvetit'  ej
v doroge.
     YAnvar' (podnimaya golovu). Ladno, poproshu! Kuda tol'ko on  devalsya?  |j,
tezka, mesyac nebesnyj! Vyglyani-ka iz-za tuchi!

                             Mesyac poyavlyaetsya.

     Sdelaj milost', provodi nashu gost'yu po lesu, chtoby ej poskoree do  domu
dobrat'sya!

     Mesyac plyvet po nebu v tu storonu, kuda ushla devushka.  Nekotoroe  vremya
tishina.

     DEKABRX. Nu, brat YAnvar', konec zimnej vesne prihodit. Beri svoj posoh.
     YANVARX. Pogodi malen'ko. Eshche ne vremya.

     Na  polyane  snova  svetleet.  Iz-za  derev'ev  vozvrashchaetsya   mesyac   i
ostanavlivaetsya pryamo nad polyanoj.

     Dovel, znachit? Nu, spasibo! A teper', brat Aprel', davaj-ka mne  posoh.
Pora!

                          Iz-za severnyh
                          Morej,
                          Iz serebryanyh
                          Dverej
                          Na privol'e, na prostor
                          Vypuskayu treh sester!

                          Burya, starshaya sestra,
                          Ty razduj ogon' kostra.
                          Stuzha, srednyaya sestra,
                          Skuj kotel iz serebra -
                          Soki veshnie varit',
                          Smoly letnie kurit'...

                          A poslednyuyu zovu
                          Metelicu-kurevu.
                          Metelica-kureva
                          Zakurila, zamela,
                          Zapylila, zavalila
                          Vse dorozhki, vse puti -
                          Ni proehat', ni projti!

                         (Udaryaet posohom o zemlyu.)

     Nachinaetsya svist, voj meteli. Po nebu  mchatsya  oblaka.  Snezhnye  hlop'ya
zakryvayut vsyu scenu.



     Domik Staruhi. Staruha i Dochka naryazhayutsya. Na skamejke stoit korzina  s
podsnezhnikami.
     DOCHKA. Govorila ya vam: dajte ej bol'shuyu novuyu korzinu. A  vy  pozhaleli.
Vot teper' i penyajte na  sebya.  Mnogo  li  zolota  v  etu  korzinku  vlezet?
Gorstochka, drugaya - i uzh mesta net!
     STARUHA.  A  kto  zhe  ee  znal,  chto  ona  zhivaya  vernetsya,  da  eshche  s
podsnezhnikami? |to delo neslyhannoe!..  I  gde  ona  ih  razyskala,  uma  ne
prilozhu.
     DOCHKA. A vy u nee ne sprashivali?
     STARUHA. I sprosit' tolkom ne uspela. Prishla ona sama ne svoya, budto ne
iz lesu, a s gulyan'ya, veselaya, glaza blestyat, shcheki goryat. Korzinku na stol -
i srazu k sebe za zanavesochku. YA tol'ko glyanula, chto u nee v korzinke, a ona
uzhe spit. Da tak krepko, chto i ne dobudish'sya. Uzh i den' na dvore, a ona  vse
spit. YA sama i pechku rastopila, i pol podmela.
     DOCHKA. Pojdu-ka ya ee razbuzhu. A vy poka voz'mite bol'shuyu novuyu  korzinu
i perelozhite v nee podsnezhniki.
     STARUHA. Da ved' korzina-to pustovata budet...
     DOCHKA. A vy porezhe do poprostornee ulozhite, tak  ona  i  budet  polnaya!

                            (Kidaet ej korzinu.)

     STARUHA. Umnica ty moya!

       Dochka uhodit za zanavesku. Staruha perekladyvaet podsnezhniki.

     Kak zhe eto  ih  ulozhit',  chtoby  korzina  polnaya  byla?  Zemlicy  razve
podsypat'? (Beret cvetochnye gorshki  s  podokonnika,  vysypaet  iz  nih  v
korzinu zemlyu, potom ukladyvaet podsnezhniki, a  po  krayam  ukrashaet  korzinu
zelenymi list'yami iz gorshkov.) Vot i ladno. Cvetochki, oni zemlyu lyubyat. A  uzh
gde cvetochki, tam i listiki. Dochka-to, vidno, v menya poshla. Obeim nam uma ne
zanimat' stat'.

                Dochka vybegaet na cypochkah iz-za zanaveski.

     Polyubujsya, kak ya podsnezhniki-to ulozhila!
     DOCHKA (negromko). CHto tam lyubovat'sya. Vy polyubujtes'!
     STARUHA. Kolechko! Da kakoe! Otkuda ono u tebya?
     DOCHKA. To-to otkuda! Zashla ya k nej, stala ee budit', a ona i ne slyshit.
Shvatila ya ee za ruku, razzhala kulak, glyad',  a  na  pal'ce  u  nee  kolechko
svetitsya. YA potihon'ku kolechko styanula, a budit' bol'she ne  stala  -  puskaj
sebe spit.
     STARUHA. Ah, von ono chto! Tak ya i dumala.
     DOCHKA. CHto dumala?
     STARUHA.  Ne  odna  ona, znachit, v lesu podsnezhniki sobirala. Kto-to ej
pomogal.  Aj da sirotka! Pokazhi-ka mne kolechko, dochen'ka. Tak i blestit, tak
i igraet. V zhizni svoej takogo ne vidyvala. Nu-ka, naden' na pal'chik.
     DOCHKA  (starayas'  nadet'  kol'co).  Ne lezet!

     V eto vremya  iz-za  zanaveski  vyhodit  Padcherica.

     STARUHA  (tiho).  V karman, v karman polozhi!

     Dochka pryachet kol'co v karman. Padcherica, glyadya sebe pod nogi,  medlenno
idet k skamejke, potom k dveri, vyhodit v seni.

     Zametila propazhu!

     Padcherica vozvrashchaetsya, podhodit k korzine s  podsnezhnikami,  roetsya  v
cvetah.

     Ty zachem cvety mnesh'?
     PADCHERICA. A gde ta korzinka, v kotoroj ya podsnezhniki prinesla?
     STARUHA. Tebe na chto? Von ona stoit.

                        Padcherica sharit v korzinke.

     DOCHKA. Da ty chego ishchesh'-to?
     STARUHA. Ona u nas masterica iskat'. Slyhannoe li  delo  -  sredi  zimy
stol'ko podsnezhnikov razyskala!
     DOCHKA. A eshche govorila, zimoj ne byvaet podsnezhnikov. Ty gde ih nabrala?
     PADCHERICA. V lesu. (Naklonyaetsya, smotrit pod lavku.)
     STARUHA. Da ty skazhi tolkom, chto ty vse sharish'?
     PADCHERICA. A vy tut nichego ne nahodili?
     STARUHA. CHto zhe nam nahodit', koli my nichego ne teryali?
     DOCHKA. |to ty, vidno, chto-to poteryala. A chto - skazat' boish'sya.
     PADCHERICA. Ty znaesh'? Videla?
     DOCHKA. Otkuda mne znat'? Ty nichego mne ne rasskazyvala i ne pokazyvala.
     STARUHA. Vot skazhi, chto poteryala, - mozhet, my i pomozhem tebe najti!
     PADCHERICA (s trudom). Kolechko u menya propalo.
     STARUHA. Kolechko? Da u tebya ego nikogda i ne bylo.
     PADCHERICA. YA ego vchera v lesu nashla.
     STARUHA. Ish' ty, schastlivica kakaya! I podsnezhniki nashla, i  kolechko.  YA
zhe i govoryu, masterica iskat'. Nu, vot i poishchi. A nam vo dvorec  idti  pora.
Zakutajsya poteplee, dochen'ka. Moroz-to bol'shoj.

                        Odevayutsya, prihorashivayutsya.


     PADCHERICA. Zachem vam moe kolechko? Otdajte mne ego.
     STARUHA. Ty chto, uma lishilas'? Otkuda nam ego vzyat'?
     DOCHKA. My ego i v glaza ne vidali.
     PADCHERICA. Sestrica, milaya, u tebya moe kolechko! YA znayu. Nu,  ne  smejsya
nado mnoj, otdaj mne ego. Ty vo dvorec idesh'. Tebe tam celuyu korzinu  zolota
dadut - chego hochesh', togo i nakupish' sebe, a u menya tol'ko i bylo,  chto  eto
kolechko.
     STARUHA. Da chto  ty  privyazalas'  k  nej?  Vidat',  kolechko-to  eto  ne
najdennoe, a darenoe. Pamyat' dorogaya.
     DOCHKA. A skazhi, kto tebe ego podaril?
     PADCHERICA. Nikto ne daril. Nashla.
     STARUHA. Nu, chto  legko  najdeno,  to  i  poteryat'  ne  zhal'.  Ved'  ne
zarabotannoe. Beri korzinu, dochen'ka. Vo dvorce-to nas nebos' zazhdalis'!

                          Staruha i Dochka uhodyat.

     PADCHERICA. Pogodite! Matushka!.. Sestrica!.. I slushat'  dazhe  ne  hotyat.
CHto zhe mne delat' teper', komu pozhalovat'sya? Brat'ya-mesyacy daleko, ne  najti
mne ih bez kolechka. A kto eshche zastupitsya za menya?  Razve  vo  dvorec  pojti,
koroleve rasskazat'? Ved' eto ya  dlya  nee  podsnezhniki  sobirala.  Soldat
govoril, ona sirota. Mozhet, sirota sirotu pozhaleet? Da net, ne pustyat menya k
nej s pustymi  rukami,  bez  podsnezhnikov  moih...  (Saditsya  pered  pechkoj,
smotrit v ogon'.) Vot budto i ne  bylo  nichego.  Budto  prisnilos'  vse.  Ni
cvetov, ni kolechka... Tol'ko hvorost i ostalsya u menya iz  vsego,  chto  ya  iz
lesu prinesla! (Brosaet v ogon' ohapku hvorosta.)

                            Gori, gori yasno,
                            CHtoby ne pogaslo!

     Plamya svetlo vspyhivaet, treshchit v pechi.

     YArko  gorit,  veselo!  Slovno  ya  opyat'  v  lesu,   u   kostra,   sredi
brat'ev-mesyacev... Proshchaj, moe novogodnee schast'e! Proshchajte,  brat'ya-mesyacy!
Proshchaj, Aprel'!

                                  Zanaves




     Zal korolevskogo dvorca. Posredi zala - pyshno razukrashennaya elka. Pered
dver'yu,  vedushchej  vo  vnutrennie  korolevskie  pokoi,  tolpitsya  v  ozhidanii
korolevy mnogo razryazhennyh gostej. Sredi nih  -  Posol  Zapadnoj  derzhavy  i
Posol Vostochnoj derzhavy. Muzykanty igrayut tush. Iz dverej vyhodyat pridvornye,
potom Koroleva v soprovozhdenii Kanclera i vysokoj, hudoj  Gofmejsteriny.  Za
Korolevoj - pazh i, nesushchie ee dlinnyj  shlejf.  Za  shlejfom  skromno  semenit
Professor.

     VSE v zale. S Novym godom, vashe velichestvo! S novym schast'em!
     KOROLEVA. Schast'e u menya vsegda novoe, a Novyj god eshche ne nastupil.

                              Obshchee udivlenie.

     KANCLER. A mezhdu tem, vashe velichestvo, segodnya pervoe yanvarya.
     KOROLEVA. Vy oshibaetes'! (Professoru.) Skol'ko dnej v dekabre?
     PROFESSOR. Rovno tridcat' odin, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Znachit, segodnya tridcat' vtoroe dekabrya.
     GOFMEJSTERINA (poslam). |to prelestnaya novogodnyaya shutka ee velichestva!

                                Vse smeyutsya.

     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Ochen' ostraya shutka. Ostree moej sabli. Ne
pravda li, gospodin korolevskij prokuror?
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. Vysshaya mera ostroumiya!
     KOROLEVA. Net, ya vovse ne shuchu.

                          Vse perestayut smeyat'sya.

     Zavtra budet tridcat' tret'e dekabrya, poslezavtra - tridcat'  chetvertoe
dekabrya. Nu, kak tam dal'she? (Professoru.) Govorite vy!

     PROFESSOR  (rasteryanno).  Tridcat'  pyatoe  dekabrya...  Tridcat'  shestoe
dekabrya... Tridcat' sed'moe dekabrya... No eto nevozmozhno, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Vy - opyat'?
     PROFESSOR. Da, vashe velichestvo, opyat' i opyat'! Vy mozhete  otrubit'  mne
golovu, mozhete posadit' menya v  tyur'mu,  no  tridcat'  sed'mogo  dekabrya  ne
byvaet! V dekabre tridcat' odin den'! Rovno tridcat' odin. |to dokazano naukoj!
A sem'yu vosem', vashe velichestvo, pyat'desyat shest',  a  vosem'yu  vosem',  vashe
velichestvo, shest'desyat chetyre! |to tozhe dokazano naukoj, a  nauka  dlya  menya
dorozhe sobstvennoj golovy!
     KOROLEVA. Nu-nu,  dorogoj  professor,  uspokojtes'.  YA  vas  proshchayu.  YA
slyhala gde-to, chto koroli inogda lyubyat, kogda im govoryat pravdu. A vse-taki
dekabr' ne konchitsya  do  teh  por,  poka  mne  ne  prinesut  polnoj  korziny
podsnezhnikov!
     PROFESSOR. Kak vam ugodno, vashe velichestvo, no ih vam ne prinesut!
     KOROLEVA. Posmotrim!

                           Obshchee zameshatel'stvo.

     KANCLER. Osmelyus' predstavit' vashemu velichestvu pribyvshih  chrezvychajnyh
poslov druzhestvennyh  nam  gosudarstv  -  Posla  Zapadnoj  derzhavy  i  Posla
Vostochnoj derzhavy.

                        Posly podhodyat i klanyayutsya.

     ZAPADNYJ  POSOL.  Ego  velichestvo,  korol'  moej  strany,  poruchil  mne
prinesti vam novogodnie pozdravleniya.
     KOROLEVA. Pozdrav'te ego velichestvo, esli u  nego  uzhe  nastupil  Novyj
god. U menya, kak vidite, v etom godu Novyj god zapozdal!
     ZAPADNYJ POSOL, vysokij, brityj, graciozno, no rasteryanno  klanyaetsya  i
otstupaet.
     VOSTOCHNYJ POSOL (nebol'shogo rosta, tuchnyj, s dlinnoj  chernoj  borodoj).
Moj gospodin i povelitel' prikazal  mne  privetstvovat'  vashe  velichestvo  i
pozdravit' vas...
     KOROLEVA. S chem?
     VOSTOCHNYJ POSOL (minutu  pomolchav).  S  cvetushchim  zdorov'em  i  velikoj
mudrost'yu, takoj neobyknovennoj v stol' nezhnom vozraste!
     KOROLEVA (Professoru). Slyshite? A vy vse eshche sobiraetes'  menya  chemu-to
uchit'. (Saditsya na tron i dvizheniem ruki podzyvaet  Kanclera.)  A  vse-taki,
pochemu do sih por net podsnezhnikov? Vse li v gorode znayut moj ukaz?
     KANCLER.  Vashe  zhelanie,  koroleva,  ispolneno.  Cvety   budut   sejchas
povergnuty k stopam vashego velichestva. (Mashet platkom.)

     Dveri   shiroko   otkryvayutsya.   Vhodit   celaya  processiya  sadovnikov s
korzinami,  vazami,  buketami  samyh raznoobraznyh cvetov. Glavnyj sadovnik,
vazhnyj,  s  bakenbardami,  podnosit  Koroleve  ogromnuyu  korzinu roz. Drugie
Sadovniki  stavyat  u  trona tyul'pany, narcissy, orhidei, gortenzii, azalii i
drugie cvety.

     GOFMEJSTERINA. Kakie prelestnye kraski!
     ZAPADNYJ POSOL. |to nastoyashchij prazdnik cvetov!
     VOSTOCHNYJ POSOL. Roza sredi roz!
     Koroleva. A est' tut podsnezhniki?
     KANCLER. Ves'ma veroyatno!
     KOROLEVA. Otyshchite mne ih, pozhalujsta.
     KANCLER (naklonyaetsya, nadevaet  ochki  i  podozritel'no  razglyadyvaet
cvety v korzinah. Nakonec vytaskivaet pion i gortenziyu).  YA  polagayu,  chto
odin iz etih cvetov - podsnezhnik.
     KOROLEVA. Kakoj zhe?
     KANCLER. Tot, kotoryj vam bol'she nravitsya, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Vot gluposti! (Professoru). A vy chto skazhete?
     PROFESSOR. YA znayu tol'ko latinskie nazvaniya rastenij. |to, naskol'ko  ya
pomnyu, peoniya al'biflora, a eto - gidranta opuloides.

             Sadovniki otricatel'no i obizhenno kachayut golovami.

     KOROLEVA.  Opuloides?  Nu,  eto  skorej  pohozhe  na  nazvanie  kakoj-to
opuholi. (Sadovnikam.) Govorite vy, chto eto za cvety!
     SADOVNIK. |to gortenziya, vashe velichestvo, a eto pion, ili, kak  govoryat
v prostom narode, mar'in koren', vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Mne ne nuzhno nikakih mar'inyh kornej!  YA  hochu  podsnezhnikov.
Est' tut podsnezhniki?
     SADOVNIK.  Vashe  velichestvo,  kakie  zhe   podsnezhniki   v   korolevskoj
oranzheree?.. Podsnezhnik - cvetok dikij, sornaya trava!
     KOROLEVA. A gde zhe oni rastut?
     SADOVNIK.  Gde  im  i  polagaetsya,  vashe  velichestvo.  (Prezritel'no.)
Gde-nibud' v lesu, pod kochkami!
     KOROLEVA. Tak prinesite mne ih iz lesu, iz-pod kochek!
     SADOVNIK. Slushayu, vashe velichestvo. Tol'ko ne gnevajtes',  -  sejchas  ih
net i v lesu. Oni ne poyavyatsya ran'she aprelya mesyaca.
     KOROLEVA. Vy chto, sgovorilis' vse? Aprel' da aprel'! Slushat' ya etogo
bol'she ne hochu. Esli u  menya  ne  budet  podsnezhnikov,  u  kogo-to  iz  moih
poddannyh ne budet golovy! (Korolevskomu prokuroru.) Kak vy  polagaete,  kto
vinovat v tom, chto u menya net podsnezhnikov?
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. YA polagayu, vashe velichestvo, glavnyj sadovnik!
     GLAVNYJ SADOVNIK (padaya, na koleni). Vashe velichestvo, ya otvechayu golovoj
tol'ko za sadovye rasteniya! Za lesnye otvechaet glavnyj lesnichij!
     KOROLEVA. Ochen' horosho. Esli ne budet  podsnezhnikov,  ya  prikazhu  oboih
(pishet v vozduhe rukoj) kaznit'! Kancler, velite prigotovit' prigovor.
     KANCLER. O, vashe velichestvo, u menya vse gotovo. Nado tol'ko vpisat' imya
i prilozhit' pechat'.

      V eto vremya otkryvaetsya dver'. Vhodit Oficer korolevskoj strazhi.

     OFICER KOROLEVSKOJ STRAZHI. Vashe velichestvo, po  korolevskomu  ukazu  vo
dvorec pribyli podsnezhniki!
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Kak, sami pribyli?..
     OFICER KOROLEVSKOJ STRAZHI.  Nikak  net!  Ih  dostavili  dve  osoby  bez
titulov i zvanij!
     KOROLEVA. Zovite ih syuda, dvuh osob bez titulov i zvanij!

                 Vhodyat Staruha i Dochka s korzinoj v rukah.

     (Pripodnimayas'.) Syuda, syuda! (Podbegaet k korzine i  sryvaet  s  nee
skatert'.) Tak eto i est' podsnezhniki?

     STARUHA. Da eshche kakie, vashe velichestvo! Svezhen'kie,  lesnye,  tol'ko
chto iz-pod sugrobov! Sami rvali!
     KOROLEVA (vytaskivaya polnymi gorstyami podsnezhniki) . Vot eto  nastoyashchie
cvety, ne to  chto  vashi  -  kak  ih  tam  -  opuloides  ili  mar'in  koren'!
(Prikalyvaet k grudi buket). Pust' segodnya vse prodenut v petlicy i prikolyut
k plat'yu  podsnezhniki.  YA  ne  hochu  nikakih  drugih  cvetov,  (Sadovnikam.)
Uhodite!
     GLAVNYJ SADOVNIK (obradovanno). Blagodaryu vas, vashe velichestvo!

     Sadovniki s cvetami uhodyat. Koroleva razdaet vsem gostyam podsnezhniki.

     GOFMEJSTERINA  (prikalyvaya  cvety  k  plat'yu)   |ti   milye   cvetochki
napominayut mne te vremena,  kogda  ya  byla  sovsem  malen'kaya  i  begala  po
dorozhkam parka...
     KOROLEVA. Vy byli malen'kaya i dazhe begali po dorozhkam parka? (Smeetsya.)
|to, dolzhno byt', bylo ochen' smeshno. Kak dosadno, chto menya togda eshche ne bylo
na svete! A eto vam, gospodin nachal'nik korolevskoj strazhi.
     NACHALXNIK  KOROLEVSKOJ   STRAZHI   (prinimaya ot   Korolevy   podsnezhnik).
Blagodaryu vas, vashe velichestvo. YA budu hranit'  etot  dragocennyj  cvetok  v
zolotom futlyare.
     KOROLEVA. Luchshe postav'te ego v stakan s vodoj!
     PROFESSOR. Na etot raz vy sovershenno pravy, vashe velichestvo. V stakan  s
prohladnoj nekipyachenoj vodoj.
     KOROLEVA. YA vsegda  prava,  gospodin  professor. Zato  vy  na  etot  raz
oshiblis'. Vot vam podsnezhnik, hot', po-vashemu, ih zimoj ne byvaet.
     PROFESSOR  (pristal'no  razglyadyvaya  cvetok).   Blagodaryu   vas,   vashe
velichestvo... Ne byvaet!
     KOROLEVA. Ah, professor, professor! Esli by vy byli prostym shkol'nikom,
ya by vas postavila v ugol za  upryamstvo.  Vse  ravno,  v  tot  ili  v  etot.
Da-da!.. A eto vam, korolevskij prokuror. Prikolite k svoej chernoj mantii  -
na vas budet nemnogo veselee smotret'!
     KOROLEVSKIJ  PROKUROR  (prikalyvaya  k   svoemu   odeyaniyu   podsnezhnik).
Blagodaryu vas, vashe velichestvo! |tot milyj cvetok zamenit mne orden.
     KOROLEVA. Horosho, ya budu kazhdyj god darit' vam po cvetku vmesto ordena!
Nu chto, vse prikololi cvety? Vse? Ochen' horosho.  Znachit,  teper'  Novyj  god
nastupil i v moem korolevstve. Dekabr' konchilsya. Mozhete menya pozdravlyat'!
     VSE. S Novym godom, vashe velichestvo! S novym schast'em!
     KOROLEVA. S  Novym  godom!  S  Novym  godom!  Zazhigajte  elku!  YA  hochu
tancevat'!

     Na  elke  zazhigayutsya  ogni.  Igraet  muzyka.  Posol  Zapadnoj   derzhavy
pochtitel'no  i  torzhestvenno  klanyaetsya  Koroleve.  Oka  podaet  emu   ruku.
Nachinayutsya tancy. Koroleva tancuet s Poslom Zapadnoj derzhavy,  Gofmejsterina
- s Nachal'nikom korolevskoj strazhi. Za nimi sleduyut drugie pary.

     (Tancuya, Zapadnomu Poslu.) Dorogoj posol, ne mozhete  li  vy  podstavit'
nozhku moej gofmejsterine? Bylo  by  tak  veselo,  esli  by  ona  rastyanulas'
posredi zala.
     ZAPADNYJ POSOL. Prostite, vashe velichestvo, ya, kazhetsya,  vas  ne  sovsem
ponyal...
     KOROLEVA (tancuya). Dorogaya gofmejsterina, ostorozhnee! Vy  zadeli  svoim
dlinnym shlejfom elku i, kazhetsya, zagorelis'... Nu da, vy gorite, gorite!
     GOFMEJSTERINA. YA goryu? Spasite menya!
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Pozhar! Vyzvat' vse pozharnye chasti!
     KOROLEVA (hohochet). Da net zhe, eto ya poshutila. S pervym aprelya!
     GOFMEJSTERINA. Pochemu - s pervym aprelya?
     KOROLEVA. A potomu, chto rascveli podsnezhniki!.. Nu, tancujte, tancujte!
     GOFMEJSTERINA (Nachal'niku korolevskoj  strazhi,  postepenno  udalyayas'  v
tance ot Korolevy). Ah, ya tak boyus', chtoby nasha koroleva ne zateyala  segodnya
eshche kakoj-nibud' sumasbrodnoj shalosti! Ot nee vsego mozhno ozhidat'. |to takaya
nevospitannaya devchonka!
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Odnako  ona  vasha  vospitannica,  gospozha
gofmejsterina!
     GOFMEJSTERINA. Ah, chto ya mogla s nej podelat'! Ona vsya v otca i v mat'.
Kaprizy  materi,  prichudy  otca.  Zimoj  ej  nuzhny  podsnezhniki,   a   letom
ponadobyatsya sosul'ki.
     KOROLEVA. Mne nadoelo tancevat'!

          Vse srazu ostanavlivayutsya. Koroleva idet k svoemu tronu.

     STARUHA. Vashe velichestvo, pozvol'te i nam pozdravit' vas s Novym godom!
     KOROLEVA. A, vy eshche zdes'?
     STARUHA. Zdes' pokuda. Tak i stoim so svoej pustoj korzinochkoj.
     KOROLEVA. Ah, da. Kancler, prikazhite nasypat' im v korzinu zolota.
     KANCLER. Polnuyu korzinu, vashe velichestvo?
     STARUHA. Kak bylo obeshchano, vasha milost'. Skol'ko cvetochkov,  stol'ko  i
zolota.
     KANCLER. No, vashe velichestvo, u nih v korzine zemli gorazdo bol'she, chem
cvetov!
     STARUHA. Bez zemli cvety vyanut, vasha milost'.
     KOROLEVA (Professoru). |to pravda?
     PROFESSOR.  Da,  vashe  velichestvo,  no  pravil'nee  bylo  by   skazat':
rasteniyam nuzhna pochva!
     KOROLEVA. Zaplatite zolotom za podsnezhniki, a zemlya v moem  korolevstve
i tak prinadlezhit mne. Ne pravda li, gospodin korolevskij prokuror?
     KOROLEVSKIJ prokuror. Sushchaya pravda, vashe velichestvo!

                      Kancler beret korzinu i uhodit.

     KOROLEVA (torzhestvuyushche poglyadyvaet na vseh). Itak, aprel' mesyac eshche  ne
nastupil, a  podsnezhniki  uzhe  rascveli.  CHto  vy  teper'  skazhete,  dorogoj
professor?
     PROFESSOR. YA i teper' schitayu, chto eto nepravil'no!
     KOROLEVA. Nepravil'no?
     PROFESSOR. Da, tak ne byvaet!
     ZAPADNYJ POSOL. |to i v samom dele, vashe velichestvo,  ves'ma  redkij  i
zamechatel'nyj sluchaj. Bylo by ves'ma lyubopytno uznat', gde i kak  nashli  eti
zhenshchiny v samuyu surovuyu poru goda takie prelestnye vesennie cvety.
     VOSTOCHNYJ  POSOL.  YA  ves'  prevratilsya  v  sluh  i  zhdu  udivitel'nogo
rasskaza!
     KOROLEVA (Staruhe i Dochke). Rasskazyvajte, gde vy nashli cvety.

                          Staruha i Dochka molchat.

     CHto zhe vy molchite?
     STARUHA (Dochke). Govori ty.
     DOCHKA. Sami govorite.
     STARUHA  (vystupaya vpered, otkashlivaetsya i klanyaetsya). Rasskazyvat'-to,
vashe  velichestvo,  delo netrudnoe. Trudnee bylo podsnezhniki v lesu otyskat'.
Kak  uslyshali  my  s  dochkoj  korolevskij  ukaz, tak i podumali obe: zhivy ne
budem,  zamerznem,  a volyu ee velichestva ispolnim. Vzyali my po metelke da po
lopatke  i  poshli  sebe  v  les.  Metelkami  pered soboj tropinku raschishchaem,
lopatkami sugroby razgrebaem. A v lesu-to temno, a v lesu-to holodno... Idem
my, idem - krayu lesa ne vidat'. Smotryu ya na dochku svoyu, a ona vsya okochenela,
ruki-nogi tryasutsya. Oh, dumayu, propali my obe...
     KOROLEVA. Nu, a dal'she chto bylo?
     STARUHA. Dal'she, vashe velichestvo, bylo  eshche  huzhe.  Sugroby  vse  vyshe,
moroz vse krepche, les vse temnee. Kak doshli, sami ne pomnim. Pryamo  skazat',
na kolenkah dopolzli...
     GOFMEJSTERINA (vspleskivaet rukami). Na kolenkah? Ah, kak strashno!
     KOROLEVA. Ne perebivajte, gofmejsterina! Rasskazyvaj dal'she.
     STARUHA.  Izvol'te,  vashe velichestvo. Polzli my, polzli, da i dobralis'
do  samogo  etogo mesta. I uzh takoe chudesnoe mesto, chto i rasskazat' nel'zya.
Sugroby  stoyat  vysokie,  vyshe  derev'ev,  a  poseredke  ozero, krugloe, kak
tarelochka.  Voda  v  nem  ne  merznet,  po  vode  belye utochki plavayut, a po
beregam cvetov vidimo-nevidimo.
     KOROLEVA. I vse podsnezhniki?
     STARUHA. Vsyakie cvety, vashe velichestvo. YA takih i ne vidyvala.

   Kancler vnosit korzinu zolota i stavit ee ryadom so Staruhoj i Dochkoj.

     (Poglyadyvaya na zoloto.) Budto kovrom cvetnym vsya zemlya ustlana.
     GOFMEJSTERINA. O, eto, dolzhno byt', prelestno! Cvety, ptichki!
     KOROLEVA. Kakie ptichki? Pro ptichek ona ne rasskazyvala.
     GOFMEJSTERINA (zastenchivo). Utochki.
     KOROLEVA (Professoru). Razve utki - eto pticy?
     PROFESSOR. Vodoplavayushchie, vashe velichestvo.
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. A griby tam tozhe rastut?
     DOCHKA. I griby.
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. A yagody?
     DOCHKA. Zemlyanika, chernika, golubika, ezhevika, malina, kalina, ryabina...
     PROFESSOR. Kak? Podsnezhniki, griby i yagody - v  odno  vremya?  Ne  mozhet
byt'!
     STARUHA. To-to i dorogo, vasha milost', chto ne mozhet  byt',  a  est'.  I
cvetochki, i gribochki, i yagodki - vse kak na podbor!
     ZAPADNYJ POSOL. I slivy tam est'?
     VOSTOCHNYJ POSOL. I orehi?
     DOCHKA. Vse, chego ni pozhelaete!
     KOROLEVA (hlopaya v ladoshi). Vot zamechatel'no! Sejchas zhe stupajte v  les
i prinesite mne ottuda zemlyaniki, orehov i sliv!
     STARUHA. Vashe velichestvo, pomilujte!
     KOROLEVA. CHto takoe? Vy ne hotite idti?
     STARUHA (zhalobno). Da ved' doroga tuda ochen' dal'nyaya, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Kakaya zhe dal'nyaya, esli  vchera  tol'ko  ya  ukaz  podpisala,  a
segodnya vy mne cvety prinesli!
     STARUHA. |to verno, vashe velichestvo, da uzh bol'no my zamerzli v puti.
     KOROLEVA. Zamerzli? Nichego. YA velyu vam dat'  teplye  shuby.  (Delaet
znak sluge.) Prinesite dve shubki, da poskorej.
     STARUHA (Dochke, tiho). CHto zhe nam delat'-to?
     DOCHKA (tiho). Ee poshlem.
     STARUHA (tiho). A najdet ona?
     DOCHKA (tiho). Ona najdet!
     KOROLEVA. O chem vy tam shepchetes'?
     STARUHA. Pered smert'yu proshchaemsya, vashe velichestvo...  Takuyu  vy  nam
zadachu zadali, chto uzh i ne znaesh', vorotish'sya ili propadesh'. Nu,  da  nichego
ne podelaesh'. Nado vam usluzhit'. Tak prikazhite nam po shubke  vydat'.  My  i
pojdem sebe. (Beret korzinu s zolotom.)
     KOROLEVA. SHubki  vam  sejchas  dadut,  a  zoloto  poka  ostav'te.  Kogda
vernetes', poluchite srazu dve korziny!

        Staruha stavit korzinu na pol. Kancler ubiraet ee podal'she.

     Da pozhivee vozvrashchajtes'. Zemlyanika, slivy i orehi nuzhny nam segodnya  k
novogodnemu obedu!
     Slugi podayut Dochke i Staruhe shuby. Oni odevayutsya. Oglyadyvayut
drug druzhku;

     STARUHA. Spasibo, vashe velichestvo,  za  shubki.  V  etakih  i  moroz  ne
strashen. Oni hot' i ne na sedoj lise, a teplye. Proshchajte,  vashe  velichestvo,
zhdite nas s oreshkami da s yagodkami.
     Klanyayutsya i toroplivo idut k dveryam.

     KOROLEVA. Stojte! (Hlopaet v ladoshi.)  Podajte-ka  i  mne  shubku!  Vsem
podavajte shuby! Da velite zakladyvat' loshadej.
     KANCLER. Kuda vy izvolite ehat', vashe velichestvo?
     KOROLEVA (chut' ne prygaya). My edem  v  les,  k  etomu  samomu  kruglomu
ozeru, i budem sobirat' tam na snegu zemlyaniku. |to budet vrode zemlyaniki  s
morozhenym... Edem! Edem!
     GOFMEJSTERINA. YA tak i znala... Kakaya prelestnaya zateya!
     ZAPADNYJ POSOL. Luchshej novogodnej zabavy i ne pridumaesh'!
     VOSTOCHNYJ POSOL. |ta vydumka dostojna samogo Garun-al'-Rashida!
     GOFMEJSTERINA (kutayas' v mehovuyu  nakidku  i  shubu).  Kak  horosho!  Kak
veselo!
     KOROLEVA.  |tih  dvuh  zhenshchin  posadit'  v  perednie  sani.  Oni  budut
pokazyvat' nam dorogu.

                   Vse sobirayutsya v put', idut k dveryam.

     DOCHKA. Aj! Propali my!
     STARUHA (tiho). Molchi!.. Vashe velichestvo!
     KOROLEVA. CHto tebe?
     STARUHA. Nel'zya vashemu velichestvu ehat'!
     KOROLEVA. |to eshche pochemu?
     STARUHA. A sugroby-to  v  lesu  -  ved'  ni  projti, ni  proehat'!  Sani
uvyaznut!
     KOROLEVA.   Nu,   uzh  esli  vy  metelkoj,  da  lopatkoj  tropinku  sebe
raschistili,  tak dlya menya i shirokuyu dorogu prolozhat. (Nachal'niku korolevskoj
strazhi.) Prikazhite polku soldat otpravit'sya v les s lopatami i metlami.
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Budet ispolneno, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Nu, vse gotovo? Edem! (Idet k dveryam.)
     STARUHA. Vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Slushat' vas  bol'she  ne  hochu!  Ni  slova  do  samogo  ozera.
Pokazyvat' dorogu budete znakami!
     STARUHA. Kakuyu dorogu? Vashe velichestvo! Ved' ozera-to etogo net!
     KOROLEVA. Kak eto net?
     STARUHA. Net i net!.. Eshche pri nas ego l'dom zatyanulo.
     DOCHKA. I snegom zasypalo!
     GOFMEJSTERINA. A utochki?
     STARUHA. Uleteli.
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Vot vam i vodoplavayushchie!
     ZAPADNYJ POSOL. A zemlyanika, slivy?
     VOSTOCHNYJ POSOL. Orehi?
     STARUHA. Vse, kak est', snegom zamelo!
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. No griby-to, po krajnej mere, ostalis'?
     KOROLEVA. Sushenye! (Staruhe, grozno.) YA vizhu, vy smeetes' nado mnoj!
     STARUHA. Da razve my smeem, vashe velichestvo!
     KOROLEVA (usazhivayas' na trone i zakutyvayas' v shubku). Nu tak vot.  Esli
vy ne skazhete, gde vy ih vzyali, vam zavtra zhe otrubyat golovy. Net,  segodnya,
sejchas. (Professoru.) Kak eto vy govorite - ne nado otkladyvat' na zavtra...
     PROFESSOR. ...to, chto mozhno sdelat' segodnya, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Vot imenno! (Staruhe i Dochke.) Nu, otvechajte! Tol'ko  pravdu.
A to ploho budet.

     Nachal'nik korolevskoj strazhi beretsya za efes  shpagi.  Staruha  i  Dochka
padayut na koleni.

     STARUHA (placha). My i sami ne znaem, vashe velichestvo!..
     DOCHKA. Nichego ne znaem!..
     KOROLEVA. Kak zhe eto tak?  Narvali  celuyu  korzinu  podsnezhnikov  i  ne
znaete gde?
     STARUHA. Ne my rvali!
     KOROLEVA. Ah vot kak? Ne vy rvali? A kto zhe?
     STARUHA. Padcherica moya, vashe velichestvo! |to ona, negodnica, za menya  v
les hodila. Ona i podsnezhniki prinesla.
     KOROLEVA. V les - ona, a vo dvorec - vy? Pochemu zhe vy  ee  s  soboj  ne
vzyali?
     STARUHA. Doma ona ostalas', vashe velichestvo. Nado zhe komu-nibud'  i  za
domom prismotret'.
     KOROLEVA. Vot vy by i prismatrivali  za  domom,  a  negodnicu  by  syuda
prislali.
     STARUHA. Kak ee vo dvorec prishlesh'!  Ona  u  nas  lyudej  boitsya,  budto
zverushka lesnaya.
     KOROLEVA. Nu, a dorogu-to v les, k podsnezhnikam, vasha zverushka pokazat'
mozhet?
     STARUHA. Da uzh, verno, mozhet. Esli odin  raz  nashla  dorogu,  tak  i  v
drugoj raz najdet. Tol'ko vot zahochet li...
     KOROLEVA. Kak eto ona smeet ne zahotet', esli ya prikazhu?
     STARUHA. Upryamaya ona u nas, vashe velichestvo.
     KOROLEVA. Nu, ya tozhe upryamaya! Posmotrim, kto kogo pereupryamit!
     DOCHKA. A esli ona vas  ne  poslushaet,  vashe  velichestvo,  prikazhite  ej
golovu otrubit'! Vot i vse!
     KOROLEVA. YA sama znayu,  komu  golovu  rubit'.  (Vstaet  s  trona.)  Nu,
slushajte. My vse edem v les sobirat' podsnezhniki, zemlyaniku, slivy i  orehi.
(Staruhe s Dochkoj.) A vam dadut samyh bystryh loshadej, i vy  vmeste  s  etoj
vashej zverushkoj dogonite nas.
     STARUHA I DOCHKA (klanyayas'). Slushaem, vashe velichestvo! (Hotyat idti.)
     KOROLEVA. Pogodite!.. (Nachal'niku korolevskoj strazhi.) Pristav'te k nim
dvuh soldat s ruzh'yami... Net, chetyreh - chtoby eti lgun'i ne vzdumali ot  nas
uliznut'.
     STARUHA. Oh, batyushki!..
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Budet ispolneno, vashe velichestvo. Uzh  oni
u menya uznayut, gde rastut sushenye griby!
     KOROLEVA. Ochen' horosho. Prinesite nam vsem po korzinke. Samuyu bol'shuyu -
dlya moego professora. Puskaj on uvidit, kak v moem klimate cvetut  v  yanvare
podsnezhniki!

                                  Zanaves






     Les. Krugloe ozero, zatyanutoe  l'dom.  Posredi  nego  temneet  prorub'.
Vysokie sugroby. Na vetvyah sosny i eli poyavlyayutsya dve Belki.

     PERVAYA BELKA. Zdravstvuj, belka!
     VTORAYA BELKA. Zdravstvuj, belka!
     PERVAYA BELKA. S Novym godom!
     VTORAYA BELKA. S novym schast'em!
     PERVAYA BELKA. S novoj shubkoj!
     VTORAYA BELKA. S novoj sherstkoj!
     PERVAYA BELKA. Vot tebe k Novomu godu sosnovaya shishka! (Brosaet.)
     VTORAYA BELKA. A tebe - elovaya!  (Brosaet.)
     PERVAYA BELKA. Sosnovaya!
     VTORAYA BELKA. Elovaya!
     PERVAYA BELKA. Sosnovaya!
     VTORAYA BELKA. Elovaya!
     VORON (sverhu). Karr! Karr! Zdravstvujte, belki.
     PERVAYA BELKA. Zdravstvuj, dedushka, s Novym godom!
     VTORAYA BELKA.  S  novym  schast'em, dedushka! Kak pozhivaesh'?
     VORON. Po-starromu.
     PERVAYA BELKA. Dedushka, a skol'ko raz ty Novyj god prazdnoval?
     VORON. Poltorrrasta.
     VTORAYA BELKA. Von kak! A ved' ty, dedushka, staryj voron!
     VORON. Pomirrat' porra, da smert' provorronila!
     PERVAYA BELKA. A pravda, chto ty vse na svete znaesh'?
     VORON. Pravda.
     VTORAYA BELKA. Nu, tak rasskazhi nam pro vse, chto vidal.
     PERVAYA BELKA. Pro vse, chto slyhal.
     VORON. Dolgo rrasskazyvat'!
     PERVAYA BELKA. A ty pokoroche rasskazhi.
     VORON. Pokorroche? Karr!
     VTORAYA BELKA. A ty podlinnee!
     VORON. Karr, karr, karr!
     PERVAYA BELKA. My po-vashemu, po-voron'emu, ne ponimaem.
     Voron. A vy uchites' inostrrannym yazykam. Berite urroki!

                        Na polyanu vyskakivaet Zayac.

     PERVAYA BELKA. Zdravstvuj, kucyj! S Novym godom!
     VTORAYA BELKA. S novym schast'em!
     PERVAYA BELKA. S novym snegom!
     VTORAYA BELKA. S novym morozcem!
     ZAYAC. Kakoj tam morozec! Mne  zharko  stalo.  Sneg  pod  lapami  taet...
Belki, a belki, vy nashego volka ne vidali?
     PERVAYA BELKA. A na chto tebe volk?
     VTORAYA BELKA. Zachem ty ego ishchesh'?
     ZAYAC. Da ne ya ego ishchu, a on menya! Gde by mne spryatat'sya?
     PERVAYA BELKA. A ty polezaj k nam v duplo - u nas  tut  teplo,  myagko  i
suho, - i volku ne popadesh' v bryuho.
     VTORAYA BELKA. Prygni, zayac, prygni!
     PERVAYA BELKA. Podskochi, podskochi!
     ZAYAC. Ne do shutok mne. Volk za mnoj gonitsya, zuby na menya tochit, s容st'
menya hochet!
     PERVAYA BELKA. Ploho tvoe delo, zayac. Unosi-ka otsyuda nogi. Von tam sneg
sypletsya, kusty shevelyatsya - verno, i vpravdu volk!

               Zayac skryvaetsya. Iz-za sugroba vybegaet Volk.

     VOLK. CHuyu, tut on, ushastyj, tut! Ne ujdet  on  ot  menya,  ne  ukroetsya.
Belki, a belki, vy kucego ne vidali?
     PERVAYA BELKA. Kak ne vidat'? On tebya iskal-iskal, ves' les obezhal, vseh
pro tebya sprashival: gde volk, gde volk?
     VOLK. Nu, ya emu pokazhu, gde volk! V kakuyu on storonu ushel?
     PERVAYA BELKA. A von v tu.
     VOLK. A pochemu sled ne tuda vedet?
     VTORAYA BELKA. Da on nynche so svoim sledom razoshelsya. Sled poshel tuda, a
on syuda!
     VOLK. U-u, ya vas, shchelkun'i, vertihvostki! Budete u menya zuby skalit'!
     VORON (s verhushki dereva).  Karr,  karr!  Ne  brranis',  seryj,  luchshe
udirraj podobrru-pozdorrovu!
     VOLK. Ne ispugaesh', staryj plut. Dva raza obmanul, v tretij ne poveryu.
     VORON. Ver' - ne ver', a syuda soldaty idut, lopaty nesut!
     VOLK. Drugih obmanyvaj. Ne ujdu otsyuda, zajca sterech' budu!
     VORON. Celaya rrota idet!
     VOLK. I slushat' tebya ne hochu!
     VORON. Da ne rrota, a brr-rigada!

                   Volk podnimaet golovu i nyuhaet vozduh.

     Nu, ch'ya pravda? Teper' verish'?
     VOLK. Ne tebe veryu, a nosu svoemu veryu. Voron, a voron, staryj druzhishche,
gde by mne ukryt'sya?
     VORON. Prrygaj v prrorub'!
     VOLK. Utonu!
     VORON. Tuda tebe i dorroga!

                   Volk cherez vsyu scenu polzet na bryuhe.

     CHto, brat, strashno? Na bryuhe teper' polzesh'?
     VOLK. Nikogo ne boyus', a lyudej boyus'. Ne  lyudej  boyus',  a  dubiny.  Ne
dubiny, a ruzh'ya!

     Volk ischezaet. Nekotoroe vremya na scene sovsem  tiho.  Potom  razdayutsya
shagi,  golosa.  S  krutogo  berega  pryamo  na  led   skatyvaetsya   Nachal'nik
korolevskoj strazhi. On padaet. Za nim skatyvaetsya Professor.

     PROFESSOR. Vy, kazhetsya, upali?
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Net, ya prosto prileg otdohnut'.  (Kryahtya,
vstaet, potiraet koleni.) Davno ne sluchalos' mne s ledyanyh gor katat'sya. Let
shest'desyat, po krajnej mere. Kak, po-vashemu, dorogoj professor, eto ozero?
     PROFESSOR. Vne vsyakogo somneniya, eto kakaya-to vodnaya kotlovina. Po vsej
veroyatnosti, ozero.
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. I pri  etom  sovershenno  krugloe.  Vy  ne
nahodite, chto ono sovershenno krugloe?
     PROFESSOR. Net, vpolne kruglym ego nazvat' nel'zya. Skoree ono oval'noe,
ili, vernee skazat', ellipsoobraznoe.
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Ne znayu,  mozhet  byt',  s  nauchnoj  tochki
zreniya. No, na prostoj vzglyad, ono krugloe, kak tarelka. Znaete, ya  polagayu,
chto eto to samoe ozero...
     POYAVLYAETSYA  STRAZHA S LOPATAMI I METLAMI. Soldaty bystro raschishchayut spusk
k  ozeru i stelyut kovrovuyu dorozhku. Po dorozhke spuskaetsya Koroleva, za nej -
Gofmejsterina, posly i drugie gosti.
     KOROLEVA (Professoru). Vy govorili, professor,  budto  v  lesu  vodyatsya
dikie zveri, a ya ne videla do sih por ni odnogo... Gde zhe oni? Pokazhite  mne
ih, pozhalujsta! Da poskoree.
     PROFESSOR. YA polagayu, oni spyat, vashe velichestvo...
     KOROLEVA. Razve oni tak rano lozhatsya spat'? Ved' eshche sovsem svetlo.
     PROFESSOR. Mnogie iz nih lozhatsya eshche ran'she - osen'yu - i spyat do  samoj
vesny, poka ne rastaet sneg.
     KOROLEVA. Zdes' stol'ko snega, chto on, kazhetsya, nikogda ne rastaet! YA i
ne dumala, chto na svete byvayut takie vysokie sugroby  i  takie  strannye,
krivye derev'ya. Mne eto dazhe nravitsya! (Gofmejsterine.) A vam?
     GOFMEJSTERINA. Razumeetsya, vashe velichestvo, ya bez uma ot prirody!
     KOROLEVA. YA tak i dumala,  chto  ot  prirody!  Ah, mne  ochen'  zhal'  vas,
dorogaya gofmejsterina!
     GOFMEJSTERINA. No ya sovsem ne to hotela  skazat',  vashe  velichestvo.  YA
hotela skazat', chto bezumno lyublyu prirodu!
     KOROLEVA. A vot ona  vas,  dolzhno  byt',  ne  ochen'  lyubit.  Vy  tol'ko
poglyadite v zerkal'ce. U vas stal sovsem sizyj nos.  Zakrojte  ego  poskorej
muftoj!
     GOFMEJSTERINA. Blagodaryu vas, vashe velichestvo! Vy gorazdo  vnimatel'nee
ko mne, chem k sebe samoj. Boyus', chto u vas tozhe nemnogo pogolubel nosik...
     KOROLEVA. Eshche by! Mne holodno. Dajte-ka mne mehovuyu nakidku!
     GOFMEJSTERINA I PRIDVORNYE DAMY. I mne, pozhalujsta! I mne! I mne!

     V  eto vremya odin iz soldat, raschishchayushchih dorogu, sbrasyvaet s sebya plashch
i kurtku s mehovoj opushkoj. Ego primeru sleduyut drugie soldaty.

     KOROLEVA. Ob座asnite mne, chto  eto  znachit.  My  chut'  ne  okocheneli  ot
holoda, a eti lyudi sbrosili s sebya dazhe kurtki.
     PROFESSOR (drozha). V-v-v... |to vpolne  ob座asnimo.  Usilennoe  dvizhenie
sposobstvuet krovoobrashcheniyu.
     KOROLEVA. YA nichego ne ponyala... Dvizhenie, krovoobrashchenie... Pozovite-ka
syuda etih soldat!

     Podhodyat dva Soldata  -  staryj  i  molodoj,  bezusyj.  Molodoj  bystro
vytiraet rukavom so lba pot i vytyagivaet ruki po shvam.

     Skazhi-ka mne, pochemu ty vyter lob?
     MOLODOJ SOLDAT. Vinovat, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Net, pochemu?
     MOLODOJ SOLDAT. Po nerazumiyu, vashe velichestvo! Ne izvol'te gnevat'sya!
     KOROLEVA. Da ya sovsem na tebya ne serzhus'. Otvechaj smelo, pochemu?
     MOLODOJ SOLDAT (smushchenno). Vzoprel, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Kak? CHto eto znachit - vzoprel?
     STARYJ SOLDAT. Tak uzh u nas  govoryat,  vashe  velichestvo,  -  zharko  emu
stalo.
     KOROLEVA. I tebe zharko?
     STARYJ SOLDAT. Eshche by ne zharko!
     KOROLEVA. Otchego?
     STARYJ SOLDAT. Ot topora, ot lopaty da ot metly, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Vot kak?  Vy  slyshali?  Gofmejsterina,  kancler,  korolevskij
prokuror, berite topory. A mne dajte metlu! Berite vse metly, lopaty, topory
- komu chto nravitsya!
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Gospozha gofmejsterina, razreshite pokazat'
vam, kak nado derzhat' lopatu. A kopayut vot tak, vot tak!
     GOFMEJSTERINA. Blagodaryu vas. YA ochen' davno ne kopala.
     KOROLEVA. A razve vy kogda-nibud' kopali?
     GOFMEJSTERINA. Da, vashe velichestvo,  u  menya  bylo  prelestnoe  zelenoe
vederko i sovochek.
     KOROLEVA. Pochemu zhe vy ih mne nikogda ne pokazyvali?
     GOFMEJSTERINA. Ah, ya poteryala ih v sadu, kogda mne bylo tri goda...
     KOROLEVA. Vy, ochevidno, ne tol'ko bezumny, no i rasseyanny  ot  prirody.
Berite metlu da ne poteryajte. Ona kazennaya!
     ZAPADNYJ POSOL. A nam chto prikazhete delat', vashe velichestvo?
     KOROLEVA. Vy zanimalis' kakim-nibud' sportom u sebya na rodine, gospodin
posol?
     ZAPADNYJ POSOL. YA igral nedurno v tennis, vashe velichestvo.
     KOROLEVA. Nu, tak berite lopatu! (Vostochnomu  Poslu.)  A  vy,  gospodin
posol?
     VOSTOCHNYJ POSOL. V zolotye gody molodosti ya skakal na arabskom kone.
     KOROLEVA. Skakali? V takom sluchae protaptyvajte dorozhki!

     Vostochnyj Posol razvodit rukami i othodit v storonu. Vse,  krome  nego,
rabotayut.

     A ved' i pravda ot etogo stanovitsya teplee. (Vytiraet so  lba  pot.)  YA
dazhe vzoprela!
     GOFMEJSTERINA. Ah!

     Vse ot udivleniya perestayut rabotat' i smotryat na Korolevu.

     KOROLEVA. Razve ya ne tak skazala?
     PROFESSOR. Net, vy skazali sovershenno pravil'no,  vashe  velichestvo,  no
osmelyus' zametit', chto vyrazhenie |to ne vpolne  svetskoe,  a,  tak  skazat',
narodnoe.
     KOROLEVA. Nu chto zh, koroleva dolzhna znat' yazyk svoego naroda!  Vy  sami
povtoryaete eto mne pered kazhdym urokom grammatiki!
     PROFESSOR. Boyus', chto vy, vashe velichestvo, ne sovsem verno  ponyali  moi
slova...
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. A vy govorili  by  poproshche.  Vot  kak  ya,
naprimer: raz, dva, shagom marsh - i vse menya ponimayut.
     KOROLEVA (brosaya metlu). Raz, dva,  -  brosajte  metly  i  lopaty!  Mne
nadoelo mesti sneg!  (Nachal'niku  korolevskoj  strazhi.)  Kuda  devalis'  eti
zhenshchiny, kotorye dolzhny pokazat' nam, gde rastut podsnezhniki?
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. YA opasayus', chto eti prestupnicy obmanuli strazhu i
skrylis'.
     KOROLEVA. Vy otvechaete za nih golovoj,  nachal'nik  korolevskoj  strazhi!
Esli ih ne budet zdes' cherez minutu...
     ZVON KOLOKOLXCHIKOV. Rzhan'e loshadej. Iz-za kustov vyhodyat Staruha, Dochka
i Padcherica. Ih okruzhaet strazha.
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Zdes' oni, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Nakonec-to!
     STARUHA (ozirayas' po storonam, pro  sebya).  Ish'  ty,  ozero!  Ved'  vot
vresh', vresh', da nenarokom i pravdu sovresh'!  (Koroleve.)  Vashe  velichestvo,
privela ya vam svoyu padchericu. Ne izvol'te gnevat'sya.
     KOROLEVA. Podvedite ee syuda. Ah, vot ty kakaya! YA  dumala,  kakaya-nibud'
mohnataya, kosolapaya, a ty, okazyvaetsya, krasivaya. (Kancleru.) Ne pravda  li,
ona ochen' mila?
     KANCLER. V prisutstvii moej korolevy ya nikogo i nichego ne vizhu!
     KOROLEVA. U vas, dolzhno byt', zamerzli ochki.  (Professoru.)  A  vy  chto
skazhete?
     PROFESSOR. YA skazhu, chto zimoj v stranah umerennogo klimata...
     VOSTOCHNYJ POSOL. Kakoj zhe eto umerennyj klimat?  Sovsem  ne  umerennyj.
CHereschur holodnyj klimat!
     PROFESSOR. Prostite menya, gospodin posol, no v geografii on  nazyvaetsya
umerennym... Itak, v stranah umerennogo klimata zhiteli  nosyat  zimoj  tepluyu
odezhdu iz meha i puha.
     KOROLEVA. "Muha - puha"... CHto vy hotite skazat'?
     PROFESSOR. YA hochu skazat', chto eta devushka nuzhdaetsya v  teploj  odezhde.
Smotrite, ona sovsem zamerzla!
     KOROLEVA. Na etot raz  vy,  kazhetsya,  pravy,  hotya  mogli  by  govorit'
pokoroche. Vy  pol'zuetes'  kazhdym  udobnym  sluchaem,  chtoby  dat'  mne  urok
geografii, arifmetiki ili dazhe peniya!.. Prinesite etoj devushke tepluyu odezhdu
iz meha i puha, ili, govorya po-chelovecheski, - shubu!.. Nu  vot,  naden'te  na
nee!
     PADCHERICA. Spasibo.
     KOROLEVA.  Podozhdi  blagodarit'!  YA  tebe  eshche  korzinu   zolota   dam,
dvenadcat' barhatnyh plat'ev, bashmachki na serebryanyh kabluchkah, po  brasletu
na kazhduyu ruku i po almaznomu kol'cu na kazhdyj palec! Hochesh'?
     PADCHERICA. Spasibo. Tol'ko mne nichego etogo ne nado.
     KOROLEVA. Sovsem-sovsem nichego?
     PADCHERICA. Net, odno kolechko mne nuzhno. Ne desyat' vashih, a odno moe!
     KOROLEVA. Razve odno luchshe, chem desyat'?
     PADCHERICA. Dlya menya luchshe, chem sto.
     STARUHA. Ne slushajte ee, vashe velichestvo!
     DOCHKA. Ona sama ne znaet, chto govorit!
     PADCHERICA. Net, znayu. Bylo u menya kolechko, a vy ego vzyali i  otdat'  ne
hotite.
     DOCHKA. A ty videla, kak my ego brali?
     PADCHERICA. I ne videla, a znayu, chto ono u vas.
     KOROLEVA (Staruhe i Dochke). A nu-ka, dajte mne syuda eto kolechko!
     STARUHA. Vashe velichestvo, ver'te slovu, - net ego u nas!
     DOCHKA. I ne bylo nikogda, vashe velichestvo.
     KOROLEVA. A  sejchas  budet.  Davajte  kolechko,  a  ne  to...
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Poskoree, ved'my! Koroleva gnevaetsya.

          Dochka, vzglyanuv na Korolevu, vynimaet iz karmana kol'co.

     PADCHERICA. Moe! Drugogo takogo i na svete net.
     STARUHA. Ah, dochen'ka, zachem zhe ty chuzhoe kol'co spryatala?
     DOCHKA. Da vy zhe sami skazali - v karman polozhi, koli na palec ne lezet!

                                Vse smeyutsya.

     KOROLEVA. Krasivoe kolechko... Otkuda ono u tebya?
     PADCHERICA. Mne ego dali.
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. A kto dal?
     PADCHERICA. Ne skazhu.
     KOROLEVA. |h, da ty i vpravdu upryamaya! Nu, znaesh' chto? Tak i byt',  beri
svoe kolechko!
     PADCHERICA. Pravda? Vot spasibo!
     KOROLEVA. Beri da pomni: ya dayu tebe ego za  to,  chto  ty  pokazhesh'  mne
mesto, gde vchera sobirala podsnezhniki. Da poskoree!
     PADCHERICA. Togda ne nado!..
     KOROLEVA. CHto? Ne nado tebe kolechka? Nu, tak ty nikogda ego  bol'she  ne
uvidish'! YA ego v vodu broshu, v prorub'! ZHalko?  Mne  i  samoj,  mozhet  byt',
zhalko, da nichego ne podelaesh'. Govori skoree, gde podsnezhniki. Raz... dva...
tri!
     PADCHERICA (plachet). Kolechko moe!
     KOROLEVA. Dumaesh', ya i v samom dele brosila? Net, vot ono eshche zdes',  u
menya na ladoni. Skazhi tol'ko odno slovo - i ono budet u tebya. Nu?  Dolgo  ty
eshche budesh' upryamit'sya? Snimite s nee shubku!
     DOCHKA. Pust' merznet!
     STARUHA. Tak ej i nado!

     S Padchericy snimayut shubku.  Koroleva  v  gneve  hodit  vzad  i  vpered.
Pridvornye provozhayut  ee  glazami.  Kogda  Koroleva  otvorachivaetsya,  Staryj
Soldat nabrasyvaet na plechi Padchericy svoj plashch.

     KOROLEVA (oglyanuvshis'). |to chto znachit? Kto posmel? Govorite!

                                 Molchanie.

     Nu,  vidno,  na nee plashchi s neba valyatsya! (Zamechaet Starogo Soldata bez
plashcha.) A, vizhu! Podojdi-ka syuda, podojdi... Gde tvoj plashch?
     STARYJ SOLDAT. Sami vidite, vashe velichestvo.
     KOROLEVA. Da kak zhe ty osmelilsya?
     STARYJ SOLDAT. A  mne,  vashe  velichestvo,  chto-to  opyat'  zharko  stalo.
Vzoprel, kak govoritsya u nas v prostom narode. A plashch devat' nekuda...
     KOROLEVA. Smotri, kak by tebe eshche zharche ne stalo! (Sryvaet s  Padchericy
plashch i topchet ego nogami.) Nu chto, budesh' upryamit'sya, zlaya devchonka? Budesh'?
Budesh'?
     PROFESSOR. Vashe velichestvo!
     KOROLEVA. CHto takoe?
     PROFESSOR. |to nedostojnyj postupok,  vashe  velichestvo!  Velite  otdat'
etoj devushke shubku, kotoruyu vyej podarili, i kol'co,  kotorym  ona,  vidimo,
ochen' dorozhit, a sami poedem domoj. Prostite  menya,  no  vashe  upryamstvo  ne
dovedet nas do dobra!
     KOROLEVA. Ah, tak eto ya upryamaya?
     PROFESSOR. A kto zhe, osmelyus' sprosit'?
     KOROLEVA. Vy, kazhetsya, zabyli, kto iz nas koroleva -  vy  ili  ya,  -  i
reshaetes'  zastupat'sya  za  etu  svoevol'nuyu  devchonku,   a   mne   govorit'
derzosti!.. Vy, kazhetsya, zabyli,  chto  slovo  "kaznit'"  koroche,  chem  slovo
"pomilovat'"!
     PROFESSOR. Vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Net-net-net! YA i slushat' vas ne hochu bol'she!  Sejchas  ya  velyu
brosit' v prorub' i eto kolechko, i devchonku, i  vas  vsled  za  nej!  (Kruto
povorachivaetsya k Padcherice.) V poslednij raz sprashivayu:  pokazhesh'  dorogu  k
podsnezhnikam? Net?
     PADCHERICA. Net!
     KOROLEVA. Proshchajsya zhe so svoim kolechkom i  s  zhizn'yu  zaodno!  Hvatajte
ee!.. (S razmahu brosaet kolechko v vodu.}

                                 Padcherica
                            (rvanuvshis' vpered)

                       Ty katis', katis', kolechko,
                       Na vesennee krylechko,
                       V letnie seni,
                       V teremok osennij
                       Da po zimnemu kovru
                       K novogodnemu kostru!

     KOROLEVA. CHto, chto takoe ona govorit?

     Podnimaetsya  veter,  metel'.  Vkos'  letyat  snezhnye  hlop'ya.  Koroleva,
pridvornye, Staruha s Dochkoj, soldaty starayutsya ukryt' golovy, zashchitit' lica
ot snezhnogo vihrya. Skvoz'  shum  v'yugi  slyshen  buben  YAnvarya,  rog  Fevralya,
martovskie bubenchiki. Vmeste so snezhnym  vihrem  pronosyatsya  kakie-to  belye
figury. Mozhet byt', eto metel', a mozhet byt', i sami zimnie mesyacy. Kruzhas',
oni na begu uvlekayut za soboj Padchericu. Ona ischezaet.

     Ko mne! Skoree!

     Veter kruzhit Korolevu i  vseh  pridvornyh.  Lyudi  padayut,  podnimayutsya;
nakonec, uhvativshis' drug za druga, prevrashchayutsya v odin klubok.

     GOLOS GOFMEJSTERINY. Derzhite menya!
     GOLOS STARUHI. Dochen'ka! Gde ty?
     GOLOS DOCHKI. Sama ne znayu gde!.. Propala ya!..


     - Domoj!
     - Loshadej!
     - Gde loshadi? Kucher! Kucher!

     Vse,  priniknuv  k  zemle,  zamirayut.  V  shume  buri  vse  chashche  slyshny
martovskie bubenchiki, a potom aprel'skaya svirel'. Metel' utihaet. Stanovitsya
svetlo, solnechno. CHirikayut pticy.
     Vse podnimayut golovy i s udivleniem smotryat vokrug.

     KOROLEVA. Vesna nastupila!
     PROFESSOR. Ne mozhet byt'!
     KOROLEVA. Kak eto ne mozhet byt', kogda  na  derev'yah  uzhe  raskryvayutsya
pochki!
     ZAPADNYJ POSOL. V samom dele, raskryvayutsya... A eto chto za cvety?
     KOROLEVA.  Podsnezhniki!  Vse  vyshlo  po-moemu!  (Bystro   vzbegaet   na
prigorok, pokrytyj cvetami.) Stojte! A gde zhe  eta  devushka?  Kuda  devalas'
tvoya padcherica?
     STARUHA. Net ee! Ubezhala, negodnaya!
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. Ishchite ee!
     KOROLEVA.   Mne   ona  bol'she  ne  nuzhna.  YA  sama  nashla  podsnezhniki.
Posmotrite,  skol'ko  ih. (S zhadnost'yu brosaetsya sobirat' cvety. Perebegaya s
mesta  na  mesto,  ona otdalyaetsya ot vseh i vdrug zamechaet pryamo pered soboj
ogromnogo Medvedya, kotoryj, vidimo, tol'ko chto vyshel iz berlogi ) Aj! Kto vy
takoj?

     Medved'  naklonyaetsya  k  nej.  Na  pomoshch' Koroleve s dvuh raznyh storon
begut  Staryj  Soldat i Professor. Professor na begu grozit Medvedyu pal'cem.
Ostal'nye sputniki Korolevy v strahe razbegayutsya. Gofmejsterina pronzitel'no
vizzhit.

     PROFESSOR. Nu-nu!.. Brys'! Kysh!.. Poshel proch'!
     SOLDAT.  Ne  shali, malyj!

     Medved', poglyadev napravo i nalevo, medlenno uhodit v chashchu.  Pridvornye
sbegayutsya k Koroleve.

     KOROLEVA. Kto zhe eto byl?
     SOLDAT. Buryj, vashe velichestvo.
     PROFESSOR. Da, buryj medved' - po-latyni ursus. Ochevidno, ego probudila
ot spyachki rannyaya vesna... Ah, net, prostite, ottepel'!
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. A chto, etot buryj medved' ne tronul  vas,
vashe velichestvo?
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. Ne poranil?
     GOFMEJSTERINA. Ne pocarapal?
     KOROLEVA. Net, on  mne  tol'ko  skazal  na  uho  dva  slova.  Pro  vas,
gofmejsterina!
     GOFMEJSTERINA. Pro menya? CHto zhe on skazal pro menya, vashe velichestvo?
     KOROLEVA. On sprosil, pochemu krichite vy, a ne ya. |to ego ochen' udivilo!
     GOFMEJSTERINA. YA krichala ot straha za vas, vashe velichestvo!
     KOROLEVA. Vot ono chto! Pojdite ob座asnite eto medvedyu!
     GOFMEJSTERINA. Izvinite, vashe velichestvo, no  ya  ochen'  boyus'  myshej  i
medvedej!
     KOROLEVA. Nu, tak sobirajte podsnezhniki!
     GOFMEJSTERINA. No ya ih bol'she ne vizhu...
     KANCLER. V samom dele, gde zhe oni?
     KOROLEVA. Ischezli!
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Zato poyavilis' yagody!
     STARUHA. Vashe velichestvo,  izvol'te  poglyadet'  -  zemlyanika,  chernika,
golubika, malina - vse, kak my vam rasskazyvali!
     GOFMEJSTERINA. Golubika, zemlyanika! Ah, kakaya prelest'!
     DOCHKA. Sami vidite, my pravdu govorili!

     Solnce svetit vse oslepitel'nee. ZHuzhzhat pchely i shmeli. Leto v  razgare.
Izdali slyshny gusli Iyulya.

     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI (otduvayas'). Dyshat'  ne  mogu!..  ZHarko!..
(Raspahivaet shubu.)
     KOROLEVA. CHto eto - leto?
     PROFESSOR. Ne mozhet byt'!
     KANCLER. Odnako  eto  tak.  Nastoyashchij  iyul'  mesyac...
     ZAPADNYJ  POSOL. Znojno, kak v pustyne.
     VOSTOCHNYJ POSOL. Net, u nas prohladnee!

     Vse sbrasyvayut shuby, obmahivayutsya platkami, v  iznemozhenii  sadyatsya  na
zemlyu.

     Gofmejsterina. Kazhetsya, u menya nachinaetsya  solnechnyj  udar.
Vody, vody!

     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Vody gospozhe gofmejsterine.

       Udar groma. Liven'. Letyat list'ya. Nastupaet mgnovennaya osen'.

     PROFESSOR. Dozhd'!
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. Kakoj zhe eto dozhd'?.. |to liven'!
     STARYJ  SOLDAT  (podavaya  flyazhku  s  vodoj).  Vot  voda   dlya   gospozhi
gofmejsteriny!
     GOFMEJSTERINA. Ne nado, ya i tak vsya vymokla!
     STARYJ SOLDAT. I to verno!
     KOROLEVA. Podajte mne zontik!
     NACHALXNIK  KOROLEVSKOJ  STRAZHI.  Otkuda  zhe  ya  voz'mu   zontik,   vashe
velichestvo, kogda my vyehali v yanvare,  a  sejchas...  (oglyadyvaetsya)  dolzhno
byt', sentyabr' mesyac...
     PROFESSOR. Ne mozhet byt'.
     KOROLEVA (gnevno). Nikakih mesyacev v moem korolevstve bol'she net  i  ne
budet! |to moj professor ih vydumal!
     KOROLEVSKIJ PROKUROR. Slushayu, vashe velichestvo! Ne budet!

     Stanovitsya  temno.  Podnimaetsya  nevoobrazimyj  uragan.   Veter   valit
derev'ya, unosit broshennye shuby i shali.

     KANCLER. CHto zhe eto  takoe?  Zemlya  kachaetsya...  Nachal'nik  korolevskoj
strazhi. Nebo padaet na zemlyu!
     STARUHA. Batyushki!
     DOCHKA. Matushka!

     Veter razduvaet pyshnoe plat'e Gofmejsteriny, i ona, edva kasayas' nogami
zemli, nesetsya vsled za list'yami i shubami.

     GOFMEJSTERINA. Spasite menya! Lovite!.. YA lechu!

                       T'ma eshche bol'she sgushchaetsya.

     KOROLEVA (uhvativshis' rukami za stvol dereva). Sejchas zhe  vo  dvorec!..
Loshadej!.. Da gde zhe vy vse? Edem!
     KANCLER. Kak zhe nam ehat', vashe velichestvo? Ved' my v sanyah,  a  dorogu
razmylo.
     NACHALXNIK KOROLEVSKOJ STRAZHI. Po takoj gryazi tol'ko verhom i uskachesh'!
     VOSTOCHNYJ POSOL. Pravdu on govorit - verhom! (Bezhit.)

     Za nim - Zapadnyj Posol, Prokuror, Nachal'nik korolevskoj strazhi.

     KOROLEVA. Stojte! YA prikazhu vas vseh kaznit'!

                           Nikto ee ne slushaetsya.

     ZAPADNYJ POSOL (na begu). Prostite, vashe velichestvo, no  menya  mozhet
kaznit' tol'ko moj korol'!
     VOSTOCHNYJ POSOL. A menya - sultan!

                                  Ubegayut.

     GOLOS KOROLEVSKOGO PROKURORA (za scenoj). Posadite menya na loshad'!  YA
ne umeyu ezdit' verhom.
     GOLOS NACHALXNIKA KOROLEVSKOJ STRAZHI. Nauchites'!.. N-no!

     Topot  kopyt.  Na  scene tol'ko Koroleva, Professor, Staruha s Dochkoj i
Staryj Soldat. Liven' prekrashchaetsya. Po vozduhu letyat belye muhi.

     KOROLEVA. Smotrite - sneg!.. Opyat' zima...
     PROFESSOR. Vot eto ves'ma veroyatno. Ved' teper' yanvar' mesyac.
     KOROLEVA (ezhas'). Podajte mne shubu. Holodno!
     SOLDAT. Eshche  by  ne  holodno,  vashe  velichestvo!  Huzhe  net  -  snachala
promoknut', a potom zamerznut'. Da tol'ko shuby-to vetrom uneslo. Oni ved'  u
vas, vashe velichestvo, legon'kie, na puhu, a vihr' byl serdityj...

                        Nevdaleke slyshen volchij voj.

     KOROLEVA. Slyshite?.. CHto eto - veter voet?
     SOLDAT. Net, vashe velichestvo, volki.
     KOROLEVA. Kak strashno! Velite poskoree podat' sani. Ved'  teper'  zima,
my opyat' mozhem ehat' v sanyah.
     PROFESSOR. Sovershenno pravil'no, vashe velichestvo, zimoj  lyudi  ezdyat  v
sanyah i (vzdyhaet) topyat pechki...

                               Soldat uhodit.

     STARUHA. Govorila ya vam, vashe velichestvo, ne nado vam v les ehat'!
     DOCHKA. Podsnezhnikov ej zahotelos'!
     KOROLEVA. A vam zoloto ponadobilos'! (Pomolchav.) Da kak  vy  smeete  so
mnoj tak razgovarivat'?
     DOCHKA. Ish' ty, obidelas'!
     STARUHA. My ved' ne vo dvorce, vashe velichestvo, a v lesu!
     SOLDAT (vozvrashchaetsya i  tyanet  za  soboj  sani).  Vot  oni  sani,  vashe
velichestvo, sadites', ezheli ugodno, a tol'ko ehat' ne na kom.
     KOROLEVA. A loshadi gde zhe?
     SOLDAT. Gospoda na nih uskakali. Ni odnoj nam ne ostavili.
     KOROLEVA. Nu, pokazhu ya etim gospodam, esli tol'ko do dvorca doberus'! A
vot dobrat'sya-to kak? (Professoru.) Nu, govorite, kak? Vy zhe  vse  na  svete
znaete!
     PROFESSOR. Prostite, vashe velichestvo, k sozhaleniyu, daleko ne vse...
     KOROLEVA. Da ved' my propadem zdes'! Mne holodno, mne bol'no.  YA  skoro
promerznu vsya naskvoz'! Ah, moi ushi, moj nos! U menya vse pal'cy svelo!..
     SOLDAT. A vy, vashe velichestvo, snegom ushki i nosik potrite,  a  to,  ne
roven chas, i v samom dele otmorozite.
     KOROLEVA (tret ushi i nos snegom). I zachem tol'ko ya etot durackij prikaz
podpisala!
     DOCHKA. I pravda, durackij! Ne podpisali by vy ego, sideli by my  sejchas
doma, v teple, Novyj god prazdnovali by. A teper' zamerzaj tut, kak sobaka!
     KOROLEVA. A vy chego vsyakogo durackogo slova slushaetes'? Znaete zhe,  chto
ya eshche malen'kaya!.. Katat'sya s korolevoj  im  zahotelos'!..  (Prygaet  to  na
odnoj noge, to na drugoj.) Oj, ne  mogu  bol'she,  holodno!  (Professoru.)  Da
pridumajte zhe chto-nibud'!
     PROFESSOR (duya na ladoni). |to trudnaya zadacha, vashe  velichestvo...  Vot
esli by mozhno bylo v eti sani kogo-nibud' zapryach'...
     KOROLEVA. Kogo zhe?
     PROFESSOR. Nu, loshad', naprimer, ili hotya by dyuzhinu ezdovyh sobak.
     SOLDAT. Da gde zhe v lesu sobak najdesh'? Kak govoritsya, horoshij hozyain v
takuyu pogodu sobaki ne vygonit.

               Staruha i Dochka sadyatsya na povalennoe derevo.

     STARUHA. Oj, ne vyjti nam otsyuda! Peshkom by poshli, da nogi  ne  idut  -
okocheneli sovsem...
     DOCHKA. Oj, propali my!
     STARUHA. Oj, nozhki moi!
     DOCHKA. Oj, ruchki moi!
     SOLDAT. Tishe vy! Idet kto-to....
     KOROLEVA. |to za mnoj!
     STARUHA. Kak by ne tak! Tol'ko o nej vse i bespokoyatsya.

     Na   scenu  vyhodit  vysokij  Starik  v  beloj  shube.  |to  YAnvar'.  On
po-hozyajski  oglyadyvaet  les,  postukivaet  po  stvolam  derev'ev.  Iz dupla
vysovyvaetsya  Belka.  On  grozit  ej  pal'cem.  Belka  pryachetsya. On zamechaet
nezvanyh gostej i podhodit k nim.

     STARIK. Vy zachem syuda pozhalovali?
     KOROLEVA (zhalobno). Za podsnezhnikami...
     STARIK. Ne vremya teper' dlya podsnezhnikov.
     PROFESSOR (drozha). Sovershenno pravil'no!
     VORON (s dereva). Prravil'no!
     KOROLEVA. YA i  sama  vizhu,  chto  ne  vremya.  Nauchite  nas,  kak  otsyuda
vybrat'sya!
     STARIK. Kak priehali, tak i vybirajtes'.
     SOLDAT. Izvinite, starichok, na  kom  priehali,  teh  i  na  kryl'yah  ne
dognat'. Bez nas uskakali. A vy, vidat', zdeshnij?
     STARIK. Zimoj zdeshnij, a letom chuzhedal'nij.
     KOROLEVA. Pomogite nam, pozhalujsta! Vyvedite nas otsyuda. YA vas  nagrazhu
po-korolevski. Hotite zolota, serebra - ya nichego ne pozhaleyu!
     STARIK. A mne nichego ne nado, u menya vse est'. Von skol'ko  serebra,  -
vy stol'ko i ne vidyvali! (Podnimaet ruku.)

           Ves' sneg vspyhivaet serebryanymi i almaznymi iskrami.

     Ne vy menya, a ya vas odarit' mogu. Govorite,  komu  chto  k  Novomu  godu
nadobno, u kogo kakoe zhelanie.
     KOROLEVA. YA odnogo hochu - vo dvorec. Da tol'ko ehat' ne na chem!
     STARIK. Budet na chem ehat'. (Professoru.) Nu, a ty chego hochesh'?
     PROFESSOR. YA by hotel, chtoby vse opyat' bylo na svoem  meste  i  v  svoe
vremya: zima - zimoyu, leto - letom, a my - u sebya doma.
     STARIK. Ispolnitsya! (Soldatu.) A tebe chego, sluzhivyj?
     SOLDAT. Da chego mne! U kostra pogret'sya, i ladno budet. Zamerz bol'no.
     STARIK. Pogreesh'sya. Tut koster nedaleko.
     DOCHKA. A nam obeim po shubke!
     STARUHA. Da pogodi ty! Kuda toropish'sya!
     DOCHKA. A chego tam zhdat'! Hot' kakuyu ni na est' shubku, hot' na  sobach'em
mehu, da tol'ko sejchas, poskoree!
     STARIK (vytaskivaet iz-za pazuhi dve shuby na sobach'em mehu). Derzhite!
     STARUHA. Prostite, vasha milost', ne nado nam  etih  shubok.  Ona  ne  to
skazat' hotela!
     STARIK. CHto skazano, to skazano. Nadevajte shuby. Nosit'  vam  ih  -  ne
snosit'!
     STARUHA (derzha shubu v rukah). Dura ty, dura! Uzh esli shubu prosit',  tak
hot' sobol'yu!
     DOCHKA. Sami vy dura! Govorili by vovremya.
     STARUHA. Malo chto sebe sobach'yu shubu razdobyla, eshche i mne navyazala!
     DOCHKA. A koli ne nravitsya, vy mne i svoyu otdajte, teplee budet. A  sami
zamerzajte tut pod kustom, ne zhalko!
     STARUHA. Tak ya i otdala, derzhi karman shire!

                    Obe bystro odevayutsya, pererugivayas'.

     Potoropilas'! Sobach'yu shubu vyprosila!

     DOCHKA. Vam sobach'ya kak raz k licu! Laetes', kak sobaka!
     STARUHA. Sama ty sobaka!

     Ih golosa postepenno  prevrashchayutsya  v  laj,  i  obe  oni,  nadev  shuby,
prevrashchayutsya v sobak. Staruha - v gladkuyu  chernuyu  s  prosed'yu,  Dochka  -  v
mohnatuyu ryzhuyu.

     KOROLEVA. Oj, sobaki, derzhite ih! Oni nas iskusayut!
     SOLDAT (otlamyvaya vetku).  Ne  bespokojtes',  vashe  velichestvo.  U  nas
govoryat - sobaka palki boitsya.
     PROFESSOR. Sobstvenno govorya, na sobakah mozhno otlichno ezdit'. |skimosy
sovershayut na nih dal'nie puteshestviya...
     SOLDAT. A i to pravda! Zapryazhem-ka ih v sani - puskaj vezut. ZHalko, chto
malo ih. Dyuzhinu by nado!
     KOROLEVA. |ti sobaki celoj dyuzhiny stoyat. Zapryagajte skorej!

                       Soldat zapryagaet. Vse sadyatsya.

     STARIK. Vot vam i novogodnee katan'e.  Nu,  schastlivogo  puti!  Trogaj,
sluzhivyj, prav' na ogonek. Tam koster gorit. Doedesh' - pogreesh'sya!




     Polyana v lesu. Vokrug kostra sidyat vse mesyacy. Sredi nih  -  Padcherica.
Mesyacy po ocheredi podbrasyvayut v koster hvorost.

                                   Aprel'

                         Ty gori, koster, gori,
                         Smoly veshnie vari.
                         Pust' iz nashego kotla
                         Po stvolam pojdet smola,
                         CHtoby vsya zemlya vesnoj
                         Pahla elkoj i sosnoj!

                                 Vse mesyacy

                             Gori, gori yasno,
                             CHtoby ne pogaslo!

     YANVARX (Padcherice). Nu, gost'ya dorogaya, podbros' i ty hvorostu v ogon'.
On eshche zharche goret' budet.
     PADCHERICA (brosaet ohapku suhih vetok)

                             Gori, gori yasno,
                             CHtoby ne pogaslo!

     YANVARX. CHto, nebos' zharko tebe? Von kak shcheki u tebya razgorelis'!
     FEVRALX. Mudreno li, pryamo s moroza da k takomu ognyu! U nas i  moroz  i
ogon' zhguchie - odin drugogo goryachee, ne vsyakij vyterpit.
     PADCHERICA. Nichego, ya lyublyu, kogda ogon' zharko gorit!
     YANVARX. |to-to my znaem. Potomu i pustili tebya k nashemu kostru.
     PADCHERICA. Spasibo vam. Dva raza vy menya ot smerti spasli. A mne vam  i
v glaza-to smotret' sovestno... Poteryala ya vash podarok.
     APRELX. Poteryala? A nu-ka, ugadaj, chto u menya v ruke!
     PADCHERICA. Kolechko!
     APRELX. Ugadala! Beri  svoe  kolechko.  Horosho,  chto  ty  ego  nynche  ne
pozhalela. A to i ne vidat' by tebe bol'she ni kol'ca, ni  nas.  Nosi  ego,  i
vsegda tebe teplo i svetlo budet: i v stuzhu, i v metel', i v osennij  tuman.
Hot' i govoryat, chto  Aprel'-mesyac  obmanchivyj,  a  nikogda  tebya  aprel'skoe
solnce ne obmanet!
     PADCHERICA. Vot i vernulos' ko mne moe schastlivoe kolechko! Bylo ono  mne
dorogo, a sejchas eshche dorozhe budet. Tol'ko strashno mne s nim domoj  vernut'sya
- kak by opyat' ne otnyali...
     YANVARX. Net, bol'she ne otnimut. Nekomu  otnimat'!  Poedesh'  ty  k  sebe
domoj i budesh' polnoj hozyajkoj. Teper' uzh ne ty u nas, a my u  tebya  gostit'
budem.
     MAJ. Vse po ocheredi peregostim. Kazhdyj so svoim podarkom pridet.
     SENTYABRX. My,  mesyacy,  narod  bogatyj.  Umej  tol'ko  podarki  ot  nas
prinimat'.
     OKTYABRX. Budut u tebya v sadu takie yabloki, takie cvety i  yagody,  kakih
eshche na svete ne byvalo.

                      Medved' prinosit bol'shoj sunduk.

     YANVARX.  A  poka  vot  tebe  etot  sunduk.  Ne  s  pustymi  zhe   rukami
vozvrashchat'sya tebe domoj ot brat'ev-mesyacev.
     PADCHERICA. Ne znayu uzh, kakimi slovami i blagodarit' vas!
     FEVRALX. A ty snachala otkroj sunduk da posmotri, chto v nem.  Mozhet,  my
tebe i ne ugodili.
     APRELX. Vot tebe klyuch ot sunduka. Otkryvaj.

     Padcherica  podnimaet  kryshku  i  perebiraet  podarki. V sunduke - shuby,
plat'ya,  vyshitye  serebrom,  serebryanye  bashmachki  i  eshche celyj voroh yarkih,
pyshnyh naryadov.

     PADCHERICA. Oh, i glaz ne otorvat'! Videla ya segodnya korolevu, a  tol'ko
i u nee ne bylo ni takih plat'ev, ni takoj shubki.
     DEKABRX. A nu, primer' obnovki!

     Mesyacy obstupayut ee. Kogda oni rasstupayutsya,  Padcherica  okazyvaetsya  v
novom plat'e, v novoj shubke, v novyh bashmachkah.

     APRELX. Nu i krasavica zhe ty! I plat'e tebe  k  licu,  i  shubka.  Da  i
bashmachki vporu.
     FEVRALX. ZHal' tol'ko v takih  bashmachkah  po  lesnym  tropinkam  begat',
cherez burelom perebirat'sya. Vidno,  pridetsya  nam  i  sanki  tebe  podarit'.
(Hlopaet rukavicami.)  |j?  rabotnichki  lesnye,  est'  li  sanki  raspisnye,
sobolyami krytye, serebrom obitye?

     Neskol'ko lesnyh zverej - Lisica, Zayac, Belka - vkatyvayut  na  scenu
belye sanki na serebryanyh poloz'yah.

     VORON (s dereva). Horroshi sanki, prravo, horoshi!
     YANVARX. Verno, starik, horoshi sanki! V takie ne vsyakogo konya zapryazhesh'.
     MAJ. Za konyami delo ne stanet. Dam ya konej  ne  huzhe  sanej.  Koni  moi
syty, v zolote kopyta, grivy bleshchut serebrom, topnut ozem'  -  gryanet  grom.
(Udaryaet v ladoshi.)

                            Poyavlyayutsya dva konya.

     MART. |h, chto  za  koni!  Tprru!  Slavno  ty  prokatish'sya.  Tol'ko  bez
kolokol'chikov i bubenchikov ezdit' neveselo. Tak i byt', podaryu ya  tebe  svoi
bubenchiki. Zvonu mnogo - veselej doroga!

     Mesyacy  okruzhayut  sani,  zapryagayut  konej,  stavyat  sunduk. V eto vremya
otkuda-to izdaleka donositsya hriplyj laj, rychan'e gryzushchihsya sobak.

     GOLOS SOLDATA. No, no! CHego stali, sobach'i dochki! Dovezete  -  kostochek
dam. Da ne gryzites' vy! Cyc, okayannye!
     GOLOS PROFESSORA. Poskorej by! Holodno!
     GOLOS KOROLEVY. Goni, chto est' duhu! (ZHalobno.) YA sovsem zamerzla!
     GOLOS SOLDATA. Da ne tyanut!
     PADCHERICA. Koroleva! I uchitel' s nej, i soldat... Otkuda tol'ko  u  nih
sobaki vzyalis'?
     YANVARX. Pogodi, uznaesh'! A nu, brat'ya, podbros'te  v  koster  hvorostu.
Posulil ya soldatu etomu otogret' ego u nashego kostra.
     PADCHERICA. Otogrej, dedushka! On mne i hvorost  sobrat'  pomog,  i  plashch
svoj otdal, kogda mne holodno bylo.
     YANVARX (brat'yam). A vy chto skazhete?
     DEKABRX. Koli posulil - tak tomu i byt'.
     OKTYABRX. Tol'ko ved' soldat-to ne odin edet.
     MART (glyadya skvoz' vetvi). Da, s nim starichok, devochka i dve sobaki.
     PADCHERICA. Starichok etot tozhe dobryj, shubku dlya menya vyprosil.
     YANVARX. I vpravdu, pochtennyj starichok. Mozhno ego pustit'. A  s  drugimi
kak zhe byt'? Devka-to budto zlaya.
     PADCHERICA. Zlaya-to  zlaya,  da,  mozhet,  zlost'  u  nee  na  moroze  uzhe
vymerzla. Von kakoj u nee golosok zhalobnyj stal!
     YANVARX. Nu chto zh, poglyadim! A chtob dorogi oni k nam  v  drugoj  raz  ne
nashli, my tam dlya nih tropu prolozhim, gde ran'she ee nikogda ne  bylo,  da  i
potom ne budet! (Udaryaet posohom.)

     Derev'ya rasstupayutsya, i na polyanu vyezzhayut korolevskie sani. V  upryazhke
- dve sobaki. Oni gryzutsya mezhdu soboj i tyanut sani v raznye storony. Soldat
pogonyaet ih. Sobaki vsej povadkoj  napominayut  Staruhu  i  Dochku.  Ih  legko
uznat'. Oni ostanavlivayutsya, ne dobezhav do kostra, u derev'ev.

     SOLDAT. Vot i koster. Ne obmanul menya tot starik. Zdraviya  zhelayu  vsej
chestnoj kompanii! Razreshite pogret'sya?
     YANVARX. Podsazhivajsya da grejsya!
     SOLDAT. A, hozyain, zdorovo! Veselyj u tebya ogonek. Tol'ko pozvol' mne i
sedokov moih k teplu  pristroit'.  Nashe  soldatskoe  pravilo  takoe:  sperva
nachal'stvo raskvartiruj, a potom i sam na postoj opredelyajsya.
     YANVARX. Nu, esli u vas takoe pravilo, tak po pravilu i postupaj.
     SOLDAT.  Pozhalujte,  vashe  velichestvo!  (Professoru.)  Pozhalujte,  vasha
milost'!
     KOROLEVA. Oh, poshevelit'sya ne mogu!
     SOLDAT.  Nichego, vashe velichestvo, otogreetes'. Vot
ya vas sejchas na nozhki postavlyu. (Vytaskivaet ee iz sanej.)  I  uchitelya
vashego. (Krichit Professoru.) Razomnites', vasha milost'! Prival!

     Koroleva i Professor  nereshitel'no  podhodyat  k  ognyu.  Sobaki,  podzhav
hvosty, idut za nimi.

     PADCHERICA (Koroleve i Professoru), A  vy  poblizhe  podojdite  -  teplee
budet!

     Soldat, Koroleva i Professor oborachivayutsya k nej i udivlenno smotryat na
nee. Sobaki, zametiv Padchericu, tak i osedayut na zadnie lapy. Potom nachinayut
po ocheredi layat', budto sprashivaya drug u druga: "Ona? Neuzhto ona?" - "Ona!"

     KOROLEVA.  (Professoru)  Smotrite,  ved'  eto  ta  samaya  devushka,  chto
podsnezhniki nashla... Tol'ko kakaya ona naryadnaya!
     SOLDAT. Tak tochno, vashe  velichestvo,  oni  samye.  (Padcherice).  Dobryj
vecher, sudarynya! V tretij raz my s vami nynche  vstrechaemsya!  Da  tol'ko  vas
teper' i ne uznaesh'. CHisto koroleva!
     KOROLEVA (stucha zubami ot holoda),. CHto, chto ty takoe govorish'?  Pogodi
u menya!
     YANVARX. A ty ne hozyajnichaj tut,  devica.  Soldat-to  u  nashego  ognya  -
zvanyj gost', a ty pri nem sostoish'.
     KOROLEVA (topaya nogoj). Net, on pri mne!
     FEVRALX. Net, ty pri nem. On bez tebya kuda hochet ujdet, a ty bez nego -
ni shagu.
     KOROLEVA. Ah, vot kak! Nu, proshchajte!
     YANVARX. I stupaj sebe!
     FEVRALX. Skatert'yu doroga!
     KOROLEVA (Soldatu). Zapryagaj sobak, edem dal'she.
     SOLDAT. Polnote, vashe velichestvo, pogrejtes' snachala, a to u vas zub na
zub  ne  popadaet.  Ottaem  malost',  a  tam  i  poedem  sebe  potihon'ku...
Tryuh-tryuh... (Oglyadyvaetsya i zamechaet belyh konej, zapryazhennyh v sani.)  Oh,
i koni zhe znatnye! YA i v korolevskoj konyushne takih ne  vidyval,  -  vinovat,
vashe velichestvo!.. CH'i zhe eto?
     YANVARX (ukazyvaya na Padchericu). A von hozyajka sidit.
     SOLDAT. CHest' imeyu pozdravit' s pokupkoj!
     PADCHERICA. Ne pokupka eto, a podarok.
     SOLDAT. Ono eshche i luchshe. Deshevle dostalos' - dorozhe budet.

                 Sobaki brosayutsya na loshadej i layut na nih.

     Cyc, zveryugi! Na mesto! Davno li sobach'yu shkuru nadeli, a uzh na  loshadej
brosayutsya.
     PADCHERICA. Layut-to kak serdito! Slovno rugayutsya - tol'ko  chto  slov  ne
razobrat'. I chto-to kazhetsya mne, budto ya uzhe slyshala etot laj, a  gde  -  ne
pripomnyu...
     YANVARX. Mozhet, i slyshala!
     SOLDAT. Kak ne slyhat'! Ved' oni s vami, kazhis', v odnom dome zhili.
     PADCHERICA. U nas sobak ne bylo...
     SOLDAT. A vy poglyadite na nih poluchshe, sudarynya! Ne priznaete li?

                  Sobaki otvorachivayut ot Padchericy golovy.

     PADCHERICA (vsplesnuv rukami). Ah! Da byt' ne mozhet!..
     SOLDAT. Mozhet - ne mozhet, a tak ono i est'!

     Ryzhaya sobaka podhodit k Padcherice i laskaetsya k  nej.  CHernaya  pytaetsya
liznut' ruku.

     KOROLEVA. Beregis', ukusyat!

       Sobaki lozhatsya na zemlyu,  vilyayut  hvostami, katayutsya po zemle.

     PADCHERICA. Net, oni, vidno, teper' laskovee stali. (Mesyacam). Da neuzhto
im tak do smerti sobakami i ostavat'sya?
     YANVARX. Zachem? Pust' oni u tebya tri goda pozhivut, dom i dvor  storozhat.
A cherez tri goda, esli stanut oni posmirnee, privedi ih pod Novyj god  syuda.
Snimem my s nih sobach'i shuby.
     PROFESSOR. Nu, a esli oni i cherez tri goda eshche ne ispravyatsya?
     YANVARX. Togda cherez shest' let.
     FEVRALX. Ili cherez devyat'!
     SOLDAT. Da ved' sobachij-to vek nedolog... |h,  tetki!  Ne  nosit'  vam,
vidno, bol'she platochkov, ne hodit' na dvuh nogah!

                    Sobaki brosayutsya na Soldata s laem.

     Sami vidite! (Otgonyaet sobak palkoj.)
     KOROLEVA. A  nel'zya  li  i  mne  privesti  syuda  pod  Novyj  god  svoih
pridvornyh sobak? Oni u menya smirnye, laskovye, hodyat peredo mnoj na  zadnih
lapkah. Mozhet byt', oni tozhe stanut lyud'mi?
     YANVARX. Net, uzh esli oni na zadnih lapkah hodyat, tak iz  nih  lyudej  ne
sdelaesh'. Byli sobakami - sobakami i ostanutsya... A teper',  gosti  dorogie,
pora mne svoim hozyajstvom zanyat'sya. Bez menya i moroz ne po-yanvarski  treshchit,
i veter ne tak duet, i sneg  ne  v  tu  storonu  letit.  Da  i  vam  pora  v
put'-dorogu sobirat'sya - von uzh mesyac  vysoko  podnyalsya!  On  vam  posvetit.
Tol'ko ezzhajte bystree - potoraplivajtes'.
     SOLDAT. My by i rady potoropit'sya, dedushka, da  loshadki  nashi  mohnatye
bol'she layut, chem vezut. Na nih i k budushchemu godu do mesta ne dotashchish'sya. Vot
esli by nas na teh, na belyh konyah podvezli!..
     YANVARX. A vy poprosite hozyajku - mozhet, ona vas i podvezet.
     SOLDAT. Prikazhete poprosit', vashe velichestvo?
     KOROLEVA. Ne nado!
     SOLDAT. Nu, delat' nechego... |j vy, loshadki vislouhie, polezajte  opyat'
v homut! Hochesh' - ne hochesh', a pridetsya nam eshche pokatat'sya na vas.

                         Sobaki zhmutsya k Padcherice.

     PROFESSOR. Vashe velichestvo!
     KOROLEVA. CHto?
     PROFESSOR.  Ved'  do  dvorca  eshche  ochen'  daleko,  a  moroz,  prostite,
yanvarskij, surovyj. Ne doehat' mne, da i vy bez shubki zamerznete!
     KOROLEVA. Kak zhe ya ee prosit' budu? YA eshche nikogo nikogda ni  o  chem  ne
prosila. A vdrug ona skazhet - net?
     YANVARX. A pochemu by  -  net?  Mozhet,  ona  i  soglasitsya.  Sani  u  nee
prostornye - na vseh mesta hvatit.
     KOROLEVA (opustiv golovu). Ne v tom delo!
     YANVARX. A v chem zhe?
     KOROLEVA (nasupivshis'). Da ved' ya s nee shubku snyala, utopit' ee hotela,
kolechko ee v prorub' brosila! Da i ne umeyu ya prosit', menya etomu ne uchili. YA
umeyu tol'ko prikazyvat'. Ved' ya koroleva!
     YANVARX. Von ono chto! A my i ne znali.
     FEVRALX. Ty nas v glaza ne vidala, i nam nevedomo,
kto ty takaya i otkuda pozhalovala... Koroleva, govorish'? Ish' ty!  A  eto
kto, uchitel' tvoj, chto li?
     KOROLEVA. Da, uchitel'.
     FEVRALX (Professoru), CHto zh vy ee takomu prostomu delu  ne  vyuchili?
Prikazyvat' umeet, a prosit' ne umeet! Gde zhe eto slyhano?
     PROFESSOR. Ee velichestvo uchilis'  tol'ko  tomu,  chemu  im  ugodno  bylo
uchit'sya.
     KOROLEVA. Nu, uzh esli na to poshlo, tak za segodnyashnij  den'  ya  mnogomu
nauchilas'! Bol'she uznala, chem  u  vas  za  tri  goda!  (Idet  k  Padcherice.)
Poslushaj-ka, milaya, podvezi nas, pozhalujsta, v svoih sanyah. YA tebya  za eto
po-korolevski nagrazhu!
     PADCHERICA. Spasibo, vashe velichestvo. Ne nado mne vashih podarkov.
     KOROLEVA. Vot vidite - ne hochet! YA zhe govorila!
     FEVRALX. Ty, vidno, ne tak prosish'.
     KOROLEVA. A kak zhe nado prosit'? (Professoru.) Razve ya ne tak skazala?
     PROFESSOR. Net, vashe velichestvo, s tochki zreniya grammatiki  vy  skazali
sovershenno pravil'no.
     SOLDAT. Uzh vy menya prostite, vashe  velichestvo.  YA  chelovek  neuchenyj  -
soldat, v grammatikah malo smyslyu. A pozvol'te mne na etot raz pouchit' vas.
     KOROLEVA. Nu, govori.
     SOLDAT. Vy by, vashe velichestvo, ne obeshchali ej bol'she nikakih nagrad,  -
dovol'no uzhe bylo obeshchano. A skazali by poprostu: "Podvezi, sdelaj milost'!"
Vy ved' ne izvozchika, vashe velichestvo, nanimaete!
     KOROLEVA. Kazhetsya,  ya  ponyala...  Podvezi  nas,  pozhalujsta!  My  ochen'
zamerzli!
     PADCHERICA. Otchego zhe ne podvezti? Konechno, podvezu. I shubu ya vam sejchas
dam, i uchitelyu vashemu, i soldatu. U menya v sunduke ih mnogo! Berite, berite,
ya nazad ne otnimu.
     KOROLEVA. Nu, spasibo tebe.  Za  etu  shubku  ty  poluchish'  ot  menya
dvenadcat'...
     PROFESSOR (ispuganno). Vy - opyat', vashe velichestvo!..
     KOROLEVA. Ne budu, ne budu!

         Padcherica dostaet shuby. Vse, krome Soldata, zakutyvayutsya.

     (Soldatu.)  A ty chto zhe ne odevaesh'sya?
     SOLDAT. Ne smeyu, vashe velichestvo, shinelka-to ne po forme - ne kazennogo
obrazca!
     Koroleva. Nichego, u nas segodnya vse ne po forme... Odevajsya!
     SOLDAT (odevayas'). I to pravda. Kakaya uzh tut forma!  Obeshchali  my  nynche
drugih pokatat', a sami v chuzhih sanyah  kataemsya.  Posulili  shubu  so  svoego
plecha pozhalovat', a sami v chuzhih shubah greemsya... Da  uzh  ladno.  I  na  tom
spasibo!.. Dozvol'te mne, hozyaeva,  na  obluchke  pristroit'sya!  S  loshadkami
upravlyat'sya - eto ne to chto s sobakami. Delo znakomoe.
     YANVARX. Sadis', sluzhivyj. Vezi sedokov. Da smotri: shapku  v  doroge  ne
poteryaj. Koni u nas rezvye, chasy obgonyayut,  minutki  u  nih  iz-pod  kopyt
letyat. Ne oglyanetes' - doma budete!
     PADCHERICA. Proshchajte, brat'ya-mesyacy!  Ne  zabudu  ya  vashego  novogodnego
kostra!
     KOROLEVA. A ya by i rada zabyt', da ne zabudetsya!
     PROFESSOR. A zabudetsya - tak napomnitsya!
     SOLDAT. ZHelayu zdravstvovat', hozyaeva! Schastlivo ostavat'sya!
     VESENNIE I LETNIE MESYACY. Dobryj put'!
     ZIMNIE MESYACY. Zerkalom doroga!
     VORON. Zerrkalom dorroga!

             Sani unosyatsya. Sobaki s laem begut za nimi sledom.

     PADCHERICA (oborachivayas'). Proshchaj, Aprel'-mesyac!
     APRELX.  Proshchaj,  milaya! ZHdi menya v gosti!

       Dolgo eshche zvenyat kolokol'chiki. Potom stihayut. V lesu svetlee!
                               Blizitsya utro.

     YANVARX (oglyadyvayas' krugom). CHto, dedushka-les? Napugali my tebya nynche,
snega tvoi vskolyhnuli, zver'e tvoe razbudili?.. Nu, polno, polno, spi  sebe,
- bol'she ne potrevozhim!..

                                 Vse mesyacy

                         Dogoraj, koster, dotla,
                         Budet pepel i zola.
                         Razletajsya, sinij dym,
                         Po kustarnikam sedym,
                         Do vershin okutaj les,
                         Podnimajsya do nebes!

                                   Aprel'

                          Taet mesyac molodoj.
                          Gasnut zvezdy cheredoj.
                          Iz raspahnutyh vorot
                          Solnce krasnoe idet.
                          Solnce za ruki vedet
                          Novyj den' i Novyj god!

                                 Vse mesyacy
                          (povernuvshis' k solncu)

                             Gori, gori yasno,
                             CHtoby ne pogaslo!

                                   YAnvar'

                          Bez konej, bez kolesa
                          Edet vverh na nebesa
                          Solnce zolotoe,
                          Zoloto litoe.
                          Ne stuchit, ne gremit,
                          Ne kopytom govorit!

                                 Vse mesyacy

                             Gori, gori yasno,
                             CHtoby ne pogaslo!

                                  Zanaves





                               Skazka-komediya



          Ivan Tarabanov, soldat.
          Andron Kuz'mich, staryj drovosek
          Nastya, ego plemyannica, sirota.
          Car' Dormidont.
          Anfisa, carskaya dochka.
          Zamorskij korolevich ZHan-Filipp, ee muzh.
          General.
          Gore-Zloschast'e.
          Siluyan Kapitonovich Poceluev, vdovyj kupec.
          Nachal'nik carskoj strazhi.
          Kaznachej.
          Senator Kas'yan Visokosnyj, dryahlyj starik.
          Amel'fa Ivanovna, pridvornaya dama.
          Skorohod.
          Starik s medal'yu.
          Ego zhena, staruha v chepce i v cvetnoj shali.
          Kupchik v poddevke i v sapogah s golenishchami.
          Pod'yachij, toshchij lysyj chelovek s bol'shim krasnym nosom.
          Ego tolstaya zhena.
          Tri razbojnika.
          Pastuh.
          Ohotnik.
          CHelovek, umeyushchij tokovat'.
          Sosedi, parni i devushki.
          Dvorcovaya strazha.
          Egerya.




                 Les. Staryj Drovosek rubit tolstoe derevo.

     DROVOSEK. Oh, oh! (Opuskaet topor i vytiraet pot.) Veliko li derevo,  a
svalit' ne pod silu! Mne by v etakie gody ne les rubit', a na  pechi  lezhat',
kostochki gret'. Oh, gore-zloschast'e, gore-zloschast'e...
     GORE. Nu, chego tebe, ded?
     DROVOSEK. Slovno kto golos podal,  a  nikogo  ne  vidat'.  Poslyshalos',
verno!
     GOLOS NASTI (izdali). Au, dyadya Andron, au!
     DROVOSEK. Ai vpravdu klichet menya kto-to...
     GOLOS NASTI. Au!!
     DROVOSEK. Da tol'ko budto s drugoj storony... Dolzhno byt',  Nastya  menya
ishchet. Obed neset. (Krichit.) Ogo-go-go-go!
     GOLOS NASTI. Au!!
     DROVOSEK. Ogo-go-go!

                        Iz-za kustov vyhodit Nastya.

     NASTYA. Vot vy gde, dyadya Andron! V  ekuyu  dal'  zabralis'.  A  ya-to  vas
ishchu-ishchu po vsemu lesu, da chto-to vashego topora nynche ne slyhat'.
     DROVOSEK. Star ya stal, slab. Prezhde-to, byvalo, ot  moego  topora  ves'
les gudit, a teper' chto: tyuk-tyuk, - vot nikto menya i ne slyshit. Da,  hudo  v
moi gody bez synovej, bez vnukov. Vse delaj sam, ni ot kogo pomochi  ne  zhdi,
(Prinimaetsya za obed.)
     NASTYA. A razve ya vam ne pomoshchnica, dyadya Andron?
     DROVOSEK (zhuya). Pomoshchnica... hleb est'!
     NASTYA. I ne greh vam, dyadya, tak govorit'? Uzh ya li ne rabotayu, ya  li  ne
starayus'? Lozhus' s pervymi petuhami, vstayu s tret'imi.
     DROVOSEK. A kol' i  vpravdu  zhaleesh'  ty  menya,  Nastas'ya,  tak  sdelaj
milost', - vyhodi poskoree zamuzh  za  horoshego  cheloveka,  vot  i  budet  mne
pomoshch'.  A  ty  nebos'  vse  soldata   svoego   neputevogo   zhdesh',   Van'ku
Tarabanova...
     NASTYA. ZHdu, dyadya Andron. Skoro emu srok vyjdet.
     DROVOSEK. A i vyjdet srok, chto v nem proku, v tvoem soldate? Na  sluzhbu
ushel - gol kak sokol, da i so sluzhby pridet s pustymi  rukami,  s  sumoj  za
plechami.
     NASTYA. Nichego, byli by ruki, hot' i pustye, - s golodu ne pomrem.
     DROVOSEK. Da kto ego znaet, a mozhet, on so sluzhby-to carskoj i bez ruk,
bez nog  pridet,  koli  golovy  ne  poteryaet.  Takaya  uzh  u  nego  dolzhnost'
soldatskaya.
     NASTYA. CHto eto vy govorite, dyadya Andron! I slushat'-to ne hochetsya.
     DROVOSEK. A ty ushi ne zatykaj,  kogda  starye  lyudi  s  toboj  govoryat.
Poslushajsya menya, Nastas'ya, - vyhodi za Melentiya Ivanovicha.
     NASTYA. |to za mel'nika, za vdovca?
     DROVOSEK (zhuya). Za mel'nika, za vdovca.
     NASTYA. Da ved' u nego docheri  i  synov'ya  starshe  menya,  a  sam-to  on,
pochitaj, ne molozhe vas, dyadya Andron.
     DROVOSEK. Ne molozhe.
     NASTYA. Nu ya i govoryu. Da eshche u vas-to na  golove  hot'  koe-gde  volosy
est', a u nego plesh' vo vsyu golovu.
     DROVOSEK. A chto tebe plesh'? Plesh'-to plesh', zato  sytno  poesh'.  Vyhodi
zamuzh, Nastas'ya, a to vygonyu. Ej-ej, vygonyu! Hvatit tebe na moej staroj  shee
sidet'.
     NASTYA. Net uzh, dyadya Andron, delajte so mnoj chto hotite, a siloj menya za
mel'nika ne vydadite.
     DROVOSEK. Stalo byt', ya darom tebya kormil-poil?
     NASTYA. Nu, koli vy menya darmoedkoj schitaete, tak i vpryam' otpustite  na
vse chetyre  storony. YA v lyudi pojdu, na chuzhih rabotat' stanu. A to sil  moih
net. Pilite vy menya,  slovno  pila  rzhavaya.  Svoj  vek  prozhili,  da  i  moj
zazhivaete!
     DROVOSEK. Net sladu s devkoj!

                                   Nastya
                          (vytiraya slezy rukavom,
                      uvyazyvaet v platok misku, lozhku
                            i tihon'ko napevaet)

                           Svatalsya k Arinushke
                           Pervoj gil'dii kupec.
                           Daval za Arishen'ku
                           Poltorasta korablej...

     DROVOSEK. Ish' ty! I slezy-to uteret' ne uspela, a uzh pesni zavela!

                                   Nastya
                               (uhodya, poet)

                           Uzh ya dumayu-podumayu,
                           YA za etogo nejdu.
                           Uzh ya dumayu-podumayu,
                           YA za etogo nejdu.

     DROVOSEK.  Von kak raspelas'! Nu da ladno. YA tebe pilu rzhavuyu pripomnyu!
Popoesh'  u  menya  i  poplyashesh'...  "Dumayu-podumayu,  ya  za etogo nejdu"! A ty
dumaj-podumaj,  legkoe  li eto delo toporom mahat'! (Prinimaetsya za rabotu.)
|h, eh, les rubit' - ne sukno v lavke prodavat'. Remeslo nepribyl'noe. Vot i
toporishche popolam raskololos'... Oh, gore-zloschast'e!
     GORE. Nu chego tebe, ded?
     DROVOSEK. CHto za pritcha? Opyat' kto-to golos podal. |j, kto tut?
     GORE. YA.
     DROVOSEK. |kij golosok-to zhalobnyj! Da kto zhe ty?
     GORE. Gore-zloschast'e tvoe. Vot kto. Zachem zovesh'?
     DROVOSEK. Gore-zloschast'e? Gde zhe ty? Slyshu, a ne vizhu. Hot'  na  glaza
pokazhis'!
     GORE. Tut ya, v duple sizhu, tebya  storozhu.  ZHdu,  poka  derevo  na  tebya
svalitsya.

        Iz dupla, slovno iz okoshka, vysovyvaetsya starushech'ya golova.

     DROVOSEK (otskakivaet ot dereva). Tak vot ono, moe  gore-zloschast'e!  Da
kakoe zhe ono malen'koe, shchuplen'koe, seren'koe!
     GORE. Verno, dedushka. |to radost' krasna, a gore sero. CHto  pravda,  to
pravda.
     DROVOSEK. Skazhi ty mne, babushka, kak zhe  eto  ya  do  sih  por  tebya  ne
primechal? Smolodu na gorbu nosil, a v glaza ne vidyval.
     GORE. A ya, rodimyj, ves' vek s toboj prozhila. I s otcom tvoim,  Kuz'moj
Andronychem, znakomstvo vodila, i s matushkoj tvoej, Evfrosin'ej Evstignevnoj,
dusha v dushu my zhili. I testo s nej mesili,  i  vodu  nosili.  Da  i  dedushku
tvoego pokojnogo... Kak bish' ego zvali-to?..
     DROVOSEK. Andron Potapych...
     GORE. I Androna Potapycha horosho pomnyu. |to ya ego telegoj  i  pridavila,
carstvo emu nebesnoe! Lyublyu  ya  vse  vashe  semejstvo  -  mnogo  vy  obo  mne
govorite, chasten'ko menya pominaete. Vot ya i ne rasstayus' s vami.
     DROVOSEK. Nu chto zh, spasibo za privet, za lasku!.. Da tol'ko  skazhi  ty
mne, golubushka, kak by eto tebya...  vas  to  est',  togo...  s  plech  doloj?
Izbyt', proshche govorya... Hot' poslednie by denechki bez  tebya  prozhit'.  A  to
veku u nas malo, a gorya mnogo!..
     GORE.  Vizhu-vizhu, krepko tebe hochetsya ot menya izbavit'sya. Da, po pravde
skazat',  i  mne samoj-to do smerti nadoelo tvoi ohi-vzdohi slushat'! Hochu po
svetu  pogulyat',  s kupcami da s gospodami znakomstvo svesti. A mozhet, eshche i
povyshe  kuda  zaberus'!  YA  hot' i lykom podpoyasana, a v lyubye horomy dorogu
najdu. Nu, bud' po-tvoemu, nauchu tebya, kak menya s ruk sbyt'.
     DROVOSEK. Nauchi, Goryushko, nauchi! Vek tebya ne zabudu.
     GORE. Horosho, dedushka, slushaj. Gore-zloschast'e ni szhech', ni utopit', ni
zarubit', ni udavit', ni prodat', ni podarit' nel'zya.
     DROVOSEK (vzdyhaya). Vot to-to i ono!.. Nel'zya!..
     GORE. Zato mozhno v pridachu dat'.
     DROVOSEK. Kak, govorish'? Kak?
     GORE. V pridachu. Vot budesh' chto prodavat' - skazhi: "Beri moe  dobro  da
gore-zloschast'e v pridachu". YA k novomu hozyainu i perejdu.
     DROVOSEK. "Beri moe dobro da gore-zloschast'e v pridachu"...  Ish'  ty!  I
delo-to kakoe prostoe, a samomu ne dodumat'sya. SHutka li - gore s  ruk  sbyt'!
|h, lapotki by proch' da sapogi spravit' kozlovye, toporik pod lavku,  samomu
na lavku, rabotnichka v dom vzyat', a to i dvuh. ZHit'e! (Ozirayas'.) Odna beda,
nikogo zdes', krome volkov da medvedej, ne vstretish', a to by  ya  tebya  zhivo
sbyl...

                             Slyshitsya vystrel.

     Verno, ohotnichek poblizosti  brodit,  postrelivaet... Tak i est'.

                            Poyavlyaetsya Ohotnik.

     ZdorOvo, zdorOvo, brat! CHaj, mnogo nynche belok nastrelyal?
     OHOTNIK. Tipun tebe na yazyk, ded. YA tol'ko na promysel idu,  a  ty  mne
etakie slova govorish'!
     DROVOSEK. Nu, ni puha tebe ni pera!
     OHOTNIK  (prislushivaetsya  k  shorohu  v  kustah,  prigulivaetsya,   potom
dosadlivo mashet rukoj). Ushla! T'fu ty, pes tebya zaesh'!..
     DROVOSEK. A ne kupish' li  ty  u  menya,  milyj  chelovek,  topor?  Sovsem
horoshij toporik - tol'ko vot toporishche novoe k nemu pridelat'...
     OHOTNIK. Da na chto mne topor?
     DROVOSEK. Kak na chto? |to topor-to? Da bez topora muzhik - chto bez  ruk.
Ne beresh'?
     OHOTNIK. Da otvyazhis' ty!
     DROVOSEK. Nu tak voz'mi u menya hot' zhban s kvaskom holodnen'kim, sdelaj
milost', - plemyannica tol'ko chto iz pogreba prinesla. S legkoj ruki i  pochin
dorog. Davaj kopeechku i pej do dna na zdorov'e! Beri  moe  dobro.

                          V  kustah chto-to shurshit,

     OHOTNIK. Tss... spugnesh'... Zamri, staryj pen'! (Ubegaet.)
     DROVOSEK. |kij poloumnyj! Vot byl, a vot i net. Oh, gore-zloschast'e!..
     GORE. Nu chego tebe ot menya nado?
     DROVOSEK. Sbyt' tebya nado! Vot chto. Da, vidno,  ne  tak-to  eto  legko.
Pogodi-ka, pogodi, von eshche kto-to idet, v dudu dudit. Kazhis', pastuh.
     GORE. Mozhet, i pastuh.

                             Poyavlyaetsya Pastuh.

     PASTUH. Ne vidal li ty, dedushka, korovu?
     DROVOSEK. Kakuyu korovu?
     PASTUH. Buruyu.
     DROVOSEK. Net, buroj ne vidal. A ty ne kupish' li u menya toporik?
     PASTUH. Kakoj toporik?
     Drovosek. Vot etot.
     PASTUH. Net, etogo mne ne nado.
     DROVOSEK. Nu, tak zhban s kvaskom holodnym kupi!
     PASTUH. CHto eto ty, dedushka, v dremuchem lesu torgovat' vzdumal? SHel  by
na bazar!
     DROVOSEK. Daleko idti, synok. Nu hot' gribov  kuzovok  voz'mi.  Horoshi
griby, moloden'kie, krepen'kie, odin k odnomu... Beri moe dobro...
     PASTUH. Gribov v boru ya i sam naberu!

                     Iz-za derev'ev donositsya mychanie,

     Oj, da eto, nikak, burenka  moya!  Vot  ty  gde!  Burenushka!  Krasavica!
Postoj, pogodi! (Ubegaet.)
     DROVOSEK. Net, uzh koli ne vezet, tak i zadarom nichego ne sbudesh'... Vse
tebe pomeha - to perepelka, to korova. A ya by poslednyuyu rubahu s sebya  snyal,
kaby na nee pokupshchik nashelsya. Oh, gore-zloschast'e! Gore-zloschast'e!
     GORE. Da tut ya, tut. Nebos' ne ubegu. CHego tebe?
     DROVOSEK. Nichego!.. Ne zovu ya tebya, a tol'ko tak, pominayu. K slovu... A
ty skol'ko let pomalkivala, a nynche na vsyakij pomin otzyvaesh'sya. Otvyazhis' ot
menya, postylaya!
     GORE. I otvyazhus'. Tol'ko prodaj hot' nitku, hot' lychko, hot' iz  borody
volosok!
     DROVOSEK. Da razve prodash' chto, kogda ty zhe mne i  meshaesh',  proklyataya!
Nu zasnula by na chasok, chto li, ili  otvernulas'  -  ne  glyadela  by  v  moyu
storonu!
     GORE. A i to pravda. Podremlyu malen'ko. (Zevaet.) Oh,  ne  vyspalas'  ya
nynche, ved' ty mne i noch'yu pokoya ne daesh' - vse pominaesh', vse pominaesh'! Nu
otdaj menya, komu hochesh', kuda hochesh', tol'ko, chur, - ne trevozh'  darom,  bez
nadobnosti... Istomilas' ya s toboj! (Kladet golovu na ruku i zasypaet.)
     DROVOSEK. Kazhis', i vpravdu zasnulo liho okayannoe! Hrapit.

     Iz-za dereva vyhodit Kupec, dyuzhij muzhchina v kartuze, noven'koj sukonnoj
poddevke i shchegol'skih sapogah.

     KUPEC (krichit). |-gej!  Dedushka!  Ne  najdetsya  li  u  tebya  verevochki?
Postromka oborvalas', podvyazat' nado. YA tebe zaplachu.
     DROVOSEK (ves' drozha). Kak ne byt' verevochke,  pochtennyj?  Est',  est'
verevochka! Tol'ko ty potishe govori - tut u menya dite zasnulo...
     KUPEC. Dite! Nu, pushchaj sebe spit. Davaj skoree verevochku  -  i  delo  s
koncom. Vot tebe za nee altyn deneg.
     DROVOSEK  (toroplivo  razvyazyvaya  svoyu   opoyasku).   Beri   moe   dobro
(vpolgolosa) da gore-zloschast'e v pridachu!
     KUPEC. CHto ty, dedushka, govorish'?
     DROVOSEK. Gore svoe, rodimyj, pominayu. (Podnimaet s zemli topor.)  O-o!
I toporishche, nikak,  opyat'  vyroslo!  |ko  divo-divnoe!  Nu,  proshchajte,  vashe
stepenstvo! Schastlivo! (Skryvaetsya v lesu.)
     KUPEC. Vot ya teper' postromku-to  i  podvyazhu!..  Da  chto  zh  eto?  Kuda
verevochka  delas'?  Slovno  rastayala...  I  loshadej  moih  ne  slyhat'!  Vot
napast'!.. Budto ne pil nichego, a golova krugom idet i v ushah zvon...  I  ne
pomnyu, s kakoj storony prishel... Neuzhto  zaplutalsya  v  lesu?  |j,  dedushka!
Dedushka!

                    Iz-za kustov vyhodyat tri razbojnika.

     PERVYJ RAZBOJNIK (ogromnogo  rosta,  s  bol'shoj  borodoj).  CHego  gorlo
deresh'? Tut ni dedushki, ni babushki tvoej net.
     KUPEC. ZdorOvo, milyj chelovek!
     PERVYJ RAZBOJNIK. ZdorOvo, kupec! Davaj koshel', koli zhit' ne nadoelo.
     KUPEC. Polno shutit', paren'! Ty loshadok moih ne vidal?
     PERVYJ RAZBOJNIK. Kakie tam shutki. Koshel',  govoryu,  davaj.  A  loshadok
svoih ne ishchi - bez tebya uskakali. Pridetsya tebe v gorod peshochkom vorochat'sya.
     KUPEC. Peshochkom tak peshochkom... Proshchaj! (Povorachivaetsya i hochet ujti  -
put' emu pregrazhdaet Vtoroj, razbojnik. Kupec  otstupaet  i  stalkivaetsya  s
Tret'im razbojnikom. Tiho, pochti bez golosa.)  Karaul!  Dusheguby!  Greha  ne
boites'!..
     PERVYJ RAZBOJNIK. Nechego zuby zagovarivat'. Ne v lavke tovar  prodaesh'.
Dostavaj moshnu, vytryahaj kaznu!
     KUPEC. Berite, zlodei...
     TRETIJ RAZBOJNIK. Nu, ne grubi, ne grubi, boroda!
     PERVYJ RAZBOJNIK. Sapozhki symaj. I poddevochku zaodno.
     KUPEC  (razuvaetsya,  potom  snimaet  poddevku  i  sam  nadevaet  ee  na
razbojnika). V plechikah ne zhmet?.. Kak na vas shito!
     PERVYJ RAZBOJNIK. CHasy davaj!
     KUPEC (otdaet chasy). Klyuchik ne poteryajte.
     PERVYJ RAZBOJNIK. ZHiletochku skidavaj! Kartuzik! Petra, primer'-ka.
     VTOROJ RAZBOJNIK. Net, ne po moej golove. (Peredaet  kartuz  Tret'emu
razbojniku.)
     TRETIJ RAZBOJNIK. V  samyj  raz.  Blagodarim  pokorno.  (Nahlobuchivaet
kupcu na golovu svoyu rvanuyu shapku.) Nu, proshchaj, boroda.
     PERVYJ RAZBOJNIK. Ne pominaj lihom!

   Razbojniki uhodyat, zahvativ po  doroge  zabytyj  Drovosekom  kuzovok s
gribami i zhban s kvasom.

     KUPEC (saditsya na pen' i plachet). Kak vas lihom ne  pominat',  d'yavoly!
Razorili, razdeli, ograbili. Ne tak deneg  zhalko,  kak  loshadok  voronyh  da
telegi s tovarom. Dumal bol'shie baryshi vzyat', a bosikom v  gorod  vernus'...
Oh, gore-gor'koe!
     GORE (prosypayas'). |h, da u  menya,  kazhis',  hozyain  novyj?..  Da  kakoj
oborvatyj!.. Nu, chego tebe, golub'?
     KUPEC. A? CHto? Kto eto? Kto tut?.. Pochudilos', verno, so strahu!
     GORE. Net, ne pochudilos'. |to ya, ya samaya!
     KUPEC (vstavaya). A vy kto zh takie budete?
     GORE. A ty kto?
     KUPEC. YA - kupec.
     GORE. Kupec? Ish' ty! Nu, a ya - gore-zloschast'e tvoe, vot kto!
     KUPEC. Gore-zloschast'e moe? CHur, menya! CHur! (Hochet ubezhat'.)
     GORE (smeetsya). Kuda zhe ty, kuda? Net, brat, ot svoego  gorya-zloschast'ya
ne ubezhish'.
     KUPEC. Da ya i ne begu. YA tol'ko tak, porazmyat'sya malost' hotel... Da  i
v novinku mne. V zhist' tebya, gore,  ne  znal,  a  vot  teper'  povstrechat'sya
prishlos'. CHto zh, nadolgo ty ko mne privyazalas', matushka? Ili kak?
     GORE. Tak tebe vse i  vylozhi!  I  chasu  s  nim  ne  prozhila,  a  uzh  on
sprashivaet, nadolgo li.
     KUPEC. Ty, Goryushko, na menya ne obizhajsya. YA by s toboj,  mozhet,  vek  ne
rasstalsya, zhili by, slovno igolochka s nitochkoj, da tol'ko v dele-to moem  ty
ne k mestu budesh'. Sama nebos' smekaesh' - nu kakoj zhe ya kupec, koli  u  menya
schast'ya net!
     GORE. |to verno, schast'ya ne vygoryuesh'.
     KUPEC. A ty, sdelaj milost', otstupis' ot menya! YA tebya k horoshemu mestu
pristroyu. Dovol'na budesh'. Spasibo skazhesh'.
     GORE. Ish' kakoj neterpelivyj! YA etakih ne lyublyu. Nu, ladno. Nauchu tebya,
kak s ruk menya sbyt'.
     KUPEC. Nauchi, rodimaya! V nozhki tebe poklonyus'.
     GORE. Nu, tak i byt', slushaj. Prodaj  chto-nibud',  a  prodavaya,  skazhi:
"Beri moe dobro da gore-zloschast'e v pridachu". YA k novomu hozyainu i perejdu.
     KUPEC. "Beri moe dobro da gore-zloschast'e  v  pridachu".  Blagodarstvuyu,
serdechnaya. Vot eto nastoyashchij razgovor poshel, delovoj, torgovyj.  Tol'ko  chto
zhe mne teper' prodat'? Vse kak est' zlodei otnyali. Nichego, krome  kremnya  da
ogniva, ne ostavili...
     GORE. A mozhet, komu i kremen' s ognivom prigoditsya!

                        Slyshen tresk such'ev, golosa.

     KUPEC. Ah ty, batyushki! |to, nikak, oni, zlodei moi, vorotilis'! Nu, tak
i est'... Gde by ot  nih  ukryt'sya?  Oh,  gore-zloschast'e,  gore-zloschast'e!
(Zalezaet v duplo.)

                Na polyanu vyhodyat carskij General i strazha.

     GENERAL. Obsharit' vse kusty  vokrug?  Smotret'  v  oba!  Tut,  govoryat,
razbojnichij poshalivayut!  Kak  by  ne  natvorili  chego,  pokuda  car'-batyushka
ohotit'sya budet. (Saditsya na pen'.)
     NACHALXNIK STRAZHI. Slushayu-s, vashe  prevoshoditel'stvo!  A  nu,  molodcy,
obshar'te les. Ni odnomu derevu, ni odnomu kustu ne ver'te. ZHivo u menya!

     Strazha rashoditsya po lesu. Sam Nachal'nik strazhi  ostaetsya  na  proseke.
Zaglyadyvaet v duplo i vidit Kupca.

     (Negromko.) Vashe prevoshoditel'stvo!. Vashe prevoshoditel'stvo!

     GENERAL. A? CHto?
     NACHALXNIK STRAZHI. Kazhis', est' odin. Razbojnik!
     GENERAL. Vzyat'.
     NACHALXNIK strazhi. Stoj! Ni s mesta, brodyaga!
     KUPEC. A nu-ka tron' menya, dushegub!
     NACHALXNIK STRAZHI. Ko mne! Syuda!
     KUPEC. Cyc! A ne to ya tebe zhivo glotku zatknu! Propadat' tak propadat'!

     K Nachal'niku strazhi so vseh storon sbegayutsya  ego  lyudi.  General  tozhe
podhodit.

     PERVYJ STRAZHNIK (vtoromu). Sleva, sleva zahodi, a ya sprava!
     VTOROJ STRAZHNIK. Hvataj ego speredi, brodyagu, razbojnika, a ya szadi.
     KUPEC. Razbojnika?.. Kakoj zhe ya razbojnik! Pomilujte, lyudi dobrye! YA-to
v prostote dushevnoj dumal, chto razbojniki vy!
     NACHALXNIK STRAZHI. Ne razgovarivat' u menya! Rebyata, hvataj ego! ZHivo!
     KUPEC. Zachem  zhe  menya  hvatat'!  YA  sam  pojdu.  |to,  kak  govoritsya,
nedorazumenie, - prostite za gruboe slovo. Kuda idti prikazhete?
     NACHALXNIK  STRAZHI  (Generalu).  Vot,  vashe  prevoshoditel'stvo,  kakogo
materogo zverya v duple izlovili. On menya chut' bylo ne zadushil. Ej-bogu! Vashe
prevoshoditel'stvo, izvol'te poglyadet' - kosaya sazhen' v plechah, bosoj, morda
zverskaya...
     KUPEC. Batyushka, vashe prevoshoditel'stvo! |to ot straha u menya  lichnost'
perekosilo. Ne smotrite, chto ya bosoj! YA pervoj gil'dii kupec!
     NACHALXNIK STRAZHI. Brodyaga ty pervoj gil'dii! Vot kto.
     GENERAL. Da, horosh  kupec,  nechego  skazat'.  V  duple  sidit,  smert'yu
torguet. Takomu kupcu tol'ko popadis' noch'yu v ruki!
     KUPEC.  Vashe  prevoshoditel'stvo!  Gospodin  general!  Vot  vam  krest,
nevinoven ya. A chto shirok v plechah, tak u nas, ne izvol'te gnevat'sya, v  rodu
Poceluevyh vse takie! I matushka, i brat'ya, i sestrenka...
     NACHALXNIK  STRAZHI.  Vashe  prevoshoditel'stvo,  prikazhete  ego  v  gorod
preprovodit' ili pered carskie ochi predstavit'?
     GENERAL. Tam vidno budet. Otvesti ego pokamest za kusty i glaz  s  nego
ne spuskat'. Ili vot chto - privyazhite ego k derevu, da pokrepche. A sejchas  ne
do nego. Nado by nam kakuyu-nibud' dich' poiskat' - nu, tetereva tam,  gluharya
ili kuropatku, chto li. Ego carskoe  velichestvo  i  zamorskij  korolevich  sej
moment syuda pozhaluyut!
     NACHALXNIK STRAZHI. A u menya, vashe prevoshoditel'stvo, vse gotovo!
     GENERAL. CHto gotovo?
     NACHALXNIK STRAZHI.  Dich',  vashe  prevoshoditel'stvo,  -  i  tetereva,  i
gluhari, i ryabchiki, i kuropatki. My vsegda na ohotu  pticu  s  soboj  vozim,
chtoby dolgo po lesu ne ryskat'. Vinovat! (Egeryam.) A nu-ka, molodcy, sazhajte
dich' na derev'ya i na kusty, da  smotrite  zapomnite  horoshen'ko,  gde  kakuyu
pticu pristroili! ZHivo u menya! Vashe prevoshoditel'stvo, eto eshche ne vse. Est'
u nas chelovek, kotoryj po-teterevinomu i dupelinomu  tokovat'  umeet.  Proshu
vas prisest' na etot penek. |j, teterev! Terentij Fedotych!

     Poyavlyaetsya nemolodoj chelovek s podvyazannoj shchekoj.

     A nu, poklonis' ego prevoshoditel'stvu da potokuj na probu!
     CHELOVEK. Slushayu-s. (Tokuet.)
     GENERAL. Ochen' horosho! Otlichno! Teterev  -  da  i  tol'ko.  Gde  zhe  on
uchilsya?
     NACHALXNIK STRAZHI. A pes ego znaet.
     GENERAL. CHto?!
     NACHALXNIK STRAZHI. Vinovat, ne mogu znat', vashe prevoshoditel'stvo.
     GENERAL. U kogo zhe ty, bratec, etomu iskusstvu nauchilsya?
     CHELOVEK. U otca-pokojnika, vashe prevoshoditel'stvo.
     GENERAL. A otec u kogo?
     CHELOVEK. U pokojnogo deda, vashe prevoshoditel'stvo.
     GENERAL. Nu a ded u kogo?
     CHELOVEK (tainstvenno). A uzh ded u nih samih!
     GENERAL. U kogo zh eto?
     CHELOVEK. U teterevej, vashe prevoshoditel'stvo!

                                  Muzyka.

     GENERAL. Ego velichestvo!
     KUPEC (iz-za kustov). Batyushki! Otcy rodnye! Pomilujte!  Otpustite  dushu
na pokayanie!
     NACHALXNIK STRAZHI. Molchi, bosoplyas, a to my tebya zhivo utihomirim!

                         Vbegayut Egerya i Strazhniki.

     PERVYJ EGERX. Car' edet! Car'!
     VTOROJ EGERX. Ptichki  privyazany,  vashe prevoshoditel'stvo!
     GENERAL. Ochen' horosho, prekrasno!
     PERVYJ STRAZHNIK. Car'  edet!  Car'!
     VTOROJ STRAZHNIK. Car' edet! Car'!
     GOLOSA. Car' edet! Car' edet!

       Na polyanu vyhodyat car' Dormidont, Zamorskij korolevich, svita.

     VSE. Ura! Ura!
     CARX. Zdorovo, molodcy!
     STRAZHA. Zdraviya zhelaem, vashe carskoe velichestvo!

                                    Car'
                           (napevaet vpolgolosa)

                          Na ohotu edet car',
                          A v lesu sidit gluhar'.
                          Oj, lihie egerya,
                          Ne strelyajte gluharya,
                          Vy ostav'te gluharya
                          Na bereze dlya carya!

     Nikuda dal'she ne pojdu, est' hochu. CHto, voditsya v etih mestah dich'? A?

     GENERAL. Kak ne byt' dichi, vashe velichestvo! Polnym-polno.  Tam  teterev
tokuet, a zdes' kuropatochka sidit. Soblagovolite  obratit'  vsemilostivejshee
vnimanie von na tu vetochku. CHut'-chut' pravee. Net, nemnogo  levee.  Izvol'te
strelyat', vashe velichestvo!

                            Car' spuskaet kurok.

     NACHALXNIK STRAZHI. Vot eto vystrel!
     CARX. Net, osechka!.. A chto, ptica vse eshche na vetke  sidit  ili,  mozhet,
uletela?
     GENERAL. Sidit, vashe velichestvo! Ochumela so strahu.
     CARX. Ochumela? |to horosho. Nu-ka, eshche raz poprobuem!  (Strelyaet.)  CHto,
vse eshche sidit?
     GENERAL. Nikak net, vashe velichestvo. Kuvyrkom poletela. V  samuyu  tochku
popast' izvolili.
     NACHALXNIK STRAZHI (prinosit caryu podstrelennuyu  kuropatku).  CHest'  imeyu
pozdravit', vashe velichestvo. Slavnaya kuropatka, zhirnen'kaya, moloden'kaya.
     CARX. A ved' desyat' let  ruzh'ya  v  ruki  ne  bral.  Vse  nedosug  bylo!
(Zamorskomu korolevichu.) Nu, chto zhe, ne  pozhelaete  li  i  vy  pozabavit'sya,
dorogoj zyatek?

                   Zamorskij korolevich molcha  klanyaetsya.

     Podajte  ego  vysochestvu  ruzh'e!

      General podaet Zamorskomu korolevichu ruzh'e, tot opyat' klanyaetsya.

     Za chem zhe delo stalo? Beri, zyatek, ruzh'e, postrelyaj malost'.
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Pardon! YA ne ponimaj!
     CARX. A chto zh tut ne ponimat'-to?  Pali - i  vse!  Bum!  Bum!  Bah!  Bah!
(Pokazyvaet, budto celitsya.)
     ZAMORSKIJ  KOROLEVICH.  Avec  ce  fusile?  Et  tirer?  {Iz  etogo ruzh'ya?
Strelyat'?  (franc.)}  Bum-bum?  Pif-paf? A, mersi! (Beret ruzh'e i smotrit po
storonam.)
     GENERAL. Vashe vysochestvo! Izvol'te poglyadet' na tu berezu.  (Pokazyvaet
rukoj.) Tam kak budto tozhe ptichka sidit, teterev, kazhis'. Tokuet.
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. A, tetereff! Toskuet! Otshen zhal'... (Celitsya.)
     CARX (Nachal'niku strazhi).  |j  ty,  tam, uberi  bashku,  a  to  nenarokom
vlepyat!

        Nachal'nik strazhi otskakivaet. Zamorskij korolevich strelyaet.

     GENERAL. Est', vashe vysochestvo? Napoval!
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. A poshemu on ne upadal'?
     CARX (egeryu). Nu-ka, bratec, sbegaj posmotri, chto tam s nej  stryaslos',
s pticej-to.

 Eger' nahodit pticu i peredaet Generalu. General - Zamorskomu korolevichu.

     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Kaput tetereff! Bol'she ne toskuet!
     GENERAL. Bez promaha! S odnogo vystrela. Redkaya udacha, vashe vysochestvo!
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Mersi, otshen karoshi ptichka. No, gospodin zheneral',
poshemu on imeet etot shnurok?
     GENERAL. Kakoj shnurok, vashe vysochestvo, gde?
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Tut, na dva noga.
     NACHALXNIK STRAZHI (tiho). |h, zabyl verevochku razvyazat'!..
     GENERAL. Ne mogu znat', vashe vysochestvo. |to, verno, poroda takaya...
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Otshen stranno poroda!
     CARX. CHto zhe tut strannogo? Pomnitsya, ya sam podstrelil kogda-to  kabana
so sputannymi nogami. I nichego - Zazharili i s容li. Vkusnyj byl kaban. Vot  i
sejchas my, zyatek lyubeznyj, kak sleduet podzakusim. Zavtrak my nynche s  toboj
chestno zarabotali. Tvoego tetereva carevne Anfise otvezem...
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Da-da, Anfis...
     CARX. A moyu kuropatku na  ugol'yah  v  sobstvennom  soku  zharit'  budem.
Pal'chiki oblizhesh'. (Trubit v rog.)  Nu,  ohota  okonchena.  General,  prikazhi
koster razvesti!
     GENERAL.  Slushayu-s,  vashe  velichestvo!  (Peredaet  carskoe   prikazanie
strazhe.)
     CARX.   Senator   Kas'yan   Visokosnyj,   podaj   butylku.   (Zamorskomu
korolevichu.) Vot  my  sejchas  otkuporim  dobruyu  puzatuyu  butylochku  starogo
renskogo. Eshche moj pokojnyj ded sobstvennoruchno zasmolil  ee.  Lyubitel'  byl!
(Prichmokivaet.)
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. O, ponimaj, ponimaj!..

                                   P'yut.

     CARX (Generalu). |j, general, chto  zh  eto  vy  do  sih  por  koster  ne
razvodite?
     GENERAL. Prostite, vashe velichestvo. Sorok let sluzhil veroyu i pravdoyu, a
vot na starosti let oploshal. Ogon'ka ne pripas.
     CARX. Kakogo ogon'ka?
     GENERAL. Spichek ili kremnya s ognivom, vashe velichestvo!
     CARX. O chem zhe ty dumal, bezdel'nik? Znal ved', chto na ohotu edem, dich'
zharit' budem.
     GENERAL. Prostite, vashe velichestvo. Nam v prisutstvii  vysochajshih  osob
dumat' ne polagaetsya, - vot i ne podumali.
     CARX. Ty u menya ne razgovarivaj. Otkuda hochesh', a ogon' dobud'. YA manzhe
hochu, - zhrat', ponimaesh'? Net li u tebya, dorogoj  zyatek,  etih,   -  kak  oni
po-vashemu, po-zamorskomu, - spichek?
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Pardon, vashe velichestvo, v nash zamorski kostyum net
karman.
     CARX. YA smotryu, u vas i portkov net. Odni chulki do poyasa.  CHto  zhe  nam
delat'-to, general? Nel'zya zhe kuropatku syruyu est'!
     GENERAL. Zachem zhe syruyu, vashe velichestvo? Sejchas  my  iz  odnogo  ruzh'ya
poroh vysyplem, iz drugogo vystrelim. Avos' i budet ogon'...
     GOLOS KUPCA (iz-za kustov). Car'-batyushka! Gosudar'  amperator!  U  menya
est' ogon'! Est'! Dozvol'te vruchit'!
     CARX. |to kto tam oret?
     GENERAL. Razbojnik, vashe velichestvo!
     CARX. Razbojnik? Kakoj eshche razbojnik?
     GENERAL. Obyknovennyj, vashe velichestvo, dushegub.  My  ego  tut  v  lesu
izlovili, da tol'ko ne uspeli vashemu velichestvu dolozhit'.
     GOLOS KUPCA (iz-za kustov). Pomilujte, car'-batyushka! Ne  dushegub  ya,  a
torgovyj chelovek! Prikazhite menya pered vashi carskie yasnye ochi predstavit'!
     CARX. A nu, predstav'te-ka ego pered moi yasnye carskie ochi.
     GENERAL. Slushayu-s, vashe velichestvo.

            Kupca vyvodyat iz-za kustov. On valitsya Caryu v nogi.

     KUPEC. Obideli menya, car'-batyushka! Napraslinu na menya vozveli!
     CARX. A ty chto - zarezal kogo ili ograbil?
     KUPEC. Car'-batyushka, da menya zhe samogo ograbili. Malo togo - chut'  bylo
i ne zarezali. A  ya  -  pervoj  gil'dii  kupec  Siluyan  Poceluev.  YA  vashemu
vysochajshemu dvoru ves' puzament dlya gospod lakeev postavlyayu.
     CARX. Pozument? CHto zhe ty ego, general, obizhaesh'? Kol' on kupec,  pust'
sebe torguet.
     GENERAL. Da kakaya tam torgovlya, vashe velichestvo! Neshto on zabralsya  by
v  duplo,  kaby  i  vpravdu  pozumentom  torgoval?  Zloumyshlennik  on,  vashe
velichestvo, my ego pered samym vashim vysochajshim pribytiem v lesu obnaruzhili.
V duple sidel.
     NACHALXNIK STRAZHI I EGERYA (napereboj). V duple, vashe carskoe  velichestvo!
V duple! Kak sych, sidel.
     CARX.  Tiho!  Skol'ko  raz  govoril  vam,  ne  galdet'  vsem  srazu,  a
dokladyvat' poodinochke. CHto zhe, kakoe-nibud' oruzhie pri nem nashli - holodnoe
ili ognestrel'noe?
     KUPEC. Ognestrel'noe, car'-batyushka, ognestrel'noe - kremen' da ognivo!
     CARX. O-o! Vot eto kak raz kstati! Doroga lozhka k obedu. Davaj-ka syuda,
bratec, i kremen' tvoj i ognivo! Sejchas my nashu kuropatochku  zazharim.  A  za
kremen' da za ognivo zhaluyu tebe poltinu serebrom.
     KUPEC (klanyaetsya caryu v nogi, a potom protyagivaet  kremen'  i  ognivo).
Vot vam, car'-batyushka, moe dobro (vpolgolosa) i gore-zloschast'e v pridachu!
     CARX. CHto? CHto on takoe skazal?
     KUPEC. Gore svoe, vashe velichestvo, vspomnil. V schastlivyj  chas  i  gore
dobrom pomyanesh'. Vek vashej carskoj milosti ne zabudu.
     CARX. Nu, stupaj, stupaj, da bosikom  po  lesu  ne  brodi,  koli  ty  i
vpravdu kupec, a ne razbojnik.

                          Slyshen zvon bubenchikov.

     KUPEC. Ah ty, batyushki, nikak, loshadki moi vorotilis'! Bubencami zvenyat.
|h, zaletnye! (Ubegaet.)
     CARX. CHto-to budto  etot  kupec  tosku  na  menya  nagnal...  Dazhe  est'
otchego-to rashotelos'... Skuchno... Oh, gore, gore!
     GORE (vyglyadyvaya iz dupla). |to kto menya klichet? Da, nikak,  sam  car'?
Nu, zdravstvuj, zdravstvuj, batyushka! Pozhivem s toboj - pogoryuem.
     CARX. Kto eto tut razgovarivaet?
     NACHALXNIK STRAZHI (sharit sredi kustov).  Nikogo  net,  vashe  velichestvo!
Vidno, vorobyshek na vetochke prochirikal!
     GORE (smeetsya).  He-he-he!  Kak  by  etot  vorobyshek  ne  naklikal  vam
hvorobushek!
     CARX. Vzgrustnulos' chto-to... I nebo budto nahmurilos'... Togo i glyadi,
dozhd' hlynet. Da vot uzh i nakrapyvaet. V samom dele, dozhd'. Edem vo  dvorec.
Uzh tam i pozavtrakaem.

       Liven'. V glubine sceny, za derev'yami, prikryvayas' chem popalo,
         probegayut Zamorskij korolevich, Senator, General, Nachal'nik
       strazhi i prochie. Poslednim edet na kone Car'. Za spinoj u nego
                   na sedle primostilos' Gore-Zloschast'e.

                                  Zanaves




        Carskie pokoi. Car' dremlet na lezhanke. Vozle nego navytyazhku
           stoit Skorohod. Tishina. Bol'shie chasy nachinayut hripet',
                    shipet', skripet'. Potom gulko b'yut.

     CARX   (schitaet).   ...Devyat',   desyat',   odinnadcat',   dvenadcat'...
Trinadcat'!..  A?  CHto?  Skol'ko  zhe  eto  probilo?  Trinadcat',  nikak?  A,
skorohod?
     SKOROHOD. Tak tochno, vashe  velichestvo.  Rovno  trinadcat'!  A  strelki,
mezhdu prochim, tol'ko desyat' pokazyvayut.
     CARX. CHto za pritcha? S chego by eto?
     SKOROHOD. Ne mogu znat', vashe velichestvo. Odno iz  dvuh:  libo  strelki
vrut, libo zvon obmanyvaet.
     CARX. Vidno, chto tak. Po zvonu ya budto prospal, a  po  strelkam  slovno
nedospal... Nu, da nichego ne  podelaesh'.  Trinadcat'  tak  trinadcat'.  Zovi
nachal'nika nashej carskoj strazhi. V pole pora - zajcev travit'!
     SKOROHOD. I zvat' ne nado, vashe velichestvo, davno u dverej  dozhidayutsya.
(Raspahivaet dver'.)

                        Poyavlyaetsya Nachal'nik strazhi.

     NACHALXNIK STRAZHI (vo vse gorlo). Zdraviya zhelaem, vashe velichestvo!
     CARX. Oh ty, batyushki! Napugal kak. Ot takogo "zdraviya zhelayu" i pomeret'
mozhno!
     NACHALXNIK STRAZHI. Kakovo pochivat' izvolili?
     CARX. I ne sprashivaj. Vsyu noch' to pozhar, to potop snilsya.  CHto  by  eto
takoe znachilo? Nu-ka, skorohod, daj mne sonnik.  Sejchas  poglyadim,  chto  tam
propisano.
     SKOROHOD. Slushayu-s, vashe velichestvo. (Podaet tolstuyu knigu.)
     CARX. Na bukvu  "P".  "Pozhar  -  k  potopu".  A  potop?..  "Potop  -  k
pozharu"!.. Blagodarstvujte! Rastolkovali  (SHvyryaet  sonnik.)  Veli-ka  luchshe
konya mne sedlat'.
     NACHALXNIK STRAZHI. Slushayu-s. Kakogo prikazhete?
     CARX. Nu, togo, serogo v yablokah... CHto zhe ty stoish'?
     NACHALXNIK STRAZHI. Proshu proshcheniya, vashe  velichestvo.  Zahromal  seryj  v
yablokah!
     CARX. Da ya zhe tol'ko vchera na nem v les ezdil!
     NACHALXNIK STRAZHI.  Sovershenno  verno,  vashe  velichestvo!  A  kak  domoj
vernut'sya izvolili, tak on i pripadat' stal.
     CARX. Na kakuyu zhe nogu pripadaet?
     Nachal'nik strazhi. Na vse na chetyre, vashe velichestvo!
     CARX. |h ty, gore kakoe! Nu, poslat' k  nemu  nashego  starshego  uchenogo
konovala. A mne poka kaurogo sedlat'.
     NACHALXNIK STRAZHI. Slushayu-s, vashe velichestvo! Kaurogo.
     CARX. A pogoda nynche kakova?
     NACHALXNIK STRAZHI. S utra kak iz vedra, vashe velichestvo, a  potom  budto
raspogodilos'. Vot, kazhis', i solnyshko iz-za tuchi vyglyanulo...

                            Udar groma. Liven'.

     CARX. Von chto deetsya! I prosypat'sya bylo ne k chemu.
     NACHALXNIK STRAZHI. Nu, kak, vashe velichestvo, sedlat' kaurogo?
     CARX. Poshel proch'!

          Nachal'nik strazhi uhodit. Minuta molchaniya. Potom slyshitsya
         grohot - so steny padaet bol'shoj portret v rame. Ugol ramy
                chut' ne zadevaet Skorohoda. Tot otskakivaet.

     SKOROHOD. Oh!
     CARX (podnimaya golovu). CHto takoe? CHto eshche stryaslos'?
     SKOROHOD. Ne izvol'te bespokoit'sya, vashe velichestvo, eto vash batyushka so
steny upal. To bish' portret ihnij.
     CARX. |togo eshche ne hvatalo! Sorok let  starik  na  stenke  visel  i  ne
padal, a teper' - na tebe!.. Svalilsya... A  vchera  dedushka  s  drugoj  steny
grohnulsya. |tak, chego dobrogo, i ya, glyadya na nih, skovyrnus'.

     Tam, gde byl portret, v otverstii steny, poyavlyaetsya Gore-Zloschast'e.

     Postoj, postoj! Glyan'-ka, nikak, portret opyat'  na  meste.  Tol'ko  eto
teper' ne batyushka, a,  kazhis',  matushka-pokojnica!..  Da  i  ne  matushka,  a
babushka Agrafena Ioannovna, carstvo ej nebesnoe. T'fu ty...  Mereshchitsya,  chto
li? Oh, gore-zloschast'e!
     GORE. Tut ya, car'-batyushka, tuta! (Pryachetsya.)
     CARX. |to ty, Anfisa?

                        V dveryah poyavlyaetsya Anfisa.

     ANFISA. YA, batyushka, a to kto zhe? Stuchus'-stuchus', a vse dostuchat'sya  ne
mogu. Nu, dumayu, ugoreli!
     CARX. Sama ty ugorela. Oh, gore moe, gore!..
     ANFISA. Dobroe utro, batyushka.
     CARX. Komu dobroe, a komu i net...
     ANFISA. CHto eto vy, budto nevesely nynche?
     CARX. A chego mne veselit'sya? I na belyj svet by ne  glyadel.  Vidno,  na
ohote prostyl... Oh, toshnehon'ko!
     ANFISA. Ne pechal'tes',  batyushka.  Dajte-ka  ya  vam  volosiki  i  borodu
rascheshu. CHaj, ne prichesyvalis' nynche?
     CARX. A chego tam prichesyvat'sya? Ni k chemu eto...  Na  portretah  da  na
monetah vse ravno pricheshut, a dlya tebya ya i lohmatyj horosh. Oh, oh, polegche -
poslednie volosy vyderesh'.
     ANFISA  (raschesyval  emu  volosy).  CHto  vy,  batyushka,  ya   potihon'ku,
polegon'ku. A u nas, batyushka, novost', da eshche kakaya!
     CARX. Znaem tvoi  novosti.  Verno,  opyat'  kupcy  zamorskie  ponaehali,
vsyakoj drebedeni ponavezli. A u tebya i glaza razgorelis'.
     ANFISA. I est' ot chego  razgoret'sya,  batyushka!  Nynche  gosti  zamorskie
larec rukodel'nyj pokazyvali indejskoj  raboty,  ves'  reznoj,  batyushka,  iz
slonovoj kosti!
     CARX.  |ko  delo! CHto zh ty, slonovoj kosti srodu ne vidyvala? Da ved' u
tebya iz nee cel'nyj tuvalet, a ne to chto larchik.
     ANFISA. Da ne prostoj eto larec, batyushka. Na kryshke  iznutri  zerkal'ce
chudesnoe!
     CARX. Udivila! Zerkal ej ne hvataet!
     ANFISA. Da ya v etom zerkal'ce krasavica pisanaya, glaz ne otorvat', a vy
govorite...
     CARX. Ty-to krasavica? Da ved' ty  vsya  v  menya  i  v  babku-pokojnicu,
Agrafenu Ioannovnu. A ot nee, ne tem bud' pomyanuta, loshadi sharahalis'.
     ANFISA. A vy by na menya v zerkal'ce poglyadeli,  togda  by  i  govorili!
Batyushka, rodnen'kij, zhit' ne mogu - kupite larchik s zerkal'cem!
     CARX. Nu uzh ladno, koli u tebya drugoj zaboty net, tak  i  byt',  kuplyu.
|j, skorohod, sbegaj za kaznacheem. Da zhivo!
     SKOROHOD. Slushayu-s, vashe velichestvo.
     ANFISA. Za kaznacheem! ZHivo!
     SKOROHOD. Slushayu-s, vashe vysochestvo. (Ubegaet.)
     CARX. Oh, gore, gore!..
     GORE. Tut ya, car'-batyushka! Tuta.
     CARX. |to ty, Anfisa?
     ANFISA. Net, ya nichego... Verno, dver' skripnula.

                       V dveryah poyavlyaetsya Kaznachej.

     KAZNACHEJ. Dozvol'te vojti, vashe velichestvo?
     CARX (nadevaya koronu). Zahodi, kaznachej.
     ANFISA. Zahodite, zahodite!
     KAZNACHEJ (vhodya). S dobrym utrom, vashe velichestvo! S dobrym utrom, vashe
vysochestvo! Zachem izvolili zvat' menya?
     CARX. Delo, brat, nebol'shoe. Kupi dlya carevny Anfisy u priezzhih  kupcov
igrushechku - larchik indejskoj raboty.
     ANFISA. S zerkal'cem!
     KAZNACHEJ.  Slushayu,  vashe  velichestvo.  S  zerkal'cem.   Tol'ko   otkuda
prikazhete deneg vzyat'?
     CARX. CHto zhe, mne tebya uchit', chto li? Izvestno otkuda,  iz  moej  kazny
carskoj!
     KAZNACHEJ. Slushayu, vashe velichestvo. Iz carskoj  kazny.  Da,  k  velikomu
moemu priskorbiyu, vasha carskaya kazna na sie chislo pusta est'.
     CARX. Vresh', nevezha! Byt' togo  ne  mozhet.  Slyhannoe  li  delo,  chtoby
carskaya kazna pusta byla!
     ANFISA. Da kak ty osmelivaesh'sya takie  slova  batyushke  govorit'!  Kazna
pusta... Golova u tebya pusta! Skazano tebe - kupi, ty i dolzhon kupit'.
     KAZNACHEJ. Slushayu, vashe vysochestvo. Dolzhon kupit'. A tol'ko deneg net!
     CARX. Vot zaladila soroka YAkova! Da ya tebya kaznit' velyu!
     KAZNACHEJ. Kaznit' ili milovat' - vasha carskaya volya, a tol'ko ot
kazni kazny ne pribavitsya.
     CARX. Stupaj proch'!
     KAZNACHEJ. Slushayu, vashe velichestvo.
     CARX. Durak.
     KAZNACHEJ. Eshche by ne durak, koli  pustoj  carskij  sunduk  storozhu!  Moe
pochtenie, vashe velichestvo. (Uhodit.)
     ANFISA. A kak zhe, batyushka, larchik s zerkal'cem?
     CARX. Molchi, ne do larchika mne!.. |koe gore-to privalilo!
     GORE. Pogodi, rodimyj, to li eshche budet!
     CARX. Kto eto tut razgovarivaet?

                        Vhodit Zamorskij korolevich.

     Dobro pozhalovat'! Sadis', korolevich. Kak pochival?
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Ne pochival', odna minuta ne pochival'. (Klanyaetsya.)
Ad'e, vashe velichestvo, proshajt.
     CARX. Ty  by  sperva  pozdorovkalsya,  zyatek  lyubeznyj,  a  potom  uzh  i
proshchalsya. Kuda zh eto ty ehat' zadumal? Daleche li?
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Na moj korolevstvo. |tot den vecher.
     ANFISA. Segodnya? CHto zh  vy  ran'she-to  molchali?  YA  ved'  tak  skoro  i
sobrat'sya ne uspeyu!
     ZAMORSKIJ korolevich. YA odin edet. Bez vam, madam.
     ANFISA. Batyushka, zastupites'! Da on, nikak, pokinut' menya hochet?
     CARX. Pogodi, Anfisa. Eshche uspeesh'  narevet'sya.  Kak  eto  -  "bez  vam,
madam"? Ty mne, korolevich, tolkom skazhi, chem nedovolen, chego tebe nado.
     ZAMORSKIJ   KOROLEVICH.   O,   ya   otshen   dovol'ni!   Otshen   dovol'ni!
(Skorogovorkoj.)  Oh,  je  suis  tres  content,  enchante,  parbleu! Une vie
magnifique! On meurt de faim! Il y a deux semaines, qu'on n'a pas vu du vin,
sacrebleu!  Mon cheval n'a rien mange, mes valets encore moins. On vendu mon
epee!  Oh, tout est parfait, dia ble vous emporte tous! {O, ya ochen' dovolen,
ya  v  vostorge,  chert voz'mi! CHto za velikolepnaya zhizn'! S golodu pomiraesh'!
Vot  uzhe dve nedeli, kak vina net i v pomine, proklyatie!.. Moya loshad' nichego
ne  ela,  moi  slugi  i  togo men'she. Moya shpaga prodana. O, vse velikolepno,
d'yavol vas vseh poberi! (franc.)}
     CARX. A po-nashemu kak? Ty po-nashemu govori!
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. A po-vashemu - k shortu proklyatova!
     CARX (Anfise). Slyhala, chto govorit? I otkuda tol'ko nabralsya?
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Da-da, shortu proklyatova! Dva-trua den k obed  vino
net. Moj leshadka na konyushna goledno stoit. A vchera  ya  moj  famil'na  shpaga
prodaval'. (Drozhashchim golosom.) O revuar, madam.  Finita  lya  komedia!  Ad'e,
vashe velichestvo!
     CARX. Nu i poezzhaj sebe podobru-pozdorovu!
     ANFISA. Batyushka, a ya-to kak zhe? ZHan-Filipp! Vanya!.. Filya!
     CARX. Ne plach', dochka. Puskaj sebe  edet  podobru-pozdorovu...  na  vse
chetyre storony. Zavtra ya ego bat'ke vojnu ob座avlyu, a  Fil'ku  etogo  v  plen
voz'mu i v okovah k tebe preprovozhu!
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. A moj batushka korol' vam tozhe vojna ob座avil'!

                    Vse plachut. Gore-Zloschast'e smeetsya.

     (Uhodya.) Mill' d'yabl'! {Tysyacha chertej! (franc.}} (Hlopaet dver'yu.)
     ANFISA (v slezah). Zachem, batyushka, vy moego supruga iz domu vygnali?
     CARX. Kak vygnal? Da ved' on sam ushel!
     ANFISA. A koli vy na nego krichat' nachali!
     CARX. Da ved' eto on na menya krichal! Milym d'yavolom obozval.
     ANFISA. A kak zhe na vas ne krichat', koli u vas kazna pusta!
     CARX. Da chto ty, dochka? V ume li? Poshla proch'!
     ANFISA. I ujdu. Moya tetka, koroleva  Kilikijskaya,  davno  menya  k  sebe
zovet. Budu zhit' u nee v pochete i v dovol'stve, a  vas  i  znat'  bol'she  ne
hochu! (Uhodit, topnuv nogoj.)

                                    Car'
                   (zadumchivo i grustno hodit po komnate,
                           zalozhiv ruki za spinu.
                     Potom dostaet iz-pod trona trubu,
                           igraet na nej i poet)

                          Ty trubi, moya truba
                               Zolotaya.
                          Oh, gor'ka moya sud'ba!
                               Sirota ya!..

                              Vhodit General.

     GENERAL. Vashe velichestvo!  Razreshite  dolozhit'!
     CARX.  Pogodi,  pogodi malen'ko. Vidish', car' delom zanyat.
     GENERAL. A mne ne k spehu, vashe velichestvo. (Uhodit za dver'.)

                                    Car'
                                   (poet)

                        Ah ty, radost',
                        Moya radost',
                        Da kuda zh ty podevalas'?
                        Ne v polyah li
                        Poteryalas',
                        Ne v lesah li Zaplutalas'?

                      (Opuskaet trubu i zadumyvaetsya.)

                           Snova vhodit General.

     Nu, chto tam sluchilos'?
     GENERAL. Vashe velichestvo, a nam vojnu ob座avili.
     CARX. Kto ob座avil? Uzh ne korolevich li zamorskij?
     GENERAL.  Nikak  net,  vashe  velichestvo.  Princ   Bul'onskij,   korol'
Sardinskij i gercog Provanskij.
     CARX. Ish' ty! CHego zhe oni hotyat?
     GENERAL. Izvestno chego - carstvo vashe pokorit'.
     CARX. Pust' poprobuyut!
     GENERAL. Da oni uzh i probuyut. Tol'ko derzhis'!
     CARX. A ty-to chego smotrish'?
     GENERAL.  Smotryu,  chto budet. Osmelyus' napomnit', vashe velichestvo, ya ot
vas tretij mesyac ni kopejki zhalovan'ya ne poluchayu.
     CARX. Da kto zhe takomu bezdel'niku platit' stanet?
     GENERAL. U kogo den'gi est', tot i  zaplatit.  Menya  korol'  Sardinskij
davno k sebe na sluzhbu zovet.
     CARX. CHto zh ty - prisyagu narushish'?
     GENERAL. Au korolya Sardinskogo svoya prisyaga, podi pokrepche vashej!
     CARX. YA tebya, negodyaj, moshennik, zaseku,  rasstrelyayu,  poveshu!  Prikazhu
moej strazhe tebya skvoz' stroj prognat'! |j, strazha!.. Strazha!.. Syuda!
     GENERAL (posmeivayas'). Oh, napugali, vashe velichestvo! Strazha!.. Da ved'
u vas i strazhi-to nikakoj net - razbezhalas' vsya. Mozhet, tol'ko odin soldat i
ostalsya - tot, chto u dverej na chasah stoit, koli  tozhe  ne  ushel.  Proshchajte,
vashe velichestvo, schastlivo ostavat'sya! (Uhodit vrazvalku.)
     CARX. Nikogo net. Odin ya, kak perst... (Stuchit v  bokovuyu  dver'.)  |j,
Amel'fa Ivanovna, bud'te tak lyubezny, prikazhite hot' chajku podat'!.. I  etoj
net. Ushla... Oh, chto deetsya, chto deetsya! (Idet k pechke, snimaet  s  samovara
trubu. Obzhigayas', tashchit samovar na stol, zavarivaet chaj i saditsya pit'.) Oh,
oh, oh!.. Pusto vo dvorce... Tiho... Muha proletit - i to slyshno. Ah,  gore,
gore!
     GORE. As'?
     CARX. Da kto eto?
     GORE. YA.
     CARX. A kto ty?
     GORE. Sam zval, a sprashivaesh'. Gore tvoe.
     CARX (smotrit po uglam). Da gde zhe ty?
     GORE (vyhodya). Tuta. YA vse vremya s toboj. So  vcherashnego  dni.  Ugosti,
car', chajkom. Ozyabla ya. (Saditsya ryadom s Carem.)
     CARX (opaslivo otodvigayas'). Nu chto zhe, pej. |togo dobra u menya  pokuda
eshche hvataet. Vot tol'ko saharku malovato.
     GORE. A ya vprikusku.
     CARX. Skazhi ty mne, staruha, otkuda ty na  moyu  golovu  svalilas',  kto
tebya vo dvorec pustil?
     GORE. A nikto. Ty sam menya privez.
     CARX. Da chego tebe ot menya nado? U menya i tak nichego ne ostalos'  -  ni
kazny, ni vojska, ni dochki!.. Odin ya, odin, kak mesyac v nebe... Propadu ya  s
toboj, da i ty u menya ne razzhivesh'sya!..
     GORE (oglyadyvayas' po storonam). |to ty, pozhaluj, pravdu skazal.  Nichego
u tebya ne ostalos'... Plohi tvoi dela, car'-batyushka, da i  moi,  kazhis',  ne
luchshe... CHem zhe ty menya kormit'-poit' budesh'? Gore-to mykat' umeyuchi nado.  A
ved' ty podi ni drov narubit', ni sena nakosit', ni vody nanosit'.
     CARX. Ne priuchen, rodimaya, ne priuchen. Gore.  Vot  to-to  ono  i  est'!
(Podvigaet k Caryu svoyu pustuyu chashku. Car', ni slova ne govorya, dostaet  shtof
i nalivaet chashku doverhu. Gore vypivaet, kryakaet i zatyagivaet pesnyu.)

                           Urodilas' ya na svet,
                           Gor'kaya sirotka.
                           Rodila menya ne mat',
                           A chuzhaya tetka.

                                    Car'
                         (snachala podtyagivaet Goryu,
                              potom poet sam)

                       Hotel ya v more utopit'sya, -
                            Voda holodnaya byla.
                       Hotel ya s gorya udavit'sya,
                            - Menya verevka podvela...

     Nu, chto, Gore, - vyp'em, chto li, eshche?
     GORE. Otchego ne vypit'? Gore - ono p'yushchee!

           Oba p'yut. Gore  puskaetsya  v plyas. Car' podplyasyvaet.

     (Plyashet i poet)

                        Gorya gor'kogo ne spryachet,
                        Kto so mnoyu pozhivet.
                        Gore plyashet, gore skachet,
                        Gore pesenki poet!..

     Uh, umorilas'... Da i ty, car'-batyushka, ele duh perevodish'.  Nikuda  ty
ne godish'sya, ded! Nu, vidno, nado mne novoe mesto iskat'.
     CARX. Poishchi, serdechnaya, poishchi, sdelaj milost'!  A  ne  najdesh',  uhodi,
otkuda prishla. YA tebya k sebe v gosti Ne zval.
     GORE. A menya nikto ne zovet. Vse gonyat, tol'ko prognat' ne mogut.
     CARX. Da kak zhe ot tebya otvyazat'sya, neotvyaznaya?!
     GORE. A proshche prostogo. (Tiho.) Prodaj chto-nibud'
i menya v pridachu daj. Tak i skazhi: "Beri moe dobro da gore-zloschast'e v
pridachu". Vot i vse.
     CARX (obradovanno). "Beri moe  dobro  da  gore-zloschast'e  v  pridachu".
Tol'ko-to? Nu, koli tak, ya ot tebya zhivo otdelayus'! A nu-ka, skorohod, klikni
ko mne... T'fu ty, i skorohod ushel. On na nogu skoryj... Vot gore,  bud'  ty
trizhdy proklyato!.. Prostite, ya nenarokom... Kogo zhe  eto  mne  pozvat'?  |h,
zabyl sovsem! Ved' za dver'yu-to u menya chasovoj na karaule stoit,  koli  tozhe
ne ushel... |j, soldat! (Molchanie.) Solda-a-at!..
     SOLDAT (stuknuv prikladom ruzh'ya,  iz-za  dveri).  Zdraviya  zhelayu,  vashe
velichestvo!
     CARX. Zdes' on... Nu, slava tebe gospodi!  Hot'  odin  chestnyj  chelovek
nashelsya. Vot sejchas my ego!.. (Goryu.) A ty stupaj otsyuda,  stupaj,  spryach'sya
za dver'.

                         Gore-Zloschast'e pryachetsya.

     Pozhaluj-ka syuda, soldat!
     SOLDAT. Slushayu-s, vashe velichestvo! (Vhodit.)
     CARX. Kak tebya zovut-velichayut?
     SOLDAT. Tarabanov, vashe velichestvo. Ivan.
     CARX. Vot chto, Tarabanov Ivan... A nu-ka, davaj syuda tvoe ruzh'e - ya ego
v ugol postavlyu. |kie vam tyazhelye fuzei  vydayut  -  i  podnyat'  nemyslenno!
Skazhi-ka ty mne, bratec, den'gi u tebya est'?
     SOLDAT (udivlenno). Kak ne byt'. Est', vashe velichestvo.
     CARX. A skol'ko, k primeru?
     SOLDAT. K primeru, pyatak, vashe velichestvo. Da eshche s denezhkoj.
     CARX. |, da ty bogach! Slushaj-ka, Vanya, kupi u menya vot etot perstenek.
     SOLDAT (ulybayas'). SHutit' izvolite, vashe  velichestvo.  Neshto  on  pyatak
stoit?
     CARX. S denezhkoj. YA ego tebe, brat, zadeshevo ustuplyu  radi  besporochnoj
tvoej sluzhby. Drugomu by ne prodal ni za kakie den'gi!
     SOLDAT. Pokorno blagodarim, vashe velichestvo. Tol'ko nam etot  perstenek
ni k chemu!
     CARX. Kak eto - ni k chemu?
     SOLDAT. Da on mne ni na odin palec ne nalezet.
     CARX. |kij ty nesgovorchivyj!.. Nu, hochesh', ya tebe  sablyu  svoyu  prodam?
Vidish', zolotaya, almazami usypannaya!
     SOLDAT. Neshto tozhe za pyatak?
     CARX. Za pyatak!
     SOLDAT (lyubuyas' sablej). CHto i govorit', deshevo...
     CARX (tiho). Beri moe dobro...
     SOLDAT (vozvrashchal sablyu). Proshu proshchen'ya, vashe velichestvo, a tol'ko nam
ne podhodit.
     CARX. Pochemu zhe ne podhodit?
     SOLDAT. Ne kazennogo obrazca!
     CARX.  |h,  nichem-to  tebe  ne  potrafish',  nichem  tebya   ne   udivish'!
(Zadumyvaetsya.)
     SOLDAT. Razreshite idti, vashe velichestvo?
     CARX (ispuganno). CHto ty, chto ty! Kuda?.. Hochesh',  ya  tebe  koronu  moyu
prodam? Ej-bogu, prodam! A? (Snimaet s golovy koronu.)
     SOLDAT. Polnote, vashe velichestvo!
     CARX. Ej-ej, prodam, tol'ko beri da den'gi plati!
     SOLDAT. Net, vashe velichestvo, ne pokupaem, ne po kupcu tovar.
     CARX. Da ty chto, spyatil? Korony ne beresh'!
     SOLDAT. A chto v nej - izvinite, vashe  velichestvo,  -  proku?  Ot  dozhdya
golovy ne ukroet, a nosit' tyazhelo, - podi, kovanaya!
     CARX. Durak ty, durak! Ot korony otkazyvaesh'sya...  CHto  zhe  mne  s  nim
delat'? (V zadumchivosti vynimaet  iz  karmana  zolotuyu  tabakerku  so  svoim
portretom, koronoj i venzelem, nyuhaet tabak i chihaet.)
     SOLDAT. Dobrogo zdorov'ya, vashe velichestvo!
     CARX. Spasibo, sluzhivyj! (Hitro.) A ne hochesh' li  i  ty  moego  tabachku
otvedat'? A?
     SOLDAT. Dozvol'te, vashe velichestvo, ezheli na  to  vasha  milost'  budet.
(Nyuhaet tabak, chihaet.)
     CARX. Nu chto, kakov tabachok? On u menya zamorskij, vysshij sort.
     SOLDAT. Slavnyj tabachok. Nichego ne skazhesh'.
     CARX (zaglyadyvaya emu v glaza). A hochesh' - ya tebe vsyu tabakerku  moyu  za
pyatak prodam? Vsyu kak est', s tabachkom!
     SOLDAT. Pokorno blagodaryu, vashe velichestvo! Ot tabaku soldat nikogda ne
otkazyvaetsya!
     CARX. Dostavaj den'gi! Da pozhivee!

                               Soldat medlit.

     Nu, za chem delo stalo?
     SOLDAT. Pokornejshe  proshu  proshchen'ya.  Tol'ko  bez  raspiski  nam  nikak
nel'zya.
     CARX. Kakoj eshche raspiski?
     SOLDAT. Nu, naschet togo, chto tabakerochka eta u  menya  kuplennaya,  a  ne
kradenaya. Ved' na nej i venzel' carskij, i korona, i portret vo vseh ordenah
i s  kavaleriej.  Kto  zhe  poverit,  chto  ona  mne  bezo  vsyakogo  moshenstva
dostalas'?
     CARX. Ladno uzh, bud' po-tvoemu. (Pishet raspisku.)  "Dana  siya  raspiska
soldatu dejstvitel'noj sluzhby..." Kak zvat'-to tebya?
     SOLDAT. YA uzhe dokladyval vashemu velichestvu: Tarabanov Ivan.
     CARX. Mne tol'ko i pomnit', kak tebya krestili! Drugih delov  net...  Nu
ladno. (Pishet.) "Ivanovu Tarabanu..." T'fu ty! "Tarabanovu Ivanu v tom,  chto
priobrel on u menya zolotuyu tabakerku..."
     SOLDAT. S portretom i venzelem.
     CARX. Ne sbivaj!.. Netto  ya  tebe  pisar',  chtoby  shibko  pisat'?..  "S
portretom i venzelem..."
     SOLDAT. Za pyat' kop. mednoj monetoj.
     CARX. "Za pyat' kop. mednoj monetoj. V chem svoeruchno i podpisuyus':  car'
Dormidont Sed'myj". Na, poluchaj.
     SOLDAT. Vinovat, vashe velichestvo, ne goditsya!
     CARX. Pochemu zhe eto opyat' ne goditsya?
     SOLDAT. Pechati kazennoj net.
     CARX. |kij ty priveredlivyj, bratec. Malo tebe moej carskoj  svoeruchnoj
podpisi! Nu, bud' po-tvoemu. Vot  tebe  i  pechat'.  (Prikladyvaet  k  bumage
persten' s pechat'yu.) Davaj pyatak!
     SOLDAT. Pozhalujte, vashe velichestvo!
     CARX (vpolgolosa). Beri moe dobro da gore-zloschast'e v pridachu.

                        Poyavlyaetsya Nachal'nik strazhi.

     Nachal'nik  strazhi.  Vashe  carskoe   velichestvo!   Razreshite   dolozhit':
sobstvennye vashego velichestva polki vyvedeny na plac-parad i  k  vysochajshemu
smotru gotovy! Prikazhete podat' karetu?
     CARX. Podavaj!

     Izdali  donosyatsya  zvuki  torzhestvennogo  marsha.  Iz   bokovyh   dverej
verenicej vhodyat pridvornye i soldaty pochetnogo karaula. Caryu podayut mantiyu,
i on velichavo udalyaetsya v soprovozhdenii svity i karaula,

     SOLDAT. Nu, caryu na parad, a mne v pohod pora!.. CHto eto on tut skazal?
Pro kakoe takoe gore-zloschast'e?
     GORE. |to on pro menya, sluzhivyj!
     SOLDAT. A ty kto zhe budesh'?
     GORE (pokazyvayas'). YA - tvoe gore-zloschast'e.
     SOLDAT. Moe gore-zloschast'e? Da otkuda zhe ty, babka, vzyalas'?
     GORE. A menya car' v pridachu tebe dal. K tabakerochke.
     SOLDAT. Vot ono chto!.. Aj da car'! Pozhaloval za besporochnuyu sluzhbu.
     GORE. Teper' ya za toboyu povsyudu hodit' budu.
     SOLDAT. Nu i hodi  sebe.  Tol'ko  est'-pit'  ne  prosi.  U  menya  zhizn'
pohodnaya. O tebe zabotit'sya ne stanu.
     GORE. A chto zhe ty ne pechalish'sya?
     SOLDAT. A chego mne pechalit'sya?
     GORE. Nu, chto s gorem svyazalsya.
     SOLDAT. |ka nevidal'! Ne ya pervyj, ne ya poslednij. Da mne  v  pohode  o
tebe i dumat'  nedosug  budet.  Kak  govoritsya,  liho  delo  -  poly  shineli
podotknut', a tam - poshel!
     GORE (bespokojno). A ty kogda zh eto v pohod sobiraesh'sya?
     SOLDAT. Ty chto zhe, ne slyshala! Tri korolevstva nam vojnu ob座avili.  Vot
blyahu da pugovicy vychishchu i pojdu.
     GORE. Ne smej, soldat, v pohod hodit'!  YA  lyublyu  doma  zhit',  na  pechi
sidet' da ohat'.
     SOLDAT. Nichego, so mnoj ko vsemu privyknesh' - i k holodu i k  golodu...
Znaesh' nebos': voevat' - tak ne gorevat', a gorevat' - tak ne voevat'!
     GORE. Oh, sluzhivyj, ty mne ne tovarishch! Tak i byt', nauchu ya tebya, kak ot
menya otdelat'sya. Hochesh'?
     SOLDAT. Kak ne hotet'! Hochu.
     GORE (tiho). Ty menya komu-nibud' obmanom navyazhi - v  pridachu  daj.  Kak
car' tebe dal, tak i ty...
     SOLDAT. Nu vot eshche! Stanu ya iz-za  tebya  starat'sya,  lyudej  obmanyvat'.
(Usmehayas'.) ZHivi so mnoj, ty mne ne meshaesh'.
     GORE. Sluzhivyj! Rodimen'kij! Otdaj menya komu-nibud' - bespokojno mne  u
tebya budet!
     SOLDAT. Ish', kak soldatskogo zhit'ya ispugalas'! Net uzh, ya tebya nikomu ne
otdam.
     GORE. Soldat, golubchik, pozhalej ty menya!
     SOLDAT. Da ya tebya ne derzhu. YA tol'ko iz-za tebya lyudej gubit' ne hochu.
     GORE. Hudo tebe so mnoj budet, oj, hudo! Von glyadi  -  u  ruzh'ya  tvoego
zatvor uzhe slomalsya!
     SOLDAT. Verno, slomalsya. Vot gore-to kakoe! Nu, da  ne  beda,  pochinit'
mozhno.
     GORE. Tebe vse ne beda. A chto, ezheli tebya samogo na vojne  iskalechat  -
ruki-nogi otorvut? Togda chto?
     SOLDAT. I bez ruk, bez nog lyudi zhivut.
     GORE. A ezheli i bez golovy ostanesh'sya?
     SOLDAT. Nu, znachit, golova bolet' ne budet.
     GORE. U  tebya  vse  shutki  da  pribautki  na  ume.  Oj,  pogodi,  skoro
zaplachesh'!
     SOLDAT. |to ya-to zaplachu? Nu, my  eshche  posmotrim,  kto  iz  nas  ran'she
zaplachet! (Otkryvaet tabakerku, nyuhaet i chihaet neskol'ko raz podryad.)
     GORE. Vot ty uzhe i plachesh'! He-he! Glyadi, slezy u tebya po shchekam  v  tri
ruch'ya tekut. So mnoj vsyakij zaplachet - na to ya i gore-zloschast'e!
     SOLDAT. Oj, ne hvalis'! Ne ot tebya u menya  slezy  tekut,  a  ot  tabaku
carskogo. Krepok bol'no. Zamorskij sort. Koli by ty ego ponyuhala,  tak  i  u
tebya by nebos' slezy rekoj potekli.
     GORE. Net, brat, ya nikogda ne plachu. Ot menya plachut.
     SOLDAT. Vresh', ot etogo tabachku i tebya by probralo.
     GORE. An net! Nu, davaj na spor. Otkroj svoyu korobochku.
     SOLDAT. Tak ya tebe i otkryl! YA nebos' za etot tabachok platil pyatachok, a
ty darom nyuhat' hochesh'.
     GORE. Ne smej, soldat, perechit' mne! Uzh esli  ya  chego  zahochu,  tak  ne
otstanu, pokuda po-moemu ne budet. Komarikom oborochus', a v  korobochku  tvoyu
zaberus'.
     SOLDAT. Komarikom?
     GORE. Komarikom.
     SOLDAT. Zaberesh'sya?
     GORE. Zaberus'.
     SOLDAT. Drugih obmanyvaj, a ya  ne  poveryu,  pokuda  svoimi  glazami  ne
uvizhu.
     GORE. Nu, smotri! Priotkroj kryshku  -  tol'ko  samuyu  uzen'kuyu  shchelochku
ostav'.
     SOLDAT. Ladno. |takoj dovol'no s tebya?
     GORE. Eshche chutok! Dovol'no. Nu, smotri! Raz!.. Dva!.. Tri!..

     Na  scene  temneet.  Gore-Zloschast'e  ischezaet.  V   temnote   iskorkoj
proletaet zolotoj komarik,

     SOLDAT. Est'!

                           Na scene opyat' svetlo.

     {Zahlopyvaya kryshku.) Nu vot, teper' i  sidi  sebe  v  tabakerke,  nyuhaj
zamorskij tabachok na zdorov'e! CHto, chihaesh'? Na volyu prosish'sya?  Net  uzh,  ya
tebya ne vypushchu. Dorogo mne carskij tabak oboshelsya -  nyuhaj  teper'  ty  ego.
(Podnosit tabakerku k uhu.)  A?  CHto?  Bud'  zdorova!  CHego?  Eshche  raz  bud'
zdorova!..  Nu,  na  vsyakoe  chihan'e  ne   nazdravstvuesh'sya!   Spryachu-ka   ya
tabakerochku v karman i do teh por ne vynu, poka domoj iz pohoda ne vorochus'.
Govoryat, soldat cherta god so dnem v tavlinke pronosil. Da ne soldat  pardonu
zaprosil, a chert...

                         Izdaleka donositsya muzyka.

     |h, zhalko, s matushkoj i Nastej prostit'sya  ne  prishlos'.  Dovedetsya  li
svidet'sya? Matushka stara, nemoshchna, a  Nastya  ne  svoej  volej  zhivet,  svoej
sud'be ne hozyajka. (Napevaet chto-to bez slov, v lad muzyke.)  Nu,  da  avos'
gore ne beda! ZHivy  budem  -  vstretimsya,  a  pomrem  -  drugim  dolgo  zhit'
prikazhem. SHagom marsh! (Vskidyvaet ruzh'e na plecho i zapevaet.)

                            Raz, dva,
                            Gore ne beda,
                            SHla v pohod pehota,
                            Brala goroda!

     Proshchaj, rodimaya storona! (S pesnej uhodit.)

                                  Zanaves






     Bol'shaya svetlaya gornica. Poseredine stol,  prazdnichno  nakrytyj,  Nastya
sidit u okna i sh'et.

                                   Nastya
                                   (poet)

                      Po reke, reke prostornoj
                      Lebed' belaya plyvet,
                      A iz roshchi voron chernyj
                      Lebed' beluyu zovet:

                      - Polno, lebed', zhit' na vole,
                      Polno plavat' po vode.
                      Pozhivi v teple i hole
                      S chernym voronom v gnezde.

                      - Lyubo zhit' v teple i hole,
                      - Lebed' voronu v otvet, -
                      No milee vol'noj voli
                      Nichego na svete net!

     GOLOS (za oknom). ZHelayu zdravstvovat', hozyaeva! Dozvol'te soldatu  vody
napit'sya. Izdaleka idu.
     Nastya. Sejchas vynesu. A to zajdi, sluzhivyj, peredohni malost'.
     GOLOS. Pokorno blagodarim. Koli ne pomeshayu, zajdu.

            Nastya neset vodu. V dveryah stalkivaetsya s Soldatom.

     SOLDAT. Nasten'ka!
     NASTYA. Vanyushka!
     SOLDAT. Vot ne dumal,  ne  gadal.  Zdravstvuj,  Nasten'ka,  zdravstvuj,
golubushka!
     NASTYA. Zdravstvuj, rodnoj ty moj, cel li, zdorov li s vojny vorotilsya?
     SOLDAT. ZHivem pokuda. I na tom spasibo.
     NASTYA. A uzh kak ya tebya  zhdala,  Vanyushka,  -  ne  to  chto  dni,  minutki
schitala. Pokuda matushka tvoya zhiva byla, vse k nej  begala,  vse  sprashivala,
net li vestochki, a kak pomerla ona, s toj pory i sprosit' pro tebya ne u kogo
stalo. Prosnesh'sya noch'yu i dumaesh': mozhet, on na pole ranenyj lezhit i  nekomu
ego vodoj napoit', nekomu ranu perevyazat'. I ne chayala uzh, chto uvidimsya!
     SOLDAT. Ty chto zhe, v usluzhenii zdes' zhivesh', v horomah etakih?
     NASTYA. Net, doma, u dyadi. Uzh tak ya rada tebe,  slov  ne  najdu!  Da  ty
snimi shinel', a sam k stolu prisyad'. Ustal, verno, progolodalsya?
     SOLDAT. Nasten'ka, davaj luchshe syuda syadem, v ugolok. |tot stol  ne  dlya
prohozhego soldata nakryt. (P'et iz kovsha.) Oh, i vkusna vodica rodnaya, slashche
medu! (Stavit sunduchok na pol.) A chto, dyadya tvoj v  dvornikah  zdes'  sluzhit
ili dom storozhit?
     NASTYA. Net, on etomu domu hozyain.
     SOLDAT. Von kak! S chego zhe eto on razbogatel? Klad v  lesu  nashel,  chto
li?
     NASTYA. Klad ne klad, a vrode togo. S verevochki delo poshlo.
     SOLDAT. Kak zhe eto tak - s verevochki?
     NASTYA. Ponadobilas' kupcu odnomu verevochka, a dyadya v eto vremya derevo v
lesu rubil. Snyal on s sebya podpoyasku da i prodal kupcu za altyn.
     SOLDAT. Altyn - den'gi nebol'shie.
     Nastya.  Da  ne  v  altyne  delo,  a  v  tom,  chto  dyadya   kupcu   etomu
gore-zloschast'e svoe v pridachu dal. Ved' ot gorya-to,  ot  zloschast'ya  tol'ko
tak i mozhno izbavit'sya - s sebya snyat' i drugomu navyazat'.
     SOLDAT (usmehayas'). |to-to ya znayu.
     NASTYA. Znaesh'? Ty? Da otkuda zhe?
     SOLDAT. A potomu znayu, chto mne samomu gore-zloschast'e v  pridachu  dali.
Da-da, Nasten'ka. Ono i sejchas pri mne.
     NASTYA (vspleskivaya rukami). Vanyushka! Da neuzhto tebe ono dostalos'?
     SOLDAT. A komu zh, kak ne mne? Vot  v  etom  karmane  i  noshu  ego.  Pod
soldatskoj shinel'yu emu i mesto. (Dostaet  iz  karmana  zavernutuyu  v  platok
tabakerku i podnosit ee k uhu.) Nu kak, chihaesh'?  To-to  zhe!  Bud'  zdorova!
(Zadumchivo vertit tabakerku v ruke.) Na vojne s gorem byl  i  domoj  ne  bez
gorya vorotilsya.
     NASTYA. Vot neschast'e-to kakoe! Nu i chto zhe - mnogo ty bed vyterpel?
     SOLDAT. Mnogo, Nastya. Vsego i ne rasskazhesh'! Govoryat,  veseloe  gore  -
soldatskoe zhit'e. Da tol'ko ya  goryu-zloschast'yu  voli  ne  dayu.  (Vstryahivaet
tabakerku.) U menya, znaesh', poryadok strogij, voennyj. Zahirelo ono u menya  v
tabakerochke, - ele dyshit, a skol'ko mozhet - dosazhdaet. I v pohode ya nemalo s
nim naterpelsya, i domoj prishel kak na chuzhuyu storonu.  Matushka  pomerla,  dom
razvalilsya...
     NASTYA. CHto zh ty gore s ruk ne sbudesh', Vanya? Dyade-to moemu ved' von kak
povezlo s teh por, kak on s gorem rasstalsya. Mozhet, i nam s toboj povezet?
     SOLDAT.  |h,  Nastya!  Skol'ko raz hotel ya ego v chuzhie ruki peredat', da
sovesti  ne  hvataet. Nu, dumaesh' inoj raz, otdam ego pervomu, kogo vstrechu,
dovol'no  mne  s  nim  mayat'sya,  a poglyadish' na vstrechnogo cheloveka - i mimo
projdesh'. Da posudi sama: mogla by ty komu-nibud' gore obmanom navyazat'?
     NASTYA (podumav). Net, ne mogla by.
     SOLDAT. Vot to-to i ono! Vidno, svyazat'sya s  gorem  proshche  prostogo,  a
izbavit'sya ot nego ne tak-to legko... Odna tol'ko  u  menya  radost',  chto  s
toboj vstretilsya.
     NASTYA. Oh, i ot menya radosti tebe ne budet!..
     SOLDAT. A chto - razlyubila?
     NASTYA. Polno, Vanya! Lyublyu po-prezhnemu, da  net  -  bol'she  prezhnego.  A
tol'ko vydayut menya protiv voli zamuzh... Vidish', stol  nakryt?  Budet  u  nas
nynche pir - ne to novosel'e, ne to obruchen'e.
     SOLDAT. Vot ono - moe gore-zloschast'e! Nikuda ot nego ne denesh'sya!
     NASTYA. Glyadi, dyadya domoj s bazara vozvrashchaetsya. Oh, uvidit  on  tebya  -
beda budet!
     SOLDAT. CHto zhe, on ot bogatstva-to dobree ne stal?
     NASTYA. Kuda tam! Eshche zlee... A ty  ostavajsya,  Vanya,  ostavajsya.  Pust'
dyadya so mnoj chto hochet delaet! Hot' naglyazhus' na tebya vvolyu.

     Vhodit Drovosek, odetyj po-kupecheski. Za  nim  mal'chik  vnosit  bol'shuyu
korzinu s pokupkami i tut zhe uhodit.

     DROVOSEK (stavya pa stol zakuski i butylki). CHto  zh  ty  ne  priodelas',
Nastas'ya? Togo i glyadi, gosti k nam nagryanut, a ty zamarashkoj hodish'. |!  Da
U tebya, vizhu, uzhe est' gost'!
     SOLDAT. Zdraviya zhelayu, Andron Kuz'mich!
     DROVOSEK. Zdorovo, sluzhba! Tol'ko kto zh ty takoj budesh'? Lichnost' budto
znakomaya, a priznat' ne mogu.
     SOLDAT. Pervoj  roty  zapasnogo  strelkovogo  polka  otstavnoj  ryadovoj
Tarabanov Ivan.
     DROVOSEK. Tarabanov? Ivan?.. Vorotilsya, stalo byt'? I pulya ne vzyala,  i
shtyk ne nastig! Vot ne dumali, ne gadali... Nu da  ladno,  sadis'  za  stol,
koli uzh pozhaloval. A ty, Nastas'ya, potoraplivajsya, - chaj, u tebya teper' est'
vo chto prinaryadit'sya. Da chego ty revesh', glupaya, s radosti ili s pechali?
     NASTYA. I s radosti, i s pechali. (Uhodit.)
     DROVOSEK. CHto zh, sadis', soldat. U nas na vseh  hvatit -  na  zhdannyh  i
nezhdannyh, na zvanyh i nezvanyh.

                     Drovosek i Soldat sadyatsya za stol.

     Tak, znachit... (Nasmeshlivo.) Povezlo zhe tebe, brat Tarabanov!  K  samoj
svad'be podospel. Zamuzh ya plemyannicu svoyu vydayu - i ne za kogo-nibud', a  za
pervoj gil'dii kupca Pocelueva. Slyhal nebos'? Ego vse znayut. Sem'  lavok  v
gostinom ryadu!
     SOLDAT. Von chto!.. Znachit', pozdravit' vas nado, Andron  Kuz'mich.  Sem'
lavok - delo neshutochnoe.
     DROVOSEK. A  ya  i  sam  v  kupcy  vyhozhu,  vpered  glyazhu,  a  nazad  ne
oglyadyvayus'.

     Razdaetsya pesnya. V otkrytoe okno zaglyadyvayut gosti: Starik s medal'yu na
grudi, ego zhena - Staruha v  chepce  i  v  cvetnoj  shali,  Molodoj  kupchik  v
poddevke i sapogah, toshchij, lysyj Pod'yachij, ego tolstaya zhena  -  Pod'yachiha  i
drugie.

                                   Gosti
                                   (poyut)

     Mne ne spitsya, ne lezhitsya,
     Son-dremota ne beret.
     YA poshel by k  Naste v gosti,
     Da ne znayu, gde zhivet.

     DROVOSEK. Dobro pozhalovat', gosti dorogie, milosti prosim.  Zahodite  v
izbu!

                               Gosti vhodyat.

     STARIK S MEDALXYU. CHest' imeem pozdravit' vas, Andron Kuz'mich!
     STARUHA V CHEPCE I V CVETNOJ  SHALI.  ZHit'  gladko,  pit'-est'  sladko!
(Podaet prikrytyj polotencem pirog.)
     PODXYACHIJ. Zdravstvovat vam,  Andron  Kuz'mich,  vek  da  eshche  sto  let!
(Podaet saharnuyu golovu.)
     PODXYACHIHA. A Nastas'e Vasil'evne pod  zlat  venec  stat',  dom  nazhit',
detej vodit'.
     MOLODOJ KUPCHIK (liho vkatyvaya bochonok). |-|h! Gde pirovat', tam i  pivo
nalivat'!
     DROVOSEK.  Blagodarstvujte,  gosti  dorogie.  Milosti   prosim   nashego
hleba-soli otkushat'! (Soldatu.) A ty podvin'sya malost', Tarabanov!

       Soldat otodvigaetsya. Ryadom s hozyainom sadyatsya Starik s medal'yu
                                i ego zhena.

     No prognevajsya, sluzhivyj, podvin'sya  eshche  malen'ko!  Kak  govoritsya,  v
tesnote, da ne v obide.
     SOLDAT. CHto zh, my podvinemsya. Izvestno, -  gde  tesno,  tam  soldatu  i
mesto.

          Gosti rassazhivayutsya, postepenno sdvigaya Soldata na samyj
                                kraj skam'i.

     Starik s medal'yu. A pochemu eto nevesty i zheniha za stolom  net,  Andron
Kuz'mich?
     DROVOSEK. ZHenih izdaleka edet, a nevesta  hot'  doma,  da,  vidno,  eshche
prinaryadit'sya ne uspela.

                       Slyshen gromkij zvon bubencov.

     Von kto-to s bubencami edet! Ne kto, kak on, Siluyan Kapitonovich.
     MOLODOJ KUPCHIK. On, on  samyj!  Poceluevskaya  trojka  za  tri  versty
slyshna.
     PODXYACHIJ. General - i to s takim zvonom ne ezdit!
     STARUHA V CHEPCE I V SHALI. Da chto  tam  general!  U  samogo  fit'marshala
etakih bubencov net!

                 Vhodit kupec Siluyan Kapitonovich Poceluev.

     KUPEC. Andronu Kuz'michu moe pochtenie. Vsej chestnoj  kompanii  -  nizkij
poklon! (Edva kivaet golovoj.)
     DROVOSEK. Dobro pozhalovat', Siluyan Kapitonovich,  tol'ko  tebya  i  zhdem.
(Soldatu.)  Podvin'sya  eshche  chutok,  Tarabanov.  CHest'   i   mesto,   Siluyan
Kapitonovich.

  Soldatu podvigat'sya  bol'she  nekuda.  On  vstaet  so  skam'i  i  stoit,
                           prislonivshis' k stene.

     MOLODOJ KUPCHIK. Nu i sokol nash Kapitonych!
     PODXYACHIHA. Orel!
     KUPEC. A chto zhe eto Nastas'i Vasil'evny ne vidat'?
     DROVOSEK. Sejchas budet. Nebos' vse pered  zerkalom  vertitsya  -  zhenihu
priglyanut'sya hochet. Nastya! Nastas'ya! Ty chto eto tam zameshkalas'?
     STARUHA V CHEPCE I V CVETNOJ SHALI. A vot my s kumoj sejchas ee  privedem.
Pojdem, kuma.
     PODXYACHIHA. I  verno,  pojdem.  Uzh  takoe  ihnee  delo  devich'e  -  bez
stesneniya im nikak nel'zya. Inuyu i vchetverom k svadebnomu stolu ne  vytashchish',
hot' volokom voloki. Menya pyat' chelovek tashchilo.
     PODXYACHIJ. Oh! I horosha byla devka, pokuda ya na nej ne zhenilsya!

                Obe zhenshchiny uhodyat i sejchas zhe vozvrashchayutsya.

     PODXYACHIHA. Vedem, vedem!

  Poyavlyaetsya Nastya. Ona naryadno odeta, no idet medlenno, opustiv  golovu,
                   slovno ne na obruchenie, a na pominki.

     KUPEC. Privet i poklon, Nastas'ya Vasil'evna. Primite ot nas  podarochki.
K obrucheniyu - malyj gostinec, k svad'be -  pobol'she  budet.  (Otkryvaet  dve
vylozhennye barhatom korobochki.)
     STARUHA V CHEPCE I V SHALI. Aj da serezhki! Ai da perstenek! Samoj carevne
nadet' ne stydno.
     PODXYACHIHA. A chem u nas Nastas'ya Vasil'evna ne  carevna?  (Vpolgolosa.)
Tol'ko chto do proshlogo goda v lapotkah hodila!
     NASTYA. Spasibo vam, Siluyan Kapitonych, za  privet  da  lasku,  a  tol'ko
vashih podarkov mne ne nado. (Otodvigaet korobochki.)
     KUPEC. Al' ne ugodil?
     STARUHA V CHEPCE I  SHALI.  Da  gde  zhe  eto  vidano,  chtoby  nevesta  ot
zhenihovyh podarkov otkazyvalas'?
     NASTYA. YA - ne nevesta. A Siluyan Kapitonych, mozhet, i zhenih, da ne moj.
     PODXYACHIHA. A ved' nas, kazhis', na  obruchen'e  zvali?
     NASTYA.  Net,  na novosel'e.
     DROVOSEK. Ne ty zvala, ya zval, a uzh ya-to znayu, na chto zovu.  Nu,  a  za
podarki premnogo blagodarim. (Pryachet korobochki  v  karman.)  Sadis',  Nastya,
podle Siluyana Kapitonycha. Vot i  ves'  moj  skaz.  Ugoshchaj  dorogih  gostej.
Nastya. A pochemu zhe moego gostya za stol ne posadili?
     SOLDAT. Nam, Nastas'ya Vasil'evna, ne vpervoj stoyat'. To za rodnuyu zemlyu
stoyali, a teper' i za sebya postoim.
     DROVOSEK.  Vot  nelegkaya  prinesla  etogo  soldata   okayannogo!..   Oh,
gore-zloschast'e!..
     STARIK S MEDALXYU. Zrya vy gore na radostyah  pominaete,  Andron  Kuz'mich!
Vyp'em-ka luchshe za zheniha i nevestu!
     NASTYA.  Nu,  koli  tak,  blagodarstvujte  na  dobrom  slove.  Klanyajsya,
Vanyushka, - za nas s toboj p'yut! (Beret u Kupca  iz  ruk  stakan  s  vinom  i
peredaet Soldatu )
     STARUHA V CHEPCE I SHALI. Vot tebe  i  raz!
     PODXYACHIHA. Batyushki!
     KUPEC. |to chto zhe takoe?..
     DROVOSEK. Opomnis', Nastas'ya. Uma ty reshilas' chto li?
     NASTYA. Net, dyadyushka, v um prishla!
     STARIK S MEDALXYU. Moe delo storona, no tol'ko vy  sebya  i  dyadyu  vashego
naprasno sramite, Nastas'ya Vasil'evna. My-to lyudi svoi, a ved'  von  skol'ko
chuzhogo narodu v okna zaglyadyvaet! Prikryl by ty luchshe stavni, sosed.
     STARUHA V CHEPCE I SHALI. A vy, dushen'ka,  odumajtes'.  K  vam  pochtennyj
chelovek, kupec pervoj gil'dii svataetsya, podarki dorogie  vam  darit,  a  vy
nevest' kogo zhenihom nazyvaete.
     SOLDAT. Kak eto nevest' kogo? YA - soldat.
     STARIK S MEDALXYU. Soldat, soldat!.. Vot  to-to,  chto  soldat.  U  tebya,
podi, nichego i za dushoj net.
     SOLDAT. An est'! Celyh pyat' ran  -  dve  kolotye,  dve  rublenye,  odna
ognevaya navylet.
     STARIK S MEDALXYU. CHto tam rany!  Ranu  poluchit'  vsyakij  mozhet,  a  vot
sostoyanie nazhit' - eto potrudnee budet. Verno ya govoryu? Delo ne v ranah, a v
karmanah.
     SOLDAT. Nu i v karmane u menya koj-chto najdetsya.
     PODXYACHIJ. A chto, mednaya polushka da tabaku os'mushka?
     SOLDAT. Tabaku-to os'mushka, a mozhet, i togo men'she. A vot ne ugodno  li
na tabakerochku moyu polyubovat'sya? (Dostaet tabakerochku.)
     PODXYACHIHA. Oh  ty!  Svyatiteli-ugodniki!  Da  ved'  eto,  nikak,
chistoe zoloto!
     STARUHA V CHEPCE I SHALI. CHervonnoe zoloto!
     PODXYACHIJ. Devyanosto shestoj proby.
     STARIK S MEDALXYU. Da chto proba! Glyan'te-ka, glyan'te! Tut  i  almazy,  i
yahonty, i lichnost' carskaya!
     DROVOSEK. I korona gosudarskaya!
     STARIK S MEDALXYU. Postoj-ka, paren', postoj... Vidno, u tebya ruki-to  s
yashchichkom. Otkuda u tebya etot predmet?
     SOLDAT. A eto uzh moe delo.
     STARIK S MEDALXYU. Net, brat, ne tvoe. Korony  da  portrety  carskie  na
ulice ne valyayutsya! Andron Kuz'mich, da chto ty smotrish'? Kak by i nam s  toboj
za etakie dela v otvet ne popast'!
     DROVOSEK. Oh ty, gore, gore-zloschast'e! CHto zh nam delat'-to?
     PODXYACHIJ. A otpravit' ego kuda sleduet. Tam uzh razberutsya!
     NASTYA. Polno vam! CHto vy vse na nego napustilis'? CHto on vam sdelal?
     DROVOSEK. Ty pomalkivaj, devka! Sama s nim propadesh'  i  nas  pogubish'.
Zlodej on, tvoj soldat, kaznu carskuyu ograbil, ne inache. A to  otkuda  zhe  u
nego takaya dragocennost' bescennaya?
     SOLDAT. Otkuda? Za pyatak kupil.
     KUPEC. Von ono chto! |to gde zhe takie tabakerki po pyataku prodayut? Skazhi
i nam, sdelaj milost', - my, pozhaluj, sotenku-druguyu kupim!
     SOLDAT. A ya tebe etu prodam. Hochesh'? (Protyagivaet tabakerku.)
     KUPEC. Net-s, kradenogo ne pokupaem.
     SOLDAT. Zachem kradenoe? Skazano tebe, ya na svoi den'gi kupil.
     STARIK S MEDALXYU. U kogo zhe eto?
     SOLDAT. A vot ch'ya  lichnost'  na  portrete,  u  togo  i  kupil.

                         Vse na mgnoven'e zamirayut.

     STARIK S MEDALXYU  (perevodya  dyhanie).  Von  on  kuda  metit!  Slyhali?
Lichnost'-to ved' carskaya!
     MOLODOJ KUPCHIK. Ah ty, nevezha!
     PODXYACHIJ. Da za takie rechi polgolovy breyut  i  lob  klejmyat.  (Provodit
rebrom ladoni po svoej lysine.) Vyazhi ego!
     MOLODOJ KUPCHIK. Ruki emu nazad kruti!
     NASTYA. Vanyushka! (Brosaetsya k Soldatu.)
     DROVOSEK. Uvedite vy ee otsyuda. Uberite!
     STARUHA V CHEPCE I SHALI. Idi, idi, devushka! Ne mesto tebe zdes'!
     PODXYACHIHA. Ne nashe eto delo, ne zhenskoe!

                    Vytalkivayut Nastyu v druguyu komnatu.

     MOLODOJ KUPCHIK. A nu-ka, vse razom! Hvataj ego!
     SOLDAT (otbivayas'). A ty podal'she  derzhis'!  (Otbrasyvaet  napadayushchih.)
Tak ya vam i dalsya!
     KUPEC  (podnimayas'  s  mesta).  |h,  vidno,  i  mne   ruku   prilozhit'!
(Navalivaetsya na Soldata vsej tyazhest'yu.)

            Drugie svyazyvayut Soldatu ruki i volokut ego k dveri.

     Vali ego pryamo v moj tarantas. ZHivo domchim.
     STARIK S MEDALXYU. K pristavu, chto li?
     PODXYACHIJ. Da chego tam - k pristavu? V prikaz razbojnyj!
     STARIK S MEDALXYU. K samomu glavnomu generalu carskomu!
     DROVOSEK. Zachem k generalu! Vezite pryamo vo dvorec k caryu!
     SOLDAT. Nu, k caryu -  tak  k  caryu!  Davno  my  s  ego  velichestvom  ne
vidalis'!

                    Svyazannogo Soldata unosyat na rukah.

     NASTYA (vybegaya iz drugoj komnaty). Vanyushka!.. Vanyushka!..




     Carskie palaty ubrany bogache prezhnego. Gde  bylo  serebro,  tam  teper'
blestit zoloto. Tron stal vyshe, nad nim baldahin  -  alyj  barhat,  podbityj
gornostaem. Na stenah starye portrety  v  novyh  ramah.  U  izobrazhennyh  na
portretah carej kak budto pribavilos' lent, zvezd, zolotogo shit'ya.
     Carevna Anfisa, pyshno razodetaya, sidit v myagkom kresle i  motaet  shelk.
Zamorskij korolevich derzhit na rastopyrennyh pal'cah motok nitok.
     Dryahlyj Senator, Kaznachej i  dve  pridvornye  damy,  sidya  drug  protiv
druga, igrayut v karty (v "p'yanicy"). Vremya on vremeni oni  peregovarivayutsya:
"Moya vzyatka. - Vasha. - Moya. - Vasha. - Opyat' moya. - Opyat'  vasha".  Car'  tozhe
zanyat igroj. Peregnuvshis' cherez podlokotnik  trona,  on  igraet  v  shashki  s
Generalom. Otkuda-to slyshitsya muzyka. Raznosyat frukty.

     CARX (podpevaet). Tru-tu-tu, tram-ta-tam, tu-tu-tu! (Generalu.) Da chego
ty zevaesh', general v otstavke? Narochno, chto li? Ved' my s toboj, bratec, ne
v poddavki igraem, a v krepki. Vot ya sejchas dve svoi peshechki razom  v  damki
vyvedu, a tvoyu zapru. CHto ty togda skazhesh'?
     GENERAL (razvodit rukami). CHto podelaesh'!  Vy,  vashe  velichestvo,  koli
soizvolite, lyubuyu peshku v pervyj ryad vyvedete i lyubuyu zaperet' mozhete. Na to
vasha carskaya volya.
     CARX. Ty ne pod容zzhaj, ne  pod容zzhaj.  YA  tebe  ne  korol'  Sardinskij.
Sperva opravdajsya, a potom i nagrazhdeniya prosi.
     GENERAL (skladyvaya ruki). Vashe velichestvo, pomilujte!  Razve  ya  o  chem
proshu? Uzh tem schastliv, chto u stupenek vashego trona  prebyvat'  udostoen,  v
shashechki s vami igrat'.
     CARX. V shashechki... v shashechki... A izmenyat' budesh'?
     GENERAL. Zakayalsya, vashe velichestvo. V poslednij raz izmenil, da i to ne
vam, a korolyu Sardinskomu. ZHalovan'e s nego za tri mesyaca vpered vzyal da  na
vashu storonu i podalsya.
     CARX (smeetsya). Oh, plut! Oh, plut!.. Slyshish', Anfisa? Za tri mesyaca!
     ANFISA. Slyshu, batyushka. Tol'ko vy emu, obmanshchiku,  nipochem  ne  ver'te.
Vidite, ya svoemu izmenniku ruki svyazala, na nitochke ego derzhu. I  vy  svoego
pokrepche derzhite, chtoby ne uletel kuda.

                          Pridvornye damy smeyutsya.

     ZAMORSKIJ KOROLEVICH (ozhivlenno  zhestikuliruya  oputannymi  rukami).  Moj
dorogoj Anfis, ya teper nikuda ne uletal'. YA est'  vash  tetereff.  Moj  lyapka
zav'yazan, vi mozhet stredil' na samo serdce. Pozhal'sta!
     ANFISA.  "Pozhal'sta"  da  "pozhal'sta",  a  vse  nitki  u  menya  sputal.
Minutochki spokojno posidet' ne mozhet. Tetereff!.. Net, vidno, tebya nichemu ne
obuchish', tol'ko plyasat' i gorazd. |j, skripachi, trubachi, sygrajte chto-nibud'
poveselee. Nu, priglashaj menya na tanec!
     CARX (otbivaya, nogoj takt). |h, i nam, mozhet, potancevat'? Zrya, chto li,
muzykanty starayutsya! Gospoda pridvornye, a  nu!..  Figura  pervaya...  Figura
vtoraya... Figura tret'ya...

           Vse tancuyut, povtoryaya dvizheniya Carya. Vhodit Nachal'nik
                                  strazhi.

     NACHALXNIK STRAZHI. Vashe carskoe velichestvo! Ko dvoru kupcy pribyli.
     CARX. Svoi ili chuzhezemnye?
     NACHALXNIK STRAZHI. Svoi, vashe velichestvo!
     CARX. Nu, koli svoi, tak nechego o nih i dokladyvat'. Tol'ko s nogi sbil
zrya.
     NACHALXNIK strazhi. Vashe velichestvo, ya ne stal  by  dokladyvat',  da  oni
govoryat, budto razyskali i ko dvoru dostavili derzostno pohishchennuyu u  vashego
velichestva dragocennost' bescennuyu.
     CARX. Dragocennost', govorish'?
     NACHALXNIK STRAZHI. S koronoj, gerbom i portretom.
     CARX. Nu, koli tak, zovi ih syuda.

     Muzyka umolkaet. Tancy prekrashchayutsya. Vhodyat Kupec i Drovosek.  Za  nimi
vvodyat Soldata.

     KUPEC   (klanyayas'   Caryu   v  nogi).  Vashe  velichestvo,  car'-gosudar',
soizvol'te vsemilostivejshe prinyat' ot nas siyu zolotuyu tabakerochku so znakami
vashego  carskogo  dostoinstva  i  s  avgustejshej  lichnost'yu vasheyu, na kryshke
izobrazhennoyu. (Podaet na podushke tabakerochku.)
     CARX (otstranyayas'). Da net, eto ne moya!
     ANFISA  (hvataet  tabakerku).  CHto  vy,  chto  vy,  batyushka,  eto   nasha
tabakerka. Ej-ej, nasha!
     CARX. Pogodi, Anfisa! Ne vstrevaj! Ne vstrevaj!
     ANFISA. A chego tut zhdat', kogda ya svoimi glazami vizhu, chto nasha.
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. O da, nasha, nasha!
     ANFISA. A kak zhe! YA s malyh let ee pomnyu. Byvalo, sizhu u vas na kolenyah
i glyazhus' v nee, kak v zerkal'ce.
     CARX. Da kogda eto bylo-to!  Malo  li  u  menya  s  toj  pory  tabakerok
perebyvalo!
     ANFISA. Mnogo li, malo li, a eta nasha! Da kak zhe  vy,  batyushka,  ee  ne
priznali? Vot tut ya eshche kryshku zubom pocarapala, otkryt' staralas'.  Vidite?
A vy - ne nasha. Gde vy, kupcy, etu tabakerochku nashli?
     KUPEC (pokazyvaya na Soldata). U nego otnyali.
     DROVOSEK. U vora.
     SOLDAT. Vashe velichestvo, dozvol'te dolozhit'. Mnogo u vas v  gosudarstve
vorov voditsya, slov net, a tol'ko ya ne vor.
     ANFISA. Kak zhe ne vor, kogda tabakerku svoroval!
     SOLDAT. Ne svoroval, a kupil, vashe vysochestvo.
     ANFISA. Kupil! Nu, a ezheli i kupil, tak u vora!
     SOLDAT. Nikak net, u ego velichestva storgoval.
     ANFISA. Kak u ego velichestva?
     SOLDAT. Tochno tak, za pyatak, vashe vysochestvo!
     GENERAL. Oh, i derzok, razbojnik!
     SENATOR. Da v svoem li on ume?
     KAZNACHEJ. Neslyhannoe delo!
     ANFISA. Ha-ha-ha! Tabakerku u carya za pyatachok kupil! Oh, ne  mogu!  Oj,
sil moih net! Ha-ha-ha.
     CARX. Molchi, Anfisa. A ty, zlodej, kak smeesh' takie slova govorit'!
     SOLDAT. Proshu proshchen'ya, vashe velichestvo, a tol'ko ya  delo  govoryu.  Vy,
vidat', zapamyatovali, a u menya vasha raspiska svoeruchnaya imeetsya  -  po  vsej
forme, s podpis'yu i s pechat'yu  kazennoj.  Ezheli  ugodno,  ya  vam  ee  sejchas
predstavlyu.
     CARX. Postoj, postoj... Budto ya i vpravdu chto-to pripominayu.
     SOLDAT. Kak ne pripomnit'! Vot na etom samom meste vy, vashe velichestvo,
mne eshche i perstenek svoj prodavali, i sablyu zolotuyu, almazami  usypannuyu,  i
dazhe, izvinyayus', vot eto... (Pokazyvaet na golovu.)
     CARX (snimaya koronu). Nu, ty, priderzhi yazyk, poka golova na plechah!.. A
chto do tabakerki kasaetsya, tak tut u menya, gospoda, takaya  istoriya  vyshla...
Pomnitsya, soldat etot u menya v koridore na karaule  stoyal.  Nu,  ya  vzdumal,
skuki radi, podshutit' nad nim. Vzyal da i pozhaloval emu zolotuyu tabakerku,  a
dlya smehu pyatak s nego vzyal...

                                   Smeh.

     Verno, verno... (Smeetsya.) Bylo!
     ANFISA. Nu i shutnik zhe vy, batyushka! Nu i zabavnik!

                                Vse smeyutsya.

     SOLDAT. Oh, vashe velichestvo, mozhet, vy  i  v  samom  dele  poshutili,  a
tol'ko shutka vasha nemalo gorya mne stoila.
     CARX (mrachneya). Nu, ladno. SHutki v storonu. Slushaj menya, soldat!
     SOLDAT. Slushayu, vashe carskoe velichestvo!
     CARX. Podi-ka syuda!  (Otvodit  Soldata  v  storonu.  Anfisa,  Zamorskij
korolevich i  pridvornye  sleduyut  za  nimi,  no  Car'  oglyadyvaetsya,  i  oni
otstupayut.) Vot chto, soldat, ty etu... raspisku  moyu  zdes'  ostav',  a  sam
stupaj na vse chetyre storony. Da tol'ko smotri - lishnego ne boltaj! Na  etot
raz ya tebya, tak i byt', proshchayu, a v  drugoj  raz,  chego  dobrogo,  i  golovu
snimu, koli chto uslyshu. Ponyal?
     SOLDAT. Ponyal, vashe velichestvo. Kak ne ponyat'!  Vot  vam  i  raspisochka
vasha. A tol'ko vy mne izvol'te moj pyatachok nazad otdat'.
     CARX. Kaznachej! Vydat' emu poltinu.
     SOLDAT. Net, vashe velichestvo, pyatachok!
     CARX (smeyas'). |h, Ivan-prostota! Da pyatachka podi vo vsem  moem  dvorce
ne najti.
     SOLDAT. Kak ne najti? A moj-to pyatachok kuda u vas delsya? Ved' vy,  vashe
velichestvo, podi na vsem gotovom zhivete, a mne  pyatak  prigoditsya  -  den'gi
nebol'shie, da zarabotannye.
     CARX. Nu, uzh ladno. Bud' po-tvoemu. Net li u kogo zdes' deneg mednyh?
     SENATOR. Net, vashe velichestvo, u menya, kak na greh, vse zolotye,
     GENERAL. A u menya bumazhnye, vashe velichestvo.
     NACHALXNIK strazhi. A u menya, vashe velichestvo, serebryanye.
     KAZNACHEJ. Ne prikazhete li poslat' v kaznachejstvo za melkoj monetoj?
     CARX. |kie vy vse bogachi - mednyh deneg ne derzhite. Pogodite, a u menya,
hot' ya i car', kazhis', odna kopeechka najdetsya. Davecha  my  s  korolevichem  v
orla i reshku igrali...
     ZAMORSKIJ KOROLEVICH. Da-da, orol' i oreshka.
     CARX. Vot tebe, soldat, kopejka, koli poltiny ne zahotel.
     SOLDAT. Malo, vashe velichestvo. Izvol'te chetyre kopeechki dodat'.
     CARX. Da otkuda zhe ya ih tebe voz'mu?
     DROVOSEK. Vashe velichestvo! Est' u menya altyn. Beregu  ego,  kak  pamyat'
doroguyu, s nego ves' moj dostatok poshel, a dlya vashego velichestva ne pozhaleyu.
     CARX. Davaj, davaj syuda tvoj altyn. S miru, govoryat, po nitke -  golomu
rubashka... Nu, soldat, vot tebe chetyre kopejki, odna za mnoj.
     SOLDAT. Pomilujte, vashe velichestvo, neshto menya v drugoj raz syuda pustyat
- za etoj kopejkoj? Net uzh, davajte sejchas, - kak govoritsya, chistoganom.
     KUPEC. Vsemilostivejshij gosudar'! Osmelyus' dolozhit', i u menya  kopeechka
mednaya v karmane otyskalas', dlya bednyh derzhu. Soblagovolite prinyat'!
     CARX.  Davaj  ee  syuda!  Nu,  soldat,  sobral   ya   dlya   tebya   pyatak.
(Pereschityvaet na ladoni.)  Kopejka  moya,  kopejka  kupcova,  tri  kopejki
starikovy. (Otdaet den'gi.) CHto, v raschete?
     SOLDAT. Pokorno blagodarim, vashe velichestvo! Izvol'te  poluchit'  vashu
raspisku! (Vpolgolosa.) Berite moe dobro i gore-zloschast'e v pridachu!
     CARX. CHto, chto ty tam govorish'?
     SOLDAT. Schast'ya vashemu velichestvu pozhelal.
     CARX. Ladno, stupaj, da pomni, chto tebe skazano, chto zakazano.
     SOLDAT. Slushayu, vashe velichestvo, nichego ne zabudu!
     CARX. A tabakerku emu otdajte! Zachem u nego otymat' - zhalovannaya.
     ANFISA (tiho). Tak ya i otdala!

         Anfisa za spinoj peredaet tabakerku Zamorskomu korolevichu
       tot - Senatoru, Senator - Kaznacheyu i t. d. Poslednim poduchaet
                             tabakerku General.

     CARX (chitaet raspisku). "Dormidont Sed'myj..."  Verno,  ta  samaya!  Nu,
otstavnoj ryadovoj, kak tebya tam!
     SOLDAT. Po-prezhnemu, vashe velichestvo, - Tarabanov Ivan.
     CARX. Voster ty, Tarabanov Ivan, kak poglyazhu. A teper' slushaj  komandu!
Nalevo krugom - shagom arsh!

                               Soldat uhodit.

     (Rvet raspisku na melkie kusochki.) Vot i shuti s durakom, on  tebya  na
ves' svet oslavit... Oh, chto-to mne budto ne po sebe!.. I svechi temno goryat,
i v glazah mel'kanie...
     KUPEC. Da i menya v pot udarilo.,.
     DROVOSEK. Oj, toshnehon'ko! Sveta belogo ne vizhu...
     GENERAL. Ne ugodno li vam, vashe  velichestvo,  tabachku  ponyuhat'?  Ochen'
mozgi prochishchaet. (Protyagivaet Caryu tabakerku.)
     CARX. Da chto eto? Tabakerka! Otkuda? Neshto soldat ee ne vzyal?
     GENERAL. Nikak net, vashe velichestvo. My ee dlya vas sberegli. Soldatu-to
ona ne po nosu. Izvol'te ponyuhat'!
     CARX. Da nu ee! (Ottalkivaet tabakerku.)

       Tabakerka padaet i raskryvaetsya. Razdaetsya udar groma, n srazu
         temneet. Kogda t'ma rasseivaetsya, posredi komnaty na trone
                        okazyvaetsya Gore-3loschast'e.

     GORE. Apchhi! Zdorovo, priyateli! Davno ne vidalis'!.. Apchhi, apchhi!
     DROVOSEK. Sila krestnaya! Ono... Ono  samoe...  Gore-zloschast'e!  Amin',
amin', rassyp'sya!
     KUPEC. Karaul! CHur menya. CHur-perechur!..
     CARX. Batyushki! Da chto zh eto? Da kto zh eto?
     GORE. Apchhi! Ne uznali, vidno? Gore ya, zloschast'e vashe!

                Ot sil'nogo poryva vetra raspahivayutsya okna.
                               Bleshchet molniya.
                           Vse v uzhase zamirayut.

     CARX. Vot tebe i raz! Kak zhe eto tak? Ved' ya ot tebya, Gore, otvyazalsya -
v pridachu dal!
     GORE. V pridachu i poluchil.  Tol'ko  odnogo  tebya  mne  teper'  malo.
Izgolodalas' ya, issohla, v tabakerke sidyu-chn...  Uh!  Tak  by  i  s容la  vas
vseh!..
     ANFISA. Aj, aj, aj! (Ubegaet.)  Za  nej  ubegaet  Zamorskij  korolevich,
General i vse pridvornye.
     CARX. Stojte! Kuda vy? Pomogite s mesta sojti!.. Anfiska! Amel'fa! Hot'
ruku podajte!.. Ubezhali, a ya budto k polu priros...
     KUPEC. I mne nog ot zemli ne otorvat'!
     DROVOSEK. Budto smola pod sapogami...
     CARX, KUPEC I DROVOSEK (vmeste). Oh, gore-zloschast'e, gore-zloschast'e!
     GORE. Zdes' ya, zdes', rodimye! S vami! Kto za tabakerku platil, u teh i
v tabachke dolya est'. N-no! Poehali v tartarary!

     Car',  Kupec,  Drovosek   i   Gore-Zloschast'e   provalivayutsya.   Dvorec
osveshchaetsya zloveshchim zarevom. Po  prosceniumu,  spasayas',  probegayut  Anfisa,
Zamorskij korolevich, General i vsya pridvornaya chelyad'.

          Zarevo smenyaetsya yasnym dnevnym svetom. Na scene - opyat'
           prazdnichno nakrytyj stol. Za nim sidyat Nastya, Soldat,
            parni i devushki - sosedi. Slyshitsya zazdravnaya pesnya.

                          Zapiraj vorota
                          Za rodnej bogatoj,
                          Idet sirota
                          Zamuzh za soldata.

                          Ne za vdovogo kupca,
                          Vazhnogo i chvannogo, -
                          Za soldata-molodca
                          Vanyu Tarabanova.

                          Razletelos', tochno dym,
                          Gore da zloschast'e.
                          Pozhelaem molodym
                          Mira i soglas'ya!

     NASTYA. Blagodarstvujte na dobrom slove, gosti dorogie. Pust'  vsem  nam
zhivetsya, kak pesnya poetsya!
     SOLDAT. Bylo u nas gore, budet i schast'e. Gorya boyat'sya -  schast'ya  ne
vidat'!

                                  Zanaves




             Skazka-komediya v treh dejstviyah, v shesti kartinah



                Muzykant
                Ego nevesta (ona zhe |ho).
                Staruha - babushka nevesty.
                Starik-knigonosha [on zhe Posol]
                Starik, hozyain "umnyh veshchej".
                Ego podruchnyj [Prodavec, on zhe Perevodchik]
                Ryzhij portnoj.
                CHernyj portnoj.
                Barin.
                Barynya.
                Ih dochka, devochka let pyatnadcati.
                Staryj lakej.
                Molodoj lakej.
                Car'.
                Carica.
                Pozhilaya frejlina.
                Naslednik.
                Kancler (starik).
                Kamerdiner.
                Ministr vnutrennih del.
                Ministr inostrannyh del.
                General.
                Privratnik.
                Sadovnik.
                Staryj soldat.
                Molodoj soldat.
                Nachal'nik strazhi.
                Povar.

                |pizodicheskie personazhi:
                soldaty,
                barabanshchik,
                torgovcy na yarmarke,
                muzykanty.




     Pered zanavesom poyavlyayutsya dvoe brodyachih portnyh - CHernyj i Ryzhij.

                                   Ryzhij

                         Nu chto zh, nachnem?

                                   CHernyj

                         Postoj,  postoj!
                         Ne prinyato  spektakli
                         Na scene goloj i pustoj
                         Razygryvat'. Ne tak li?

                         Sejchas dadut na scenu svet,
                         A nichego poka tam net!

                                 (Strogo.)

                         Skazhi administracii,
                         CHto nam neobhodimy Kostyumy,
                         I borody dlya grima!

                                   Ryzhij

                         V segodnyashnem
                         Spektakle
                         Vse borody
                         Iz pakli,
                         A carskaya korona
                         Iz luchshego kartona!

                         My dlya spektaklya ne dolzhny
                         Iz kamnya stroit'  steny.
                         Oni sovsem  i  ne nuzhny
                         Dlya skazki i dlya sceny.

                         Ne nuzhno nam i dorogoj,
                         Tyazheloj obstanovki, -
                         Puskaj kartina za drugoj
                         Idut bez ostanovki.

                         K chemu nam barhat i atlas,
                         Svetyashchiesya kraski,  -
                         Pust' chuvstva  svetyatsya u nas
                         Vo vremya hoda skazki!







                        Gorodskaya ploshchad'. YArmarka.

                               Muzhskoj golos

                            CHashki, blyudca!
                            Nikogda ne b'yutsya!

                                Drugoj golos

                           CHajniki, kofejniki,
                           Mednye oshejniki!

                               ZHenskie golosa

                            SHelkovye shali!
                            Sami vyshivali!
                            Raznocvetnaya kajma,
                            Zolotaya bahroma!

                       Hriplyj i nizkij muzhskoj golos

                            Godovaluyu svin'yu
                            Za bescenok otdayu!
                            Kabana horoshego
                            Prodayu zadeshevo!

     KNIGONOSHA (korenastyj, eshche krepkij  starik  s  nebol'shoj  borodkoj.  On
stoit u  stolika  s  knigami).  Skazki,  skazki!  Poteshnye  i  pouchitel'nye!
"Fomka-durak nego zhena", "O mudroj device i o semi razbojnikah", "Skazanie o
care Aleksandre Makedonskom", "Pohorony kozla"!..

                Knigonoshu zaglushayut golosa drugih torgovcev.

                                Pervyj golos

                               Pevchie pticy!

                                   Vtoroj

                              Nabivnye sitcy!

                                   Tretij

                             Vot posuda glinyana
                             Iz sela Malinina!

                                 CHetvertyj

                            Pryaniki, kovrizhki!
                            Pirogi i pyshki
                            S pylu, s zharu,
                            Pyatachok za paru!

     KNIGONOSHA. Nu i orut, glotki  derut!  Ne  perekrichat'  ih...  (Gromko.)
Knizhki, knizhki dochke i synishke! Malym pouchenie, starym razvlechenie!

           K stoliku podhodyat dvoe portnyh - Ryzhij i CHernyj. Oba
        vnimatel'no razglyadyvayut oblozhki deshevyh knizhek, obmenivayas'
        vosklicaniyami, vyrazhayushchimi udivlenie, lyubopytstvo, vostorg:
                       "Ish' ty!", "Oh ty!", "Uh ty!"

     CHERNYJ PORTNOJ. Dozvol', pochtennyj, kartinki v knizhkah posmotret'.
     KNIGONOSHA. Smotri.
     CHERNYJ PORTNOJ (perelistyvaet knizhki). Nu i chudesa! I vo sne  takoe  ne
prividitsya... Da tol'ko mnogo li pravdy v  tvoih  skazkah  ili  vse  narochno
pridumano?
     KNIGONOSHA. A ty kupi knizhku, togda i uznaesh'.
     CHERNYJ PORTNOJ. Otchego zhe ne kupit'? Da vot beda, ochkov net!
     KNIGONOSHA. A tut pechat' krupnaya. I bez ochkov prochtesh'.
     RYZHIJ PORTNOJ. Da my ni krupnoj, ni melkoj  ne  razbiraem.  Gramote  ne
obucheny.
     CHERNYJ PORTNOJ. CHitat' ne umeem, a pisat' - pishem.
     KNIGONOSHA. Kak zhe eto tak?
     RYZHIJ. A my melom pishem. Na shtanah. My - portnye.
     KNIGONOSHA.  Nu  i  shutniki  zhe  vy  oba!  A  mozhet,   kupite   vse-taki
kakuyu-nibud' knizhonku pozabavnee? Najdite gramoteya, on vam i pochitaet vsluh.
Vot, k primeru, prelyubopytnaya istoriya "Pro muzha Fil'ku i zhenu Himku". A vot
"Kak pop telenka rodil"...
     CHERNYJ. Da ved' my i sami skazki rasskazyvat' mastera!
     RYZHIJ. Ugodno poslushat'? Tol'ko rasskazyvaem my vdvoem, na dva  golosa.
A vroz' u nas ne poluchaetsya.
     KNIGONOSHA. Nu, ladno. Rasskazyvajte,  da  pokoroche.  A  to  ya,  s  vami
boltaya, ni odnoj knizhki ne prodam.
     CHERNYJ. Samuyu-samuyu koroten'kuyu. Pro dvuh portnyh  -  pro  nego  i  pro
menya.
     RYZHIJ. Net, pro menya i pro nego.

                   Stanovyatsya ryadom i nachinayut naraspev.

                                   CHernyj

                         Na svete zhil odin portnoj.

                                   Ryzhij

                            A ryadom zhil drugoj.

                                   CHernyj

                           Odin rabotal po utram.

                                   Ryzhij

                            Drugoj - po vecheram.

                                   Vmeste

                           Tarararam, tarararam,
                           Drugoj - po vecheram.

                                   CHernyj

                     Izvestno vsem, chto svet dnevnoj
                     Ne stoit ni grosha.
                     I potomu odin portnoj
                     Rabotal ne spesha.

                                   Ryzhij

                        Zato drugoj vsegda speshil,
                        I, verno, potomu
                        CHuzhie bryuki on prishil
                        K zhiletu svoemu...

     KNIGONOSHA. CHto zh, skladno, nichego ne skazhesh'. Nu,  blagodarstvujte.  A
teper', lyudi dobrye, idite po svoim delam, koli oni u vas est',  a  ya  svoim
delom zajmus'.
     RYZHIJ (CHernomu vpolgolosa]. Slushaj, brat, u tebya den'gi pri sebe?
     CHERNYJ. Pri sebe.
     RYZHIJ. Skol'ko?
     CHERNYJ. Nu, dva pyataka najdutsya. A zachem?
     RYZHIJ. Sovestno tak uhodit', nichego ne kupivshi.
     CHERNYJ. Da ya gorlo promochit' hotel. S utra vo rtu  makovoj  rosinki  ne
bylo.
     RYZHIJ.  Nichego,  u  menya na dve rosinki najdetsya. I u tebya v podkladke,
verno,  chto-nibud'  zavalyalos'.  (Knigonoshe.)  Daj-ka nam, pochtennyj, te dve
knizhicy,  pro  kakie  davecha govoril. Tol'ko sam i otyshchi ih, a to dlya nas na
vseh knizhkah odno i to zhe napechatano.
     KNIGONOSHA. Izvol'te. Pokorno blagodarim za pochin!

     Portnye udalyayutsya. K stoliku podbegaet devica let  15-16,  odetaya,  kak
podrostok. Za neyu medlenno i stepenno  podhodyat  ee  roditeli:  naryadno,  no
pestro razryazhennaya dama i vysokij, plotnyj  muzhchina,  gladko  vybrityj,  s
podstrizhennymi usami. Na nem myagkaya zelenaya shlyapa s peryshkom i temno-zelenyj
kostyum vrode ohotnich'ego - korotkie shtany i dlinnye chulki. Za  nimi  sleduet
Pozhiloj Lakej s bakenbardami, bez usov.

     DOCHKA (vorosha knigi  na  stolike).  Ah,  kakie  interesnye  i  krasivye
skazochki! YA eshche takih ne vidala... Vot kakoj-to dyaden'ka na kovrike  letaet.
A vot gusi horoshen'kuyu-horoshen'kuyu devochku na kryl'yah nesut...  A  chto,  vse
eto na samom dele byvaet?
     BARIN (hmuro). CHto byvaet?
     DOCHKA. Nu to, chto na kartinkah narisovano.
     BARIN. Sama ne znaesh', chto sprashivaesh'!  Pro  to,  chto  na  samom  dele
byvaet, pechatayut v nastoyashchih, poryadochnyh knigah s perepletami, a ne  v  etih
groshovyh knizhonkah!
     DOCHKA. A mne skazki bol'she nravyatsya... Mozhno kupit' vot etu - "O mudroj
device i semi razbojnikah"?
     BARIN. Sama ty mudraya devica! Vot tol'ko razbojnikov na tebya  poka  eshche
ne nashlos'.
     DOCHKA. A chto, mne eshche rano eto chitat'?..
     BARIN. Pozdno.
     DOCHKA. Pochemu pozdno? Knizhki takie zamechatel'nye!  Vot  skazka  pro
shapku-nevidimku, pro skatert'-samobranku... Do chego zhe interesno!.. Mozhno ih
kupit'?
     BARYNYA. Pust' kupit, esli ej nravyatsya. Ved' skazki eti takie deshevye!
     BARIN. V tom-to i  delo,  chto  deshevye,  bazarnye  knizhonki,  lakejskoe
chtenie!

                   Pri etih slovah Lakej nastorazhivaetsya.

     I v kogo tol'ko ona poshla, nasha baryshnya! To  ot  kakoj-to  yarkoj  lenty
glaz otorvat' ne mogla, to ej pestrye sitcy golovu vskruzhili,  a  teper'  na
durackie knizhki nabrosilas'.

     KNIGONOSHA. Prostite menya, sudar', no naprasno vy moi knizhki hulite.  Ih
inoj raz dazhe uchenye lyudi, professora chitayut i hvalyat. Narodnym tvorchestvom,
ili - kak eto po-uchenomu? - fol'klorom, nazyvayut.  Vot  voz'mite  dve-tri  na
probu da na son gryadushchij pochitajte.
     BARIN. Net uzh, puskaj ih uchenye umniki da glupye devchonki chitayut! (ZHene
i docheri.) Pojdem dal'she.

       Kogda gospoda skryvayutsya v tolpe, k stoliku s knigami ukradkoj
        podhodit Lakej, molcha vybiraet odnu knizhku v yarkoj oblozhke,
                  potom druguyu, platit den'gi i udalyaetsya.

                              Golosa torgovcev

                         - Pokupaj kitajskij chaj!
                         - Govoryashchij popugaj!
                         - Kury, gusi, utki!
                         Nesutsya trizhdy v sutki!

                         Pervyj torgovec igrushkami

                         |j, mamashi i papashi,
                         Pokupajte kukly nashi!
                         CHut' nadavish' na zhivot -
                         Kukla mamu nazovet!

                                   Vtoroj

                            Prodayu dlya detvory
                            Raznocvetnye shary!

                                   Tretij

                            Razvlech'sya
                            Ne hotite l'?
                            Amerikanskij
                            ZHitel',
                            Nastoyashchij yanki,
                            Plavayushchij v banke!

                                 CHetvertyj

                           |j, rebyata, podhodi,
                           Pokupaj "ujdi, ujdi"!

     Posle  nebol'shoj  pauzy  k stoliku s knigami podhodit Muzykant, molodoj
chelovek,  pochti  yunosha.  On dolgo roetsya v knigah, voz'met odnu i polozhit na
mesto, potom druguyu, tret'yu.

     KNIGONOSHA. CHto, nikak vybrat' ne mozhesh'?
     MUZYKANT. Da ya vse by vzyal, kaby u menya den'gi byli!
     KNIGONOSHA. Vot gore kakoe!.. U kogo deneg net, tot by vse knizhki  kupil,
a u kogo den'gi est', tot na nih i smotret' ne hochet.
     MUZYKANT. Net, u menya den'gi  est',  a  tol'ko  nado  mne  eshche  koe-chto
kupit'. Da u vas na yarmarke vse bol'no dorogo, k chemu ni pricenish'sya.
     KNIGONOSHA. A  ty  skazhi,  chto  tebe  nuzhno.  Mozhet,  ya  posovetuyu,  gde
podeshevle dostat'. Ved' ya zdes', pochitaj, vseh prodavcov  znayu.  S  kem  chaj
p'esh', s kem tabachkom dymish'.
     MUZYKANT. Zerkal'ce mne nuzhno... Znakomaya  prosila...  I  kakih  tol'ko
zerkal mne zdes' ne pokazyvali - i  dvustvorchatye,  i  trehstvorchatye,  i  v
serebryanoj oprave, i v kostyanoj, i v derevyannoj! A  tol'ko  vse  mne  ne  po
karmanu.
     KNIGONOSHA. Nu, ladno, paren'. YA  tebya  k  takomu  cheloveku  svedu,  chto
lishnego s tebya ne voz'met. A poka vybiraj knizhki.
     MUZYKANT.  Kotoruyu  zhe  mne vzyat'? Pozhaluj, etu - "Gusli-samogudy"... I
eshche "Pro chudesnuyu dudochku"... I etu - kak ona nazyvaetsya? - "Skripach v adu".
     KNIGONOSHA. Ty vse s muzykoj skazki vybiraesh'. Vidno, sam muzykant?
     MUZYKANT. Net, muzykantom menya tol'ko prozvali, ya po  plotnickoj  chasti
rabotayu. A igrayu to na vecherinke,  to  na  svad'be  -  tak,  samouchkoj.  CHto
uslyshu, to i perejmu.
     KNIGONOSHA. Znachit, ty i shvec, i zhnec, i na dude  igrec?  Nu,  ladno,  ya
tebe knizhki za polceny ustuplyu. Iz vseh pokupatelej ty  odin  ne  sprashival,
pravdu ili  nepravdu  moi  skazki  govoryat.  Beri,  kakie  hochesh',  a  posle
obedennogo chasa opyat' prihodi. Pojdem s toboj zerkal'ce pokupat'.
     MUZYKANT. Spasibo, pridu.




        Lavka bez perednej steny (otkrytaya zritelyu). Ona vsya uveshana
           kovrami. Na vyveske bol'shimi bukvami napisano: "UMNYE
                   VESHCHI". Podhodyat Knigonosha i Muzykant.

     KNIGONOSHA. Vot my i prishli.  Zdes'  ty  zerkal'ce  dlya  svoej  znakomoj
kupish', a mozhet, i eshche chto-nibud' priglyadish'.
     MUZYKANT (chitaya vyvesku). Ish' ty, "Umnye veshchi"... I lyudej-to  umnyh  ne
tak-to chasto vstretish', a tug, glyadi, veshchi umnye! Lyubopytno posmotret'...
     KNIGONOSHA. Posmotrish', uspeesh'.

     Otkuda-to iz glubiny lavki vyhodit Starik, vysokij, slegka sogbennyj, s
dlinnoj, beloj, pozelenevshej ot vremeni borodoj. Na nem  kruglaya  shapochka  i
halat,  rasshityj  serebrim  i  zolotom.  Za  Starikom  vyhodit  chelovek  let
tridcati, statnyj,  so  strogimi  chertami  lica  -  eto  podruchnyj  Starika,
Prodavec.

     KNIGONOSHA (Stariku i Prodavcu). Zdravstvuj, hozyain. Zdorovo? Drug.  Vot
ya vam pokupatelya privel. S ego legkoj  ruki  u  menya  nynche  torgovlya  bojko
poshla. Avos' on i vam schast'e prineset.

                     Starik molcha i stepenno klanyaetsya.

     PRODAVEC. Milosti prosim, gosti pochtennye! CHem usluzhit' mozhem?
     KNIGONOSHA. Vot emu zerkal'ce nuzhno, da ne slishkom dorogoe.  Najdetsya  u
vas?
     STARIK (gluhim i tihim golosom). U nas vse najdetsya.
     KNIGONOSHA. Nu tak bud'te zdorovy. Pojdu i ya torgovat'. (Uhodit.)
     MUZYKANT (s interesom oglyadyvaya lavku). Dozvol'te sprosit', kakie takie
umnye veshchi u vas prodayutsya? Mne  oni,  konechno,  ne  po  karmanu,  a  uznat'
lyubopytno.
     STARIK. CHto zh, za spros deneg  ne  berut.  (Prodavcu.)  Pokazhi-ka  emu,
bratec, nash tovar.
     PRODAVEC.  Otchego  ne  pokazat'?  Vse  pokazhem.  Vot,  milyj   chelovek,
skatert'-samobranka.
     MUZYKANT. Samobranka? Nastoyashchaya? A ya, priznat'sya, dumal, eto skazka...
     PRODAVEC.  Skazka  i  est'.  Tol'ko  skazhi ej: "Razvernis'!" - ona tebya
nakormit  i  napoit. A eto sapogi-skorohody. Ty v nih za den' raz desyat' vsyu
zemlyu krugom obezhish' i k vecheru domoj vernesh'sya.
     MUZYKANT. CHudesa, da i tol'ko!
     PRODAVEC. CHudesa i est'. A vot shapka-nevidimka. Nadenesh' ee  -  i  tebya
vidno ne budet.
     MUZYKANT. Pryamo skazat',  udivitel'no!  A  esli  mozhno,  pozvol'te  eshche
sprosit'...
     STARIK. Sprashivaj.
     MUZYKANT. Vot ya vse dumayu i nikak ponyat' ne mogu: zachem vy eti chudesnye
veshchi  prodaete? Koli u vas est' skatert'-samobranka da sapogi-skorohody, tak
vy  i  bez torgovli bezbedno prozhit' mozhete. Esh'-pej zadarom da gulyaj sebe v
sapogah-skorohodah  po gorodam i selam, po goram i dolam. A zahotel ot zlogo
glaza ukryt'sya - shapochku naden'...
     STARIK.  Net,  paren',  nashi  umnye   veshchi   dolzhny   po   belu   svetu
stranstvovat', iz ruk v ruki perehodit'. A ezheli mne ih dlya sebya  v  sunduke
derzhat', tak oni svoj um i svoyu silu poteryayut. Samobranka prostoj  skatert'yu
stanet, skorohody - prostymi sapogami, a shapka-nevidimka  svoej  nevidimosti
lishitsya.
     MUZYKANT. Von ono chto!.. Nu, a u togo, kto eti veshchi kupit, oni navsegda
ostanutsya ili kak?
     STARIK. Net, ne navsegda. U odnogo oni podolgu gostyat, a  u  drugogo  i
dnya ne prozhivut. Glupomu umnye veshchi uma ne pribavyat. Ponyal?
     MUZYKANT. Kak ne ponyat', a tol'ko bol'no hitro vse eto.
     STARIK. Eshche by ne hitro! Nu, chto zh tebe  eshche  pokazat'?  (Prodavcu.)  A
nu-ka, brat, gde tut u nas volshebnoe zerkal'ce i dudka-samogudka?
     PRODAVEC. Vot izvol'te. Zerkal'ce u nas hot' i malen'koe, a tozhe umnoe.
Govoryashchee.

     Muzykant ostorozhno beret v ruki zerkal'ce.  Razdaetsya  legkij  zvon,  a
potom ele slyshnye slova.

                                 Zerkal'ce

                         |ni, beni, duno, zhes -
                         Svetit solnyshko s nebes.
                         YA, kak solnyshko, goryu,
                         Lyudyam pravdu govoryu.

     MUZYKANT. Nu, skazhi i mne pravdu.
     ZERKALXCE (tiho). Voz'mi menya, ya tebe v bede prigozhus'...
     MUZYKANT. |h, vzyal by ya, da ne znayu, skol'ko za  tebya  sprosyat...  Ved'
tebe i ceny net!
     PRODAVEC. Nichego, kak-nibud'  storguemsya!  A  poka  na  dudku-samogudku
vzglyani. Ona s vidu hot' i prosten'kaya, a  tozhe  volshebnaya  -  govoryashchaya.  A
igraet chishche i zvonche vseh dudok na svete.
     MUZYKANT. Sama igraet?
     STARIK. Na to ona i samogudka. A vse zhe muzykant ej nuzhen. Bez  nego  v
ee pesne dushi ne budet. Mozhet, poprobuesh' sygrat' na nej?
     MUZYKANT. Da kakoj zhe ya muzykant? Igrayu dlya  sebya  samogo,  dlya  svoego
udovol'stviya.
     STARIK. Nu i  na  nashej  dudochke  tak  sygraj.  Dlya  sebya,  dlya  svoego
udovol'stviya, - togda i drugih poraduesh'.

         Muzykant prikladyvaet dudku k gubam. Ona izdaet krasivyj i
                               sil'nyj zvuk.

     MUZYKANT. Da neuzhto eto ya zaigral?
     PRODAVEC.  A to kto zhe? Igraj, igraj. Sejchas samogudka s toboj vmeste i
pet' budet.

     Dudka  igraet  veselyj  motiv,  a  potom  i  poet.  Lyudi   na   yarmarke
pritopyvayut, priplyasyvayut i, nakonec, puskayutsya v plyas.

                                  Muzykant
                              (igraet i poet)

                        Kak poslushaesh' dudu,
                        Pozabudesh' pro bedu.
                        V samogudku stanesh' dut' -
                        Nogi sami v plyas idut!
                        |h, dudka-duda,
                        I tuda
                        I syuda!..

                         (Bystree, skorogovorkoj.)

                         Vo gorode vo Murome
                         Petuh podralsya s kurami.
                         Kozlu ostrigli borodu,
                         Poshel kozel po gorodu,
                         Kozlu ne do smeha,
                         A nam zato poteha...
                         |h!

                       (Perehodit na grustnyj motiv.)

     Lyudi na yarmarke perestayut plyasat', prigoryunivayutsya, plachut.

                       CHto, kukushechka, kukuesh'?
                       CHto ty, milyj moj, toskuesh'?
                       V samogudku stanesh' dut' -
                       Slezy gor'kie idut...

                               (Zalivaetsya.)

                       Hot' poj, hot' plach',
                       Hot' vplav', hot' vskach'!..

     STARIK. Horosho igraesh', paren'. Slushaetsya tebya moya dudka. Skol'ko raz ya
ee slyhal, a i menya  sleza  proshibla.  Nu,  tak  i  byt',  beri  i  dudku  i
zerkal'ce, koli oni tebe po dushe prishlis'.
     MUZYKANT. A kakaya im cena, dedushka?
     STARIK. Ty zhe sam skazal, chto etim veshcham i ceny net. Da ya tebe ih  tozhe
ne navsegda dayu, a na vremya. Vladej imi god, a tam uvidim.
     MUZYKANT. Uzh ne znayu, kak i blagodarit' vas!
     STARIK. Za takie veshchi ne blagodaryat. Mozhet, oni tebe radost', a  mozhet,
i gore prinesut.

                       Vhodyat portnye Ryzhij i CHernyj.

     CHERNYJ. Zdorovo, hozyaeva! |to u vas tut na dudke igrali?
     PRODAVEC. U nas.
     RYZHIJ. Otchego zh tak rano igrat' perestali? YA i naplyasat'sya ne uspel.
     CHERNYJ. A ya - naplakat'sya.
     PRODAVEC.  Da  ved'  eto  zhe  volshebnaya  dudka-samogudka igrala. Na nee
upravy net. Zahochet igrat' - igraet, a ne hochet - molchit.
     RYZHIJ. Volshebnaya, govorish'?
     PRODAVEC. U nas v lavke  vse  volshebnoe.  Mozhet,  pozhelaete  chto-nibud'
kupit'? Vot skatert'-samobranka, vot sapogi-skorohody.
     CHERNYJ. Ty ne shutish'?
     PRODAVEC. Zachem shutit'?
     CHERNYJ  (Ryzhemu).  Vidish',  brat,  ne  vse skazki vrut. (Prodavcu.) Nu,
skorohody  nam,  portnym, pozhaluj, ni k chemu, a samobranku my by vzyali, kaby
den'gi byli.
     RYZHIJ.  A  est'  li  u  vas,  priyatel',  igolka-samoshvejka  ili, mozhet,
nozhnicy-samokrojshchicy?
     PRODAVEC. Net, takih ne derzhim,
     RYZHIJ. A utyug-samopyh?
     PRODAVEC. Tozhe net.
     RYZHIJ. Nu i horosho, chto net. Ved' i deneg u nas net. My na yarmarke ves'
svoj kapital stratili.
     CHERNYJ. A posmotret' na vashi volshebnye veshchi mozhno? Ved'  ne  kazhdyj  zhe
den' ih uvidish'!
     PRODAVEC. Smotrite. Dlya togo tovar i vystavlen.

     Portnye molcha, so vse vozrastayushchim lyubopytstvom oglyadyvayut veshchi. Tol'ko
izredka ne mogut uderzhat'sya  ot  vosklicaniya:  "Glyadi-ka,  glyadi!..  Batyushki
moi!.." V lavku vhodit gospodskaya sem'ya s Lakeem. Muzykant daet  im  dorogu.
Portnye othodyat v storonu.

     BARYNYA. |to chto zdes' - magazin sluchajnyh veshchej?
     PRODAVEC. Umnyh veshchej, sudarynya. Sluchajnyh ne derzhim.
     BARIN. Tozhe vydumayut - umnye veshchi! Nu, pokazhite-ka!
     PRODAVEC. Otchego ne  pokazat'!  Vot,  sudar',  sapogi.  Vot,  sudarynya,
skatert'.
     BARYNYA.  Nu,  skatertej  u  menya  polny  sunduki.  A  sapogi   kakie-to
staromodnye...
     PRODAVEC. Net, sudarynya, takoj skaterti i takih sapog vy eshche ne vidali.
     BARYNYA. A chto v nih osobennogo?
     STARIK (Prodavcu). Pokazhi im! (Podaet znak Prodavcu.)
     PRODAVEC. A nu-ka, skatert'-samobranka, razvernis'!
     DOCHKA. Skatert'-samobranka!.. Kak interesno!..

     Na skaterti poyavlyaetsya mnozhestvo blyud: zharenye gusi, cyplyata, porosyata,
vsyacheskaya ryba, pirogi, vino v grafinah, med,  yabloki,  orehi,  pryaniki.  Ot
zharenyh gusej i cyplyat idet par. Gospoda, Lakej i portnye zastyvayut na meste
v izumlenii.

     DOCHKA. Vot vidite, a vy govorili, durackie skazki!
     BARIN (Dochke). Pomolchi!.. (Prodavcu.) I  vse  eto  na  samom  dele  ili
tol'ko kazhetsya?
     PRODAVEC. Izvol'te nashego kushan'ya otvedat'!
     BARIN (vypivaet ryumku vina,  zakusyvaet  krylyshkom  cyplenka,  vytiraet
usy). Predstav'te sebe, ochen' vkusno. Otlichno prigotovleno!
     BARYNYA. Zavernite-ka nam etu skatert'! (Muzhu  tiho.)  Zavtra  zhe  ya
rasschitayu vseh nashih povarov i kuharok. Oni tak mnogo edyat, a eshche  bol'she
kradut.
     BARIN (vypivaya eshche odnu ryumku i zakusyvaya). Pozhalujsta, ne  rasschityvaj
na skatert'-samobranku. YA budu brat' ee s soboj na ohotu!
     PRODAVEC. Nu-ka, skatert'-samobranka, svernis'!

                  YAstva ischezayut. Skatert' svorachivaetsya.

     BARIN  (delovito).  A  chto  za  bashmaki  u   vas?   Tozhe   kakie-nibud'
neobyknovennye?
     PRODAVEC. Sapogi-skorohody, sudar'.
     DOCHKA. Vot vidite! A vy govorili...
     BARIN. Skazano tebe,  pomolchi!..  (Prodavcu.)  A  sapogi  eti  nado  by
snachala primerit'.
     PRODAVEC. Pozhalujsta, primer'te.
     BARIN. Net, sam ya merit'  ne  stanu...  Kto  ih  znaet,  eti  volshebnye
veshchi!.. (Lakeyu.) Nu-ka, bratec, primer'!
     LAKEJ. Slushayu-s! (Razuvaetsya, ostorozhno natyagivaet  sapogi-skorohody  i
vdrug, nesmotrya na  svoj  pochtennyj  vozrast  i  prisushchuyu  emu  stepennost',
sryvaetsya s mesta i opromet'yu vybegaet iz lavki.)
     BARIN. Kuda zh eto moj chelovek ubezhal?
     PRODAVEC. Ne bespokojtes', sudar', on razok-drugoj krugom sveta  obezhit
i nazad vernetsya. Sapogi eti umnye, oni sami dorogu znayut.
     BARYNYA. A ya poka shapochku vashu primeryu.
     DOCHKA. A mozhno i mne primerit'?
     BARIN. Tebe eshche rano!
     DOCHKA (so slezami v golose). Vot vsegda tak: to pozdno, to rano!..
     BARYNYA (derzha shapku-nevidimku v rukah). Prelestnaya  shapochka!  Tol'ko  k
licu li ona mne budet?
     STARIK. Ona vsem k licu.
     BARYNYA. A net li u vas zerkala?
     PRODAVEC. Est' zerkal'ce, volshebnoe, govoryashchee. Tol'ko ono uzhe prodano.
Vot etomu molodomu cheloveku.
     BARYNYA. Mne ved' tol'ko posmotret' na sebya v shapochke.
     PRODAVEC. Izvol'te! (Peredaet ej zerkal'ce.)

     Barynya, eshche ne nadev shapochki, smotritsya v  nego,  popravlyaet  prichesku.
Razdaetsya legkij zvon, a potom chut' slyshnye slova:

                                [Zerkal'ce]

                       Raz, dva, tri, chetyre, pyat'...
                       CHto na zerkalo penyat'!

     BARYNYA (serdito). CHto takoe ono boltaet! Malen'koe, a takoe derzkoe! Ne
nado mne govoryashchih zerkal. Dajte obyknovennoe, kotoroe molchit!
     PRODAVEC. Izvinite, sudarynya, molchalivyh zerkal u nas net.

     BARYNYA.  Nu  ya  i  bez  zerkala  primeryu.
     PRODAVEC.  Pozhalujsta, sudarynya. A kogda snova pozhelaete vidimoj stat',
povernite shapochku zadom napered.

             Barynya vzdevaet shapku-nevidimku i srazu ischezaet.

     GOLOS BARYNI. Nu kak, idet ona mne?..
     BARIN (rasteryanno  oglyadyvaetsya).  Kak  tebe  skazat'...  YA  chto-to  ne
razberu. Da gde zhe ty?
     BARYNYA. Tut.
     DOCHKA (ispuganno). Mamasha! Gde vy?..
     BARYNYA. Da zdes', ryadom s toboj. Daj ruku!
     DOCHKA. Net, boyus'!..
     BARYNYA.  Vot glupaya! Nu, sejchas uvidish' menya. (Povorachivaet shapku zadom
napered  i  poyavlyaetsya  snova.)  Zavernite  mne,  pozhalujsta, etu shapochku. V
shlyape ya budu ezdit' kuda priglashayut, a v shapochke - kuda ne priglashayut.

     V lavku vozvrashchaetsya Lakej. On i zdes' ne mozhet ostanovit'sya i chut'  ne
naletaet na stenu.

     PRODAVEC (gromko). Stoj, ostanovis', nazad oglyanis'!...

     Lakej  ostanavlivaetsya.  Tyazhelo  dysha, snimaet s nog sapogi-skorohody i
snova nadevaet svoi.

     BARIN. Gde zhe ty, bratec, pobyval?
     LAKEJ. Barin, vashe siyatel'stvo! YA i sam ne znayu... Kazhis', vse carstva,
vse gosudarstva obezhal, a nichego ne videl. Da razve uvidish' chto,  kogda  bez
peredyshki, pulej nesesh'sya!..
     PRODAVEC. Zachem zhe bez peredyshki?  Ty  by  skazal:  "Stoj,  ostanovis',
nazad oglyanis'!" - vot i vse. Sapogi by i ostanovilis'.
     LAKEJ. CHto zhe vy ran'she mne etogo ne skazali!
     BARIN. A kak zhe ty cherez reki, morya i okeany perebiralsya?
     LAKEJ. Odnim mahom pereletal.
     RYZHIJ PORTNOJ. Vot by nam takie sapozhki!  Ot  zakazchikov  begat',  kol'
zakaz ne gotov!
     BARIN (Prodavcu). Tak vot chto, malyj. My berem vse vashi umnye veshchi.
     BARYNYA. Krome zerkal'ca!
     DOCHKA. Net, i zerkal'ce tozhe! Pozhalujsta!
     PRODAVEC. Zerkal'ce uzhe prodano.
     BARIN. Nu, zavernite vse, chto my berem. (Smotrit na zolotye chasy.)  Da
poskorej! U nas vremeni net.
     STARIK (vstaet s mesta). Postojte, gospoda horoshie. Prezhde  chem  den'gi
poluchit', ya vam na proshchanie dva slova skazhu.
     BARIN (neterpelivo). Kakie tam dva slova?
     STARIK. Vot poslushajte. Umnymi veshchami ne hvalites', vo zlo lyudyam ih  ne
obrashchajte i nikomu ne prodavajte. Da pomnite: umnye  veshchi  umnogo  obrashcheniya
trebuyut...
     BARIN. Hvatit, starik, dovol'no. CHto ty uchit' nas vzdumal! Torguj  sebe
da den'gi poluchaj... Nu, a gde ta dudka, na kotoroj kto-to igral zdes'?
     STARIK. Dudka prodana.
     BARIN. Komu?
     PRODAVEC. Tomu, kto igral na nej. Vot etomu molodomu cheloveku.
     BARIN. Nu, on mne ustupit! Ustupish', paren'?
     MUZYKANT (pozhimaya plechami).  YA,  barin,  dudkami  ne  torguyu...  A  eta
pokamest ne moya. YA za nee eshche i deneg ne platil.
     BARIN. Tem luchshe. Skol'ko stoit dudka? (Stariku.)A ya  zaplachu,  skol'ko
ni poprosish'!

                Starik molcha usazhivaetsya na vysokij taburet.

     Tak skol'ko zhe stoit dudka?
     STARIK. Ona uzhe  prodana.
     BARIN  (povyshaya golos). Sovetuyu tebe ne upryamit'sya!

                         Starik molcha kurit trubku.

     So mnoyu luchshe ne sporit'!.. Ezheli ya rasserzhus', tak ot vsej lavki tvoej
i sleda ne ostanetsya!
     STARIK (otvorachivayas'). Vse mozhet byt'.
     BARIN. Ty dumaesh', ya shuchu  s  toboj?..  (Lakeyu  vpolgolosa.)  A  nu-ka,
sbegaj da privedi syuda...
     STARIK (vypryamlyayas' vo ves' rost). A ty dumaesh', ya shuchu?! Nu, vspomnish'
eshche menya!.. Raz, dva, tri!

     Grohot i zvon. Starik, ego podruchnyj i vsya  lavka  mgnovenno  ischezayut.
Ostaetsya tol'ko vysokij taburet i na nem dymyashchayasya trubka.

     DOCHKA. Ah, posmotrite! V samom dele, i sleda ne ostalos'...
     BARYNYA (ozirayas'). Kuda zhe devalsya etot starik?
     BARIN. A chert ego znaet, kolduna etogo!..
     BARYNYA. My zhe emu eshche i deneg ne zaplatili...
     RYZHIJ PORTNOJ. CHudesa, da i tol'ko!
     CHERNYJ PORTNOJ. Budto vo sne vse prisnilos'!
     MUZYKANT. I vpravdu, budto vo sne...
     BARYNYA. NU, vse ravno... Horosho, chto veshchi na meste  ostalis'.  (Lakeyu.)
Poslushaj, zaverni ih poluchshe - i shapochku, i skorohody, i skatert'...  I  etu
sablyu...
     BARIN. Ne sablyu, a mech.
     BARYNYA. Ah, eto odno i to zhe... Zaverni i v karetu otnesi!
     LAKEJ. Slushayu-s!

                   Portnye i Muzykant sobirayutsya uhodit'.

     BARIN. Net, stoj! Otdaj mne dudku! Ved' ona ne  tvoya.  Ona  tebe  darom
dostalas'.
     MUZYKANT (usmehayas'). Da ved' i vy za svoi veshchi ne dorozhe zaplatili!
     RYZHIJ PORTNOJ (smeetsya). Lovko otrezal!
     CHERNYJ. Slavno otshil!
     BARIN. On vor! On u nas dudku ukral! Otdavaj sejchas zhe!
     MUZYKANT (usmehayas'). Voz'mite! (Nyryaet v tolpu.)

          Barin, Barynya, Dochka i Lakej brosayutsya za nim s krikami:
     "Derzhite, derzhite vora!" V tolpe nasmeshlivo na vse lady povtoryayut:
               "Derzhite vora!" No nikto ne trogaetsya s mesta.

     GOLOSA. CHto, chto ukrali? Kto chto u kogo ukral?
     CHERNYJ PORTNOJ. U barina rukava ot zhiletki!
     RYZHIJ PORTNOJ. U baryni shlejf ot zhaketki!

                                  Prodavcy

                           CHajniki! Kofejniki!
                           Mednye oshejniki!
                           Halva, izyum!
                           Rahat-lukum!
                           Pokupajte sbruyu!
                           Sitcami torguyu!
                           Pryaniki, vatrushki!
                           Detskie igrushki!..




     Solnce  sklonyaetsya  k  zakatu.  Doroga  sredi  polej. Po nej idut lyudi,
vozvrashchayushchiesya  domoj  s  yarmarki;  kto  neset  novye  vedra,  kto blestyashchuyu
glinyanuyu posudu, kto porosenka pod myshkoj, kto gusya, kto pticu v kletke.

     Neskol'ko  domikov  u  dorogi.  Odin  domik  -  samyj malen'kij - chisto
vybelen.  Stavni  i  nalichniki  svezhevykrasheny. Vokrug doma cvety. Staruha i
molodaya  Devushka - ee vnuchka - moyut stekla. Po doroge idut Portnye. Oni poyut
negromko.

                               CHernyj portnoj

                         My drug drugu ne rodnye,
                         A zhivem, kak brat'ya.

                                   Ryzhij

                           My brodyachie portnye,
                           SH'em shtany i plat'ya.

                                   CHernyj

                      SH'em my k svad'be, k imeninam
                      Dlya lyudej obnovy.

                                   Ryzhij

                       Vseh kak est' svoim arshinom
                       Merit' my gotovy.

                  Ostanavlivayutsya okolo naryadnogo domika.

     CHERNYJ. Babushka, a babushka, ne dash' li nam vody napit'sya?
     STARUHA. Vynesi im, vnuchen'ka, kovshik vody.

                 Vnuchka ubegaet. Staruha vyhodit k portnym.

     Da  vy  prisyad'te  na  skameechku,  dobrye   lyudi,   otdohnite.   Mozhet,
progolodalis' v doroge?
     RYZHIJ. Net, babushka, pokorno blagodarim. Ved' my s yarmarki. I zakusili
tam i vypili.
     STARUHA. Horosho pogulyali?
     CHERNYJ (usazhivayas' na skamejku). Uzh tak pogulyali, chto do  samoj  smerti
ne zabudem!
     RYZHIJ. I naplyasalis' i naplakalis' vslast'. I takoe videli, chego  i  na
svete ne byvaet.
     STARUHA (posmeivayas'). Lyudi-to vy kak budto pozhilye. Plyasat' vam uzhe  i
ne k licu.
     RYZHIJ. |h, babushka, byla by ty na yarmarke, tak i sama by  zaplyasala...
Tam ne to chto lyudi, a i doma plyasali. Kalanchu pozharnuyu znaesh'?
     STARUHA. Kto zhe ee ne znaet!
     RYZHIJ. Vot i ona plyasala. Kak tryahnet kolokolom, vyshku nabekren'  i
poshla!..
     DEVUSHKA  (protyagivaet  Ryzhemu  kovshik).   Vypejte,   dyaden'ka,   vodicy
holodnoj!
     RYZHIJ. Spasibo, dochen'ka! (ZHadno p'et.)
     CHERNYJ. Nu, naschet kalanchi  ty, brat, malost' perehvatil...
     RYZHIJ (poperhnuvshis'). Skazhesh', ne plyasala?  YA  svoimi  glazami  videl.
(Peredaet kovsh CHernomu portnomu.)
     CHERNYJ (derzha v  ruke  kovsh).  |to  u  tebya  ot  plyaski  v  glazah  vse
vertelos'. Poverish' li, babushka, ves' narod  na  yarmarke  v  plyas  pustilsya.
(P'et.)
     STARUHA. CHto zhe, vy perepilis' tam vse, chto li?
     CHERNYJ  (zahlebnuvshis', kashlyaet). Da net, babushka. A takoj tam muzykant
byl da na takoj dudke igral, chto pod ego muzyku pokojniki i te by zaplyasali.
     STARUHA. T'fu!..  A  chto  zhe  eto  za  muzykant  byl?
     RYZHIJ. Molodec, krasavec, rostom vo, v plechah vo! Da tol'ko, vidat', iz
nashego brata, iz prostyh.
     DEVUSHKA. |to, verno, on byl! Nikto drugoj tak veselo igrat' ne umeet.
     STARUHA.  U tebya vse on na ume. Malo li na svete muzykantov! (Portnym.)
Ona  u  nas,  milye  lyudi,  za  muzykanta zamuzh idet. Zavtra svad'ba. On-to,
pravdu skazat', ne muzykant, a plotnik, a igraet ne huzhe muzykanta.
     CHERNYJ. CHest' imeem pozdravit'! Devushka. Spasibo!
     RYZHIJ. ZHalko, chto zavtra svad'ba vasha  budet,  a  ne  nynche.  A  to
poplyasali by my u vas na svad'be.
     CHERNYJ. Tebe by vse plyasat'! Ish' kak razohotilsya!

                 Izdaleka donosyatsya zvuki dudki-samogudki.

     RYZHIJ (CHernomu). Slyshish'?

       CHernyj molcha kivaet golovoj. Zvuki dudki stanovyatsya vse gromche
       i veselee, perehodya v plyasovuyu. Ryzhij portnoj podbochenivaetsya
                           i vykidyvaet kolence.

     |h, nakalyaj utyugi!
     CHERNYJ (vybivaya nogami drob'). Poshli strochit'!

                   Oba plyashut, to  shodyas', to rashodyas'.

     STARUHA. |j vy, igolka s nitkoj!.. Razve tak  plyashut?..  (Vyplyvaet  na
dorogu, mashet portnym rukoj, pyatitsya, kruzhitsya.)

     Dudka umolkaet. Iz-za povorota dorogi  pokazyvaetsya  Muzykant.  Portnye
perevodyat dyhanie. Staruha v iznemozhenii saditsya na skam'yu.

     MUZYKANT. Zdravstvuj, milaya. Dobryj vecher, babushka!
     STARUHA. Ty zachem nynche pozhaloval! Tvoj den' zavtra budet!
     MUZYKANT. Poveselit' vas prishel.
     STARUHA. Spasibo za vesel'e. CHut' ne umoril! A  dudku  etu  -  chtob  ej
pusto bylo! - ty gde vzyal?
     MUZYKANT. Na yarmarke.
     STARUHA (podozritel'no glyadya na dudku). Skol'ko zaplatil?
     MUZYKANT. Tak dali.
     STARUHA. S kakih-to por na yarmarke bez deneg prodayut?
     MUZYKANT (usmehayas'). Kakoj topor?  Toporov  i  vpravdu  bez  deneg  ne
prodayut, a dudku prodali. Da v pridachu eshche i  zerkal'ce  dali.  (Dostaet  iz
karmana zerkal'ce. Ono yarko igraet u nego v ruke.)
     DEVUSHKA. Ah, kakoe chistoe, yasnoe zerkal'ce! Budto solnyshko...
     MUZYKANT. |to ya tebe prines. Ono ne prostoe, a govoryashchee.  Poglyadis'  v
nego i poslushaj, chto ono tebe skazhet.
     DEVUSHKA. Vot spasibo! (Beret v ruki zerkal'ce i, ulybayas', smotritsya  v
nego.)

       Razdaetsya legkij zvon, potom slyshitsya chistyj i tonkij golosok.

                                 Zerkal'ce

                       I den' i noch' v stekle moem
                       Siyaet yarkij svet.
                       No v nem temno i yasnym dnem,
                       Kogda tebya v nem net.

     DEVUSHKA. Miloe zerkal'ce! Kakoj u nego hot'  i  negromkij,  no  zvonkij
golosok!
     CHERNYJ PORTNOJ. Vot eto podarok tak podarok!
     RYZHIJ. Luchshe ne pridumaesh'!
     STARUHA. Ty by ej zavtra zerkal'ce prines. A to ona ves'  den'  v  nego
glyadet'sya budet, a u nas s nej eshche dela mnogo. Ves' dom nado  k  zavtrashnemu
dnyu v poryadok privesti. Da v suete nenarokom i razob'esh' ego.

     Devushka nehotya otdaet zhenihu zerkal'ce. Vnezapno iz-za doma  poyavlyayutsya
                Nachal'nik strazhi, dva soldata i Barabanshchik.

     NACHALXNIK. Vot on, vor! I dudka pri nem. Derzhite ego!

                Soldaty podhodyat k Muzykantu s dvuh storon.

     Nu, paren', sobirajsya v put'-dorogu.

     MUZYKANT. Kuda zh  eto?
     NACHALXNIK. Izvestno kuda. V tyur'mu.
     MUZYKANT. Da za chto zhe?
     NACHALXNIK. A za to! Ne kradi gospodskih dudok.

                   Staruha s uzhasom smotrit na Muzykanta.

     MUZYKANT. Da ya zhe ne kral. Mne starichok podaril.
     NACHALXNIK. Kakoj takoj starichok? Vedi nas k nemu.
     MUZYKANT. Net togo starika.
     NACHALXNIK. Skvoz' zemlyu provalilsya, chto li?
     MUZYKANT. Mozhet, i skvoz' zemlyu.
     NACHALXNIK. Slyshali? Starichok skvoz' zemlyu provalilsya. CHudno!
     RYZHIJ PORTNOJ. Prostite, vasha milost', ono i vpravdu  chudno,  a  tol'ko
tak i bylo, kak on govorit.
     NACHALXNIK. A vy kto takie?
     CHERNYJ PORTNOJ. My portnye.
     NACHALXNIK. Vidno,  nedarom  lyudi  govoryat,  chto  portnoj  sovret  i  ne
pokrasneet. Da eshche obmerit tebya i priklad ukradet.
     RYZHIJ. Mozhet, i tak. A  tol'ko  my,  vashe  blagorodie,  svoimi  glazami
videli, kak starichok emu dudku dal, a potom slovno skvoz' zemlyu provalilsya.
     NACHALXNIK. Vot ono kak! Nu, ladno, tam razberutsya. Da i vas, portnyazhki,
chego dobrogo, na sud potyanut!
     DEVUSHKA. Da net, oni pravdu govoryat. (Soldatam.) Vy chego  ego  za  ruki
derzhite? Otpustite ego! Nichego on ne kral!
     NACHALXNIK. Ish' ty, kakaya  shustraya!  Uspokojsya,  golubushka!  Nechego  tut
shumet'... (Otstranyaet Devushku rukoj.)
     STARUHA. Nu otpustite ego, vasha  milost',  hot'  na  denek!  My  zavtra
svad'bu spravlyat' sobiralis'. Vot nevesta, a vot zhenih.
     NACHALXNIK. Drugogo zheniha poishchite, a etogo my sebe voz'mem. (Soldatam.)
Vedite ego!
     SOLDATY (podtalkival Muzykanta). Nu, idi, povorachivajsya!
     MUZYKANT. Zerkal'ce-to hot' ej otdajte!
     NACHALXNIK. Kakoe zerkal'ce. Nebos' tozhe kradenoe?
     SOLDAT. Vot ono, eto zerkal'ce, vashe blagorodie.
     NACHALXNIK. A nu-ka pokazhi! (Beret u Soldata  zerkal'ce,  zaglyadyvaet  v
nego, raspravlyaet usy.)

                   Slyshitsya zvon, a potom tonkij golosok.

     ZERKALXCE. YA ne kradenoe, ya darenoe.
     NACHALXNIK. CHto, chto takoe? (Prislushivaetsya.)
     ZERKALXCE (tiho). YA ne kradenoe, ya darenoe... Da teper' po  nagovoru  ya
dostalos' zlomu voru...
     NACHALXNIK. Ah ty, chertovo zerkalo! Derzosti govorish'? Tak vot zhe  tebe!
(S razmahu brosaet ego na zemlyu.)

                  Zerkal'ce razbivaetsya o kamni vdrebezgi.

     DEVUSHKA. Zerkal'ce moe!..
     MUZYKANT. Ne plach', milaya. Kogda na volyu vyjdu...
     NACHALXNIK. Ne razgovarivat'!.. Smirno! Barabanshchik, vpered! SHagom marsh!

     Pod barabannuyu drob' arestovannogo uvodyat. On pytaetsya chto-to  kriknut'
Devushke, no slova ego zaglushaet boj barabana.

     DEVUSHKA.  Proshchaj,  milyj  moj!  Kuda by tebya ni ugnali, ya najdu tebya!..
(Provozhaet   ego   do  povorota,  ostanavlivaetsya  i  smotrit  vsled,  potom
medlenno  vozvrashchaetsya i podbiraet oskolki zerkal'ca. Samyj krupnyj podnosit
k glazam.)

               Razdaetsya chut' slyshnyj zvon i tonkij golosok.

     OSKOLOK ZERKALXCA. Kogda tebya v nem net!..
     DEVUSHKA. CHto e to?.. Vidno, i ot ego pesenki tozhe oskolochek ostalsya!..
     CHERNYJ. Ish' ty! Razbitoe, a govorit.
     RYZHIJ.  Nu,  uzh  esli  razbitoe  zerkal'ce  zagovorilo,  tak,  verno, i
volshebnaya dudka molchat' ne stanet. Opravdaet svoego hozyaina.
     CHERNYJ. Kak emu teper' opravdat'sya, koli ego pod barabannyj boj, slovno
razbojnika, v tyur'mu poveli?
     RYZHIJ. A ved' nad etim nachal'nikom eshche nachal'nik est'?
     CHERNYJ. Est', konechno.
     RYZHIJ. Nu, a nad tem nachal'nikom tozhe est' nachal'nik?
     CHERNYJ. |tak ty, chego dobrogo, do samogo carya doberesh'sya!
     RYZHIJ. A chto? I doberus'!
     CHERNYJ.  Tak-to  tebya  do  nego  i  dopustyat!
     RYZHIJ.  A  chego  na  svete  ne  byvaet! Mozhet, u carya v doroge pugovica
otorvetsya. Nu, a svoego portnogo on navryad s soboj vozit. Tut ya i podvernus'
s igolkoj da s nitkoj. "Dozvol'te, vashe velichestvo!.."
     CHERNYJ (smeetsya). Oh, chego ty tol'ko ne pridumaesh'!
     RYZHIJ. I pridumayu! Uzh ochen' mne parnya zhal'. Da i ee tozhe... Smotri  ty,
kak ona oskolochki perebiraet... Davaj-ka, brat, my togo volshebnogo starika i
ego podruchnogo otyskat' poprobuem.
     CHERNYJ. Da gde zhe ty ih najdesh'?
     RYZHIJ.  Nu ne mogli zhe oni oba i v samom dele skvoz' zemlyu provalit'sya!
A ved' v etom dele oni glavnye svideteli...
     CHERNYJ. Nu, chto zh, najdem ih  ili  ne  najdem,  a  poishchem...  Proshchajte,
hozyayushki! Ne goryujte!
     RYZHIJ. Avos' s horoshimi vestyami k vam vernemsya!

     Staruha i Devushka ne slyshat. Devushka, ne vypuskaya  iz  ruk  zerkal'nogo
steklyshka, ponurivshis', sidit na skam'e. Staruha pytaetsya ee uteshit', gladit
ee po golove, a sama tozhe plachet.






     Dvorec. Carskaya palata. Car',  pozhiloj,  no  molozhavyj,  s  usami,  bez
borody,  v  general'skih  shtanah,  no  bez  mundira,  v  odnoj   rubashke   s
rasstegnutym vorotom, sidit u  otkrytogo  okna.  V  toj  zhe  palate  vysokij
carskij tron, nemnogo ponizhe - tron Caricy. Naprotiv - kresla.

     CARX (zadumchivo napevaet vpolgolosa). Bozhe... menya hrani!..
     KAMERDINER. Ego proishoditel'stvo gospodin kancler.
     CARX (strogo). Pre-vos-hoditel'stvo! Zapomni, durak!.. Nu, prosi.
     KANCLER (ochen' staryj, v paradnom mundire so zvezdoj). S dobrym  utrom,
vashe velichestvo, s prekrasnoj pogodoj!
     CARX. CHto novogo?
     KANCLER. Osmelyus' dolozhit'  vashemu  velichestvu...

             U  carya  blagodushnoe nastroenie smenyaetsya hmurym.

     CARX. O chem dolozhit'?
     KANCLER, O tom, chto  posol  inostrannoj  derzhavy  pribyl  vo  dvorec  i
vsepokornejshe prosit audiencii u vashego velichestva!
     CARX. V takuyu pogodu prinimat' poslov!.. YA tol'ko sobiralsya  proehat'sya
verhom.
     KANCLER.  Osmelyus'  napomnit',  chto  vashe  velichestvo   sami   izvolili
naznachit' poslu den' priema.
     CARX. Nu, pust' vojdet, da dolgo ne zaderzhivaetsya. A  kakoj  posol?  Iz
kakogo carstva?
     KANCLER.  Iz  tridevyatogo  carstva,   tridesyatogo   gosudarstva,   vashe
velichestvo!
     CARX. CHto-o?.. A daleko li eto carstvo?
     KANCLER  (na  mgnovenie  zadumyvaetsya).  Za  tridevyat'   zemel',   vashe
velichestvo!
     CARX. Po-nashemu govorit?
     KANCLER. Pri nem perevodchik, vashe velichestvo!
     CARX. Nu, zovi da poshli snachala ko mne kamerdinera.

                             Kancler udalyaetsya.

     (Zadumchivo napevaet.) Bozhe... menya hrani!
     KAMERDINER (poyavlyayas'). CHego izvolite, vashe velichestvo?
     CARX. Pomogi odet'sya! (S pomoshch'yu Kamerdinera nehotya, nadevaet  mundir
s ordenami, povyazyvaet shirokuyu lentu cherez plecho.)
     KAMERDINER. Razreshite udalit'sya, vashe velichestvo?
     CARX. Idi. Net, postoj. Dolozhi ee velichestvu i ego  vysochestvu,  chto  ya
proshu  ih  pozhalovat'  ko  mne.  Tut  u  menya  posol  budet,  da  iz  takogo
carstva-gosudarstva, o kakom my i ne slyhivali.
     KAMERDINER. Slushayu-s, vashe velichestvo! (Udalyaetsya.)

     Vhodit Posol, nebol'shogo rosta, korenastyj, zagorelyj, s dlinnoj  sedoj
borodoj. Za nim - Perevodchik, molodoj, s chernoj borodkoj. Oba  v  halatah  s
uzorami. Poslednim vhodit Kancler.

     POSOL (nizko klanyayas'). Amirem alidan, cher-cher alinon!
     PEREVODCHIK.  Gospodin  posol  izvolit  skazat',  chto   ego   velichestvo
mogushchestvennyj  vlastitel'  tridevyatogo  carstva,  tridesyatogo   gosudarstva
serdechno privetstvuet vashe velichestvo, spravlyaetsya o vashem zdorov'e  i  shlet
vam samye dobrye, ili, po-nashemu, samye sladostnye pozhelaniya.
     CARX (pro sebya). A po-khnemu  eto  gorazdo  koroche  vyhodit!  (Gromko.)
Serdechno  blagodaryu  i  proshu  peredat'  ego  velichestvu  moi  samye  luchshie
pozhelaniya.
     PEREVODCHIK. Taraten alidan tara-tara alinon!
     CARX. Proshu sadit'sya!

                              Vse usazhivayutsya.

     Gospodin posol, skazat' pravdu,  ya  znayu  o  vashem  tridevyatom  carstve
tol'ko po skazkam... CHto horoshego v vashem gosudarstve?

                Perevodchik vpolgolosa perevodit slova Carya.

     PEREVODCHIK. Dzjnga karatum dem?
     POSOL (dobrodushno). Azamen aliban blyams shershne-ra kardan cher.
     PEREVODCHIK. Gospodin posol  govorit,  chto  strana,  otkuda  on  izvolil
pribyt', izobiluet pticej  i  ryboj,  bogata  koricej,  percem  i  mindalem,
izumrudami i biryuzoj, slavitsya na ves'  mir  svoimi  velikimi  pobedami  nad
tridcat'yu devyat'yu ostrovami i poluostrovami...
     CARX (vpolgolosa). Nu, my tozhe oderzhali ne men'she pobed... (Gromko.)  A
chem eshche znamenito vashe carstvo-gosudarstvo?
     PEREVODCHIK. Kosta tren echerrn?
     POSOL. |cheren gejgo-lejgo - trenta-varenta seten bumburkas.
     PEREVODCHIK.  Gospodin   posol   izvolit   skazat',   chto   ego   strana
dostoprimechatel'na  takzhe  svoimi  konyami  i  kolesnicami,  no  bolee  vsego
gorditsya neobyknovennymi, edinstvennymi v mire sem'yu chudesami.
     CARX (hmuro). Kakie zhe tam u vas chudesa?
     PEREVODCHIK. Kaliten bumburkas?
     POSOL. Aminam bumburkas chentra-lentra kuskus lino-kut daren.
     PEREVODCHIK. CHudesa eti takovy: skatert', kotoraya sama gotovit i  podaet
luchshie v mire yastva i prevoshodnejshie napitki, semimil'nye sapogi,  shapka  -
spryach' menya, volshebnoe zerkalo, letayushchij kover...
     CARX. Postojte, postojte!  Slishkom  uzh  bystro  vy  govorite,  gospodin
perevodchik. Ne srazu urazumeesh'! (Kancleru.) Skol'ko zhe eto on chudes nazval?
     KANCLER. Naskol'ko ya rasslyshal, vsego pyat', vashe velichestvo.
     PEREVODCHIK. Sovershenno tochno, pyat'.
     CARX. A kakie zhe ostal'nye dva chuda?
     PEREVODCHIK. Kaliten du denta bumburkas?
     POSOL. CHentra f'yu-f'yu ed zing-zeng kayuk dara.

     V eto vremya poyavlyaetsya Carica, toshchaya i  blednaya,  slegka  podrumyanennaya
zhenshchina s lentoj cherez plecho,  i  Naslednik,  ochen'  yunyj,  no  rostom  vyshe
materi, v korotkih shtanah i dlinnyh chulkah.

     KANCLER  (vstavaya,  gromko).  Ee  velichestvo  gosudarynya-carica  i  ego
vysochestvo naslednik-cesarevich!
     PEREVODCHIK. Alinon carina ed aliton princen chemeren!

                      Posol vstaet i nizko klanyaetsya.

     CARX (Carice). Vashe velichestvo,  pozvol'te  predstavit'  vam  gospodina
posla treklyato... Vinovat, kak, bish', ego?
     KANCLER (tiho). Tridevyatogo carstva, tridesyatogo...
     CARX. Tridesyatogo gosudarstva. ZHal', chto vy opozdali, vashe  velichestvo.
Tut gospodin posol rasskazyval nam o semi  chudesah,  kotorymi  slavitsya  ego
carstvo.
     CARICA. |to ochen' interesno. No proshu vas sadit'sya, gospodin posol.
     PEREVODCHIK. Alinon carina sedet chadan.

                     Posol eshche raz klanyaetsya i saditsya.

     CARX. Vot tol'ko ya ne vse pyat' chudes zapomnil.
     KANCLER. U menya vse zapisano, vashe velichestvo!
     CARX. |to horosho. (Perevodchiku.)  A  pro  shestoe  i  sed'moe  chudo  vy,
kazhetsya, eshche ne  uspeli  nam  perevesti.  Kak  eto  gospodin  posol  skazal?
F'yu-f'yu...
     KANCLER. U menya zapisano, vashe velichestvo.  CHto-to  vrode  "f'yu-f'yu"  i
"zing-zeng".
     PEREVODCHIK. Sovershenno verno, vashe prevoshoditel'stvo.  F'yu-f'yu  -  eto
volshebnaya flejta ili dudka.  Tot,  komu  dovelos'  ee  slyshat',  nikogda  ne
zabudet sladostnyh, laskayushchih sluh zvukov. A zing-zeng - eto...
     CARICA. Ah, ya tak by hotela poslushat' volshebnuyu flejtu! YA  ochen'  lyublyu
muzyku. A kak vasha flejta igraet - sama ili ej nuzhen muzykant?
     PEREVODCHIK. Siyu minutu, vashe velichestvo! (Poslu.) Akamen f'yu-f'yu  lyulin
uli dradan azandar?
     POSOL. Dradan azandar. Lej azandar kayuk. Kutuz batar turmata!

                     Perevodchik nekotoroe vremya molchit.

     CARICA. CHto zhe vy ne perevodite?
     PEREVODCHIK  (smushchenno).  |to,  vashe   velichestvo,   ne   tak-to   legko
perevesti...
     CARICA. Pochemu nelegko? Perevedite, pozhalujsta!
     PEREVODCHIK. Izvol'te, vashe  velichestvo.  Gospodin  posol  govorit,  chto
muzykant etoj dudke nuzhen, hot' ona i volshebnaya.  U  nih  byl  muzykant,  da
nedavno pomer. Star  byl  ochen'.  A  govoryat,  budto  takoj  muzykant,  vashe
velichestvo, imeetsya u vas, no on, ne vo gnev  vam  bud'  skazano,  v  tyur'me
sidit.
     CARICA. U nas? V tyur'me?
     CARX (nahmurivshis'). Verno, ne za muzyku sidit!.. Vprochem, ya nichego  ob
etom ne znayu. A vy, gospodin kancler?
     KANCLER. Prostite, vashe velichestpo, i ya rovno nichego ne znayu.
     CARX. Vy nikogda rovno nichego  ne  znaete!..  Rassledujte  eto  delo  i
dolozhite mne.
     CARICA. Da poskoree rassledujte!
     KANCLER. Slushayu-s, vashe velichestvo!
     PEREVODCHIK.  Tak  vot,  gospodin  posol  eshche  izvolil  skazat', chto emu
porucheno  osvedomit'sya,  ne  ugodno  li  vashemu  velichestvu  otpustit' etogo
muzykanta  v  nashe  carstvo?  On  i  u  nas  mozhet  v tyur'me sidet', a kogda
ponadobitsya, na dudke igrat' budet.
     CARX. Nu, eto my eshche posmotrim, podumaem...  A  poka  skazhite,  chto  za
sed'moe chudo?
     NASLEDNIK. Da, da, zing-zeng!
     PEREVODCHIK. Zing-zeng, vashe velichestvo, - eto volshebnyj mech.  On,  esli
eto potrebuetsya, rubit golovy napravo i nalevo. Ego tak i zovut "Mech  -  sto
golov s plech".
     CARX. Sam rubit?
     PEREVODCHIK. Sam. Gospodin posol govorit, chto s pomoshch'yu etogo  mecha  ego
carstvo oderzhalo velichajshuyu pobedu - tridcat' devyatuyu...
     CARX (zadumchivo). Vot eto i v samom dele poleznaya i cennaya  veshch'!..  Iz
vseh chudes ya, pozhaluj, vybral by volshebnuyu skatert' da etot zing-zeng.
     NASLEDNIK. I ya by vybral mech - sto golov s plech. S nim by ya vse carstva
pokoril! (Rubit rukoj.) Zing! Zeng!
     PEREVODCHIK (Poslu). Aliton princen...
     CARX (perebivaya ego).  |togo  perevodit'  ne  nado.  Nash  naslednik  po
molodosti  svoej  inoj  raz  govorit  lishnee...  V  ego  gody   eto   vpolne
prostitel'no.

                  Posol chut' zametno usmehaetsya v borodu.

     A gde zhe vash car' edakie chudesa razdobyl?
     PEREVODCHIK.  Prostite,  vashe  velichestvo,  no   eto,   kak   govoritsya,
gosudarstvennaya tajna. Izvestno tol'ko, chto za  svoi  sem'  chudes  nash  car'
polcarstva otdal.
     CARX. Da i ya by za nih polcarstva ne pozhalel!
     POSOL (vstaet s mesta i nizko klanyaetsya).  Amilam  alinon  malem-malem
tara!
     PEREVODCHIK. Gospodin  posol  serdechno  blagodarit  vashi  velichestva  za
milostivyj priem i zhelaet vam prozhit'  na  svete  tysyachu  schastlivyh  let  i
uvidet' pravnukov svoih pravnukov!
     CARX. Da neuzhto on eto vse tremya-chetyr'mya slovami skazal?
     PEREVODCHIK. Takoj uzh u nas korotkij yazyk. Gde u vas,  vashe  velichestvo,
desyat' slov, u nas odno.
     CARX. Ah, vot kak! Nu, poblagodarite gospodina posla za poseshchenie.
     PEREVODCHIK. Amilam cher!
     POSOL. CHer amilam!
     CARX. Tol'ko i vsego?.. Zamechatel'no!..

                 Posol i Perevodchik s poklonami udalyayutsya.

     (Kancleru.) Ministra vnutrennih del syuda!
     KANCLER. On zhdet za dver'yu, vashe velichestvo! (Uhodit i  vozvrashchaetsya  s
tolstym, rumyanym i lysym chelovekom.)
     MINISTR (veselo  i  bodro).  Zdraviya  zhelayu,  vashi  velichestva  i  vashe
vysochestvo!
     CARX. CHto u nas novogo?
     MINISTR. Nichego novogo, vashe velichestvo! Vse po-staromu!
     CARX. A est' li v nashem carstve kakie-nibud' chudesa?
     MINISTR. Nikakih chudes, vashe velichestvo! Vse spokojno i blagopoluchno!
     CARX. Durak!
     MINISTR (tak zhe bodro i veselo). Rad starat'sya, vashe velichestvo!
     CARICA. A chto za muzykant sidit u vas v tyur'me?
     MINISTR. Znat' ne znayu,  vashe  velichestvo!  Razve  vseh  upomnish',  kto
sidit!
     CARX. Rassledujte. A poka vot chto. Izvol'te nemedlenno vyvesit' na vseh
domah,  ogradah,  zaborah  i  verstovyh  stolbah  moj   vysochajshij   prikaz.
Zapisyvajte!..  Tomu,  kto  dostavit  vo  dvorec  v  techenie  treh   mesyacev
nizhesleduyushchie  chudesa  (spisok  voz'mite  u  kanclera),  obeshchayu  v   nagradu
polcarstva!
     MINISTR (udivlenno). Tak i pisat', vashe velichestvo?
     CARX. Tak i pisat'!
     CARICA (zhalobno). Vashe velichestvo!..
     NASLEDNIK. Vashe...
     CARX. Nu, tret' moego carstva!
     CARICA. Kak mozhno?!
     CARX.  Proshu  ne  perechit'  mne!  Nu,  chetvert'!..  I  byt'  po   semu!
(Ministru.) CHto zhe vy medlite?
     MINISTR. Dozvol'te mne, vashe velichestvo, spisok chudes posmotret'.
     CARX (Kancleru). Dajte emu spisok.
     KANCLER. Slushayu-s,  vashe  velichestvo.  (Ministru.)  Smotrite,  gospodin
ministr.
     MINISTR (prosmotrev spisok). Vot udivitel'no!
     CARX. CHto udivitel'no?
     MINISTR.  A  to,  chto  sovsem  takie  zhe  volshebnye veshchi nam nynche odin
chelovek  predlagal! Dvoryanin, zemlevladelec mestnyj. On tol'ko chto byl zdes'
i  pochtitel'nejshe  prosil  peredat' vashemu velichestvu vsepokornejshuyu pros'bu
soblagovolit'...
     CARX. CHto soblagovolit'?
     MINISTR. Posetit' ego zagorodnyj dom i prinyat' ot nego v dar ves'  etot
volshebnyj inventar'.
     CARX. Prinyat' v dar?
     CARICA. Slava bogu!
     NASLEDNIK. Vot eto - drugoe delo!
     CARX. Nu, ezheli veshchi u nego i v samom dele volshebnye, ya etogo dvoryanina
nagrazhu po-carski. Tol'ko pochemu zhe on k sebe menya priglashaet,  a  ne  mozhet
dostavit' veshchi vo dvorec?
     MINISTR. A on govorit,  chto  emu  boyazno  vezti  ih  syuda:  kak  by  ne
pohitili. Ved' ob etih volshebnyh veshchah, vashe  velichestvo,  po  vsemu  gorodu
molva idet. Da k tomu zhe on, to est' dvoryanin etot, hotel eshche raz  proverit'
ih volshebstvo pered vashim vysochajshim pribytiem.
     CARX. A pochemu zhe vy do sih por  ob  etom  molchali  i  ko  mne  ego  ne
dopustili?
     MINISTR. U vashego velichestva inostrannye gosti byli...
     CARX. Durak!
     MINISTR. Tak tochno, vashe velichestvo!
     CARX. Slushajte vy, gospodin kancler, izvol'te  segodnya  zhe  pobyvat'  u
etogo dvoryanina. Adres on ostavil?
     MINISTR.  Tak  tochno.  Adres   i   priglashenie,   to   est',   vinovat,
vsepoddannejshee i vsepokornejshee...
     CARX. CHto vsepokornejshee?..  Nauchilis'  by  hot'  u  etih  chuzhestrancev
govorit' pokoroche!..  (Kancleru.)  Poezzhajte  nemedlenno  i  razuznajte  kak
sleduet, poryadochnyj li on chelovek, etot zemlevladelec, i v samom li  dele  u
nego chudesa imeyutsya.
     KANCLER. Slushayu-s, vashe velichestvo!
     CARX. Ezheli vse v poryadke, zavtra zhe my poedem v nemu v imenie. I posla
etogo treklyatogo, to bish' tridevyatogo, carstva  priglasite  s  perevodchikom.
Pust' uvidyat, chto ne tol'ko u ihnego carya chudesa est'! Postojte,  chto  eshche?
Da, otryadite tuda sobstvennyj moego velichestva konvoj chtoby menya s caricej i
naslednikom soprovozhdat', a potom i  chudesa  vo  dvorec  dostavit'.  Ponyali?
     KANCLER. Slushayu, vashe velichestvo!
     MINISTR. Rad starat'sya, vashe velichestvo!




     Rannee utro. Staraya tyuremnaya bashnya. Svodchatyj potolok, shershavye steny s
vyboinami. V odnoj iz sten pod samym potolkom - okonce, zabrannoe  reshetkoj.
U protivopolozhnoj steny - skam'ya. Na  nej  sidit,  obhvativ  rukami  koleni,
Muzykant. On smotrit vverh, v okoshko, tiho nasvistyvaya.

     MUZYKANT. CHto eto? Den' takoj hmuryj ili solnce syuda ne zaglyadyvaet?

         SHCHelkayut zamki, so skripom otkryvaetsya dver'. Vhodit Staryj
        soldat, vysokij, obrosshij sedoj shchetinoj. On stavit na skam'yu
                     kruzhku vody i kladet lomot' hleba.

     STARYJ soldat. Poluchaj svoj dnevnoj racion!
     MUZYKANT (oborachivayas'). CHto zh, i  na  tom  spasibo.  Ne  zarabotal,  a
kormite!
     STARYJ SOLDAT. Tvoya rabota - sidet'.
     MUZYKANT. YA by luchshe pogulyal.
     STARYJ SOLDAT. |togo ne polagaetsya. (Uhodit.)
     MUZYKANT (p'et vodu iz kruzhki. Stavit kruzhku pa skam'yu). Vot zhizn'!  Ne
uspeesh' glaza raskryt', a tebe uzh i zavtrak, i obed, i uzhin podayut. Nu,  chem
ne skatert'-samobranka? Odna beda - est'  ne  hochetsya.  (Razlamyvaet  hleb.)
|tot by samyj kusok na trave pod derevom s容st'!.. |h,  starichok,  starichok!
Ty by uzh mne vmeste s dudkoj i shapku-nevidimku  ili  kover-samolet  podaril,
chto li! Ne sidel by ya v etoj kletke, tol'ko by  menya  i  videli...  (Vstaet,
hodit vzad i vpered. Potom opyat'  saditsya.  Pokachivayas',  smotrit  vverh,  v
zabrannoe reshetkoj okno, i chto-to napevaet. Snachala bez slov, nemnogo pogodya
so slovami.)

                          Ne navedat'sya domoj,
                          Ne poslat' pis'ma.
                          Ogorozhena stenoj
                          Staraya tyur'ma...

                          Da zheleznyj pereplet
                          U menya v okne.
                          Redko-redko promel'knet
                          Ptica v vyshine...

                    SHCHelkaet zamok. Vhodit Staryj soldat.

     STARYJ SOLDAT. |to ty pel?
     MUZYKANT. Net, ne ya.
     STARYJ SOLDAT. A mne poslyshalos', budto zdes' poyut... (Uhodit.)

                                  Muzykant

     (pomolchav nemnogo, opyat' nachinaet pet' - snachala tiho, potom gromche, so
slovami)

                            Skuchno, milaya moya,
                            Pod zamkom sidet'.
                            Izlovili solov'ya,
                            Zamanili v set'...

     STARYJ SOLDAT (poyavlyayas'). Nu, a sejchas kto pel? Ne ty, skazhesh'?
     MUZYKANT. Ne ya.
     STARYJ SOLDAT. Gm... A to spel by!.. Skuchnovato u nas.
     MUZYKANT. |to ty pravdu skazal. Neveselo.
     STARYJ SOLDAT. YA i govoryu, neveselo. Nu tak spoj, chto li.
     MUZYKANT. Razve eto u vas polagaetsya?
     STARYJ SOLDAT. Ne to chto  polagaetsya,  a  tol'ko  den'  u  nas  vydalsya
osobennyj. (Saditsya ryadom s Muzykantom  na  skam'yu,  zatyagivaetsya  trubkoj.)
Nashego nachal'nika k ego nachal'niku vyzvali,  a  pomoshchnik  nachal'nika  i  sam
nynche pesni poet... S utra hvatil lishnego.
     MUZYKANT (nasmeshlivo). Vot ty ego i slushaj!
     STARYJ SOLDAT (mashet rukoj). Uzh naslushalis'!.. Da ty ne opasajsya,  poj,
koli tebe govoryat. Hochesh', ya eshche  hleba  prinesu?  Horosho  u  tebya  vyhodit,
zvonko!
     MUZYKANT. Na vole-to eshche zvonche vyhodilo.
     STARYJ SOLDAT. Nichego, zdes' i tak sojdet. Lyublyu, kogda poyut, da chto-to
redko k nam takih pevcov sazhayut.

                   Muzykant smeetsya, potom zadumyvaetsya.

     MUZYKANT. CHto ya za pevec! Vot ne otnyali by  u  menya  dudki,  ya  by  vam
sygral, da tak, chto vsya by tyur'ma zaplyasala... Horosha u menya dudka byla!
     STARYJ SOLDAT. Potomu, vidat', i otnyali.
     MUZYKANT. Vidat', potomu. A net li u vas hot' truby kakoj mednoj?
     STARYJ SOLDAT. Da nichego net, tol'ko odin baraban est'.
     MUZYKANT. Nu, na barabane sami igrajte. A uzh pesnyu, tak i  byt',  spoyu.
Podtyagivat' u vas est' komu?
     STARYJ SOLDAT (otkashlivayas'). YA i sam podtyanu. Da eshche  odnogo  paren'ka
pozvat' mozhno.
     MUZYKANT. Zovi.
     STARYJ SOLDAT (priotkryvaya dver'). |j, tam, v karaulke! Idi-ka syuda.
     GULKIJ GOLOS SNIZU. Slushayu! CHto ugodno?

     Tyazhelye shagi po chugunnoj lestnice. Vhodit  Soldat  -  molodoj,  bezusyj
paren'.

     MOLODOJ SOLDAT. CHto tut sluchilos'?
     STARYJ SOLDAT. Delo  osoboj  vazhnosti.  Pesnyu  slushat'  budesh',  a  pri
nadobnosti i podtyanesh'.
     MOLODOJ SOLDAT. Ah, von ono chto! Nu, davaj! (Prislonyaetsya k stene.)

                      Staryj soldat saditsya na skam'yu.

     MUZYKANT. Nu chto by vam takoe spet'?.. (Opyat' napevaet chto-to bez slov,
kak by pripominaya motiv.)

                        |h, dudka moya,
                        Samogudka moya!
                        V samogudku stanesh' dut' -
                        Slezy gor'kie idut...

                        |to ty, moya duda,
                        Privela menya syuda,
                        Privela menya v ostrog
                        Da za kamennyj porog.

                        Oh, duda, moya duda,
                        Ne ujti mne nikuda,
                        Ni vplav', ni vskach',
                        Hot' poj, hot' plach'!..

                        Dumayu-podumayu.
                        Kak izbyt' bedu moyu.
                        Do boga vysoko,
                        Do carya daleko...

                                (Umolkaet.)

     MOLODOJ SOLDAT. Do carya, govorish'? YA vot dva goda  v  stolichnom  gorode
sluzhu, a carya i v glaza ne videl.
     STARYJ SOLDAT. Gde zhe ty ego uvidish'? On u nas ne sidel.
     MOLODOJ SOLDAT. Vot by posadili! Lyubopytno by poglyadet'...
     STARYJ SOLDAT. Nu, nu, pustozvon! Do chego dogovorilsya... Stupaj sebe  v
karaulku!
     MOLODOJ SOLDAT (podhodit k  dveri,  oborachivaetsya}.  A  mozhet,  on  eshche
spoet?
     STARYJ SOLDAT. Ty chto dumaesh', ego syuda dlya  togo  posadili,  chtoby  on
tebe pesni pel? YA by i sam poslushal eshche, da nado i  meru  znat'.  Hvatit  na
segodnya! (Vyhodit vmeste s Molodym soldatom, potom vozvrashchaetsya.) Slavno  ty
poesh', paren'! CHto zh, prinesti eshche hlebca? (Tiho.) YA tebe i sala dam...
     MUZYKANT. Spasibo, da ne nado. CHto-to mne nynche kusok v gorlo ne idet.
     STARYJ SOLDAT. I so vsemi tak byvaet. V pervye dni nikto u nas k ede  i
ne prikasaetsya. A potom nichego, edyat, da eshche zhaluyutsya,  chto  malo  daem.  Ne
goryuj, privyknesh'. Tol'ko pro svoih pomen'she vspominaj, pro dom...

          Muzykant vstaet s mesta, hodit po kamere i snova saditsya
                                 na skam'yu.

     MUZYKANT. Legko skazat': vspominaj pomen'she.  A  ved'  den'-to  u  menya
nynche znaesh' kakoj?
     STARYJ SOLDAT. A kakoj den'? Budnichnyj.
     MUZYKANT. Dlya kogo budni, a  dlya  kogo  i  prazdnik.  Svad'bu  ya  nynche
spravlyat' sobiralsya.
     STARYJ SOLDAT. Von ono chto!.. Znachit, ya tvoyu nevestu znayu. Krasavica.
     MUZYKANT. Nevestu moyu? Da gde zh ty mog ee videt'?
     STARYJ SOLDAT. Zdes', nedaleko. U nashih vorot. Prishla chut' svet  i  vse
na okoshki smotrit - kogo-to vysmatrivaet. Ej govoryat: otojdi, ne polagaetsya,
- a ona otojdet nemnogo i nazad vernetsya. Uzh na chto ya ko vsemu privyk,  a  i
mne zhalko ee stalo.
     MUZYKANT. Plachet?
     STARYJ SOLDAT. Plakat' ne plachet, a slezy utiraet.
     MUZYKANT. I sejchas ona tam?,
     STARYJ SOLDAT. Kto ee znaet, mozhet, i tam...
     MUZYKANT. |h, luchshe by ty mne i ne rasskazyval!.. (Molchit, smotrit  na
okoshko. Potom rezko i neozhidanno.) Slushaj, brat, privedi ee syuda!
     STARYJ SOLDAT (otstranyayas' ot nego). CHto ty, paren', s uma spyatil?  Sam
ne znaesh', chego prosish'! Slyhal, chto za eto byvaet?.. (Idet k dveri.)
     MUZYKANT. Da ved' segodnya zhe ty, sam govorish', u vas nachal'stva net.  A
ya tol'ko poglyazhu na nee i skazhu, chtoby k tyur'me bol'she ne prihodila.  Da  ne
plakala... Nu, privedesh'?
     STARYJ SOLDAT. Nel'zya! (Ischezaet za dver'yu.)

          Muzykant saditsya na skamejku i opuskaet golovu na  ruki.

     (Priotkryvaet dver', tiho.) Sejchas privedu!.. Da smotri, nenadolgo. Tam
vnizu moj znakomyj na chasah stoit, a skoro smenitsya.
     MUZYKANT. Vot spasibo!

         No Soldat uzhe zahlopnul dver'. Slyshny ego zatihayushchie shagi.

        Dolgaya tishina. Izredka tol'ko donosyatsya otdalennye, smutnye
         zvuki - to stuk zasova, to skrezhet klyucha v zamke, to skrip
                              kakoj-to dveri.

     CHto eto on, pravdu skazal ili poshutit' vzdumal? A mozhet,  mne  vse  eto
pochudilos'? Mozhet, on i dveri-to ne otkryval i ne prihodil  vovse?  Malo  li
chto zdes' prividitsya!

       Bystrye, negromkie shagi vverh po lestnice. V zamochnoj skvazhine
         ele slyshno povorachivaetsya klyuch. Soldat propuskaet Devushku,
                         a sam ostaetsya za dver'yu.

     STARYJ SOLDAT (v  poluotkrytuyu  dver').  Sroku  vam,  pokuda  ya  trubku
dokuryu. A tabaku v nej na tri zatyazhki ostalos'... (Zakryvaet dver'.)
     MUZYKANT. Nu vot my i uvidelis'. Zachem zhe, milaya, plakat'?
     DEVUSHKA (na mgnovenie otvernuvshis'). YA ne plachu... Postoj. CHto  ya  tebe
skazat' hotela... Da ne  znayu,  uspeyu  li...  Ot  zerkal'ca  tvoego  u  menya
oskolochek ostalsya... (Ulybayas' skvoz' slezy.) On hot' i  kroshechnyj,  a  tozhe
govorit, tol'ko tiho-tiho...
     MUZYKANT. Neuzhto govorit?
     DEVUSHKA. Da, da! A nynche on mne chto-to pro  shapku-nevidimku  skazal.  A
gde ona, eta shapka-nevidimka?
     MUZYKANT. Da, verno, tam zhe, gde i dudka moya, - u gospod. Oni ee
s yarmarki unesli.
     DEVUSHKA. Tak, mozhet...
     STARYJ SOLDAT (priotkryv dver'). Mne dve zatyazhki ostalos',  a  vam  dve
minutki. Potoropites'!

                             Zakryvaetsya dver'.

          Muzykant i Devushka sadyatsya na skam'yu. On derzhit ee ruki
                                  v svoih.

     MUZYKANT. CHto, chto ty mne skazat' hotela?
     DEVUSHKA.  Mozhet,  k  gospodam  pojti,   poprosit'   za   tebya...   Ved'
samogudka-to u nih teper', zachem zhe im ponaprasnu tebya da i menya gubit'?
     MUZYKANT. CHto ih prosit'! Oni tol'ko obidyat tebya...
     STARYJ SOLDAT (priotkryvaya dver'). Vtoraya zatyazhka!  Ostaetsya  vam  odna
minutka! (Ischezaet.)
     DEVUSHKA. Odna minutka! A ya na tebya i poglyadet'-to ne  uspela...  Daj-ka
hot' naposledok naglyazhus'! (Smotrit na nego, potom oglyadyvaetsya vokrug.) |to
chto, eda tvoya, hleb da voda? Vot tebe,  milyj,  babushka  pirozhkov  i  moloka
prislala... (Peredaet emu svertok.) A, von ono gde, okoshko tvoe!  Pod  samym
potolkom... A ya-to vse mimo tyur'my  hodila,  v  okna  glyadela,  dumala  tebya
uvidet'. Da gde zh tut uvidish'!..
     MUZYKANT. Postoj, milaya! Poslednyaya nasha minutka prohodit... Nu, smotri,
beregi sebya, ne skuchaj, ne plach'. A v gospodskij dom ne hodi!.. Nu,  proshchaj!
(Obnimaet ee.)

                   Razdaetsya shchelkan'e zamka, skrip dveri.

     STARYJ SOLDAT. Nu, pogovorili, i hvatit! Pora i chest' znat'. A to i mne
nesdobrovat' i vam!
     DEVUSHKA. Begu, begu!..

     Na samom poroge ona ostanavlivaetsya  i  oglyadyvaetsya  nazad.  Dver'  so
stukom zakryvaetsya. SHagi Devushki skoro zatihayut vnizu.

     MUZYKANT. Vot ono i konchilos', svidanie nashe... Nu hot'  by  eshche  razok
poglyadet' na nee! (Bystro vzbiraetsya po vyboinam i vystupam steny, hvataetsya
za reshetku i, ele derzhas' za nee, smotrit v okno.) Dumal,  ne  dobrat'sya  do
okoshka, a vot i dobralsya... Da, kak vidno, net  ee  uzhe  na  dvore...  Da  i
horosho, chto vovremya ujti uspela. Nu, proshchaj, milaya!..

            So dvora slyshen tyazhelyj topot nog, stuk  prikladov.

     GOLOS SNIZU.  |j, otojdi ot okna! Strelyat' budu!




     Zagorodnyj dom. Prostornyj zal s kolonnami i horami  dlya  orkestra.  Po
sluchayu priezda Carya i Caricy obedennyj stol razdvinut  vo  vsyu  dlinu  ne  v
stolovoj, a v paradnom zale. Naprotiv, u steny, nizkij  i  shirokij  stol  so
skatert'yu-samobrankoj, vysokij kruglyj stolik  s  shapkoj-nevidimkoj,  drugoj
takoj zhe  stolik  s  dudkoj-samogudkoj  i  nebol'shoj  steklyannyj  shkafchik  s
sapogami-skorohodami. Nad vsemi volshebnymi veshchami krupnaya i chetkaya  nadpis':
"RUKAMI NE TROGATX!" V uglu - bol'shoj, zapertyj na zamok shkaf.  Nad  nim  na
bol'shom liste bumagi napisano: "SOVERSHENNO SEKRETNO! OPASNO! NE PODHODITX!
NE TROGATX!"
     Molodoj lakej, polnyj i  medlitel'nyj,  nakryvaet  na  stol.  Vremya  ot
vremeni za nim nablyudaet Staryj lakej,  vazhnyj,  s  bakenbardami,  bez  usov
(tot, kotorogo my videli na yarmarke).

     STARYJ LAKEJ. Nu chto, vse pribory na meste?
     MOLODOJ LAKEJ. Vse v poryadke, tol'ko skazhi, sdelaj milost',  zachem  eto
nam na stol nakryvat', ezheli u nas samobranka est'?
     STARYJ LAKEJ. Znachit, nuzhno.
     MOLODOJ LAKEJ. A zachem?
     STARYJ LAKEJ. Nu, kak ty sam ne ponimaesh'? Mala ona bol'no,  samobranka
eta, krugom nee vse ne usyadutsya. Ona u nas vrode bufeta budet.  A  ty  delaj
svoe delo da pomalkivaj.

     Vhodit Privratnik - vidno, iz  byvshih  soldat,  pozhiloj,  shirokoplechij,
bol'shogo rosta.

     STARYJ LAKEJ. Ty chego? Zachem ot vorot otluchilsya? Skazano tebe:  storozhi
da nikogo vo dvor  ne  puskaj,  pokuda  carskij  konvoj  na  smenu  tebe  ne
pribudet!
     MOLODOJ LAKEJ. A neshto car' pod konvoem hodit?
     STARYJ LAKEJ. Vot poloumnyj! Nu, smotri, koli eshche slovo skazhesh'...
     MOLODOJ LAKEJ. Molchu, molchu!
     PRIVRATNIK. YA tol'ko dolozhit' hotel, chto cvety privezli.  Mozhno  ih  vo
dvor propustit'?
     STARYJ lakej. Cvety mozhno. A mnogo li tam lyudej s cvetami?
     PRIVRATNIK. Troe muzhchin i devushka.
     STARYJ LAKEJ. Zachem zhe stol'ko narodu?
     PRIVRATNIK. Da ved' i cvetov-to mnogo - i v gorshkah i v kadkah.  CHto  v
sadu posadit', a chto na gospodskij stol postavit'.
     STARYJ LAKEJ. Ladno, propusti. Tol'ko pust' pozhivee  rabotayut.  (Tiho.)
Skoro vysochajshie osoby pribudut.

     Privratnik udalyaetsya. CHerez minutu vhodyat Sadovnik, pozhiloj,  sedousyj,
za nim dvoe portnyh i Devushka. U vseh  u  nih  v  rukah  gorshki  i  kadki  s
cvetami.

     SADOVNIK. Zdravstvujte, pochtennye! Kuda cvetochki devat'?
     STARYJ LAKEJ. Kto eto? Tvoi podruchnye? CHto-to bol'no pozhilye...
     CHERNYJ PORTNOJ. Hot' i pozhilye, da provornye!
     RYZHIJ PORTNOJ. Eshche by ne provornye! Ved' my bol'she nozhnicami  rabotaem.
CHik-chik!
     STARYJ LAKEJ. Kak tak nozhnicami?
     RYZHIJ PORTNOJ. A my  kusty  podstrigaem.  Vot  i  v  vashem  sadu  mozhem
podstrich'. Oni u vas, vidno, davno ne strizheny.
     STARYJ LAKEJ. Nu, a devushku zachem s soboj privezli?
     SADOVNIK. Kak zachem? Cvety v bukety sobirat'. Ona u nas  na  etot  schet
masterica.
     MOLODOJ LAKEJ (Staromu). Verno, puskaj buketiki  sobiraet.  Devushka  na
vid skromnaya da i soboj priyatnaya...
     STARYJ LAKEJ. To-to, chto priyatnaya!  |to  ty  srazu  primetil...  Tol'ko
znaesh', brat, ty by ne v  svoi  dela  ne  sovalsya.  Ob  etom  sperva  barynyu
sprosit' nado.
     DEVUSHKA. Da ya baryne i na glaza mogu ne pokazyvat'sya,  a  vam  pomogat'
budu.
     SADOVNIK. Devushka ona, pryamo skazhu, horoshaya - i uchtivaya i provornaya.
     CHERNYJ  PORTNOJ.  Ruki  u  nee,  mozhno   skazat',   zolotye.   Dovol'ny
ostanetes'.
     RYZHIJ PORTNOJ. A ezheli ee priodet' kak sleduet, tak  ona  i  za  stolom
prisluzhivat' mozhet.
     STARYJ LAKEJ. Nu, nam  nedosug  razgovory  razgovarivat'.  Puskaj  poka
ostaetsya, bukety sobiraet, a tam posmotrim. A vy idite v sad,  rabotajte  da
potoraplivajtes'!
     RYZHIJ PORTNOJ. My zhivo, chik-chik, i  gotovo!..  A  ty,  devushka,  smotri
starajsya zdes' da slushajsya!
     DEVUSHKA (s ulybkoj). Uzh postarayus'!
     SADOVNIK. Schastlivo ostavat'sya! (Uhodit.)

                              Za nim portnye.

     STARYJ LAKEJ. A ya vse-taki pojdu baryne o nej dolozhu...
     MOLODOJ LAKEJ. Zachem?
     STARYJ LAKEJ. Bez baryni nel'zya! (Uhodit.)

            Devushka bystro perebiraet cvety, sobiraet v bukety.

     MOLODOJ LAKEJ. Von kak ty  cvetochek  k  cvetochku  podbiraesh'.  Smotret'
lyubo!

     Devushka rabotaet molcha. Molodoj lakej saditsya ryadom s nej na kortochki i
pomogaet ej.

     Nu i krasavica zhe ty!
     DEVUSHKA. Spasibo na dobrom slove. A mozhno u vas sprosit':  eto  i  est'
umnye veshchi?
     MOLODOJ LAKEJ.  Umnye  oni  ili  ne  umnye,  ne   skazhu,   a,   verno,
zakoldovannye libo nauchnye. Kto ih znaet... Tol'ko ty nikomu o  nih  boltat'
ne smej! U nas na etot schet strogo!
     DEVUSHKA. YA ne boltlivaya. (Opyat' perebiraet cvety vmeste s Lakeem.)
     MOLODOJ LAKEJ.  Oj,  kakie  kolyuchie  rozy!  (Mashet  rukoj.)  Ty  smotri
pal'chiki ne iskoli. Vot ya tebe sejchas vody dlya cvetochnyh vaz prinesu.
     DEVUSHKA. YA i sama mogu.
     MOLODOJ LAKEJ. Net, net, uzh pozvol' usluzhit' tebe. Priglyadnee  tebya  ya
eshche ni odnoj devicy ne vidyval!..
     DEVUSHKA. Kak vy dumaete, ostavyat menya zdes'?
     MOLODOJ LAKEJ. |to uzh delo gospodskoe. A poka vot tebe vazy dlya cvetov,
da smotri ne razbej. A vodicy ya sejchas prinesu. (Uhodit.)

     Devushka  pospeshno  vstaet  s  mesta  i  srazu  podhodit  k  stoliku   s
shapkoj-nevidimkoj. Molcha nadevaet shapku  i  tut  zhe  ischezaet.  Vozvrashchaetsya
Lakej. V ruke u nego malen'koe blestyashchee vederko.

     Vot  tebe  i  vodica!..  Da  gde  zh ty? Gde? Propala, da i tol'ko!.. Iz
dverej  vyjti  ne  mogla:  ya  v  sosednej  komnate byl. V okno razve? Vysoko
bol'no!  Kuda  zhe ona podevalas'? Postoj-ka, da vse li u nas v celosti? Ved'
my  devchonku  etu  v  pervyj raz vidim... Net, kak budto nichego ne unesla, a
platochek  svoj  zdes'  ostavila,  da  takoj naryadnyj, cvetochkami rasshityj!..
(Obhodit  komnatu, ostanavlivaetsya u stolika, gde byla, shapka-nevidimka.) Oh
ty!..  Batyushki  moi!..  SHapki  net... Net shapki!.. A, tak ty, znachit, gde-to
Zdes',  golubushka, da tol'ko shapochku nadela... Postoj zhe!.. My tebya pojmaem!
Ne  ujdesh' ot menya!.. (Zapiraet na klyuch obe protivopolozhnye dveri i hodit po
komnate,  protyanuv  ruki.  Vremya ot vremeni mashet to odnoj rukoj, to drugoj.
Nechayanno  sbivaet  grafin  s  vodoj.)  Vot beda! I nuzhno zhe bylo mne starika
ugovarivat'  ostavit' ee u nas... Nu, otzovis', devushka, da shapochku snimi...
Poshutila,  i hvatit!.. (ZHalobno.) Ved' mne zhe za tebya popadet, da eshche kak!..
Gde zh ty, okayannaya?!
     Slyshen gromkij stuk v  dver'  i  golos  Starogo  lakeya:  "Ty  chego  tut
zapersya? Otopri, otopri zhe!"

     Siyu minutu! (Nabrasyvaet na stolik, gde byla shapka-nevidimka, platochek,
ostavlennyj Devushkoj. Podbiraet oskolki grafina.)

     Golos Starogo lakeya za dver'yu:  "Otopri,  bezdel'nik!  Zapersya  tut  so
svoej krasavicej!.." Molodoj lakej otpiraet obe dveri.

     STARYJ LAKEJ  (vhodya).  Ty  chto  tut  delal,  ohlamon  ty  edakij?  Ish'
raskrasnelsya ves'! Vidno, s barskogo stola chego hlebnul? Potomu i  dver'  na
klyuch zaper...
     MOLODOJ LAKEJ. Ej-ej, ni odnoj  kapel'ki...  Prosto  ot  raboty  da  ot
speshki zaparilsya... Nu, a  dveri  zaper,  chtoby  muhi  syuda  ne  leteli,  na
gospodskij stol ne sadilis'...
     STARYJ LAKEJ. CHto ty vresh'! Kakie tam muhi?., Nu, a devchonka gde?
     MOLODOJ LAKEJ. Ne znayu...
     STARYJ LAKEJ. Kak ne znaesh'?
     MOLODOJ LAKEJ. Nu, otprosilas' domoj pereodet'sya...
     STARYJ LAKEJ. I horosho, chto vovremya ubralas'.  Ne  puskat'  ee  bol'she!
Barynya naotrez otkazali. Da eshche  na  menya  napustilis'.  "Kak  ty,  govorit,
staryj durak, sam togo ne ponimaesh', chto nel'zya bezvestnuyu  devchonku  v  dom
brat', kogda my vysochajshih osob zhdem!"

                             Vhodit Privratnik.

     PRIVRATNIK. Carskij konvoj pribyl, a s nim sam naslednik-cesarevich, ego
vysochestvo!.. (Uhodit.)
     STARYJ LAKEJ. |j ty, dubina! Soberi-ka poskorej cvety da vymeti, chto na
polu ostanetsya. ZHivo!.. A potom begi pereoden'sya! I  ya  tozhe  pereodenus'...
Vot-vot ego vysochestvo syuda pozhaluyut!..

     Bystro privodit v poryadok  stol  i  ubegaet.  Molodoj  lakej  toroplivo
ubiraet cvety, podmetaet pol i tozhe ubegaet. Vhodit  Naslednik  s  hozyajskoj
Dochkoj.

     DOCHKA. Vy s konvoem pribyli, vashe vysochestvo?
     NASLEDNIK. Da, s konvoem ego velichestva. Verhom.
     DOCHKA. A mne ne pozvolyayut verhom ezdit'. Govoryat, mne eshche rano!..
     NASLEDNIK (smeetsya). Rano? A ya dumayu, pozdno.
     DOCHKA (tiho i kaprizno). I vy tozhe! (Gromko.) Pochemu  zhe  pozdno,  vashe
vysochestvo?
     NASLEDNIK. YA s vos'mi let verhom ezzhu - snachala na poni, nu a teper' na
krovnom arabskom zherebce... A gde tut volshebnye veshchi?
     DOCHKA. Zdes', vashe vysochestvo, v etom zale. No trogat' ih nel'zya...
     NASLEDNIK. Vot eshche!.. A gde zing-zeng? Ne  ponimaete?  Nu,  mech  -  sto
golov s plech? Est' on u vas?
     DOCHKA. Ah, kak strashno!..  Ne  znayu,  vashe  vysochestvo.  Kazhetsya,  est'
kakaya-to sablya...
     NASLEDNIK (bezhit k shkafu s nadpis'yu: "Sovershenno sekretno!  Opasno!  Ne
podhodit'! Ne trogat'!"). Tut on,  tut  zing-zeng!  Vot  pochemu  sekretno  i
opasno! Gde klyuch ot zamka?

                   Vhodit Molodoj lakej, paradno odetyj.

     (Lakeyu povelitel'no.) Klyuch ot zamka!
     MOLODOJ LAKEJ. Vashe siyatel'stvo!.. To bish' vashe vysochestvo! Ne izvol'te
trogat' zamok! Nel'zya, zapreshchaetsya...
     NASLEDNIK. CHto-o-o? Davaj klyuch! U tebya on?
     MOLODOJ LAKEJ. Net, u barina, vashe  prevoshoditel'stvo,  to  bish'  vashe
vysochestvo!
     NASLEDNIK. Nu, ladno. YA emu prikazhu otkryt', kak tol'ko on poyavitsya!  A
"shapochka - spryach' menya" gde u vas?
     DOCHKA. SHapka-nevidimka? Vot na etom stolike, vashe vysochestvo!

     Molodoj  lakej  smushchenno  othodit  k  obedennomu  stolu  i  kak   budto
popravlyaet chto-to.

     NASLEDNIK (Dochke). YA slyshal, vash  otec  sobiraetsya  vse  eti  veshchi  nam
podarit'? Nu tak  shapka-nevidimka  mne  ochen'  prigoditsya.  Nadenesh'  ee  na
golovu, voz'mesh' v ruku zing-zeng - i poshel rubit' napravo  i  nalevo!  Raz!
Raz!
     DOCHKA. Oj, kak strashno!
     NASLEDNIK. Nichut' ne strashno, esli u tebya  na  golove  shapka-nevidimka.
Rubi, i vse tut!
     DOCHKA.  A  vse  zhe  strashno...  Prostite,  vashe  vysochestvo,  ya   takaya
trusiha!..
     NASLEDNIK. Vse devchonki - trusihi!.. (Pripodnimaet so  stolika  platok,
dolgo  smotrit,  a  potom  sharit  po  stoliku  rukami.)   Da   tut   nikakoj
shapki-nevidimki net!..
     DOCHKA (rasteryanno). Ona vse vremya byla zdes', vashe vysochestvo...
     NASLEDNIK (Lakeyu). |j, malyj, gde shapka? Pochemu ee net?
     MOLODOJ LAKEJ (nemnogo pridya v sebya). Kak zhe net,  vashe  siyatel'stvo...
prostite, vysochestvo!.. Ona tut, tol'ko ee  ne  vidno.  Ved'  na  to  ona  i
nevidimka.
     NASLEDNIK. No kak zhe ee nadevayut, esli ee ne vidno da i rukami nashchupat'
nel'zya?
     MOLODOJ lakej. Ne mogu znat', vashe vysokoblagorodie!..
     NASLEDNIK. CHto?.. Kakoe ya tebe vysokoblagorodie?.. Smotri u menya!..
     MOLODOJ LAKEJ (gromko  i  otchetlivo).  Vashe  vysochestvo,  prostite!  Ne
izvol'te gnevat'sya, vashe velichestvo!..

          Naslednik mashet rukoj i smeetsya. Hozyajskaya Dochka snachala
       hmuritsya, no u lakeya takoj rasteryannyj vid, chto i ona ne mozhet
                            uderzhat'sya ot smeha.

     DOCHKA (smeyas'). Celyh tri dnya uchili ego,  vashe  vysochestvo,  a  on  vse
putaet... No ved' my pervyj  raz  carej  prinimaem....  to  est'  vysochajshih
osob...
     NASLEDNIK. Nu, horosho, horosho!..  (Bystro  perehodit  k  shkafchiku,  gde
stoyat sapogi-skorohody.)

     Molodoj   lakej   nezametno   nabrasyvaet   na   stolik,    gde    byla
shapka-nevidimka, uzornyj platok i uhodit na cypochkah.

     NASLEDNIK. A eto chto? Semimil'nye sapogi?
     DOCHKA.  Sapogi-skorohody,  vashe  vysochestvo!  Tol'ko,  pozhalujsta,   ne
trogajte ih. Ved' tut napisano: "Rukami ne trogat'!"...
     Naslednik (vynimaya iz shkafchika odin  sapog  za drugim).  Ne  dlya  menya
napisano!.. Vot ya ih sejchas primeryu] (Styagivaet s  nog  lakovye  sapozhki  so
shporami.)

                      V eto vremya vhodit Staryj lakej.

     NASLEDNIK (nadev odin sapog i pritopyvaya). Otlichno! Kak raz po noge!
     STARYJ LAKEJ. Vashe vysochestvo! Umolyayu vas, ne  primeryajte  etih  sapog.
Beda budet!..
     NASLEDNIK. Kakaya beda?
     STARYJ LAKEJ. YA ved' i sam, vashe vysochestvo, ih  razok  primeril...  Nu
i...
     NASLEDNIK. Nu i chto?
     STARYJ LAKEJ. Ne privedi bog, chto bylo! Dva raza bez  peredyshki  krugom
sveta obezhal...
     NASLEDNIK. Vot zdorovo! (Beret v ruki vtoroj sapog-skorohod.)
     STARYJ LAKEJ. Da ved' ya, vashe vysochestvo, chut' zhivoj vernulsya. Takoe  u
menya sotryasenie mozgov i vseh prinadlezhnostej bylo, chto vovek ne zabudu!
     NASLEDNIK. Nu, eto u tebya, verno, ot starosti mozgi tryaslis', a u  menya
oni poka eshche krepko derzhatsya!.. (Natyagivaet vtoroj sapog.)
     STARYJ LAKEJ. Minutochku, odnu minutochku, vashe vysochestvo!.. Ah!..
     DOCHKA (zakryvaya lico rukami). Ah!..

        No Naslednik uzhe natyanul vtoroj sapog. On vstaet i shataetsya
         iz storony v storonu, kak chelovek, ne umeyushchij katat'sya na
       kon'kah. Nogi ego to i delo raz容zzhayutsya. On naletaet na odnu
            stenu, potom na druguyu, padaet raz, drugoj, tretij.

     NASLEDNIK (ne svoim golosom). Derzhite menya!.. Aj!..

     Staryj lakej i  hozyajskaya  Dochka  brosayutsya  k  nemu.  Lakej  staraetsya
uderzhat' ego i padaet vmeste s nim.  Naslednik  podymaetsya  i  hvataetsya  za
kreslo. Kreslo ezdit iz storony v storonu. Dochka pytaetsya ostanovit'  kreslo
i tozhe padaet.

     STARYJ LAKEJ (podnyavshis' s trudom). Oh, zapamyatoval,  chto  tut  skazat'
nado... Kak eto tam?... (Vo ves' golos.) Stoj, ostanovis', nazad oglyanis'!..
     NASLEDNIK (vstavaya s pola). Da  kak  ty  smeesh'  mne  "ty"  govorit'!..
(Brosaetsya v kreslo.) Oh!..
     STARYJ LAKEJ. |to ya ne vashemu vysochestvu, a sapogam  proklyatym  krichal,
chtoby ostanovilis'. Ved' ih, okayannyh, tol'ko tak i mozhno ostanovit'...
     NASLEDNIK (shchupaet lob, zatylok i kolenki). Oh!..  0-oh!..  Da  eto  ne
skorohody, a skoropady kakie-to!.. 0-oh!
     DOCHKA (skvoz' slezy). CHto, ochen' bol'no, vashe vysochestvo?
     NASLEDNIK (slabym golosom). Net, nichut' ne bol'no! (Szhimaet zuby.) M...
m... m!..
     STARYJ LAKEJ. Vot gore kakoe! Dozvol'te, vashe  vysochestvo,  sapogi  eti
d'yavol'skie styanut' s vashih nozhek... A potom ya vam  polotenchiko  i  vody  so
l'dom prinesu! (Snimaet s Naslednika skorohody, pomogaet natyanut  lakovye
sapozhki i ubegaet.)
     NASLEDNIK (Dochke). A vy perestan'te tam hnykat'! Da smotrite,  ob  etom
ni caryu, ni carice, ni roditelyam vashim! 0-oh!
     DOCHKA (vshlipyvaya). Ej-bogu, nikomu ne skazhu...  Da  ved'  oni  i  sami
zametyat...
     NASLEDNIK. Nu, ya pridumayu chto-nibud'. O-o-o!
     STARYJ LAKEJ (vbegaya s  dvumya  belosnezhnymi  polotencami  i  serebryanym
vederkom). Dozvol'te, vashe vysochestvo, vam k temechku i k  zatylochku  vodicy
so l'dom prilozhit'. (Nakladyvaet kompressy.) CHto,  polegchalo  malost',  vashe
vysochestvo?
     NASLEDNIK. Da, kak budto i v  samom  dele  polegche  stalo.  Tol'ko  vot
carapiny i shramy eti...
     STARYJ LAKEJ. A ya, vashe vysochestvo, i plastyrek s soboj zahvatil,  dazhe
celyh tri. Ne pozvolite li ushiblennye mesta zakleit'? Oni, vashe  vysochestvo,
takogo bescvetnogo cveta, chto ih ne vidno budet.
     NASLEDNIK. Davaj!
     STARYJ ~lakej  (nakleivaet  Nasledniku  plastyri  na  lob,  na  viski  i
zatylok). Gotovo, vashe vysochestvo! (Oglyadyvaet ego.) Budto nichego i ne bylo!
     NASLEDNIK (vstavaya). A vy chto skazhete, baryshnya? Ochen' zametno?
     DOCHKA. Ne ochen', vashe vysochestvo, pochti sovsem nezametno!..
     NASLEDNIK (hodit po komnate i dazhe pytaetsya nasvistyvat', tol'ko  vremya
ot  vremeni  potiraet  lob  i   zatylok.   Ostanavlivaetsya   u   stolika   s
dudkoj-samogudkoj). |to chto takoe? F'yu-f'yu? Volshebnaya dudka?
     DOCHKA. Da, vashe vysochestvo, dudka-samogudka.
     NASLEDNIK. Nu, a etot, azandar, u vas est'?
     DOCHKA. YA ne znayu, chto takoe azandar, vashe vysochestvo...
     NASLEDNIK. Nu, eto po-ihnemu, po-tridevyatski, a po-nashemu - muzykant.
     DOCHKA. Muzykanta u nas, k sozhaleniyu, net...

     ZHenskij golos v protivopolozhnom konce zala zvonko i  vnyatno  povtoryaet:
"...sozhaleniyu, net!"

     NASLEDNIK (oglyadyvayas'). Kto eto tam govorit?
     DOCHKA (tozhe oglyadyvaetsya po storonam). Ne znayu, vashe vysochestvo.
     GOLOS. ...sochestvo!
     STARYJ LAKEJ (Molodomu). Kto tut est'?.. CHej eto golos?
     MOLODOJ LAKEJ (smushchenno). Uma ne prilozhu... Mozhet, eto eho?
     DOCHKA. |ho? Vot interesno! Nikogda eshche v dome  u  nas  ego  ne  bylo...
(Gromko.) O-o-o! Au!
     GOLOS (iz drugogo konca zala). O-o-o! Au!
     DOCHKA. I v samom dele eho...
     NASLEDNIK  (slabym,  ustalym  golosom).  Au!..  (Molchanie.)   Mne   ono
pochemu-to ne otklikaetsya.
     DOCHKA. Au! Au!
     GOLOS (snova s drugoj storony). A-u!.. A-u!..
     NASLEDNIK. Nu i chudesa tvoryatsya  u  vas  v  dome,  kuda  ni  povernis'!
(Slegka potiraet zatylok.)
     STARYJ LAKEJ (vpolgolosa). I vpryam' chudesa!..

     Za dver'yu shum, ozhivlenie. Slyshatsya veselye, gromkie golosa. Na horah  v
zale poyavlyayutsya muzykanty s razlichnymi  trubami,  skripkami,  kontrabasom  i
barabanom.
     Naslednik staraetsya prinyat' bodryj vid - kak budto nichego ne sluchilos',
-  no  vse  zhe  pryachetsya za odnu iz kolonn. Staryj lakej pospeshno obmahivaet
sapogi-skorohody  salfetkoj,  stavit  ih  na  mesto, v shkafchik so steklyannoj
dvercej, i privodit sebya v poryadok. Molodoj lakej nezametno proskal'zyvaet v
dver',  protivopolozhnuyu  toj,  otkuda  dolzhny  vojti gosti. V zal, ozhivlenno
beseduya,  vhodit  carskaya  cheta,  za  nej  Kancler, bravyj molodoj General i
pozhilaya,  sil'no  podkrashennaya  Frejlina.  Potom  - Ministr vnutrennih del i
Ministr   inostrannyh   del,   vysokij,   toshchij   s   nebol'shimi,  akkuratno
podstrizhennymi usami i espan'olkoj. V ruke on derzhit lornetku, a takzhe Posol
i  Perevodchik  v  naryadnyh  halatah.  Poslednimi  vhodyat  hozyaeva doma, tozhe
razryazhennye.  U  dverej  stanovyatsya  dva  roslyh soldata s ruzh'yami. Na horah
muzykanty  torzhestvenno  igrayut  tush.  Pri  pervyh  zhe  slovah  Carya  muzyka
umolkaet.  Kogda  carskaya  cheta  podhodit blizhe, hozyajskaya Dochka vskakivaet,
kak   na   pruzhinah,   delaet   nelovkij  reverans  i  suet  Carice  zaranee
prigotovlennyj buket,

     CARX  (beret  buket,  ne  glyadya).  Nu,  zdravstvujte,  milaya   baryshnya!
Blagodaryu!
     DOCHKA (smushchenno). |to ne vam,  eto  carice!..  To  est',  prostite,  ee
velichestvu...
     CARX (smeyas'). Ah, vot kak? Nu, ne  bespokojsya,  ya  otdam,  otdam!  Mne
chuzhih buketov ne nado.
     DOCHKA (so slezami na glazah). Prostite, ya sovsem ne to hotela  skazat',
vashe... velichestvo!

          Mat' izdali smotrit na nee i ukoriznenno kachaet golovoj.

     CARICA (vzyav u Carya buket, s laskovoj ulybkoj treplet  hozyajskuyu  Dochku
po shcheke). Uspokojsya, ditya moe, ya ochen' tronuta! (Peredaet buket Frejline.)
     CARX (oglyadyvaya zal). Tak eto i est' vashi umnye veshchi?
     BARIN. Da, vashe velichestvo! Ugodno li osmotret' ih?
     BARYNYA.  Ah,  net,  prezhde  vsego  ya  predlozhila  by   ih   velichestvam
prosledovat' k stolu i slegka podkrepit'sya!
     CARX. Nu chto zh! Blagodaryu. Priznat'sya, ya nemnogo progolodalsya v doroge.
No zachem zhe k stolu? Ved' u vas est' volshebnaya skatert'.
     BARYNYA. Skatert'-samobranka, vashe velichestvo?  Vse  kushan'ya  u  nas  na
stole s nashej samobranki. Pered samym vashim pribytiem snyali. Mne kazhetsya, za
stolom sidet' gorazdo udobnee.
     CARX. Pozhaluj, chto tak.
     BARYNYA. Zakusim, a potom, esli ugodno, my i  k  samobranke  perejdem...
Proshu za stol, vashe velichestvo! (Tiho Lakeyu.) Prikazhi  nemedlenno  podavat'.
Proshu za stol, gospoda!

     CHerez minutu tolstyj, puhlyj, blednyj Povar v vysokom belom kolpake i v
beloj odezhde, a za nim dvoe povaryat - tozhe  vo  vsem  belom  -  torzhestvenno
nesut blyuda s ryboj, pashtetami,  zharenymi  cyplyatami,  telyatinoj,  fazanami,
kuropatkami, drugoj dich'yu, s artishokami  i  tryufelyami,  a  takzhe  serebryanyj
podnos, ustavlennyj sousnikami i salatnikami. Orkestr igraet veselyj motiv.

     CARX (zametiv Posla). A, zdravstvujte, gospodin posol! Ochen'  rad!  Vot
vy davecha nam pro svoi chudesa rasskazyvali, a teper' polyubujtes' nashimi.
     PEREVODCHIK. Prostite, vashe velichestvo, gospodin posol nemnogo  ohrip  i
mozhet govorit' tol'ko shepotom. Dozvol'te perevesti ego slova. Gospodin posol
schastliv poznakomit'sya s vashimi chudesami  i  zaranee  uveren,  chto  oni  namnogo
prevoshodyat nashi chudesa.
     CARX. |to delaet chest'  ego  skromnosti.  Nu,  za  stol  tak  za  stol,
gospoda.
     CARICA (trevozhno). A ego vysochestvo gde?.. YA chto-to ego ne vizhu.
     NASLEDNIK (vyhodya iz-za kolonny). YA zdes', vashe velichestvo!
     CARICA. Ah!.. (Tiho.) CHto s toboj? Otchego ty ves' v zaplatah, to est' v
naklejkah?.. (Hvataetsya za serdce.)
     CARX. Kto eto tebya tak razukrasil?
     NASLEDNIK (tiho). Da nikto... YA sam... Nu, prosto upal  s  konya,  kogda
shodil s nego, v stremenah zaputalsya.
     CARX (negromko i nasmeshlivo). Vidat', ty i v samom dele zaputalsya...
     CARICA (vpolgolosa). Sadis' za stol ryadom so mnoj... Ah,  eta  verhovaya
ezda!
     FREJLINA (ukradkoj protyagivaya Carice kroshechnyj  flakonchik).  Vot,  vashe
velichestvo, hercentropfen - serdechni kapli.
     CARICA. Ne nado. Mersi!

     Vo vremya etogo razgovora prisutstvuyushchie delayut vid, chto  ne  slyshat,  i
negromko peregovarivayutsya mezhdu soboj.

     BARYNYA. Nu, milosti prosim!

        Vse usazhivayutsya, p'yut, edyat i negromko beseduyut pod igrivuyu
                                  muzyku.

     CARX  (vytiraya  salfetkoj  rot).  Ochen'  vkusno,  pryamo-taki   volshebno
prigotovleno!.. (Barinu, sidyashchemu sprava ot nego.) Skazhite, a gde zdes'  mech
- sto golov s plech? Est' on u vas?

             Perevodchik naklonyaetsya k Poslu i chto-to bormochet.

     BARIN. Kak zhe, vashe velichestvo, est'. My derzhim ego vot  v  etom  shkafu
pod zamkom. Uzh ochen' on strashen! Da k  tomu  zhe  my  ne  uspeli  sprosit'  u
prodavca, kak s nim obhodit'sya, s etim mechom...
     CARX. Nu, moi generaly razberutsya! (Generalu, sidyashchemu sleva  ot  nego,
na vtorom  meste  posle  Kanclera.)  Vzyat'  volshebnyj  mech  na  poligon  dlya
ispytaniya!
     GENERAL.  Slushayu-s,  vashe  velichestvo!  (Vpolgolosa.)  No  pozvolyu sebe
obratit'  vnimanie  vashego  velichestva,  chto  za  stolom  prisutstvuet posol
inostrannoj derzhavy, a perevodchik perevodit emu vse, chto zdes' govoritsya.
     CARX. Nu i puskaj sebe perevodit!.. YA narochno govoryu  gromko,  chtoby
on slyshal. A to oni, chego dobrogo, poprobuyut napast' na nas, esli  tol'ko
u nih i v samom dele imeetsya mech - sto golov s plech.
     MINISTR   VNUTRENNIH   DEL   (gromko   i    torzhestvenno).    Razreshite
pro-voz-glasit' pervyj tost za zdorov'e ego...
     CARX  (pomorshchivshis').  Da  ne  speshite!  |to  potom,  kogda  my   budem
shampanskoe pit'. (Barinu.) Kstati, podaet li vasha samobranka shampanskoe?
     BARIN. Vsevozmozhnye  vina  podaet,  vashe  velichestvo.  Polagayu,  chto  i
shampanskoe...
     CARX. A skol'ko zhe vy zaplatili za vashi chudesa?
     BARIN. Stoit  li  govorit'  ob  etom,  vashe  velichestvo...  |to  takaya
malost'...
     CARX. Nu, a vse-taki?
     BARYNYA (sidyashchaya naprotiv, ryadom s Frejlinoj, po pravuyu ruku ot Caricy).
Sovsem nemnogo, vashe velichestvo... Tysyach pyat'desyat zolotom ili chto-to v etom
rode...  My  tak  schastlivy  prepodnesti  vashim  velichestvam  etot  skromnyj
podarok!
     CARX (Kancleru, sidyashchemu ryadom, po ego levuyu ruku).  Gospodin  kancler,
prikazhite-ka zavtra vydat' nashim radushnym hozyaevam sto tysyach zolotom.
     KANCLER. Slushayu-s, vashe velichestvo!
     CARX. Da prigotov'te moj vysochajshij  reskript  o  tom,  chto  ya  vozvozhu
dvoryanina takogo-to v grafskoe dostoinstvo. Pozdravlyayu vas, graf!
     BARIN (proslezivshis'). Vsepokornejshe... blagodaryu, vashe velichestvo,  no
ya, pravo, nedostoin takoj chesti...
     CARICA (Baryne). Pozdravlyayu vas, grafinya!
     BARYNYA. Ah, ya tak tro...nuta, vashe... (Slezy meshayut ej govorit'.)
     NASLEDNIK (hozyajskoj Docheri, sidyashchej  ryadom  s  nim).  Pozdravlyayu  vas,
grafinya!
     DOCHKA (tiho). CHto?  I  ya  tozhe  grafinya?  Kak  stranno,  dazhe  nemnozhko
smeshno!.. Prostite, radi boga, vashe vysochestvo!
     FREJLINA (Baryne, a potom to zhe samoe  Dochke).  Ochchen  postraflyaj  vas,
grefjn!..
     MINISTR VNUTRENNIH DEL (vstavaya). Ura! Za zdorov'e...
     CARX.  Da  ne  speshite  zhe! CHto eto vam ne siditsya!.. Sejchas my zakusim
tem,  chem  ugostit  nas  nasha  samobranka,  a potom i budem pit' za zdorov'e
novogo  grafa  i  novyh  grafin'.  (Hozyainu.)  Velite-ka,  graf,  samobranke
podavat'!
     BARIN  (zametno  volnuyas',  Staromu  lakeyu,  stoyashchemu za ego stulom). A
nu-ka, lyubeznyj, prikazhi-ka samobranke podavat'!
     STARYJ  LAKEJ.  Slushayu-s,   vashe   siyatel'stvo!   (Robko   podhodit   k
skaterti-samobranke  i  govorit,  zapinayas'  na  kazhdom  slove.)  A   nu-ka,
skatert'-samobral...  samobran...  samodralka!..  Razvernis'!   (S   uzhasom
otstupaet na shag.)

     Mgnovennaya t'ma. Suhoj tresk. Letyat zelenye i sinie iskry. Gulkij  udar
groma.  Vse  vzdragivayut,  vskakivayut  s  mest,  oprokidyvayut  stul'ya.  Car'
hvataetsya obeimi rukami  za  stol.  Carica  prizhimaet  obe  ruki  k  serdcu.
Naslednik derzhitsya za golovu. Barynya zakryvaet lico rukami, Barin vzbiraetsya
na stul, Dochka neistovo krichit, Frejlina s vizgom pryachetsya pod stol.  Tol'ko
Posol i Perevodchik spokojny. Snova iskry i sil'nyj gromovoj udar.

     STARYJ LAKEJ. 0-oh! (Prisedaet na kortochki,  starayas'  zashchitit'  golovu
rukami.) O-oh!.. Batyushki moi!..
     CARX. Da chto tut tvoritsya?.. Stolpotvorenie kakoe-to!..  CHto  s  toboj,
starik?
     STARYJ LAKEJ (s trudom vypryamlyayas').  Sam  ne  znayu...  Slovno  dubinoj
ogrelo... Dva raza sadanulo... vashe veli... chestvo!
     BARIN (sprygnuv so stula). Da ty, durak, ne to skazal... I  skatert'  u
tebya ne tak razostlana... Iznankoj vverh!.. Vot ya tebya!..
     STARYJ LAKEJ. Da eto ona tol'ko sejchas, barin, naiznanku vyvernulas', a
lezhala, kak nado...

         Frejlina ostorozhno vylezaet iz-pod stola, saditsya i nervno
                                pudrit lico.

     BARYNYA. S uma soshli nashi umnye veshchi!.. (Carice.) Ne ugodno li vam  vody
ili nashatyrnogo spirta, vashe velichestvo?
     CARICA. Nichego ne nado, mersi! (Otvorachivaetsya ot nee.)
     BARIN. Vashe velichestvo, klyanus' chest'yu, chto eta skatert'...
     CARX. U vas net chesti!
     BARIN. Dayu slovo dvoryanina, chto ona..?
     CARX. Vy bol'she ne dvoryanin!  (Kancleru.)  Deneg  emu  ne  vydavajte  i
vysochajshego reskripta ne pishite!
     BARIN. Klyanus' golovoyu...
     CARX (vpolgolosa). U vas skoro ne budet golovy.
     NASLEDNIK (hozyajskoj  Dochke).  Kazhetsya,  vy,  baryshnya,  uzhe  bol'she  ne
grafinya?
     DOCHKA (vshlipyval). I ne nado!..
     POSOL (hriplym golosom Perevodchiku). Adaram taraten malem dara!
     CARX (Kancleru tiho).  Ah,  ya  sovsem  zabyl,  chto  posol  zdes'.  Sram
kakoj!.. Ulad'te kak-nibud' eto delo. Ved' vy zhe umeete!..
     KANCLER (tiho). Siyu minutu, vashe velichestvo! (Gromko  i  bodro.)  Proshu
uspokoit'sya, gospoda. |to vsego tol'ko nedorazumenie...  (Ulybayas'.)  Prosto
malen'koe,  zabavnoe  nedorazumenie,  chto-to  vrode  neudachnogo  fejerverka.
Znaete, kak eto byvaet - vspyhnet, zashipit, vystrelit,  a  vreda  nikomu  ne
prichinit... Ha-ha! (Barinu.) Tak vy govorite, sudar', chto  skatert'  byla  v
poryadke?
     BARIN.  V  polnom  poryadke,  vashe  prevos...  prevoshoditel'stvo,   ona
prevos... prevoshodno kormila... Dolzhno byt', v  nej  chto-to  isportilos'...
Ved' vse-taki veshch'!..
     PEREVODCHIK (vstavaya s mesta).  Ego  prevoshoditel'stvo  gospodin  posol
izvolit skazat', chto vse veshchi na svete, dazhe samye volshebnye i umnye,  mogut
portit'sya. I u nas eto byvaet.
     CARX (uspokaivayas'). Ah, vot kak?.. Nu, a  vash  zing-zeng,  mech  -  sto
golov s plech, tozhe inogda portitsya?
     PEREVODCHIK (naklonyaetsya k Poslu i srazu zhe perevodit  ego  slova).  Tak
tochno, vashe velichestvo. I s nim eto byvaet: razojdetsya vdrug i rubit golovy,
ne razbiraya, i svoim i chuzhim. Nedarom u nas v narode  ego  tak  i  prozvali:
"Mech - svoyu golovu s plech".
     CARICA. Kakoj uzhas!
     CARX. A nel'zya li ego  kak-nibud'...  Nu,  chto  li,  usovershenstvovat',
chtoby on tol'ko chuzhie golovy rubil?
     PEREVODCHIK. Na volshebnye veshchi upravy  net,  vashe  velichestvo.  Gospodin
posol eshche ne znaet, kak budet ugodno postupit' ego  gosudaryu,  a  sam-to  on
dumaet, chto nado by oba zing-zenga - i nash i vash - ezheli on u  vas  imeetsya,
poglubzhe v zemlyu zakopat' ili v more utopit', poka oni vseh ne izrubili.
     NASLEDNIK. Nash zing-zeng v more utopit'?! Net, ni za  chto!  Puskaj  oni
svoj utopyat!
     MINISTR INOSTRANNYH DEL. Prostite, vashe vysochestvo, no ved'  my  sejchas
videli, chto vytvoryala tut skatert'-samobranka. A chto bylo by, esli by to  zhe
samoe sluchilos' s volshebnym mechom?..
     GENERAL. Nu, malo li chto byvaet!.. Uzh ne prikazhet li  gospodin  ministr
drat'sya na vojne palkami? |to pochti sovsem bezopasno... A chto kasaetsya menya,
to ya vpolne soglasen s ego vysochestvom.
     MINISTR VNUTRENNIH DEL. I ya soglasen!
     CARX. S kem?
     MINISTR VNUTRENNIH DEL. S vashim velichestvom!
     CARX (nasmeshlivo). Nu, razumeetsya, eshche by... A chto  kasaetsya  mecha,  to
eto, gospodin posol, nado eshche obsudit', obdumat'... Delo ochen'  sur'eznoe  i
shchekotlivoe... Tak, znachit, vse vashi volshebnye veshchi inoj raz poshalivayut?  Ili
est' i bolee nadezhnye?
     PEREVODCHIK (peremolvivshis' s  Poslom).  Est'  i  bolee  nadezhnye,  vashe
velichestvo. Nu, naprimer, f'yu-f'yu,  po-nashemu,  ili  dudka,  po-vashemu.  Ona
sovershenno bezopasna, hot' i fal'shivit, kogda na nej plohoj muzykant igraet.
     CARICA. |to, konechno, ochen' nepriyatno, no ne  strashno.  Nu,  esli  tak,
mozhet byt', kto-nibud' popytaetsya sygrat' i na nashej dudochke. Vy  razreshite,
vashe velichestvo?
     CARX. Pozhalujsta, tol'ko poakkuratnee... Puskaj nash inostrannyj ministr
poprobuet. On chelovek ostorozhnyj i na lyuboj dudke umeet igrat', hot'  podchas
ne te noty beret.
     MINISTR INOSTRANNYH DEL. Izvol'te, vashe velichestvo, popytayus'!
     BARIN (Staromu lakeyu). Podaj ego prevoshoditel'stvu dudku.
     STARYJ LAKEJ (so strahom beret so stolika dudku, slovno ona goryachaya,  i
podaet  Ministru  na   rasshitoj   zolotom   podushechke).   Pozhalujsta,   vashe
prevoshoditel'stvo! (Oblegchenno vzdyhaet).

     Vse zamirayut i opaslivo smotryat na dudku. Ministr  beret  ee  drozhashchimi
rukami i neskol'ko raz pronosit ee mimo rta. Nakonec emu udaetsya podnesti ee
k gubam.  Razdaetsya  neobychajno  gromkij,  protyazhnyj  i  nelepyj  zvuk.  Vse
smeyutsya. Osobenno veselo hohochet Naslednik. Car' hmuritsya.  Carica  zazhimaet
ushi.  Lico  Frejliny  vyrazhaet  udivlenie,  smeshannoe  s  ispugom.   Ministr
ostorozhno kladet dudku na  podushechku  i,  smushchennyj,  vozvrashchaetsya  na  svoe
mesto.

     CARX (negromko). Vot vam i dudka-samogudka!..  Radi  |togo  stoilo  nam
priezzhat' syuda! Mozhno bylo prosto v korovnik pojti da poslushat'.
     BARYNYA. Vashe velichestvo, dozvol'te slovo skazat'...
     CARX (strogo).  CHto vam ugodno?
     BARYNYA (so vzdohom). Dudochka nasha tozhe, kak  vidno,  isportilas',  vashe
velichestvo. Ona prekrasno igrala...
     GOLOS (v otdalenii). Igrala!..
     BARYNYA. Nu, vot!..  Vy  slyshali,  vashe  velichestvo?  Znachit,  ya  pravdu
govoryu.
     CARX. A kto eto  skazal?  CHej  eto  golos?
     BARYNYA  (ozadachennaya).  CHej golos?.. Sama ne znayu.
     DOCHKA (tiho). |to eho... U nas  tut  eho  zavelos'...
     BARYNYA.  CHto?..  Vashe  velichestvo,  predstav'te sebe, |to, okazyvaetsya,
eho.
     CARX. Nu, esli i vpravdu eho, to ono, konechno,  vo  vsem  soglasitsya  s
vami!
     CARICA. No kakoj u nego priyatnyj, zvonkij  golosok!  (Baryne).  Tak  vy
govorite, chto vasha dudochka prekrasno igrala? A kto igral na nej?
     BARYNYA. Ne pomnyu tochno. Kakoj-to muzykant.
     GOLOS. Muzykant!
     CARICA. Opyat' eho!.. A gde zh on sejchas, etot muzykant?
     BARYNYA. Pravo, ne znayu.
     GOLOS. Net, znaete!
     CARX. Slyshali? Na etot raz vashe eho, kazhetsya, ne soglasno s vami!..
     BARYNYA. Ah, u nas v dome nikto so mnoj ne soglasen, vashe velichestvo!  YA
k etomu davno privykla. |ho i to sporit so mnoj...
     CARX. Nu, uzh esli vashe eho ne tol'ko chuzhie slova povtoryaet, a i sporit'
umeet, tak ne skazhet li ono nam, gde  zhe  etot  muzykant?
     GOLOS.  Muzykant?
     CARX. Da, muzykant.
     GOLOS (iz drugogo konca komnaty). V tyur'me!
     CARX.  A  ne  znaesh'  li,  eho,  za  chto  on  tuda  popal? Verno, ukral
chto-nibud'?
     GOLOS (vnyatno i zvonko). Net, u nego ukrali!
     CARX.  Ogo!.. Da vashe eho pryamo-taki mozhno vyzyvat' v sud svidetelem...
CHto zhe u nego ukrali?
     GOLOS. Dudku
     BARYNYA. Vashe velichestvo! Da kakoj zhe svidetel' - eho? Malo li  chto  ono
sboltnut' mozhet!
     BARIN. Ono ved' ne otvechaet za svoi slova!
     CARX. Tak zhe, kak i vy!.. Odnako v chem tut delo? My uzhe ne v pervyj raz
slyshim ob etom zagadochnom muzykante. A teper' o  nem  dazhe  eho  zagovorilo.
Lyubopytno by vzglyanut' na nego...
     CARICA. Vashe velichestvo! A ne prikazhete li vy ego syuda privesti?
     CARX. Syuda?!
     CARICA. Nu hot' na neskol'ko minut, vashe velichestvo! My posmotrim,  chto
eto za chelovek, o kotorom dazhe za granicej, v tridevyatom carstve,  znayut,  a
kstati, on nam i na volshebnoj dudochke poigraet... Mozhet  byt',  u  nego  ona
budet zvuchat' priyatnee.
     CARX. A chto zh, pozhaluj... Poslushajte, general!
     GENERAL. CHto prikazhete, vashe velichestvo?
     CARX. Poezzhajte i privezite syuda etogo muzykanta. Da  poskoree.  Mozhete
vzyat' moyu karetu, ona vas migom domchit.
     GENERAL (zvyaknuv shporami). Slushayu-s, vashe velichestvo! (Uhodit.)
     CARX. A chto zh eto eho zamolchalo?
     CARICA. Da, ego chto-to ne slyshno bol'she...
     DOCHKA. Au!
     GOLOS (s drugoj storony zala, no blizhe, chem prezhde). Au!
     CARICA. Sejchas ono, kazhetsya, gde-to sovsem blizko... Gde ty, eho?
     GOLOS (snova izdaleka). Gde ty... eho?
     CARX. A ne pokazhesh'sya li ty  nam,  lyubeznoe  eho,  esli  uzh  ty  v  dom
zabralos'? Mnogo raz ya tebya slyshal v gorah, kogda na ohotu ezdil. Ty dazhe na
sobachij laj i na vystrely tam otklikalos'... A videt' tebya mne do sih por ne
prihodilos'... Nu, pokazhis'! (Molchanie.) Molchit... (Carice.)  Poprosite  vy
ego, vashe velichestvo. Vam ono kak budto skorej otklikaetsya.
     CARICA. Miloe eho, pozhalujsta, pokazhis'! Au!
     GOLOS (snova izdali). Au!
     CARICA. Nu chto zh, pokazhesh'sya?
     GOLOS. Pokazhus'... esli ego na volyu otpustite i menya ne obidite,
     CARX. Ish' kak razgovorilos'!.. Nu, tak i byt', obeshchayu, chto  tebya  nikto
ne obidit, a ego nam doprosit' snachala nado, koli on v tyur'mu popal...
     CARICA. Ty slyshish', eho?..

                                 Molchanie.

     CARX. Vot teper' i vam ne otvechaet... |koe ono upryamoe!
     PEREVODCHIK. Vashe velichestvo, gospodin posol prosit skazat', chto iz vseh
chudes  eho  -  samoe  chudesnoe.  A  uzh esli ono eshche i pokazhetsya, to eto chudo
proslavit vashe velichestvo na ves' mir.
     CARICA. Vashe velichestvo, ya ochen' proshu vas, obeshchajte ispolnit' vse, chto
ono prosit... |to tak interesno - uvidet' eho!.. Kak v skazke!
     CARX. Ladno, obeshchayu...
     CARICA. Ty slyshish', eho? Au!..
     GOLOS. Au!..

     Donositsya  konskij  topot,  shurshanie  koles.  Vhodit  General,  za  nim
Muzykant v soprovozhdenii Soldata s ruzh'em.

     GENERAL  (zvyaknuv  shporami).  Dozvol'te  dolozhit'.  Prikazanie   vashego
velichestva ispolneno. Arestovannogo dostavil.
     CARX. Horosho. Pust' podojdet.

     Muzykant snachala rasteryanno oziraetsya po storonam, s udivleniem smotrit
na Carya, Caricu, ministrov, pristal'no vglyadyvaetsya v Posla  i  Perevodchika,
klanyaetsya  vsem.  Poslednim  zamechaet  Barina  i  Barynyu.  Tut   tol'ko   on
soobrazhaet, kuda ego privezli.

     MUZYKANT (Barinu). Zdravstvujte, vasha milost'.  Vot  uzh  ne  dumal,  ne
gadal k vam v gosti popast'... |h, da i  dudka-samogudka  moya  tozhe,  kazhis',
zdes' gostit!..
     CARX. Pobesedujte s nim, gospodin kancler, razuznajte, v chem tut  delo.
Da pokoroche: nam domoj, vo dvorec, pora.
     KANCLER. Slushayu-s, vashe velichestvo. (Muzykantu.) Tak ty  govorish',  eto
tvoya dudka, paren'?
     MUZYKANT. Byla moya, a teper' ne znayu, ch'ya.
     KANCLER. Gde ty ee vzyal?
     MUZYKANT. YA ne bral, mne dali.
     KANCLER. A kto dal?
     MUZYKANT. Starichok odin...
     KANCLER. A chto za starichok? Kak ego zovut?
     MUZYKANT. Ne znayu. Ne sprashival.
     KANCLER. Nu, a gde on sejchas?
     MUZYKANT. Kto ego znaet!
     CARX. Ty chto-to putaesh', malyj!
     BARYNYA. Putaet, vashe velichestvo, putaet! Dudka nasha. On ee ukral...
     CARX. Da ved' dudka-to u vas!..
     BARYNYA. My ee, vashe velichestvo, cherez policiyu obratno poluchili, a on za
krazhu v tyur'mu popal.
     CARX  (Kancleru).  Doprosite-ka,  pozhalujsta,  i  etih  gospod.  Tol'ko
pokoroche!

                  Barynya obizhena. Barin gluboko vzdyhaet.

     KANCLER. Slushayu-s, vashe velichestvo! (Lyubezno Baryne i Barinu). Ne
ugodno li otvetit', gde vy izvolili priobresti etu dudochku?
     BARIN. V lavke, vashe prevoshoditel'stvo, u starika  odnogo...  Tak  zhe,
kak i vse ostal'nye volshebnye veshchi.
     KANCLER. Tak-s. A ne budete li vy lyubezny skazat', gde eta  lavka,  gde
starik?
     BARYNYA. |togo  nikto  ne  znaet,  vashe  prevoshoditel'stvo!..  (Poniziv
golos, tainstvenno.) Ved' on volshebnik, koldun...
     CARX. Vot tak zagadka!.. Kto zhe u kogo dudku ukral? Kak  vy  polagaete,
gospodin kancler?
     KANCLER. YA, vashe velichestvo, rassuzhdayu tak: bednye  u  bogatyh  neredko
voruyut, a bogatym u bednyh krast' nezachem da i nechego. Kogda ya vizhu v  rukah
u nishchego doroguyu veshch', ya dumayu, chto ona kradenaya...
     CARX. Tak-to ono tak... Da ved' parnya-to etogo my otpustit' obeshchali.
     GOLOS. Obeshchali!..

        Uslyshav golos, Muzykant vzdragivaet, oglyadyvaetsya. Lico ego
                                 svetleet.

     KANCLER. Prostite, vashe velichestvo, vy, konechno, izvolili obeshchat'... No
komu? Ved' eho - eto zvuk pustoj. Ono potomu i ne pokazyvaetsya, chto ego net.
Golos - i vse. Tak skazat', odna tol'ko akustika...
     POSOL (vstaet i govorit hriplo). Astan aliton malem cher-cher... Aliman
bukbak f'yu-f座u lyulin.
     CARX. CHto eto po-nashemu?
     PEREVODCHIK. Gospodin posol izvolil skazat', chto mudrecy v starinu umeli
uznavat', komu prinadlezhit volshebnaya veshch'...
     CARX. Kak zhe oni uznavali?
     PEREVODCHIK. Ochen' prosto, vashe velichestvo. Kogo eta veshch' slushaetsya, tot
ej i hozyain. Tak vot gospodin  posol  i  sprashivaet,  ne  prikazhet  li  vashe
velichestvo nashemu pochtennomu hozyainu  i  muzykantu  po  ocheredi  sygrat'  na
volshebnoj dudke?
     CARX. CHto zh, pozhaluj, posol delo govorit. (Barinu.)  A  nu-ka,  sudar',
poprobujte sygrat' nam chto-nibud'!
     BARIN. Slushayu-s, vashe  velichestvo!  (Beret  u  Starogo  lakeya  dudku  i
podnosit ko rtu.)
     MINISTR INOSTRANNYH DEL. Da vy ee ne tem koncom v rot berete!
     CARX. Nu, ezheli tak, dajte-ka samogudku etomu parnyu.
     BARIN. Slushayu-s! (Staromu lakeyu.) Daj emu samogudku.
     STARYJ LAKEJ (podaet dudku Muzykantu). Na, beri, paren'.
     MUZYKANT. Davaj, davaj. Mne ne v pervyj raz igrat' na nej!

     Dudka-samogudka igraet chto-to pechal'noe. Vremya ot vremeni Muzykant  i
sam poet. Emu chut' slyshno vtorit zhenskij golos.

     CHto, kukushechka, ty utrom ne kukuesh'?
     CHto  ty,  milaya,  vse  plachesh'  da toskuesh'?

     CARICA (negromko). Slyshite, kak  budto  zhenskij  golos  poet  vmeste  s
nim... Neuzheli eho?...

                                  Muzykant
                              (igraet i poet)

                 Kak ne plakat', ne tuzhit' mne, odinokoj?
                 Druga milogo ugnali v kraj dalekij.
                 Razluchili nas ne kamennye gory,
                 A tyuremnye zheleznye zatvory...

       Vse slushayut, ponuriv golovy. Carica podnosit k glazam platok.
        Hozyajskaya Dochka vse gromche i gromche vzdyhaet i vshlipyvaet.
                    Car' i tot opustil golovu na ladon'.

                     Napisala by milomu pis'mo ya,
                     Da pisat' ya, moj milyj, ne umeyu,
                     Da pisat' ya, moj milyj, ne umeyu,
                     Pisarechka da ne imeyu!..

               Hozyajskaya Dochka gromko plachet. Car' hmuritsya.

                  Poklonyus'-ka ya ponizhe pisarechku:
                  "Napishi-ka ty lyubeznomu hot' strochku".
                  Otyshchu klyuchi ya, moj lyubeznyj,
                  Otomknu ya tvoj zamok zheleznyj...
                  YArche solnce posle buri da nenast'ya.
                  Posle gorya krashe budet schast'e!

         Carica i hozyajskaya Dochka rydayut. Staryj lakej tiho plachet.
         Ministr inostrannyh del utiraet glaza shelkovym platochkom.
         Vse ostal'nye sidyat, prigoryunivshis'. Tol'ko Barynya i Barin
                       otvernulis', budto ne slushayut.

     CARX (hmuro). A nel'zya li chto-nibud' poveselee?  Ne  lyublyu  ya  zhalobnyh
pesen...
     BARYNYA. |to on vashe velichestvo razzhalobit' hochet!..
     MUZYKANT. Poveselee? CHto zh, mozhno  i  poveselee...  Nynche  ya  so  svoej
samogudkoj vstretilsya, da i znakomyj golos uslyshal... |h! (Igraet i poet.)

                           Oj ty, dudka moya,
                           Samogudka  moya!
                           |to  ty,  moya  duda,
                           Privezla menya syuda...

                      (Igraet vse bystree i veselee.)

                           Da v karete zolochenoj
                           S venzelyami  i koronoj.
                           Iz tyur'my, moya duda,
                           Tak ne vozyat nikogda...

                           Nut-ka, dudka-samogudka,
                           Bros' ty staruyu pogudku,
                           Zaigraj na novyj lad.
                           Pust' zaplyashet star i mlad!

     |tu strofu i sleduyushchuyu podhvatyvaet, ne zaglushaya slov, orkestr v zade i
hor za ogradoj doma. Naslednik, a za nim hozyajskaya Dochka  puskayutsya  posredi
zala  v  plyas.  Plyashet,  stoya  na  meste  i  pozvanivaya  shporami,   General.
Priplyasyvaet, boyazlivo kosyas' na Carya, Ministr vnutrennih  del.  No  Car'  i
sam, ne vstavaya s mesta, pritopyvaet i prishchelkivaet  pal'cami.  Carica  tozhe
tancuet v kresle. Ministr inostrannyh del dirizhiruet.  Kancler  podskakivaet
na stule i chut' slyshno starcheskim golosom ohaet v lad: "Oh, oh!  Oh,  oh!.."
Barin, chtoby ne zaplyasat', derzhitsya obeimi rukami za siden'e  stula.  Barynya
zatykaet ushi. Dazhe soldaty, stoyashchie u dveri, plyashut,  ne  shodya  s  mesta  i
stucha prikladami.

                (Vmeste  horom  za  ogradoj  i  orkestrom.)

                         D'eh ty, dudochka moya!
                         Samogudochka moya!..
                         V samogudku stanesh' dut,
                         Stanesh' dut',
                         Sami nogi v plyas idut,
                         V plyas idut!
                         |h!..

                                (Umolkaet.)

     CARX. Nu, sovsem umoril! (Vytiraet platkom lob i sheyu.}

          Vse obmahivayutsya platkami, salfetkami, Carica - veerom.

     KANCLER (sudorozhno kashlyaya). Oh, ne mogu!.. Prostite, vashe velichestvo!..
     CARX. A kto emu tam na dvore podtyagival?
     MINISTR VNUTRENNIH DEL (smotrit v okno). |to, vashe velichestvo, narod za
ogradoj...
     CARX. Kakoj narod? CHego emu nado?
     MINISTR VNUTRENNIH DEL. To li vashe velichestvo licezret' hotyat, to li na
volshebnye veshchi poglyadet'...
     CARX (mahnuv na nego rukoj). CHto zh vy, general, ne prikazali  razognat'
ih?
     GENERAL. YA, vashe velichestvo, uzhe otdal prikaz.  Sejchas  razgonyat...  Da
lyudej tam, vashe velichestvo, vidimo-nevidimo. My  v  karete  s  konvoem  edva
probralis' skvoz' tolpu... Tam oni, vashe velichestvo, kakoj-to svad'by  zhdut,
chto li. Tak ya, proezzhaya, slyshal, vashe velichestvo...

                         SHum za scenoj usilivaetsya.

     CARX. A chto zhe vy stoite zdes', da eshche  i  otplyasyvaete,  general'?
CHego dobrogo, oni i syuda vvalyatsya... Nemedlenno rasseyat' tolpu!
     GENERAL. Slushayu-s, vashe velichestvo!  Nemedlenno  rasseyat'!..  (Pospeshno
uhodit.)

                         Poyavlyaetsya Molodoj lakej.

     MOLODOJ LAKEJ  (Baryne).  Tam,  vashe  siyatel'stvo,  volshebnyj   starik
prishel... A s nim eshche dvoe...
     BARYNYA. Kakoj volshebnyj starik?
     MOLODOJ LAKEJ. U kotorogo vy chudesa kupit' izvolili!..
     CARX. A, tot samyj starik? Nu-ka,  zovi  ego  syuda,  zovi!  (Kancleru.)
Sejchas, kazhetsya, my vse zagadki razgadaem.

          Molodoj lakej udalyaetsya i srazu zhe vvodit Starika i dvuh
            portnyh - CHernogo i Ryzhego. U portnyh cvetnye lenty
     cherez plecho, v petlicah buketiki. Vse troe klanyayutsya.

     BARYNYA (vpolgolosa, portnym). Vy kto  takie?..  Kto  vas  pustil  syuda?
Skazano bylo tol'ko starika pozvat'!..
     CHERNYJ PORTNOJ. A my nynche, vasha milost', svad'bu igrat' sobiraemsya...
     RYZHIJ. Za zhenihom i nevestoj prishli. Kakaya  zhe  svad'ba  bez  zheniha  i
nevesty?
     CARX (smeetsya). |to verno! Nu i zabavnye zhe oni oba! Da gde zh tut zhenih
i nevesta?
     RYZHIJ PORTNOJ. A kak zhe: von zhenih s dudkoj v ruke  stoit...  Ved'  ty,
paren', otkazyvat'sya ne stanesh'?
     MUZYKANT (smeyas'). Ne stanu.
     RYZHIJ (oglyadyvayas'). A nevesty i v samom dele chto-to ne vidat'... Da  i
ona dolzhna byt' tut...
     GOLOS (izdali). Tut!

                 Molodoj lakej smushchenno othodit v storonu.

     CARX. CHto takoe?.. |ho zamuzh vyhodit?.. Nu i chudesa! Vprochem,  muzykant
i eho - podhodyashchaya para!..

                                Vse smeyutsya.

     Nu, ladno, zheniha vashego ya, pozhaluj, otpushchu, ezheli  starik  i  v  samom
dele podaril emu dudku...
     STARIK (negromko). Verno. Podaril.
     CARX. Ladno, pust' uhodit podobru-pozdorovu, a na nevestu my snachala  i
sami poglyadet' hotim.
     CHERNYJ PORTNOJ. CHto zh, i na tom spasibo. Avos' i  nevesta  ne  zastavit
sebya dolgo zhdat'...
     RYZHIJ PORTNOJ. Schastlivo ostavat'sya, vashe velichestvo!.. Prostite,  koli
ne tak skazal...

     Portnye idut k  vyhodu.  Muzykant,  oglyadyvayas',  budto  kogo-to  ishchet,
medlenno idet za nimi.

     CARICA. Net, net, postojte! Zachem otpuskat' muzykanta? Kto zhe nam, vashe
velichestvo, na volshebnoj dudochke igrat' budet? On tak horosho zhalobnye  pesni
igraet...
     CARX (hmuro). Ne nado mne  bol'she  zhalobnyh  pesen.  YA  ih  terpet'  ne
mogu!.. I dudki etoj proklyatoj tozhe ne nado!
     CARICA (umolyayushchim golosom). No on  ved',  vashe  velichestvo,  i  veselye
pesni igrat' umeet...
     CARX (neterpelivo). I veselyh ne nado!.. Ne hochu, chtoby moi ministry  i
generaly pod ego dudku plyasali... Idi, malyj, da smotri, chtob v moej stolice
dudki tvoej i ne slyshno bylo.
     MUZYKANT. Slushayu, vashe velichestvo. Mne i samomu za gorodom  na  vol'nom
vozduhe igrat' veselee.
     CHERNYJ PORTNOJ. Zdraviya zhelaem vashemu velichestvu!
     RYZHIJ. I vsej chestnoj kompanii!.. Izvinite, koli ne tak skazal...

                                  Uhodyat.

     BARYNYA (Molodomu lakeyu). Podi vyprovodi ih da dver' za  nimi  zakroj!..
Kak by chego ne stashchili!..

          Molodoj lakej vyprovazhivaet ih. Snaruzhi, iz poluotkrytoj
      dveri zala, slyshitsya zvonkij golos: "Proshchajte, vashe velichestvo!
              Uvidimsya v gorah, kogda na ohotu poedete!.. Au!"

     CARX. |ho!.. Ushlo, negodnoe!
     MINISTR VNUTRENNIH DEL (chasovym u dveri). |j, soldaty, derzhite ego!..
     BARYNYA (slugam). Derzhite ee!..
     SOLDAT. Kogo derzhat', vashe prevoshoditel'stvo?
     MOLODOJ LAKEJ. Nikogo ne vidno, vashe siyatel'stvo!..
     CARX. |koe predstavlenie ustroili dlya nas nynche!.. Slovno my  v  teatre
kakom...
     STARIK (gluhim golosom). Vashe velichestvo, ya pojdu. Mne zhdat' nedosug.
     CARX.  Kak  eto  nedosug?..  My  eshche  s  toboj  pogovorim!..  (Ko  vsem
prisutstvuyushchim.) Nu, gospoda, my i v  samom  dele  slishkom  dolgo  v  gostyah
zasidelis', hozyaev utomili. Pora i chest' znat'!

                    Vse vstayut i klanyayutsya carskoj chete,

     - Zdraviya zhelaem, vashe velichestvo!
     - Zdraviya zhelaem, vashe velichestvo!
     - Zdraviya zhelaem, vashe vysochestvo!
     PEREVODCHIK.  Gospodin  posol   zhelaet   dolgoletiya,   blagodenstviya   i
blagopoluchiya vashim velichestvam i vashemu vysochestvu!

        Vse, krome carskogo semejstva, hozyaev, Starika i  Kanclera,
                     uhodyat, Snova poyavlyaetsya General.

     GENERAL (zvenya shporami). Imeyu chest' dolozhit' vashemu  velichestvu:  tolpu
rasseyali. Doroga ochishchena.
     CARX.  Prikazhite  konvoyu  ozhidat'  nas  u  karety!
     GENERAL. Slushayu-s, vashe velichestvo! (Udalyaetsya.)

                             Minutnoe molchanie.

     CARX. Nu, starik, idi-ka syuda!.. Na vid ty chelovek stepennyj. CHto zh eto
ty gospodam takie negodnye veshchi prodal?
     STARIK. YA ne prodal. Deneg-to s nih ya ved' ne poluchil.
     BARYNYA. Da veshchi tvoi nichego i ne stoyat!.. Ne umnye oni,  a  bezumnye!..
Nam oni odno tol'ko gore prinesli...
     STARIK (usmehayas'). Gore?  A  ved'  ya  slyshal,  vy  iz-za  nih  polchasa
grafinej byli, a barin - grafom.
     BARYNYA. |to ne tvoe delo!  Von  otsyuda,  proklyatyj  koldun!  (Plachet  i
topaet nogami.)
     CARX (gnevno, Baryne). CHto takoe? Da kak  vy,  sudarynya,  osmelilis'?..
Izvol'te nemedlenno udalit'sya proch'!..
     BARIN. Prostite ee, vashe velichestvo!.. Uhodi, sejchas zhe uhodi!..

                   Barynya, a za nej Dochka, placha, uhodyat.

     CARX (nemnogo uspokoivshis'). Nu, slushaj, starik. Ty, mozhet, i nenarokom
mne, caryu, i vsemu moemu carskomu semejstvu oskorblenie nanes!..  No  tak  i
byt', ya tebya proshchu i dazhe nagrazhu, ezheli ty svoi volshebnye  veshchi  v  poryadok
privedesh'. A to mne pered drugimi gosudarstvami sovestno.
     STARIK. Kak eto v poryadok privesti, vashe velichestvo?
     CARX. Nu, ispravit' ih ili pochinit', chto li.
     STARIK. Moi umnye veshchi v polnoj ispravnosti, vashe velichestvo. Da tol'ko
ne v te ruki popali. Ved' kakim lyudyam oni na svoem veku sluzhili  -  vityazyam,
bogatyryam, velikanam!.. Sluzhili da eshche, verno, i posluzhat.
     CARX. Tak zachem zhe ty ih komu popalo prodaesh'?
     STARIK. Moi veshchi dolzhny sami  svoyu  sud'bu  ispytat',  iz  ruk  v  ruki
perehodit', a ne zalezhivat'sya u menya. Vot i sluchaetsya inoj raz, chto  oni  ne
tuda, kuda nado, popadayut. Da, po schast'yu, nenadolgo...
     CARX.  Nu,  a  ezheli  oni  v  moi  carskie  ruki popadut - nu hot' tvoj
volshebnyj mech i samobranka, - budut oni sluzhit' mne ispravno?
     STARIK. Prostite, vashe velichestvo! A tol'ko ne sovetoval by  ya  vam  ih
brat'...
     CARX (hmuro). Pochemu zhe?
     STARIK. Da ved' vy zhe sami govorite, chto oni vam nagrubili. Samobranka,
ya slyshal, vas kormit' otkazalas', da eshche i perepugala vseh. A volshebnyj  mech
i ne to eshche proizvesti mozhet... Nu, moi umnye veshchi! CHto vy zdes'  natvorili,
chto nadelali? (Pritvorno-strogo kachaet golovoj.) Aj-aj-aj!.. Da ya znayu, vina
tut ne vasha... Ved' vas zdes' i  prodavali,  i  vo  zlo  lyudyam  obrashchali,  i
hvalilis' vami, a vy etogo ne lyubite... CHto zh, pogostili i hvatit. A  teper'
vse ko mne! Raz, dva, tri!..

        Mgnovennaya t'ma. Slyshen stuk tyazhelogo zamka, lyazg padayushchego
      na pol mecha, topot sapog-skorohodov. Kogda scena osveshchaetsya, uzhe
                  net ni Starika, ni ego volshebnyh veshchej.

     CARX. Gde zhe on, starik etot? Slovno skvoz' zemlyu provalilsya!
     CARICA (zadumchivo). Sovsem kak v skazke!..
     CARX. Nu, skazka skazkoj, a delo delom! (Barinu.) A kak eto vy, sudar',
posmeli menya, carya, so vsem moim semejstvom, s ministrami  i  generalami,  v
zapadnyu zamanit'? Posmeyat'sya nad nami  vzdumali,  pered  poslom  inostrannoj
derzhavy osramit'?!
     BARIN (padaet na koleni i plachet). Vashe  velichestvo,  prostite  menya  i
pomilujte!.. Da ved' oni zhe i vinovaty vo vsem...
     CARX. CHto?.. Kto eto oni?
     BARIN. Nu, posol etot s perevodchikom svoim. Slyshal ya davecha  na  ulice,
kak oni o chudesah svoih razgovarivali. Vot ya i  podumal:  nado,  chtoby  i  u
nashego carya chudesa byli ne huzhe, chem u nih. Nu i  poshel  k  vam  vo  dvorec.
Prihozhu, a menya ne puskayut, govoryat, posol u ego velichestva sidit...
     CARX. Postoj, postoj!.. Da kak zhe ty razgovor ih ponyal? Ved' oni zhe  ne
po-nashemu mezhdu soboj govorili...
     BARIN. Po-nashemu, vot kak vy so mnoj, vashe velichestvo, razgovarivaete!
     CARX. Vot tebe i tridevyatoe  carstvo,  tridesyatoe  gosudarstvo!  Obman,
krugom obman!.. A chto zhe vy, gospodin kancler, i vash ministr inostrannyh del
smotreli?  Prohodimca  za  posla  prinyali!  Gde  ego  posol'stvo,  gde   ego
veritel'nye gramoty? Dva rasshityh halata da dve tyubetejki - vot i  vse!..  A
eshche hitrecom slyvete, politikom!
     KANCLER (prignuvshis', pochti shepotom).  Prostite,  vashe  velichestvo!  Ne
inache, kak i tut volshebstvo dejstvovalo!..
     CARX.  Volshebstvo?  Hvatit  s   menya   volshebstva!   |to   tol'ko   moya
carica-inostranka volshebnye skazki lyubit... Nikakih bol'she  chudes!  Slyshali,
gospodin kancler?.. Zapishite eto - vy ved' lyubite vse zapisyvat' - i segodnya
zhe v otstavku! (Barinu.) A s vami, sudar', my eshche  rasschitaemsya...  Ostavit'
zdes' strazhu! (Carice i Nasledniku.) Edem!

         Car', Carica, Naslednik i Frejlina idut k vyhodu. Za nimi,
        opustiv golovu, pletetsya sovsem odryahlevshij Kancler. Barin i
        lakei zastyli na meste. Muzykanty na horah, kak eto bylo im
                       prikazano zaranee, igrayut tush.

                                  Zanaves




     Zanaves  opushchen.  Otkuda-to  izdaleka  slyshna  veselaya  muzyka,  slegka
zaglushaemaya smutnym gulom golosov. Sprava i  sleva  na  proscenium  vybegayut
dvoe portnyh s cvetami v rukah i v petlicah.

     CHERNYJ. Nu chto, nashel?
     RYZHIJ. Net, ne nashel. A ty?
     CHERNYJ. I ya ne nashel. Kak zhe nam bez nego svad'bu igrat'.
     RYZHIJ. Bez nego nel'zya! On posazhenym otcom byt' obeshchalsya. Nu  da  avos'
ne zapozdaet. Ved' i v gospodskij dom on kak raz vovremya podospel.
     CHERNYJ. A vdrug car' ego ne otpustit?
     RYZHIJ. Ca-ar'?.. |h ty, umnaya golova! Da net takoj sily, chtoby  ego  na
meste uderzhat' mogla. Skazhet "Raz, dva, tri!" - i moe pochtenie!

          Vhodit staryj usatyj Sadovnik s bol'shoj korzinoj cvetov
                                  v ruke.

     SADOVNIK. Zdorovo, sadovnichki-pomoshchnichki moi! Mnogo li cvetov  skroili,
mnogo li kustov vyutyuzhili?
     RYZHIJ. V akkurat vse sdelali. Tol'ko i ostalos', chto k  novym  derev'yam
pugovicy prishit'! Da vot sejchas svad'boj zanyaty...
     CHERNYJ. Mladshaya  pomoshchnica  tvoya  zamuzh  vyhodit.
     SADOVNIK.  Znayu.  Na  svad'bu  i  cvety  nesu.  Vse  rozy u sebya v sadu
obobral... (Uhodit za zanaves.)

                 Poyavlyayutsya dva soldata, Staryj i Molodoj.

     CHERNYJ PORTNOJ. Zdorovo sluzhivye! Ot zheniha privet!
     RYZHIJ. Ot nevesty buket!
     SOLDATY. Zdraviya zhelaem!.. Ne znaem, kak velichat' vas.
     CHERNYJ. Izvinite, i my ne znaem, kto vy takie budete.
     RYZHIJ. Nevesty nashej znakomye ili zhenihovy srodstvenniki?
     STARYJ SOLDAT. ZHenihovy druz'ya-priyateli. On u nas v dome zhil, a my  ego
storozhili.
     CHERNYJ. V kakom takom dome?
     STARYJ  SOLDAT.  V  vysokom,  kamennom,  s   zheleznymi   zatvorami,   s
reshetchatymi okoshkami. Tol'ko on na nas ne obizhalsya. Da  i  nevestu  ego  my
tozhe znaem. Vot my im tyuremnogo hleba-soli prinesli.
     MOLODOJ SOLDAT. Avos' ne pobrezguyut!
     RYZHIJ PORTNOJ. Milosti prosim, gosti dorogie! My o vas mnogo naslyshany.
I zhenih i nevesta vam rady budut.

     Soldaty  uhodyat  za  zanaves.  Poyavlyayutsya  Starik-knigonosha  i  molodoj
Prodavec iz lavki umnyh veshchej.

     Nashe  pochtenie  ego  prevoshoditel'stvu  gospodinu  poslu   tridevyatogo
carstva, tridesyatogo gosudarstva!
     CHERNYJ. I ego perevodchiku!
     KNIGONOSHA. Astan aliton bumburkas cher-cher!
     PRODAVEC. CHer-cher burdun blyams!

     Oba vynimayut iz karmanov uzornye tyubetejki, nadevayut ih i snova pryachut.
                              Portnye smeyutsya.

     RYZHIJ PORTNOJ. Nu, dobro pozhalovat' na svad'bu! Tol'ko  skazhi  mne  ty,
starshoj, kak ty vsyu etu kanitel' pridumal? Ved' do chego hitro!
     KNIGONOSHA. A vot kaby ty po-pechatnomu  chitat'  vyuchilsya  da  prochel  by
stol'ko skazok, skol'ko ya prochel, tak i ne to by pridumal!
     CHERNYJ. Bez vas oboih nynche by i svad'by ne bylo!
     PRODAVEC. Da i vy oba tozhe nemalo delu pomogli.
     KNIGONOSHA. A uzh bol'she vseh pomogla sama nevesta.
     CHERNYJ PORTNOJ. Nu, tak milosti prosim na svad'bu!
     RYZHIJ PORTNOJ. Karman kaftan baraban... Pozhalujte, gosti dorogie!

                  Knigonosha i Prodavec uhodyat za zanaves.

     CHERNYJ PORTNOJ. I kakie vse horoshie lyudi na svad'bu idut!
     RYZHIJ. Plohih nynche i ne budet! Kakovy hozyaeva, takovy  i  gosti!..
(Neozhidanno nachinaet priplyasyvat'.)
     CHERNYJ. Ty s chego eto?..
     RYZHIJ. Razve  ne  slyshish'?  ZHenih  idet,  na  dudke  igraet...  Nu,
strochi!.. (Puskaetsya v plyas.)
     CHERNYJ. Vykraivaj!.. (Tozhe plyashet.)

        Zanaves podnimaetsya. Na prostornoj polyane mnozhestvo parodu.
         V kruzhke molodyh lyudej na prigorke stoit ZHenih. Otkuda-to
            idet tolpa razryazhennyh molodyh devushek. Sredi nih -
                    Staruha, tozhe v prazdnichnom plat'e.

     GOLOSA. |to nevestu vedut!.. Da tol'ko gde zh ona?..
     RYZHIJ PORTNOJ. Ne znaete, chto  li?  |to  eho  vedut!..  A  kak  zhe  ego
uvidish'! (Vysokim, tonkim golosom.) Au!..
     CHERNYJ. Au!..
     DEVUSHKI.  Au!..  Au!..  (Podhodyat  k  parnyam  i  klanyayutsya  Muzykantu.)
Zdravstvuj, zhenih, vstrechaj nevestu!
     MUZYKANT. CHto-to i ya ne vizhu ee...
     DEVUSHKA (snimaet shapku-nevidimku). Vot ya!.. Zdravstvuj, milyj!
     CHERNYJ PORTNOJ. Gor'ko!
     RYZHIJ PORTNOJ. Gor'ko!

                             Molodye celuyutsya.

     CHERNYJ PORTNOJ. A von i starik volshebnyj idet!

                          Gul golosov.  Starik  so
                      svertkom v rukah podhodit blizhe.

     STARIK. Gde tut zhenih i nevesta?

                    ZHenih i Nevesta nizko klanyayutsya emu.

     Nu, zhivite schastlivo, v lyubvi da v soglasii!
     ZHENIH I NEVESTA. Spasibo, dedushka!
     STARIK. Pogodite. Rano eshche  blagodarit'.  Nebos'  k  svad'be-to  nichego
pripasti ne uspeli?..
     NEVESTA. Net, babushka moya koj-chego napekla, navarila...
     STARIK. Nu razve ee pechen'ya da varen'ya hvatit na vseh gostej?.. Vot vam
na ves' mir, na vash svadebnyj pir moya skatert'-samobranka. Pravda, mala  ona
dlya takoj kompanii... Da ona i vyrasti mozhet! (Brosaet skatert' cherez golovy
molodyh na polyanu.)
     STARIK (gromko). Nu, samobranka!

                          Raz. Dva. Tri. CHetyre!
                          Razvorachivajsya shire!

        Narod rasstupaetsya. Skatert', razvorachivayas', pokryvaet vsyu
         polyanu. Ona usypana cvetami, ustavlena blyudami, bochonkami,
                kovshami, kruzhkami. Slyshitsya veselaya muzyka.

                               CHernyj portnoj
                        (podhvatyvaya slova starika)

                         Pyat', shest'. Budem est',
                         Molodym okazhem chest'!

                               Ryzhij portnoj

                      Sem', vosem'. V gosti prosim,
                      Vsem po kruzhke my podnosim.
                      Kruzhka doverhu polna!

                                    Vse

                            Budet vypita do dna!

                              Pesni, horovody.

                                  Zanaves






                              V odnom dejstvii



                                Otec.
                                Rybolov.
                                Syn-lentyaj.
                                Storozh.
                                Drovosek.
                                Starik.
                                Kamenotes.

                     Stolb s nadpis'yu "Bol'shaya doroga".

     OTEC (vyvodya, syna na dorogu). Vot bol'shaya doroga.  Idi,  kuda  hochesh'.
Dovol'no tebe na pechi sidet' i darom otcovskij hleb est'.
     LENTYAJ. Tvoya pravda, batyushka! Tol'ko kuda mne idti? YA luchshe  zdes',  na
kamushke, posizhu.
     OTEC. CHto zrya sidet' budesh'? Zajmis' delom.
     LENTYAJ. A ya, batyushka, posizhu i podumayu, kakim delom zanyat'sya.
     OTEC. Ty uzhe dvadcat' let sidel, a nichego ne vydumal. Nu, ladno, posidi
eshche chasok da podumaj. A ya potom pridu i posmotryu. Koli nichego ne pridumaesh',
ya tebya utoplyu!
     LENTYAJ. Ladno, topi! Tvoya volya! (Klanyaetsya v nogi.)

                                Otec uhodit.

     Pridumal!  Voron  schitat'  budu!  Odna,  dve,  tri...  Von  ih  skol'ko
naletelo! CHetyre, pyat'...  Ish'  razletayutsya,  na  meste  ne  sidyat,  schitat'
trudno... SHest', sem', vosem'...  |h,  oshibsya,  os'maya  galka  byla!  (Mashet
rukoj.) Ksh, poshla proch'! Devyat', desyat'...

                               Idet Drovosek.

     DROVOSEK. Zdravstvuj, Lentyaj. CHto ty delaesh'?
     LENTYAJ. Voron schitayu.
     DROVOSEK. Horoshee delo, a mnogo li tebe platyat za eto?
     LENTYAJ. Nichego ne platyat!
     DROVOSEK. Znachit, delo eto nevygodnoe. Idi luchshe ko mne na sluzhbu.
     LENTYAJ. A ty chto delaesh'?
     DROVOSEK. Drova rublyu.
     LENTYAJ. A kak ty ih rubish'?
     DROVOSEK. A vot tak! (Pokazyvaet.)
     LENTYAJ. Net, tvoya rabota mne ne nravitsya.
     DROVOSEK. A chem ona ploha?
     LENTYAJ. Stoya rabotat' nado. Nogi ustanut.
     DROVOSEK. Nu, ishchi sebe dela polegche! (Uhodit.)

                           Poyavlyaetsya Kamenotes.

     KAMENOTES. Zdravstvuj, Lentyaj. CHto ty delaesh'?
     LENTYAJ. Raboty ishchu.
     KAMENOTES. A chto ty umeesh' delat'?
     LENTYAJ.  Voron  schitat',  drova  rubit'.
     KAMENOTES. Otchego zhe ty etogo ne delaesh'?
     LENTYAJ.  Voron  schitat'  -  nevygodno, drova rubit' - stoyat' nado, nogi
ustanut.
     KAMENOTES. Idi ko mne na sluzhbu. YA  sidya  rabotayu.
     LENTYAJ.  A  kak  ty rabotaesh'?


          Kamenotes saditsya i nachinaet stuchat' molotkom po kamnyu.

     Net, eta rabota mne ne goditsya. Spina zabolit.
     KAMENOTES. Nu, ishchi raboty polegche. (Uhodit.)

                            Poyavlyaetsya Rybolov.

     RYBOLOV. Zdravstvuj, Lentyaj. CHto ty delaesh'?
     LENTYAJ. Raboty ishchu.
     RYBOLOV. A chto ty umeesh' delat'?
     LENTYAJ. Voron schitat', drova rubit', kamni tesat'.
     RYBOLOV. Otchego zhe ty etogo ne delaesh'?
     LENTYAJ. Voron schitat' - nevygodno, drova rubit'  -  stoyat'  nado,  nogi
ustanut, kamni tesat' - spina zabolit!
     RYBOLOV. Nu, idi ko mne na sluzhbu.  U  menya  rabota  legkaya:  zakidyvaj
udochku da zhdi, poka klyunet.
     LENTYAJ. |to rabota horoshaya. A dolgo li zhdat' prihoditsya?
     RYBOLOV. Inoj raz celyj den' prosidish'.
     LENTYAJ. Net, tvoya rabota mne ne nravitsya. YA dnem spat' lyublyu.
     RYBOLOV. Ne nravitsya, tak i ne nado. Ishchi raboty polegche! (Uhodit.)

                      Poyavlyaetsya Storozh s kolotushkoj.

     STOROZH. Zdravstvuj, Lentyaj! CHto ty delaesh'?
     LENTYAJ. Raboty ishchu.
     STOROZH. A chto ty umeesh' delat'?
     Lentyaj. Voron schitat', drova rubit', kamni tesat', rybu lovit'.
     STOROZH. Otchego zhe ty etogo ne delaesh'?
     Lentyaj. Voron schitat' - nevygodno, drova  rubit'  -  stoyat'  nado,
nogi ustanut, kamni tesat' - spina zabolit, rybu lovit' - dnem spat' nel'zya!
     STOROZH. Idi ko mne na sluzhbu. YA celyj den' splyu.
     LENTYAJ. Celyj den'? Vot eto horosho. A kogda zhe ty rabotaesh'?
     STOROZH. Noch'yu. Hozhu i storozhu.
     LENTYAJ. Net, tvoya rabota mne ne podhodit, ya i noch'yu spat' lyublyu!
     STOROZH. |h ty, Lentyaj! Ishchi sebe drugogo hozyaina! (Uhodit.)

                              Poyavlyaetsya Otec.

     OTEC. Nu, chto, Lentyaj, pridumal kakoe-nibud' delo?
     LENTYAJ. Pridumal, batyushka, pridumal!
     OTEC. CHto zhe ty umeesh' delat'?
     LENTYAJ. Voron schitat', drova rubit', kamni tesat', rybu  lovit',  lyudej
storozhit'.
     OTEC. CHto zhe ty etogo ne delaesh'?
     LENTYAJ. Voron schitat', batyushka, nevygodno, drova rubit' - stoyat'  nado,
nogi ustanut, kamni tesat' - spina zabolit, rybu lovit' - dnem spat' nel'zya,
lyudej storozhit' - noch'yu spat' nel'zya!
     OTEC. |h ty, Lentyaj, Lentyaj! Nikakogo proku iz tebya ne vyjdet!  Pojdem,
ya tebya v rechke utoplyu!
     LENTYAJ. A daleko li idti?
     OTEC. Net, nedaleko. My s toboj cherez rechku prohodili, kogda syuda shli.
     LENTYAJ. Ty by ran'she i topil, a to teper' nazad vozvrashchat'sya!
     OTEC. Naklonis', ya tebe k  shee  kamen'  privyazhu!  (Privyazyvaet  bol'shoj
kamen'.)
     LENTYAJ. Oh, i hlopot zhe s vami!

                             Poyavlyaetsya Starik.

     STARIK. Postoj, zachem ty emu na sheyu kamen' privyazyvaesh'?
     OTEC. Topit' hochu.
     STARIK. Za chto topit'?
     OTEC. Rabotat' ne hochet, a kormit' ego nechem.
     STARIK. ZHal' mne molodca. Otdaj ego mne, ya ego kormit' budu!
     LENTYAJ. A chem kormit' budesh'?
     STARIK. Vot meshok suharej. Budesh' ih v vode mochit' i est'.
     LENTYAJ. Eshche mochit'!
     STARIK (otcu). Nu, zemlyak, vek ya na svete prozhil, a  takogo  lentyaya  ne
vidyval. Topi ego, da poskoree!
     OTEC (Lentyayu). Vstavaj zhe, pojdem.
     LENTYAJ. A kuda?
     OTEC. Da k rechke!
     LENTYAJ. Peshkom ne pojdu. Koli hochesh' topit', vezi menya  libo  na  rukah
nesi!
     OTEC. Kak zhe ya tebya ponesu? Mne tebya ne podnyat'!
     LENTYAJ. Lyudej na pomoshch' pozovi!
     OTEC. Oh, beda s toboj! (Oglyadyvayas' po  storonam.)  |j,  lyudi  dobrye!
Pomogite lenivogo syna v reke utopit'.


     KAMENOTES   (poyavlyayas'). Otchego ne pomoch'!
     RYBOLOV                  Pomozhem! CHaj, sosedi!
     STOROZH

                         (Podnimayut Lentyaya i poyut.)

                       My nesem Lentyaya k rechke!
                       Vek svoj prozhil on na pechke!
                       Vse prosil on est' da pit'!
                       My nesem ego topit'!

     LENTYAJ. Nu, nesite, nesite, da ne bol'no tryasite!  Hot'  naposledok  na
vas pokatayus'... Proshchajte, lyudi dobrye, ne pominajte lihom!
     OTEC. Ty by, Lentyaj, shapku snyal, s lyud'mi proshchayas'!
     LENTYAJ.  Vot  eshche - stanu ya shapku snimat'! I tak ladno budet! Proshchajte,
lyudi dobrye!

                    Vse uhodyat, za isklyucheniem Starika.

     STARIK (odin). Aj-aj-aj, - zhalko parnya! Utopyat ego. Vot do chego lenost'
dovodit!

                            Lentyaj vozvrashchaetsya.

     LENTYAJ. Ispravilsya!
     STARIK. Ah ty, milyj moj! Neuzhto  i  vpravdu  ispravilsya?  Nu,  sadis',
snimaj kamen' s shei! Tyazhelo nebos' tebe?
     LENTYAJ. Kak ne tyazhelo! (Probuet snyat' kamen'.) A puskaj ego visit!  Eshche
verevku razvyazyvat'... Nichego, privyknu!
     STARIK. A chto ty teper', golubchik, delat' budesh'?
     LENTYAJ. Rabotat' budu.
     STARIK. Vot molodec kakoj! A za kakuyu zhe ty rabotu voz'mesh'sya?
     LENTYAJ. Voron schitat' budu!
     STARIK. A prok-to kakoj v etom?
     LENTYAJ. Proku-to net, da zato i hlopot malo!  Sidi  sebe  na  kamne  da
schitaj... Ish' ty, skol'ko ih naletelo! Odna, dve, tri, chetyre... Ksh!  (Mashet
shapkoj.)

                                  Zanaves




                          Skazka v dvuh dejstviyah



                            Mat'.
                            Starshij syn.
                            Mladshij syn.
                            Dva tochil'shchika.
                            Staryj cirul'nik.
                            Sud'ya.
                            Dva pisca.
                            Torgovka yablokami.
                            Torgovka ryboj.
                            Vor
                            Razbojnik
                            [Fokusnik.]
                            [Drugie torgovki.]




     Komnata. Stol, skam'ya. Mat' sidit i sh'et. Starshij syn strogaet palochku,
Mladshij delaet to zhe, chto i Starshij.

     STARSHIJ SYN. Hochu ya obstrogat' palochku i sdelat' knutik.
     MLADSHIJ. I ya tozhe!
     STARSHIJ. Sdelayu knutik i zapryagu loshadku.
     MLADSHIJ. I ya tozhe!
     STARSHIJ. Zapryagu loshadku i poedu k rechke.
     MLADSHIJ. I ya tozhe!
     STARSHIJ. Poedu k rechke, da i utoplyus'!
     MLADSHIJ. I ya tozhe!

                        Mat' i Starshij syn smeyutsya.

     MATX. |h, synok, synok, skol'ko raz ya tebe govorila - otuchis' ot  svoej
privychki. Kto by chto ni skazal, ty na vse govorish': "I ya tozhe". Smotri,  eto
tebya do dobra ne dovedet! Ved' i vpravdu utopish'sya,  esli  ryadom  kto-nibud'
topit'sya stanet.
     STARSHIJ. Da, bratec, nado by  tebe  ot  svoej  privychki  otuchit'sya.  Ne
malen'kij ty, chuzhim umom zhit' nel'zya.
     MLADSHIJ. Da ved' ya tozhe znayu, chto chuzhim umom zhit' nel'zya, da  nichego  s
soboj podelat' ne mogu. Tak i byt', s etoj minuty zarok sebe dam: svoim umom
zhit' budu.
     STARSHIJ. Nu, smotri zhe, zapomni. A  chto,  net  li  u  tebya  chego-nibud'
poest', matushka? YA progolodalsya.
     MLADSHIJ. I ya tozhe.
     MATX (Starshemu). CHego ty, synok, hochesh'? Hleba s  syrom  ili  kiselya  s
molokom?
     STARSHIJ. Kiselya s molokom.
     MLADSHIJ. I ya tozhe!
     MATX. Da ved' ty kiselya v rot ne beresh'!
     STARSHIJ. A ty emu, matushka, narochno kiselya daj, koli prosit.
     MATX (daet im po tarelke kiselya). Nu, esh'te na zdorov'e!

             Starshij bystro s容daet. Mladshij est s otvrashcheniem.

     STARSHIJ. YA by, matushka, eshche tarelku s容l.
     MLADSHIJ. I ya tozhe!
     MATX. Da ty eshche pervoj ne konchil! (Daet Starshemu vtoruyu tarelku.)
     STARSHIJ. A ya, matushka, segodnya son kakoj videl!
     MLADSHIJ. I ya tozhe!
     MATX (Starshemu). Kakoj zhe ty son videl?
     STARSHIJ. Videl ya vo sne, budto u nashej korovy vtoraya golova vyrosla, da
ne prostaya, a steklyannaya...
     MLADSHIJ. I ya tozhe!
     STARSHIJ. Matushka, ne veli emu meshat', mne pri nem i  rasskazat'  nichego
nel'zya!
     MATX (strogo). Ne meshaj bratu rasskazyvat',  priderzhi  yazyk!  A  budesh'
meshat' - iz domu vygonyu! (Starshemu). Nu, dal'she chto?
     STARSHIJ. Povel ya ee na lug...
     MLADSHIJ (tiho). I ya tozhe...
     STARSHIJ. A ona kak zamychit!
     MLADSHIJ (gromche). I ya tozhe...
     STARSHIJ. YA vzyal palku, udaril ee po steklyannoj golove!
     MLADSHIJ (gromko). I ya tozhe!
     STARSHIJ (rasserdyas'). Nepravda! Ne mog ty korovu vo sne videt',  eto  ya
videl!
     MLADSHIJ (upryamo). I ya tozhe!
     STARSHIJ. Nu, skazhi, kakogo cveta byla steklyannaya golova u tvoej korovy?
     MLADSHIJ. A u tvoej?
     STARSHIJ. Vot i ne znaesh'! Sinyaya u nee golova byla.
     MATX  (Mladshemu).  V  poslednij  raz  govoryu   -   molchi.   (Starshemu.)
Rasskazyvaj, synok.
     STARSHIJ. Udaril ya ee, i ne  stalo  korovy.  A  na  ee  meste  uvidel  ya
prekrasnuyu devushku...
     MLADSHIJ (tiho). I ya tozhe...
     STARSHIJ. Podoshel ya k nej, vzyal ee za ruku...
     MLADSHIJ (gromche). I ya tozhe...
     STARSHIJ. Nadel ej na pal'chik obruchal'noe kolechko i poceloval ee!
     Mladshij (gromko). I ya tozhe!
     STARSHIJ  (vstavaya,  gnevno).  Vresh',  bezdel'nik.  Ty  ne  celoval  ee!
Poslushaj, matushka. Libo ya iz domu ujdu, libo ego progoni!
     MATX. Pravdu ty govorish', synok.  Nichego  ne  podelaesh',  pridetsya  ego
prognat' iz  domu,  pust'  pozhivet  odin,  chuzhih  lyudej  uvidit,  umu-razumu
nauchitsya. (Mladshemu.) Uhodi!

                            Mladshij syn molchit.

     STARSHIJ. Slyshish', chto matushka prikazyvaet, uhodi ot nas!
     MATX. Govoryat tebe, uhodi!
     STARSHIJ. Nu, vidno, on ne ujdet, a ostavat'sya s nim ya ne mogu. Esli  ne
on, tak ya ujdu. Proshchaj, matushka! (Uhodit.)
     MLADSHIJ. I ya tozhe. Proshchaj, matushka! (Uhodit za bratom.)
     MATX (odna). Oba ushli! Beda mne s moim  mladshim  synom,  iz-za  nego  i
starshij iz domu ushel! (Plachet.)
     STARSHIJ (vozvrashchayas'). YA, matushka, narochno ushel,  chtoby  brata  uvesti.
Teper' on ne skoro vernetsya. Vyshli  my  s  nim  iz  vorot  i  vstretilis'  s
tochil'shchikami. Oni mezhdu soboj razgovarivayut, -  v  gorod,  mol,  na  yarmarku
idem. Brat, kak uslyshal, tak i govorit: "I ya tozhe!" S  nimi  i  poshel.  A  ya
domoj vernulsya.
     MATX. ZHal' mne ego. S ego nravom mnogo on gorya naterpitsya! Nu, da avos'
kogda-nibud' poumneet. Togda i domoj vernetsya!
     STARSHIJ. CHto zh, koli poumneet, pust' vozvrashchaetsya! YA ved'  zla  emu  ne
zhelayu. Tol'ko by on ne govoril bez tolku: "I ya tozhe"!




                               Gorod. Bazar.

     CVETOCHNICA. Rozy, landyshi i maki!

                              Torgovka ryboj.

                         Raki, raki, raki, raki!
                         Sel'di, kil'ki i treska!

     MOLOCHNICA. Kto zhelaet moloka?
     CIRULXNIK. Kosy, lokony,  shin'ony!
     CVETOCHNICA.   Raznocvetnye   piony!
     PERVAYA TORGOVKA. SHampin'ony, shampin'ony!
     TRETXYA TORGOVKA. Vot foreli iz  sadka!
     MOLOCHNICA. Kto zhelaet moloka?

                            Poyavlyaetsya Fokusnik.

     FOKUSNIK. Slushajte, slushajte,  slushajte!  YA  znamenityj  indijskij  mag
Amadius dele-Torre-Navaga, po prozvaniyu "Lysyj bes". (Snimaet shlyapu.) Kazhdyj
mozhet ubedit'sya v tom, chto ya lys! YA pokazhu vam neobychajnye chudesa.  Proglochu
shpagu v dva metra dliny, s容m sotnyu sapozhnyh gvozdej, otrezhu sebe golovu  i,
derzha ee v rukah, protancuyu sarabandu. Prihodite  cherez  polchasa,  prihodite
cherez pol-chasa!..

                    Poyavlyayutsya Tochil'shchiki i Mladshij syn.

     TOCHILXSHCHIKI (krichat vo vse gorlo). Nozhi,  britvy  tochit'!  Tochit'  nozhi,
britvy!

                   Narod daet Tochil'shchikam nozhi, nozhnicy.

                              (Tochat i poyut.)

                       Hodim my po gorodam,
                       Nynche zdes', a zavtra tam, -
                       Poj i ne tuzhi!
                       Koleso, kruzhis' bystrej,
                       Ottochi da poostrej
                       Rzhavye nozhi!

     STARYJ CIRULXNIK (vyhodya iz lavochki). |j, kto tut britvy tochit?
     1-J TOCHILXSHCHIK. YA!
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     CIRULXNIK (Mladshemu synu). Vot, natochi mne britvu, da poostree! U  menya
kazhdyj den' sam sud'ya breetsya. Ne daj bog ego ocarapat'.
     MLADSHIJ SYN. Davaj!  (Podhodit  k  stanku,  nachinaet  tochit'  i  lomaet
britvu.)
     TOCHILXSHCHIK. Lovko natochil! Govorili my tebe, ne beris', a ty  vse  svoe:
"I ya tozhe!" Vot i slomal britvu.
     CIRULXNIK. Kak slomal? Moyu  luchshuyu  britvu?  Da  ona  mne  dva  zolotyh
stoila! Otdaj mne dva zolotyh, a to ya tebya k sud'e otvedu!
     MLADSHIJ syn. U menya net deneg, dobryj chelovek!
     CIRULXNIK. Net deneg? Nu, togda ya tvoj stanok voz'mu!
     MLADSHIJ SYN. Da stanok-to ne moj.
     TOCHILXSHCHIKI (smeyas'). U nego stanka nikogda i ne bylo.
     CIRULXNIK. Kakoj zhe on tochil'shchik, esli u nego net stanka?
     TOCHILXSHCHIKI. On i ne tochil'shchik!
     CIRULXNIK. Zachem zhe on vzyal moyu britvu?
     TOCHILXSHCHIKI. A zachem zhe ty emu daval?
     CIRULXNIK. Da ved' on nazval sebya tochil'shchikom?
     TOCHILXSHCHIKI. On sebya chem ugodno nazovet!
     CIRULXNIK. Nu da mne eto vse ravno. (Mladshemu synu.) Vot pogodi: sejchas
na ploshchad' pridet sud'ya sudit' vorov. YA emu pozhaluyus'.
     MLADSHIJ syn. I ya tozhe!
     CIRULXNIK. Ah ty, moshennik! Ty eshche zhalovat'sya sobiraesh'sya? Vyazhite ego!
     TOLPA. Sud'ya idet! Sud'ya idet!

                    Poyavlyaetsya Sud'ya, za nim Dva pisca.

     PISCY. Dorogu pravosudiyu! Dorogu pravosudiyu! Kreslo sud'e!

                      Sud'e podayut kreslo, on saditsya.

     Kto narushil zakon za poslednie tri dnya? Kto narushil zakon?
     CIRULXNIK  (stanovitsya  pa  koleni).  Mudrejshij sud'ya! Britva stoit dva
zolotyh.  Slomannaya  britva  stoit,  konechno, deshevle, a ne dorozhe... Britva
breet  vashu milost', a menya kormit... Posudite sami, vasha milost', on sovsem
ne tochil'shchik, u nego dazhe net stanka...
     SUDXYA. Nichego ne ponimayu!
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     PISCY. Kakoe zaputannoe delo!
     SUDXYA. Privedite svidetelej.
     CIRULXNIK. Vse bazarnye torgovki svidetel'nicy, samo nebo svidetel'.
     Piscy. Vasha milost', kogo iz svidetelej vyzvat'?
     SUDXYA. Po zakonu nebo ne mozhet byt'  svidetelem,  a  bazarnye  torgovki
mogut.
     PISCY. Kto iz bazarnyh torgovok byl svidetelem prestupleniya.
     TORGOVKA. YA.
     SUDXYA. Rasskazhite, chto bylo.
     TORGOVKA. Priehala ya s muzhem i tetkoj muzha na bazar prodavat' yabloki.
     SUDXYA. Dal'she!
     TORGOVKA. A vy sami znaete, kakie yabloki etoj osen'yu.  Vse  leto
dozhdi byli.
     SUDXYA. Dal'she!
     TORGOVKA. YA i dvuh desyatkov yablok segodnya ne prodala.
     SUDXYA. K delu!
     PISCY. K delu!
     TORGOVKA. YA o dele i govoryu, o svoem dele!
     CIRULXNIK. Mudrejshij  sud'ya,  eto  samaya  boltlivaya  torgovka  na  vsem
bazare. Vy ne davajte ej popustu boltat', a tol'ko sprosite, videla li  ona,
kak etot bezdel'nik slomal moyu britvu.
     SUDXYA. Vryad li eto rasputaet takoe slozhnoe delo!  Nu,  horosho,  sproshu.
Videli li vy, kak etot yunosha slomal britvu?
     TORGOVKA. Videla, svoimi glazami videla!
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     PISCY. On soznalsya! On sam soznalsya!
     SUDXYA. Horosho, dajte knigu zakonov.

                        Pisec podaet tolstuyu knigu.

     (Perelistyvaya knigu.) Za porchu chuzhoj veshchi:  karety...  Vse.  Net,  net!
Sud'ya. Kamzola... Vse. Net, net!
     SUDXYA. Vertela... dlya zharen'ya kuropatok... Ne to, ne to!
     VSE. Ne to, ne to!
     SUDXYA. Trubki... Kofejnika... A vot: ugol'nyh shchipcov!
     VSE. Ne to, ne to!
     SUDXYA (chitaet dal'she). Nozhnic... Britvy... Vot!
     VSE. Vot, vot!
     SUDXYA.  Polagaetsya  shtraf...  v  razmere  stoimosti  isporchennoj  veshchi!
(Cirul'niku.) Kazhetsya, britva stoila dva zolotyh?
     CIRULXNIK. Teper', pozhaluj, za dva ne kupish'! YA dumayu,  ona  stoit  tri
zolotyh.
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     SUDXYA. Pust' on uplatit tri zolotyh po  okonchanii  suda!  Est'  li  eshche
prestupniki?
     PISCY. Vot vor.
     SUDXYA. CHto on ukral?
     TORGOVKA RYBOJ. Vasha milost', segodnya noch'yu vzlomali moyu lavku,  ukrali
bochku seledok, pyat' marinovannyh ugrej i lohanku  eshche  ne  usnuvshej  foreli.
|togo mal'chika pojmali, kogda on unosil lohanku foreli, a drugih zlodeev  ne
pojmali.
     SUDXYA (voru). Soznaesh'sya li ty v tom, chto obokral rybnuyu lavku?
     VOR (placha). Soznayus'!
     MLADSHIJ SYN (placha). I ya tozhe!

                       Cirul'nik vspleskivaet rukami.

     SUDXYA. Oba vinovny v krazhe ryby! Prinesite mne druguyu knigu zakonov.

                      Piscy prinosyat knigu eshche tolshche.

     (Perelistyvaya ee.) Krazha ryby iz chuzhogo pruda... iz chuzhogo sadka...  iz
chuzhoj tarelki... A vot: ograblenie rybnoj lavki!.. Dva  goda  tyur'my  oboim.
Est' li eshche prestupniki?
     PISCY. Vot razbojnik: on  napal  na  proezzhayushchego  kupca  i  hotel  ego
zarezat'.
     SUDXYA (Razbojniku). Esli ty hochesh', chtoby  sud  byl  k  tebe  milostiv,
rasskazhi, kak bylo delo.
     RAZBOJNIK (skrestiv ruki, grubym golosom). Mne  prishlos'  prinyat'sya  za
svoe remeslo s malyh let. Eshche yunoshej ya ubezhal ot materi.
     MLADSHIJ SYN (podrazhaya, razbojniku). I ya tozhe!
     RAZBOJNIK. YA soshelsya s vorami, s razbojnikami. Dvadcat' raz  ya  sudilsya
za krazhu i desyat' za grabezh.
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     RAZBOJNIK. Proshloj noch'yu ya reshil zarezat' kupca  n  napal  na  nego  na
perekrestke.
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     SUDXYA. Kak, ty  tozhe?  V  pervyj  raz  vizhu  stol'ko  zla  v  odnom
cheloveke. Prinesite knigu samyh strogih zakonov.

                     Piscy podayut ochen' tolstuyu knigu.

     (Otkryvaya  knigu.)  Razboj...  neudavshijsya  razboj...   nakazyvaetsya...
ssylkoj na neobitaemyj ostrov.
     RAZBOJNIK. Ssylajte menya kuda hotite, ya vse ravno ubegu!
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     CIRULXNIK. Kakoj zakorenelyj zlodej! Horosho, chto on tol'ko  slomal  moyu
britvu. On mog etoj britvoj menya zarezat'!
     TORGOVKA RYBOJ. Horosho, chto op tol'ko ukral u menya  bochku  seledok.  On
mog menya zadushit'!
     SUDXYA. Nemedlenno zakujte oboih razbojnikov v cepi i otvedite v tyur'mu.

                          Na oboih nadevayut cepi.

     STARSHIJ SYN (protiskivayas'). Postojte, postojte! Za chto vy ego zakovali
v cepi? |to moj brat.
     PISCY. Za to, chto on slomal britvu, ograbil rybnuyu  lavku  i  hotel
zarezat' kupca.
     STARSHIJ SYN. Kogda zhe on uspel sovershit' stol'ko prestuplenij?
     PISCY. Za odnu noch'!
     STARSHIJ SYN. Da ved' on nocheval doma i tol'ko utrom ushel iz domu.
     TOCHILXSHCHIKI. Verno, verno, on vyshel iz domu segodnya utrom. My  prishli  v
gorod s nim vmeste.
     SUDXYA. Nichego ne ponimayu. Prestupnik sam soznalsya...  Kakoe  zaputannoe
delo! YA v otchayanii!
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe.
     STARSHIJ SYN. |h, brat, ty do  sih  por  ne  otuchilsya  ot  svoej  staroj
privychki!
     SUDXYA. Ot kakoj privychki?
     STARSHIJ  SYN.  U nego, milostivyj sud'ya, s detstva est' glupaya privychka
govorit':  "I  ya  tozhe".  CHto by pri nem ni skazali, on na vse govorit: "I ya
tozhe". Za eto matushka ego iz domu i prognala.
     SUDXYA. YA nikogda nichego podobnogo ne slyhal!
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe.

                                Vse smeyutsya.

     SUDXYA. Pervyj raz v zhizni ya smeyus' na sude!
     MLADSHIJ SYN (smeyas'). I ya tozhe!
     SUDXYA (hvatayas' za boka). YA umru ot smeha!
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     SUDXYA (uspokaivayas'). On veselyj malyj. Ne mozhet  byt',  chtoby  on  byl
vorom i razbojnikom.
     FOKUSNIK. Kakoj zhe on vor i razbojnik? YA by, gospodin  sud'ya,  otpustil
ego na svobodu!
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe.

                                   Smeh.

     VSE. Otpustite, ego, gospodin sud'ya, otpustite!
     SUDXYA. Otpustit' ego!

                         Mladshego syna osvobozhdayut.

     FOKUSNIK. Vot ty svoboden. Hochesh' idti so mnoj? YA nauchu tebya pokazyvat'
fokusy.

                            Mladshij syn molchit.

     VSE. On nichego ne ponimaet.
     FOKUSNIK. Nichego, on skoro  pojmet.  (Nachinaet  perebrasyvat'  myachiki.)
Sejchas ya vam pokazhu fokus s myachami.
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe! (Pytaetsya pojmat' myachi.)
     FOKUSNIK. Nu vot i otlichno! Teper' ty  budesh'  hodit'  so  mnoj  vmesto
obez'yanki!  (K  publike.)  Proshchajte,  ya   otpravlyayus'   sejchas   v   dalekoe
puteshestvie.
     MLADSHIJ SYN. I ya tozhe!
     VSE. Schastlivogo puti!

       Fokusnik i Mladshij syn uhodyat, za nimi s shumom sleduet tolpa.

                                  Zanaves




                          Skazka v dvuh dejstviyah



                      Fred - mal'chik let dvenadcati.
                      Babushka.
                      Krestnaya.
                      Sosed-starik.
                      Marta - ego vnuchka let desyati.
                      SHkol'nyj uchitel'.
                      Kot v sapogah.
                      Indeec.
                      Tureckij razbojnik.
                      Posyl'nye.




     Prostaya komnata. Posredine kruglyj  stol,  na  nem  kofejnik,  chashki  i
krendel'.

                             Babushka i Uchitel'.

     UCHITELX. Zdravstvujte, sudarynya. Pozdravlyayu vas s dnem rozhdeniya  vashego
vnuka. Nadeyus', chto on budet so vremenem znamenitym uchenym.
     BABUSHKA. Spasibo, gospodin uchitel', tol'ko gde  uzh  nashemu  Fredu  byt'
znamenitym uchenym? On i urokov ne uchit, odni priklyucheniya chitaet.
     UCHITELX. Ne trevozh'tes',  sudarynya.  Voobrazhenie  est'  pervyj  priznak
lyuboznatel'nosti. Vot ya prines vashemu Fredu knigu. V nej net priklyuchenij, no
v nej  sobrany  velichajshie  chudesa  prirody.  Nazyvaetsya  ona  "Progulka  po
botanicheskomu sadu, ili Rukovodstvo k sostavleniyu gerbariya".
     BABUSHKA. Prisyad'te, gospodin uchitel', ne hotite li kofe s krendelem?
     UCHITELX. S udovol'stviem. Vashi pecheniya slavyatsya vo vsem  nashem  gorode.
(Saditsya, p'et.)

                                Vhodit Fred.

     BABUSHKA. Vot, Fred, gospodin uchitel' prines tebe v  podarok  prekrasnuyu
knizhku - "Gribarij", kazhetsya.
     UCHITELX. "Gerbarij", sudarynya.
     BABUSHKA. YA i govoryu "Gribarij". Vot prochtesh' i  nauchish'  menya,  staruhu,
kak sushit' i marinovat' griby.
     UCHITELX. Pozdravlyayu tebya, Fred.  Tebe  segodnya  ispolnilos'  dvenadcat'
let. V etom vozraste spartanskie yunoshi uzhe byli voinami. YA  nadeyus',  chto  v
etom godu ty preodoleesh' lenost' i okonchish' shkolu. Vot tebe kniga.
     FRED   (chitaet).   "Progulka...   po    botanicheskomu    sadu...    ili
Rukovodstvo..." Ah, rukovodstvo! Da eto uchebnik! A ya dumal, pro indejcev.
     BABUSHKA. Kakoj ty neuchtivyj, Fred! Za podarok vsegda nuzhno blagodarit'.
     FRED. Blagodaryu vas. Tol'ko uchebnikov u menya i bez  togo  dostatochno...
Babushka, a mne mozhno kofe?
     BABUSHKA. Sadis', Fred, pej. Vot tebe i krendel'.
     FRED (zhuya). Sovsem ne sladkij. Tol'ko u nas pekut takie.
     BABUSHKA. Nichem tebe, Fred, ne ugodish'. A ya tak staralas',  tak  ustala,
kogda mesila testo.
     UCHITELX. Mne kazhetsya,  chto  krendel'  slishkom  sladok.  Rimskie  yunoshi,
poseshchaya palestru, sovershenno vozderzhivalis' ot sladkogo i pryanogo.
     FRED. YA dumayu, chto v den' svoego rozhdeniya i oni eli sladkoe.

                           Vhodyat Sosed i Marta.

     SOSED. A vot i my zashli, sosedka, pozdravit' vas s dnem rozhdeniya vashego
vnuka. Marta vyshila emu zakladku dlya knigi.
     MARTA. Pozdravlyayu tebya, Fred! Vot tebe zakladka.
     FRED. CHto eto za tryapka? Ostav' ee sebe.
     BABUSHKA. Kakoj neblagodarnyj!
     UCHITELX. Nuzhno vsegda cenit' druzheskoe raspolozhenie.
     SOSED (kachaya golovoj). Naprasno ty tak staralas', Marta.
     FRED. Nu, ladno. Davaj svoyu zakladku, Marta. Polozhu ee v "Rukovodstvo".
Oba podarka drug druga stoyat. Nu i den' rozhdeniya!
     BABUSHKA. Ty ne zasluzhivaesh' nikakih podarkov,  Fred.  Vse  tebe  ne  po
vkusu, nichem tebe ne ugodish'. Ne obrashchaj na nego vnimaniya, Marta, on  i  moj
krendel' razbranil.
     MARTA. Kak, takoj chudesnyj krendel'?
     BABUSHKA. Vot sadites' i otvedajte ego.

                                Vse sadyatsya.

     SOSED. Prekrasnyj krendel'!
     MARTA. Ochen' sladkij, taet vo rtu!
     UCHITELX. Znaesh', Fred, kogda ya byl v tvoem vozraste, ya uzhe  zarabatyval
hleb, zhil odin, i nikto ne pomnil o moem dne rozhdeniya. Esli by  mne  ispekli
togda takoj vkusnyj krendel'...

          Fred vstaet, beret shlyapu i, nasvistyvaya, idet k dveryam.

     BABUSHKA (so slezami). Fred, kuda ty? U tebya ved' gosti.  Ty  dolzhen  ih
zanimat'.
     FRED. |to tvoi gosti, a ne moi. Zanimaj ih sama.
     SOSED. Kakoj negodnyj mal'chishka!
     MARTA. Fred, Fred, ostan'sya. Kak tebe ne stydno ogorchat' tvoyu babushku!
     FRED. Nu i ostavajsya s nej sama, podliza! (Uhodit.)

                              Babushka plachet.

     SOSED. YA by na vashem meste i chasa ne derzhal ego doma. Otdal  by  ego  v
svinopasy.
     UCHITELX. Net. Fred ochen' lyuboznatel'nyj mal'chik.  No  tol'ko  on  ochen'
derzok i nevnimatelen k starshim. V ego  vospitanii  ne  chuvstvuetsya  tverdoj
muzhskoj ruki.
     SOSED.  Sovershenno  naprasno,  gospodin  uchitel',  vy  vinite  domashnee
vospitanie. YA dumayu, vinovaty nyneshnie shkoly. Slishkom myagkie poshli uchitelya.
     UCHITELX (obizhenno). Nu, konechno, vsegda vinovat shkol'nyj uchitel'.
     BABUSHKA. Ah, gospodin uchitel', ne obizhajtes', pozhalujsta. Vy tut ni pri
chem. YA sama slishkom izbalovala Freda. Luchshe vypejte nemnogo  kofejku!  I  vy
sosed!

                                   P'yut.

     SOSED. YA slyshal, chto vy zhdete doroguyu gost'yu, krestnuyu Freda.  Ili  ona
uzhe byla?
     BABUSHKA. Net eshche. YA dumayu, chto Fred ee-to i podzhidaet. Ottogo emu i  ne
siditsya v komnate.
     UCHITELX. Mne bylo by ochen' lestno poznakomit'sya s nej  i  pogovorit'  o
chuzhih stranah. Ona, kazhetsya, ob容hala ves' zemnoj shar?
     BABUSHKA.  Da,  ona  puteshestvovala  bol'she  desyati  let  i  tol'ko  chto
vernulas' iz chuzhih kraev.
     MARTA. Posmotrite, ne ona  li  eto  priehala?  U  kryl'ca  ostanovilas'
kolyaska. Kakaya naryadnaya krestnaya u Freda!

               Vse vstayut. Poyavlyaetsya Krestnaya, za nej Fred.

     BABUSHKA. Dobro pozhalovat', milaya krestnaya. Davno ne vidalis'.
     KRESTNAYA. Zdravstvujte. Nakonec-to ya  sobralas'  posmotret'  na  svoego
krestnika. Poslednij raz  ya  videla  ego  malyutkoj.  Prostite,  gospoda,  ya,
kazhetsya, s vami znakoma, no, pravo, ne pomnyu, kto vy takie.
     SOSED. K sozhaleniyu, ya ne imel chesti s vami vstrechat'sya.
     UCHITELX. YA ochen' pol'shchen znakomstvom s vami. Skazhite, sudarynya, byli li
vy v Kitae?
     KRESTNAYA. V Kitae? |to tam, gde u lyudej kosye glaza i dlinnye kosy? Da,
ya byla tam v tysyacha vosem'sot dvadcat' sed'mom godu proezdom v  Ameriku.  Nu
chto, babushka, horosho li vedet sebya Fred?
     UCHITELX. Prostite, sudarynya, a pravda li, chto v  kitajskom  yazyke  pyat'
tysyach bukv?
     KRESTNAYA. YA  ne  schitala,  ne  znayu.  Po-moemu,  v  Kitae  vse  govoryat
po-anglijski. Po krajnej mere, v gostinicah.
     UCHITELX. Kakoj udivitel'no obrazovannyj narod!
     KRESTNAYA. Nu, Fred, podojdi syuda. YA hochu poblizhe uznat'  tebya.  Dovolen
li ty dnem svoego rozhdeniya?
     FRED. Ne ochen'.
     KRESTNAYA. Pochemu?
     FRED. Podarki plohie, gosti skuchnye, sladkogo malo.
     KRESTNAYA. Vot kak! A ty znaesh' li sam, chego by ty hotel?
     FRED. Konechno, znayu.
     KRESTNAYA. Esli znaesh', skazhi.

                                Fred molchit.

     Pochemu  zhe  ty  molchish'?  Vot  ty  ne   dovolen   podarkami,   gostyami,
lakomstvami. Skazhi mne, kakih gostej i kakih podarkov tebe  hochetsya?  YA  dam
tebe vse, chego ty pozhelaesh'.
     FRED (ozhivlyaetsya). Prezhde vsego - luk s otravlennymi strelami,  bol'shoj
shokoladnyj tort...
     KRESTNAYA (smeyas'). I esli by tebe vse  eto  dali,  ty  byl  by,  vpolne
schastliv?
     FRED. Srazu vsego ne pripomnish'! Sladkogo, pozhaluj, ya s容l by pobol'she.
A potom eshche mne nuzhny kon'ki.
     KRESTNAYA. Mozhet byt', i eshche chto-nibud'?
     FRED.  Mne  eshche  nuzhna  novaya  udochka,  chelovecheskij   skal'p,   kostyum
vodolaza!..
     KRESTNAYA. A eshche?
     FRED (so slezami). SHCHenok-pojnter s zheltymi pyatnami, perochinnyj nozhik  s
tremya lezviyami, zhivaya cherepaha... Da ya ne mogu vse  srazu  vspomnit'!  Razve
mozhno v dve minuty rasskazat' vse, chego hotelos' by... Vy  posidite  u  nas,
krestnaya, vypejte kofe, a ya podumayu. (Uhodit v ugol.)
     KRESTNAYA. Net,  Fred,  zhdat'  mne  nekogda.  No  ya  mogu  sdelat'  tebya
schastlivym srazu. U menya v sumochke est' volshebnaya palochka. YA privezla ee  iz
Indii. Esli ty chego-nibud' zahochesh',  vzmahni  palochkoj  tri  raza,  i  tvoe
zhelanie totchas zhe sbudetsya. Tol'ko zhelaj ostorozhnee, potomu chto  zadumannogo
ne izmenish' i ne vorotish'.
     FRED. Spasibo, spasibo, krestnaya! Vot eto podarok!
     KRESTNAYA. Eshche raz: bud' ostorozhen v svoih zhelaniyah. Vot tebe  volshebnaya
palochka. Do svidaniya, babushka, do svidaniya, gospoda. (Uhodit.)

                Fred stoit nepodvizhno i smotrit na palochku.

     Babushka. Nu, Fred, pozhelaj prezhde vsego sebe  i  nam  vsem  zdorov'ya  i
blagopoluchiya! CHego tebe eshche zhelat'!
     SOSED. YA by na tvoem meste pozhelal tol'ko odnogo: osvobodit'sya ot  vseh
svoih nedostatkov.
     UCHITELX. Konechno, volshebnaya palochka - tol'ko allegoriya. No esli by  ona
byla v samom dele volshebnoj, ya pozhelal by razom postignut' vse yazyki,  zhivye
i mertvye, i vse nauki mira.
     MARTA. Fred, milyj, pozhelaj dlya moej mamy nov'yu bashmaki, u  nee  sovsem
rvanye, ona kashlyaet, a mne, esli mozhno, tol'ko golubuyu shelkovuyu  lentochku  v
kosu.
     FRED. Vse eto pustyaki. A vot ya sejchas nap'yus' kofe s shokoladnym tortom.
Raz, dva, tri!

                         Vse molchat. Stuk v dver'.

     Otkroj dver', Marta.

                  Marta otvoryaet dver'. Vhodit Bulochnik.

     BULOCHNIK. Zdes' zhivet gospodin Fred?
     FRED. YA - Fred.
     BULOCHNIK. YA prines po vashemu prikazaniyu shokoladnyj tort.  (Kladet  tort
na stol i uhodit.)
     VSE. Vot tak chudesa!
     UCHITELX. Volshebnaya palochka - ne allegoriya!
     MARTA. Ah, kakoj chudesnyj tort! Daj i mne, Fred, kusochek.
     FRED. Pozhalujsta. Tut vsem hvatit.
     SOSED. Net, Marta, my s toboj lyudi prostye. U nas net bogatoj krestnoj,
chtoby balovat' nas takimi tortami. My zashli s toboj k sosedke pozdravit'  ee
vnuka i otvedat' prostogo domashnego krendelya... A zdes'  kakie-to  chudesa!..
Pojdem luchshe domoj!
     BABUSHKA. CHto vy, sosed, kakoe zhe eto  chudo?  Prosto  krestnaya  zahotela
pobalovat' Freda i prislala emu shokoladnyj tort. Nikakogo chuda zdes' net.
     UCHITELX. Konechno, my byli vvedeny v zabluzhdenie sluchajnym  sovpadeniem.
Palochka tut ni pri chem. Ona - tol'ko allegoriya!
     FRED. Kak ni pri chem? Da ya mogu etoj palochkoj sdelat' vse, chto  ugodno.
Hotite, ya zastavlyu vas pet' i tancevat', gospodin uchitel'. Raz, dva, tri!

     Uchitel' nachinaet tancevat'. Fred, Marta i babushka smeyutsya,

                                  Uchitel'
                              (tancuet, poet)

                       Izvinite vy menya.
                       Raz, dva, tri, chetyre, pyat'.
                       Do segodnyashnego dnya
                       Ne umel ya tancevat',
                       Raz, dva, tri, chetyre, pyat'.
                       Raz, dva, tri, chetyre, pyat'.

     BABUSHKA (smeyas'). Ah, kakoj vy shutnik,  gospodin  uchitel',  a  ya  i  ne
znala.
     SOSED. Kak vam ne stydno, gospodin  uchitel',  ispolnyat'  prihoti  etogo
mal'chishki! A vam, sosedka, nado  ne  smeyat'sya,  a  plakat'  pri  vide  etogo
bezobraziya! Ujdem otsyuda, Marta. Nam zdes' ne mesto! (Uhodit s Martoj.)
     BABUSHKA. Vot ne ponimayu, chem zhe ya tut vinovata! Ushel, ne prostivshis'...
CHto vy na eto skazhete, gospodin uchitel'?

                                  Uchitel'
                                  (tancuya)

                       Raz, dva, tri, chetyre, pyat',
                       YA nikak ne ozhidal,
                       CHto pushchus' ya tancevat'
                       I poluchitsya skandal,
                       Raz, dva, tri, chetyre, pyat'.
                       YA krasneyu ot styda.
                       Ah kak trudno tancevat'.
                       Do svidan'ya, gospoda...
                       Raz, dva, tri, chetyre, pyat'.

                             (Tancuya, uhodit.)

     BABUSHKA. I etot ubezhal... A vo vsem  vinovat  ty,  negodnyj  mal'chishka!
Ubirajsya proch'!
     FRED. YA nikuda ne ujdu. YA budu pit' kofe s shokoladnym tortom.
     BABUSHKA. Ne dam tebe torta!
     FRED. CHto, vy mne ne dadite moego torta? Da stoit mne tol'ko  vzmahnut'
volshebnoj palochkoj, kak vy ischeznete!
     BABUSHKA. Ah, kakoj  derzkij!  V  nakazanie  za  tvoi  vyhodki  ya  unesu
shokoladnyj tort v kladovuyu. (Hochet vzyat' tort.)
     FRED. A, esli tak, raz, dva, tri!

                             Babushka ischezaet.

     Babushka, babushka, gde zhe vy? (Begaet po komnate i ishchet ee.) Vot kakaya u
menya volshebnaya palochka!.. Nu chto zhe, babushka  sama  vinovata!..  Vyp'yu-ka  ya
kofejku s moim tortom (Nalivaet sebe kofe i otlamyvaet  ogromnyj  kusok.)  A
ved', pozhaluj, etogo torta nadolgo ne hvatit. Nado sdelat' zapasy. (Vstaet.)
YA hochu, chtoby kazhdye chetvert' chasa mne prinosili sladkoe. (Mashet  palochkoj.)
Raz, dva, tri!

                               Stuk v dver'.

     Vojdite.

                               Vhodit Vozchik.

     VOZCHIK. Zdes' zhivet gospodin Fred?
     FRED. YA - Fred. CHto vam nuzhno?
     VOZCHIK. Po vashemu prikazaniyu ya privez furgon slastej.
     FRED. A chto vy privezli?
     VOZCHIK. Vot nakladnaya.
     FRED  (chitaet). "Gospodinu Fredu, zdes'. Otpushcheno po vashemu zakazu za |
40873:
     Pirozhnyh raznyh.......19 korzin,
     Varen'ya raznogo ........ 40 banok,
     Morozhenogo vanil'nogo, fistashkovogo, slivochnogo, ananasnogo
     i dr. sortov po ......... 5 veder,
     Vinograda..........10 yashchikov,
     Zasaharennyh mandarinov (messinskih)...........10 yashchikov,
     Bityh slivok......... 2 bochki,
     SHokoladnyh kolbas.......10 yashchikov,
     Marcipanovyh svinok......10 yashchikov,
     Halvy  konstantinopol'skoj....  50  yashchikov,
     Rahat-lukuma.........50 yashchikov.

     VOZCHIK. Kuda nesti, hozyain?
     FRED. Syuda, syuda! Nesite skoree!

                               Vozchik uhodit.

     Milaya palochka! Kakie chudesa my s toboj eshche pridumaem!

                                  Zanaves




         Ta zhe komnata, zastavlennaya yashchikami so slastyami. Neskol'ko
        otkrytyh yashchikov stoyat u stola. Fred sidit za stolom i nehotya
           est, vynimaya slasti to iz odnogo, to iz drugogo yashchika.
                               Stuk v dver'.

     FRED (nedovol'no). Nu, vojdite.

                             Vhodit Posyl'nyj.

     POSYLXNYJ. Zdes' zhivet...
     FRED. CHto vy prinesli?
     POSYLXNYJ. Pyat' funtov ledencov. (Peredaet paket.}.
     FRED. Da u menya ih neskol'ko yashchikov! Nashli chem udivit'. Ne nado  mne
vashih pyati funtov.
     POSYLXNYJ. Ne mogu znat'. Prikazano dostavit'. (Uhodit.)
     FRED. Nadoeli!  Kazhdye  chetvert'  chasa  prinosyat  kakuyu-nibud'  erundu.
Komnata zastavlena, nekomu ubrat'. ZHalko, chto net babushki, a vernut'  ee  ne
mogu... I v gosti ko mne nikto ne prihodit...  Skuchno!  (Zadumyvaetsya.)  Ah,
kakoj ya nedogadlivyj! Ved' ya mogu pozvat' sebe  v  gosti  kogo  mne  ugodno.
Stoit tol'ko  vzmahnut'  palochkoj.  Kogo  zhe  pozvat'?  Pozovu  kakih-nibud'
zamechatel'nyh lyudej iz  moih  knizhek.  (Idet,  perebirayas'  cherez  yashchiki,  k
etazherke s knigami, raskryvaet odnu iz knig.) "Kratkij kurs vseobshchej istorii
s illyustraciyami"... Nu kogo zhe otsyuda? Aleksandr Makedonskij... Net,  ego  ya
ne vyzovu. Mne ego pohody nadoeli. Do sih por ne pomnyu, zavoeval li on Indiyu
ili ne zavoeval...  (Bystro  perelistyvaet.)  Hristofor  Kolumb,  znamenityj
issledovatel', otkryl Ameriku v  1492  godu.  Nehoroshij  on  chelovek.  Zachem
otkryl Ameriku? Karta  Ameriki  takaya  trudnaya,  -  skol'ko  tam  respublik!
(Zahlopyvaet knigu, raskryvaet druguyu.) "Spyashchaya krasavica", skazka dlya detej
mladshego vozrasta. Nu, stanu ya devchonok vyzyvat', da eshche spyashchih!

                               Stuk v dver'.

     (Krichit.) Kto tam? Vojdite!

                             Vhodit Posyl'nyj.

     POSYLXNYJ. Zdes' zhivet...
     FRED. Nu, opyat' kakuyu-nibud' chepuhu prinesli? CHto u vas?
     POSYLXNYJ. Tri funta pryanikov.
     FRED. YA mogu vam celyj pud dat'. Vot nadoeli!
     POSYLXNYJ. Kak ugodno. Prikazano dostavit'. (Kladet svertok i uhodit.)
     FRED. CHerez chetvert' chasa drugoj pridet... Zachem ya velel im  tak  chasto
prihodit'! Nu, nichego ne podelaesh'. Skazannogo ne vorotish'...  A  iz  skazok
vse-taki kogo-nibud' nado vyzvat'. (Raskryvaet knigu.)  "Kot  v  sapogah"...
Vot ego ya i vyzovu. (Smeetsya.) On ochen' lovkij  i  hitryj.  Raz,  dva,  tri!
(Mashet palochkoj.)

     Za dver'yu kto-to carapaetsya.

     Vojdite!

                           Vhodit Kot v sapogah.

                               Kot v sapogah
                                 (klanyayas')

     Moj milyj mal'chik, s dnem rozhden'ya
     Kot v sapogah prishel pozdravit' vas.
     So mnoj vam shlet poklon i pozdravlenie
     Moj gospodin, markiz de Karabas.

     Ego prelestnaya supruga
     Vchera mne dat' izvolila prikaz
     Vas priglasit', kak izbrannogo druga,
     Na zvanyj uzhin v zamok Karabas.

     S gerbami pyshnuyu kolyasku
     Markiz prishlet za nami cherez chas,
     I po puti ya rasskazhu vam skazku,
     Kak  stal  muzhik  markizom  Karabas.

                        (Eshche  raz  nizko klanyaetsya.)

     FRED. Vot eto chudo! |to poluchshe babushkinyh gostej. Zdravstvujte,  milyj
Kot v sapogah. YA nepremenno poedu s vami v zamok Karabas. Hotite vinogradu?
     KOT. Net, blagodarstvujte. YA vinograda ne em. Mne vredny syrye  frukty.
A vot ya vizhu u vas v bochonke bitye slivki. Ih ya s udovol'stviem otvedayu.
     FRED. Pozhalujsta, pozhalujsta.

                       Kot s zhadnost'yu nachinaet est'.

     A skazhite, milyj Kot v sapogah, gde zhivet markiz de Karabas?
     KOT (nabivaya rot slivkami). M-m-m... tam, gde zhil prezhde.
     FRED. A v kakoj strane, vo Francii?
     KOT. |to vse napisano i  napechatano.  U  vas,  kazhetsya,  est'  pro  nas
knizhka. Prochtite! Ochen' horoshie slivki...
     FRED. Vot zhadina! Est i otvechat' ne hochet.

                      Stuk v dver'. Vhodit Posyl'nyj.

     POSYLXNYJ. Zdes'...
     FRED. Zdes', zdes'! CHto u vas tam?
     POSYLXNYJ.  Hozyain  velel  skazat',  chto  on ne uspevaet ispolnyat' vashi
zakazy.  Pirozhniki  i  konditery  ochen'  ustali. Na etot raz on posylaet vam
tol'ko gorshok prostokvashi s saharom.
     FRED. Vot eshche gadost'! Nesite gorshok obratno.
     KOT. Net, pochemu zhe, ya s udovol'stviem pokushayu prostokvashi. Davajte  ee
syuda, lyubeznyj! (Beret gorshok i nachinaet s zhadnost'yu est'.)

                             Posyl'nyj uhodit.

     FRED. Nu, Kot v sapogah - ne ochen' interesnyj gost'! Samyj obyknovennyj
zhadnyj kot, tol'ko chto v sapogah. Nado pozvat' kogo-nibud' drugogo. (Bezhit k
etazherke i beret knigu.) "CHingahguk -  Bol'shoj  Zmej  ili  Poslednij  vozhd'
siuksov".  |to  horoshaya  kniga!  (CHitaet.)  "I  vot,  vykuriv  trubku  mira,
starejshiny siuksov reshili vyjti na boevuyu tropu. Gore  blednolicym!  Pokidaya
svoj vigvam, CHingahguk -  Bol'shoj  Zmej,  poslednij  vozhd'  siuksov,  potryas
tamagavkom i voskliknul: segodnya CHingahguk privesit k  poyasu  svezhij  skal'p
svoego vraga - verolomnogo vozhdya blednolicyh ili otpravitsya k svoim  predkam
v stranu Velikogo Duha". Vot kto mne  nuzhen  -  CHingahguk  -  Bol'shoj  Zmej"
poslednij vozhd' siuksov! Raz, dva, tri! (Mashet palochkoj.)

                            Dver' raspahivaetsya.

         Na poroge poyavlyaetsya Indeec, uveshannyj skal'pami, s lukom
                                  v ruke.

     INDEEC. Privet tebe, blednolicyj brat moj!

                        Kot  v  ispuge  brosaetsya  v
                      ugol, vygibaet spinu i fyrkaet.

     KOT. Puf, puf, frr... Kakoj glupyj mal'chishka! Nashel kogo zvat'! Esli by
ya mog, ya by sejchas zhe ubezhal domoj.
     FRED. Privet tebe, velikij CHingahguk. Vse li spokojno u vas v preriyah?
     INDEEC. Blednolicye obmanom zahvatili prerii  plemeni  siuksov.  YUnosham
negde ohotit'sya. V vigvamah net ni ognya, ni  edy.  YAdovitye  strely  siuksov
bessil'ny. K palatkam blednolicyh nel'zya podkrast'sya. U nih  est'  volshebnye
truby na kolesah. |ti truby plyuyutsya ognem.
     FRED. Truby? Ah, eto pushki! Da, so strelami protiv pushek ne pojdesh'. No
ne bojsya,  CHingahguk.  Ne  vse  blednolicye  -  vragi  siuksov.  Sadis',
CHingahguk. My zaklyuchim s toboj vechnyj soyuz druzhby.
     INDEEC. Horosho, blednolicyj brat moj. No dlya togo, chtoby CHingahguk stal
tebe  drugom,  on dolzhen razlozhit' koster v tvoem vigvame i vykurit' s toboj
trubku mira. (Nachinaet lomat' mebel' i skladyvaet koster.)
     FRED. Aj, chto ty delaesh'? |to babushkino kreslo!.. Nu, nichego...  A  kak
ty zazhzhesh' koster? U menya net spichek, babushka ih ot menya zapiraet.
     INDEEC. Siuksy vysekayut ogon' iz kamnya. (Zazhigaet koster.)

                               Vhodit Marta.

     MARTA (v uzhase). Aj, pozhar,  pozhar!  Fred,  kto  eto  u  tebya?  CHto  vy
delaete?
     FRED. Molchi. My sejchas budem kurit' trubku mira.
     KOT (iz ugla). Pozhalujte ko mne, milaya baryshnya! Mne  tozhe  ne  nravitsya
eta kompaniya i ee dikie zabavy. My s vami  zdes',  v  ugolke,  pobeseduem  i
polakomimsya.
     MARTA. A eto kto? Koshka, odetaya v plat'e? Fred, progoni ee! YA boyus'  ee
do smerti! (Pryachetsya v drugoj ugol, za komod.)
     FRED. Ah, molchi, pozhalujsta! Devchonki nichego ne ponimayut.

     Indeec  saditsya  na  kortochki  i   protyagivaet   Fredu   trubku.   Fred
zatyagivaetsya i nachinaet sil'no kashlyat'.

     INDEEC. Moj blednolicyj brat ne  privyk  k  dymu.
     FRED.  Net,  nichego. (Zadyhayas'.) |to ochen' priyatno.
     INDEEC. Pust' blednolicyj brat moj  peredast trubku CHingahguku.

                           Fred peredaet trubku.

     (Molcha kurit, a potom nachinaet protyazhno pet'.)

                 SHiroki prerii siuksov,
                 V nih rastet vysokaya trava,
                 V nih pasutsya dikie bizony,
                 V nih ohotyatsya otvazhnye yunoshi siuksov...

                                 (Zasypaya.)

                  SHiroki prerii siuksov,
                  V nih pasetsya dikaya trava...
                  V nih ohotyatsya otvazhnye bizony...
                  V nih rastut otvazhnye yunoshi siuksov...

                           (Zasypaet  i hrapit.)

                               Koster gasnet.

     KOT. Kakoe neuchtivoe sushchestvo! A net li u vas eshche slivok?
     FRED. Molchi, obzhora. A etot krasnokozhij tozhe horosh!  YA  dumal,  chto  on
pokazhet mne skal'py, nauchit menya vladet' tamagavkom, a on zasnul  i  hrapit,
kak moya babushka!

                      Stuk v dver'. Vhodit Posyl'nyj.

     (Posyl'nomu.) Mne bol'she nichego ne nado. Uhodite.
     POSYLXNYJ. YA prines polfunta marmelada.
     FRED. Esh'te sami.
     KOT. Vy by luchshe masla slivochnogo prinesli!
     POSYLXNYJ. Slushayu. (Uhodit.)
     MARTA (iz-za komoda). Fred, chto ty nadelal  svoej  volshebnoj  palochkoj!
Gde babushka? Kogo ty pozval k sebe? Provodi menya domoj, Fred. YA  boyus'  etih
urodov.
     KOT. Vot nevospitannaya devica! Do sih por menya nikto ne schital  urodom.
Naoborot, vse malen'kie deti nahodyat, chto ya ochen' krasiv! (Prihorashivaetsya.)
     FRED. Mne, Marta, oni tozhe ne ochen' nravyatsya. YA pozovu  kogo-nibud'  iz
drugoj knizhki.
     MARTA (vyglyadyvaya). Fred, pozovi Krasnuyu SHapochku, tol'ko bez volka.
     FRED. Zovi ee v svoj den' rozhdeniya! A ya vyzovu kogo-nibud' iz  arabskih
skazok  "Tysyacha  i  odna  noch'".  (Beret  knigu   i   chitaet.)   Oglavlenie:
Sindbad-morehod, Aladdin i volshebnaya lampa, Ali-Baba i sorok  razbojnikov...
Vyzovu-ka ya glavnogo razbojnika! (Mashet palochkoj.) Raz, dva...
     MARTA. Fred!
     FRED. Tri!
     MARTA. Aj! (Snova pryachetsya.)

                       Iz lyuka poyavlyaetsya Razbojnik.

     FRED. Vy - razbojnik?
     RAZBOJNIK (klanyayas' po-vostochnomu). Net, hozyain,  za  chto  obizhaesh'  ty
svoego gostya? Klyanus' borodoj proroka, ya chestnyj bagdadskij kupec  i  torguyu
olivkovym maslom.
     FRED. Da, da, da! V moej knizhke tak i  govoritsya.  Vy  dolzhny  nazyvat'
sebya bagdadskim kupcom, hotya na samom dele vy razbojnik.
     RAZBOJNIK.  CHto  ty,  hozyain?  U  tebya  lzhivaya kniga! YA ne razbojnik, a
kupec.  Vyjdi na dvor, ty uvidish' tam dvadcat' verblyudov, a na kazhdom iz nih
po dva meha s maslom.
     FRED. A v mehah vashih sovsem ne maslo, a sorok razbojnikov!
     RAZBOJNIK (pyatitsya). Otkuda ty eto znaesh'?
     FRED. Tak napisano v moej knige. Eshche tam skazano, chto sluzhanka Ali-Baby
vas ub'et!
     RAZBOJNIK  (klanyayas').  Vo  imya  allaha,  kotoryj  vsegda  milostiv   k
putnikam, ne otkazhi gostyu - podari mne knigu moej sud'by!
     FRED. |to ne kniga vashej sud'by, a skazki "Tysyacha i odna noch'". Tam  ne
tol'ko pro vas, no i pro Sindbada, Aladdina, kalifa Garun-al'-Rashida...
     RAZBOJNIK. Da budet blagoslovenno ego imya!
     FRED. Esli hotite, ya vam podaryu etu knizhku. (Daet.)

                   Razbojnik s trepetom raskryvaet knigu.

     Ha-ha-ha. Da vy ne tak ee derzhite. Vy chitaete s konca.
     RAZBOJNIK (pryacha knigu za poyas). Da  blagoslovit  tebya  allah  za  tvoyu
shchedrost'!
     FRED.  Pozhalujsta.  Mozhet  byt',  vy  hotite  rahat-lukuma?   Sadites',
pokushajte.

            Razbojnik saditsya na pol po-turecki i nachinaet est'.

     RAZBOJNIK.   Horoshij   u   tebya   rahat-lukum!   Ai,   kakoj   sladkij!
(Prichmokivaet.) A skazhi, dobryj hozyain,  ty,  dolzhno  byt',  vedesh'  krupnuyu
torgovlyu?
     FRED. Net, ya nichem ne torguyu.
     RAZBOJNIK. A zachem u tebya stol'ko yashchikov s tovarom?
     FRED. A vidite li... Segodnya den' moego rozhdeniya, i  krestnaya  podarila
mne vot etu volshebnuyu palochku.
     RAZBOJNIK. Volshebnuyu palochku?

         Kot podhodit k Fredu. Indeec prosypaetsya i prislushivaetsya.

     FRED. Esli vzmahnut' etoj palochkoj  tri  raza,  to  ispolnyaetsya  vsyakoe
zhelanie.
     RAZBOJNIK. Ty tak shchedr, hozyain. Ne otkazhi bednomu gostyu  -  podari  mne
volshebnuyu palochku!
     FRED. Net, volshebnuyu palochku ya ne mogu vam dat'.
     RAZBOJNIK. Esli ty mne ee dash', ya budu drugom tvoim do samoj smerti!  YA
otdam tebe za nee ves' moj  karavan!  Klyanus'  prorokom,  ty  budesh'  pervym
kupcom v Bagdade!
     FRED. YA s udovol'stviem dal by vam palochku, no ved' ona podarok.
     INDEEC (vstavaya). Blednolicyj brat moj! CHingahguk - Bol'shoj Zmej otdast
tebe za etu palochku svoj boevoj poyas so vsemi skal'pami. (Snimaet poyas.)
     FRED. Ne mogu zhe ya otdat' podarok krestnoj!
     KOT. Milyj mal'chik, otdajte luchshe volshebnuyu palochku mne. YA spryachu ee ot
etih brodyag i peredam markizu de Karabas. Markiz budet vam ochen'  blagodaren
i sdelaet vas svoim edinstvennym naslednikom!

                            Vse obstupayut Freda.

     FRED. Da ya zhe skazal, chto ne mogu otdat'  palochku!  CHto  vy  ko  mne
pristali? (Bezhit k komodu.)
     KOT (shipya i pokazyvaya kogti). Esli ty ne otdash' ee mne dobrom, skvernyj
mal'chishka, ya vycarapayu tebe glaza!
     INDEEC (natyagivaya luk). Ty otdash' palochku, belaya lisica, ili  CHingahguk
pronzit tvoe serdce otravlennoj streloj!
     RAZBOJNIK (vytaskivaya spryatannyj za poyasom nozh). |to moya palochka. Otdaj
ee, ili - klyanus' prorokom - ya ub'yu tebya na meste, nevernaya sobaka!
     FRED (krichit). Ostav'te menya! (Mashet palochkoj.)  Raz?  dva,  tri.  Raz,
dva, tri.

                               Grom i molniya.

     VSE. Otdaj palochku! Otda-aj!
     MARTA (vyglyadyvaya). Fred, Fred, zachem ty  bez  tolku  mashesh'  palochkoj?
Zovi krestnuyu!
     FRED. Verno. Raz, dva, tri.

                   Poyavlyaetsya Krestnaya. Gosti otstupayut.

     Ah, krestnaya, progonite, progonite ih!
     KRESTNAYA (smeyas'). Ne bojsya, Fred. Daj mne palochku. YA legko spravlyus' s
tvoimi knizhnymi chudovishchami. No esli oni propadut, to vmeste s nimi  ischeznut
vse tvoi lakomstva.
     FRED. Puskaj. Menya uzhe ot nih toshnit!
     KRESTNAYA. Slishkom mnogo sladkogo? Nu, horosho. Raz, dva, tri.

            Gosti ischezayut. Stuk v dver'. Vhodyat vse Posyl'nye.

     POSYLXNYE. My dolzhny unesti vse yashchiki so sladostyami. Oni byli prineseny
syuda po oshibke.
     FRED. Pozhalujsta, pozhalujsta.

                          Posyl'nye unosyat yashchiki.

     MARTA (vyhodya iz-za komoda). Kak horosho, chto vy prishli!  Nas  s  Fredom
zdes' chut' ne ubili. Takie strashnye, a samaya zlyushchaya - koshka!
     KRESTNAYA (ulybayas'). A tebe  vse  vremya  prishlos'  sidet'  za  komodom,
bednaya devochka?
     FRED. Krestnaya! U menya k vam bol'shaya pros'ba...  YA  ne  znayu,  gde  moya
babushka...
     KRESTNAYA. A-a, ty vygnal svoyu babushku? Horosho, ya ee  vernu.  Raz,  dva,
tri.

                          V dver' vhodit Babushka.

     BABUSHKA. CHto zdes' za besporyadok?  Naverno,  Fred  s  Martoj  igrali  v
razbojniki i peredvinuli vse vverh dnom. (Krestnoj.) A,  dorogaya  gost'ya,  ya
ochen' rada, chto vy eshche raz zaglyanuli k nam.
     KRESTNAYA. Vy-to gde byli, Babushka?
     BABUSHKA (smushchayas'). YA?.. Da vot poshla v pogreb... snyat' slivki...  I...
i sama ne pomnyu, kak usnula tam. Ochen' uzh ya utomilas' za segodnyashnij den'!

                        Stuk v dver'. Vhodit Sosed.

     SOSED (smushchenno). A ya k vam. Za Martoj prishel.
     MARTA (brosayas' k nemu). Ah, chto zdes' bylo s  nami!  Prihodili  kot  v
sapogah, indeec...
     SOSED. Nu, nachitalis' skazok!
     MARTA. Net pravda, oni zdes' byli, i razbojnik chut' ne  zarezal  nas  s
Fredom.
     SOSED. Pomereshchilos'! Vse eto Fred vydumyvaet.
     BABUSHKA. Sadites', sosed. Vy dazhe kofe ne dopili.
     SOSED. S udovol'stviem, sosedka.
     BABUSHKA. YA tol'ko kofejnik nagreyu, a to  on  sovsem  ostyl.  (Uhodit  v
ugol, k pechke.)

                              Vhodit Uchitel'.

     UCHITELX (smushchenno). YA ostavil zdes' svoyu palku. YA tak  rasseyan!  (Hochet
uhodit'.)
     BABUSHKA. Prisyad'te, gospodin uchitel', kuda vy toropites'?
     FRED. Pozhalujsta, ostan'tes' s nami, gospodin uchitel'...  YA  eshche  ne
poblagodaril vas za vashu knigu. Ona mne ochen' nravitsya. Pravda, ona nemnozhko
skuchnaya, no horosho, chto v nej net ni indejcev, ni razbojnikov!
     KRESTNAYA. Da, indejcy i razbojniki v domashnej obstanovke neudobny.
     UCHITELX. YA byl uveren, chto tebe ponravitsya moya kniga, Fred.
     BABUSHKA (prihodit s kofejnikom). Nu, sejchas ya nal'yu vsem kofe i  otrezhu
nashego domashnego krendelya.

                                Vse sadyatsya.

     FRED. Ah, babushka, otrezh'te i mne nashego krendelya! On takoj vkusnyj,  a
glavnoe - sovsem, sovsem ne sladkij!

                                Vse smeyutsya.

     UCHITELX. Vot teper' ty nastoyashchij spartanec!
     KRESTNAYA. Nu, Fred, voz'mi svoyu volshebnuyu palochku. Mozhet byt',  ty  eshche
kogo-nibud' vyzovesh'?
     FRED. Net, spasibo, krestnaya. S menya dovol'no! Ostav'te ee u sebya!
     KRESTNAYA. Ne hochesh'? Vot chto  znachit  neumelo  obrashchat'sya  s  volshebnoj
palochkoj. No serdit'sya na nee ne nado. V iskusnyh rukah  ona  mozhet  tvorit'
chudesa, no tol'ko ne takie, kakie natvoril zdes' Fred. A,  mozhet  byt',  ty,
Marta, poprobuesh' vzyat' volshebnuyu palochku?
     MARTA. Net, ne hochu. YA boyus'! Da i chuda nikakogo ya vydumat' ne mogu.
     KRESTNAYA. Tebe, pozhaluj, i v samom dele ne  nado  volshebnoj  palochki...
(Podhodit k rampe.) A, mozhet byt', v  zale  est'  deti,  kotorym  nuzhna  eta
palochka? (Pauza.) Tol'ko srazu ya vam  ee  ne  dam.  Vy  snachala  horoshen'ko
podumajte, dlya chego vam nuzhna volshebnaya palochka, i skazhite  mne  ob  etom  v
sleduyushchij raz.

                                  Zanaves




                Narodnaya kukol'naya komediya v odnom dejstvii



                            Petrushka.
                            Marfutka.
                            Nemec.
                            Doktor.
                            Nochnoj storozh.
                            [Konduktor].
                            Sobaka.
                            SHarmanshchik.
                            CHelovek s shirmoj.
                            Mal'chik.

              Za scenoj slyshny zvuki sharmanki i vizg Petrushki.

     MALXCHIK. SHarmanka, - slyshite? Petrushka pishchit. Petrushka! Petrushka!
(Ubegaet i vozvrashchaetsya v zal s sharmanshchikom i Komediantom.) Dyaden'ka, pokazhi
Petrushku! Da skoree, skoree, dyaden'ka.  I  Marfutku  pokazhi,  i  Doktora,  i
Nemca! Pokazhi!
     SHARMANSHCHIK. Da potishe ty,  -  sharmanku  slomaesh'.  A  otkuda  pokazyvat'
budem?
     CHELOVEK S SHIRMOJ (vzbirayas' na scenu). Otsyuda vidnej budet.

                          SHarmanshchik idet na scenu.

     SHARMANSHCHIK.  Nu,  pora  nachinat'.  Sperva,  rebyata,  muzyku  poslushajte.
(Igraet russkuyu pesnyu. Potom obrashchaetsya k cheloveku s shirmoj.) |j,  priyatel',
pryach'sya za shirmu, pokazhi rebyatam Petrushku!
     CHELOVEK  S  SHIRMOJ.  S  moim  velikim udovol'stviem. Sejchas, detvora, ya
pokazhu  serdechnogo  druga  moego,  Petra  Ivanovicha  Uksusova,  a  po-nashemu
Petrushku.  CHelovek  on horoshij, soboj krasavec pisanyj, rumyanec vo vsyu shcheku,
brovi  dugoj,  kudri  shelkovye.  Odin  greh  za nim est': vrat' lyubit. Takie
nebylicy  rasskazyvaet, chto i vo sne ne prisnitsya. Vy ni odnomu slovu ego ne
ver'te!  YA,  govorit, pervyj bogach na svete, a u samogo byl v karmane altyn,
da  karman  prodralsya.  YA,  govorit,  ves' svet ob容hal, a sam dal'she nashego
bazara  ne  byval.  YA,  govorit,  nikogo ne boyus', a pokazhi emu venik, - pod
lavku  spryachetsya!  Da  ne v tom beda, chto on trus, ne vsem zhe hrabrymi byt'.
Beda  v  tom,  chto  on  pervyj  obidchik i zabiyaka. Uzh i kolotili ego za eto,
celogo  mesta  na  nem net, a emu vse nipochem! Postonet, pokryahtit - i opyat'
smeetsya.  Da vy sami ego uvidite. Sejchas pojdu za shirmu i ego k vam vyshlyu...
Tol'ko  vot  zakurit'  by. (Vynimaet trubku.) Net li u vas tabachku? (Hlopaet
sebya  po lbu.) |h, da chto ya! Nashel u kogo sprashivat'! Zdes' narod nekuryashchij.
Nu,  da  ladno!  |j,  Petr  Ivanovich,  pokazhites', ne zastav'te dolgo zhdat'!
(Pryachetsya.)

                      Nad shirmoj poyavlyaetsya Petrushka.

     PETRUSHKA  (klanyayas'  vo  vse  storony).   Zdravstvujte,   zdravstvujte,
zdravstvujte! Pribyl ya iz Pitera, byl tam u  konditera,  nakupil  krendelej,
zaplatil sto rublej, sdachi dali pyatak da  v  pridachu  tumak...  Nasilu  unes
nogi, ehal po zheleznoj doroge, ne v vagone, na kryshe, vseh passazhirov  vyshe,
ehal celye sutki, priehal k Marfutke, ona mne zhena, da gde zhe ona? Marfutka,
Marfutka!

                            Poyavlyaetsya Marfutka.

     MARFUTKA (vyalo). Petrushka!
     PETRUSHKA. CHego?
     MARFUTKA. Petrushka!
     PETRUSHKA. Nu chego?
     MARFUTKA. Petrushka! Da ty, nikak, priehal?
     PETRUSHKA.  Zdravstvujte  Marfa  Savvishna, saharnaya, pryanishnaya! CHto zh ty
mne ne rada?
     MARFUTKA. Rada-to rada, a chego tebe nado?
     PETRUSHKA. Poceluemsya.
     MARFUTKA. Otchego ne pocelovat'sya? (Vytiraet guby perednikom.)

                                 Celuyutsya.

     PETRUSHKA. YA tebe, Marfutka, podarkov privez!
     MARFUTKA. Gde zhe oni?
     PETRUSHKA. V novom kaftane, v pravom karmane!
     MARFUTKA. A chto privez-to?
     PETRUSHKA. Luchshego muslina dvadcat' dva arshina, lakovye sapozhki,  modnye
serezhki, chasy s brasletom da shlyapu s buketom!
     MARFUTKA. Pokazhi!
     PETRUSHKA. Ne pokazhu!
     MARFUTKA. Pokazhi!
     PETRUSHKA. Ne pokazhu!
     MARFUTKA. Pokazhi!
     PETRUSHKA. Netu podarkov!
     MARFUTKA. A gde zhe oni?
     PETRUSHKA. Kaftan poteryal!

                          Marfutka gromko plachet.

     Mne tebya zhal'! Vot tebe shal'! (Daet ej shal'.)
     MARFUTKA. Spasibo, Petrushen'ka! Spasibo, krasavchik!
     PETRUSHKA. Muzykant, muzykant, poigraj nam! Marfutka plyasat' hochet.

                Muzyka. Oba berutsya za ruki, plyashut i poyut.

                            Marfutka i Petrushka
                                   (poyut)

                        Muzhiki drova rubili,
                        Rukavicy pozabyli.
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.

                                 (Dvazhdy.)

                        Pozabyli rukavicy,
                        V les hoteli vorotit'sya.
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.
                        Proplutali dve nedeli,
                        Noch' v bolote prosideli.
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.
                        A kak ehali s otkosa -
                        Rasteryali vse kolesa,
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.
                        V yamu v容hali s razbegu,
                        Polomali vsyu telegu.
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.
                        Na zabor natknulis' noch'yu,
                        Zipuny porvali v kloch'ya.
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.
                        Razbezhalis' s perepuga,
                        Poteryali i drug druga.
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.
                        Ermolaj zovet Fedota,
                        A Fedot popal v boloto.
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.
                        Eremej zovet Korneya,
                        A Kornej v vode po sheyu.
                        Topor, rukavicy,
                        Rukavicy i topor.

                             Poyavlyaetsya Nemec.

     NEMEC. Vor, razbojnik, moshennik! Otdavaj moyu shal'! (Hochet stashchit' ee  s
Marfutki.)

                  Marfutka pryachetsya za Petrushku i ubegaet.

     PETRUSHKA. CHto branish'sya, Nemec? Ty by snachala pozdorovalsya!
     NEMEC. |to verno! Dobroe utro, Petr Ivanovich! (Snimaet shlyapu.)
     PETRUSHKA. Zdravstvuj, Nemec! CHego tebe nuzhno?
     NEMEC. Vor, moshennik, razbojnik! Otdavaj moyu shal'!
     PETRUSHKA. Kakuyu shal'? U menya net shali. (Saditsya verhom na shirmu.)
     NEMEC. Kak net? |to tvoya zhena zdes' byla?
     PETRUSHKA. ZHena.
     NEMEC. Byla na nej shal'?
     Petrushka. Byla.
     NEMEC. Gde ty ee dostal?
     PETRUSHKA. Kogo, zhenu?
     NEMEC. Ah, kakoj neponyatlivyj! SHal'!
     PETRUSHKA. Ty vse pro shal'. |to ne tvoya shal'. YA ee kupil.
     NEMEC. U kogo kupil?
     PETRUSHKA. U starushki.
     NEMEC. A gde starushka?
     PETRUSHKA. Pomerla.
     NEMEC. Kogda pomerla?
     PETRUSHKA. Kogda menya eshche  na  svete  ne  bylo.
     NEMEC.  Vor,  moshennik, razbojnik! Gde ty vzyal moyu shal'?
     PETRUSHKA. Kupil.
     NEMEC. U kogo kupil?
     PETRUSHKA. U tebya!
     NEMEC. U menya? |to - nepravda!
     PETRUSHKA. Net, pravda!
     NEMEC. Net, nepravda!
     PETRUSHKA. Net, pravda!

                   Derutsya, Nemec padaet na zubec shirmy.

     CHego zhe ty ne deresh'sya? Vstavaj!

                               Nemec molchit.

     Vstavaj zhe!

                               Nemec molchit.

     Nichego! Nemec pritvoryaetsya mertvym!
     SHARMANSHCHIK.  Kak  pritvoryaetsya?  Da  vy  emu,  Petr   Ivanovich,   golovu
prolomili.
     PETRUSHKA. Golovu prolomil? CHto zhe mne za eto budet?
     SHARMANSHCHIK. Storozh pridet, vas v tyur'mu otvedet.
     PETRUSHKA. YA storozha ne boyus'! (Hochet ujti.)
     SHARMANSHCHIK. Petr Ivanovich! Petr Ivanovich! Kuda eto vy?
     PETRUSHKA. U menya ves' tabak vyshel. V lavochku sbegayu! (Pryachetsya.)
     SHARMANSHCHIK. Ish' hitryj! Spryatalsya. Dumaet,  ne  najdut.  Petr  Ivanovich!
Petr Ivanovich! Gde vy?
     PETRUSHKA (poyavlyayas'). CHto, menya zdes' nikto ne sprashival?
     SHARMANSHCHIK. Poka eshche nikto.
     PETRUSHKA. Muzykant, muzykant! A chto, v tyur'me ochen' ploho?
     SHARMANSHCHIK. Da, pryanikami tam ne kormyat.
     PETRUSHKA. Ne kormyat?  Oj,  oj,  oj,  propala  moya  golovushka!  (Saditsya
posredine, svesiv obe nogi, i  zadumyvaetsya.)  Muzykant,  a  ya  Nemca  domoj
potashchu!
     SHARMANSHCHIK. Tashchite!
     PETRUSHKA (vzvalivaet Nemca na spinu).  Kartofelyu!  Kartofelyu!  Porosyat!
Porosyat!

                      Poyavlyaetsya Storozh s kolotushkoj.

     STOROZH. Vot ya - storozh gorodskoj, s kolotushkoj i doskoj, storozhu ya den'
i noch', kolochu ya vo vsyu moch',  ne  meshayu  vorovat',  a  meshayu  lyudyam  spat'!
(Podhodit k Petrushke.) Stoj, chto nesesh'?
     PETRUSHKA. Kartoshku!
     STOROZH. Pokazhi!
     PETRUSHKA. Ne pokazhu!
     STOROZH. Pochemu?
     PETRUSHKA. Nekogda! (Hochet ujti.)
     STOROZH. Stoj! |to ne kartoshka, a mertvyj Nemec. YA povedu tebya v tyur'mu.
     PETRUSHKA (brosaet Nemca). A ya ne pojdu.
     STOROZH. Pochemu?
     PETRUSHKA. Mne i zdes' horosho.
     STOROZH. A ya tebya kolotushkoj udaryu! (B'et ego.)

                              Petrushka padaet.

     Umer Petrushka! Tak emu i nado! (Ischezaet.)
     SHARMANSHCHIK. |h, Petr Ivanovich, Petr Ivanovich, vot vas i ubili!
     PETRUSHKA. Mozhet byt', eshche ne sovsem ubili. Doktora-to ved' ne bylo!
     SHARMANSHCHIK. Skol'ko raz ya vam govoril: ne boltajte  lishnego,  ne  vrite,
chuzhogo ne berite. Ne poslushalis' i propali ni za chto.
     PETRUSHKA. Propal Petrushka! Propal!
     SHARMANSHCHIK. Skol'ko raz ya vam govoril: ne  buyan'te,  ne  vvyazyvajtes'  v
draku, ne to budet ploho!
     PETRUSHKA. Ploho Petrushke, ploho. Doktora! Doktora!

                             Poyavlyaetsya Doktor.

     DOKTOR. YA - doktor, lekar', iz-pod  Kamennogo  mosta  aptekar',  byl  v
Parizhe, byl i blizhe, byl v Italii, byl i  dalee,  ob容hal  vse  gosudarstva,
est' u menya raznye lekarstva, celebnye travki, banki, p'yavki, derzhus' staryh
pravil, mnogo lyudej na tot svet otpravil. Tem i znamenit.. CHto u tebya bolit?
     PETRUSHKA. Kakoj zhe ty doktor, koli sprashivaesh'? Sam dolzhen  znat',  chto
bolit.
     DOKTOR. Tut?
     PETRUSHKA. Povyshe!
     DOKTOR. Tut?
     PETRUSHKA. Ponizhe!
     DOKTOR. Tut?
     PETRUSHKA. CHut'-chut' povyshe!
     DOKTOR. Tut?
     PETRUSHKA. CHut'-chut' ponizhe.
     DOKTOR. Ponimayu, ponimayu! Progloti odnu malen'kuyu pilyulyu! (Daet  pilyulyu
velichinoj s arbuz.)
     PETRUSHKA. Kak zhe ee proglotit'? Da ona bol'she menya!
     DOKTOR. A ty raskroj rot poshire! YA ee protolknu palkoj.
     PETRUSHKA. Sam glotaj, ya ne hochu!
     DOKTOR. Nu, vypej kapel'!
     PETRUSHKA. A skol'ko?
     DOKTOR. Vsyu butylochku. (Pokazyvaet chetvertnuyu butyl'.)
     PETRUSHKA. Aj, aj, zahlebnus'! Sam pej!
     DOKTOR. Nu, ladno! Vysun' yazyk! (Syplet na yazyk poroshok.)
     PETRUSHKA (vyplevyvaet). Oj, gor'ko!
     DOKTOR. Tebe legche?
     PETRUSHKA. Net, ne legche.
     DOKTOR. Znachit, ya tebya ne mogu vylechit'. Ty umer! Tebya nado pohoronit'!
     PETRUSHKA (vskakivaet). Ne nado menya horonit'! YA ne umer!
     DOKTOR. Ne umer? Vot duralej! Ot moih  poroshkov  vse  umirayut.  Proshchaj!
Kogda pomresh', skazhi! (Ischezaet.)

                               Idet tramvaj.

     PETRUSHKA.  Tramvaj  nomer  devyatyj!  Postoj  vagonovozhatyj!  YA   sovsem
bol'noj,  otvezi  menya  domoj.  Ne  postoyu   za   platoj,   glubokouvazhaemyj
vagonovozhatyj, vagonouvazhaemyj glubokovozhatyj!..
     KONDUKTOR. Vash bilet?
     PETRUSHKA. Bileta-to i net!
     KONDUKTOR. Izvol' sojti, a ne to plati.
     PETRUSHKA. Daj dva bileta - apel'sinnogo cveta.
     KONDUKTOR. Apel'sinnyj ne goditsya. Beri fioletovyj.
     PETRUSHKA. A ty mne ne sovetuj! Za kakoj hochu, -  za  takoj  plachu.  Hot'
polosatyj!
     KONDUKTOR. Stoj, vagonovozhatyj!
     PETRUSHKA. Nu, i marshrut, za  proezd  deneg  ne  berut.  Kto  nebogatyj,
sadis' na nomer devyatyj.
     KONDUKTOR. Pokin'te vagon, izvol'te vyjti von.
     PETRUSHKA. Dajte mne mashinu, ya ego i pokinu.
     KONDUKTOR. Net dlya vas mashin, vyhodite, grazhdanin.
     PETRUSHKA. Do svidaniya, do svidaniya, pochtennaya kompaniya.  Vygonyayut  menya
zrya, ehal do prospekta Oktyabrya, a  doehal  tol'ko  do  Iyulya  -  tut  menya  i
turnuli! Nu, delat' nechego, budu sidet' do samogo  vechera,  pesni  pet',  na
lyudej glyadet'...
     SHARMANSHCHIK. Beda s vami, Petr Ivanovich!  Nu,  koli  delat'  vam  nechego,
rasskazhite detyam pro svoe zhit'e-byt'e. Tol'ko, chur, ne  vrite,  a  to  ploho
budet!
     PETRUSHKA (saditsya posredine, svesiv obe nogi). Zachem vrat'? Vrat' ya  ne
budu! Slushajte, milye deti, chto byvaet na belom svete. Sto  let  tomu  nazad
poshel ya v Apraksin ryad.
     SHARMANSHCHIK. Postojte, Petr Ivanych! CHto zhe eto vy s pervogo slova  vrete?
Sto let tomu nazad vas i na svete ne bylo!
     PETRUSHKA. A, verno, ne bylo! Nu, ya vam rasskazhu sushchuyu pravdu, -  kak  ya
loshad' pokupal. Idu ya na yarmarku k  Makariyu.  Prodaet  cygan  loshad'  karyuyu.
Govoryu: chto voz'mesh'? Voz'mu, govorit, lomanyj grosh. Udarili po rukam, poshli
po kabakam. Nu, govoryu, kon' teper' moj, povedu ego domoj. Zatyanul ya supon',
vstal na dyby kon'. YA, govorit, ne muzhik, peshkom hodit' ne  privyk:  podavaj
mne karetu!
     SHARMANSHCHIK.  Petr  Ivanovich!  Petr  Ivanovich!  Poslednij   raz   govoryu,
osteregites', a to ploho budet! Razve loshadej v karetah vozyat?
     PETRUSHKA. |h, opyat' ne uderzhalsya, sovral! Nu,  teper'  ya  vam  rasskazhu
samuyu istinnuyu pravdu, kak ya na medvedya hodil. Prishli ko mne sosedi. Odoleli
nas, govoryat, medvedi. Propadaet to ovca, to telushka, - vyruchi nas iz  bedy,
Petrushka. CHto zh, govoryu, ya soglasen. Nikakoj mne zver' ne opasen. Poshel ya  v
les, v berlogu zalez, a v nej  medved',  -  nu  na  menya  revet'!  Opeshil  ya
nemnozhko, a v rukah u menya bol'shaya lozhka. Udaril ya ego raz, posypalis' iskry
iz glaz, udaril ego dva - tresnula golova, udaril ego tri - a on voz'mi da
pomri!

                    Snizu iz-za shirmy poyavlyaetsya Sobaka.

     PETRUSHKA. Muzykant, muzykant, otgoni sobaku!
     SHARMANSHCHIK. A chem ona vam meshaet?
     PETRUSHKA. Ne nravitsya ona mne!
     SOBAKA. Rrrrrr-rrrrr.
     PETRUSHKA. Muzykant, golubchik, otgoni ee!
     SHARMANSHCHIK. CHto vy, Petr Ivanovich! Razve boites' ee?
     PETRUSHKA. Boyus'!
     SHARMANSHCHIK. Kak zhe eto vy, Petr Ivanovich, medvedya lozhkoj ubili, a sobaki
boites'?
     PETRUSHKA. Da ona na menya rychit!
     SHARMANSHCHIK. Sami vinovaty. Govoril vam -  ne  vrite.  Vot  vam  i  konec
prishel.
     PETRUSHKA. Pomogi, muzykant! Nikogda bol'she vrat' ne budu!
     SHARMANSHCHIK. Pozdno, Petr Ivanovich, nikto vam ne pomozhet!

                 Sobaka s rychaniem priblizhaetsya k Petrushke.

     PETRUSHKA. SHavochka, dushechka, orelochka! Ne tron' menya, ne tron'!
     SOBAKA. Gam! (Hvataet Petrushku za nos i tashchit.)
     PETRUSHKA.  Aj,  aj,  aj,  aj!  Nos  otorvesh',  poganaya  sobaka!  Propal
Petrushka!  Proshchajte!  (Ischezaet,  potom  poyavlyaetsya  snova.)   Propala   moya
golovushka s kolpakom i kistochkoj! (Opyat' ischezaet.)
     SHARMANSHCHIK. Proshchajte, Petr Ivanovich! (Igraet zhalobnuyu pesnyu.) Vot  my  i
provodili Petra Ivanovicha. ZHal' ego, veselyj  byl  malyj,  a  ploho  konchil.
Sobaka-to ved' zlyushchaya... Videli, kak ona ego za nos potashchila? Tak i  s  vami
budet, esli vrat' budete! Beregite nosy!.. A teper'  predstavlenie  koncheno.
Pora po domam! (Vzvalivaet sharmanku na spinu.)

                                  Zanaves




                      Teatral'naya igra v treh kartinah

     {Stranica pervaya v mashinopisnom tekste 1923 g., imeyushchemsya v arhive  S.
YA. Marshaka, ne sohranilas'.
     Zdes'   daetsya   predpolozhitel'nyj   tekst   pervoj  stranicy  do  slov
Vesnyanochki:  "Dedushka, a chto eto tam za loshadka visit - gorbataya, lohmataya?"
(vklyuchitel'no),  vosstanovlennyj  po  pamyati  synom pisatelya, I. Marshakom, i
sestroj - pisatel'nicej Elenoj Il'inoj - v sentyabre 1904 g.}



                            Ded.
                            Vesnyanochka.
                            Ryazhenye.
                            Ivanushka-durachok.
                            Konek-Gorbunok.
                            Petrushka.
                            Marfutka.
                            YAmshchik.
                            Sem' volkov.
                            Medved'.
                            YAponec.
                            Solnce.



     Bol'shaya elka, ukrashennaya igrushkami - geroyami raznyh skazok: tut i Konek
- Gorbunok, i Ivanushka -  durachok,  i  Petrushka  s  Marfutkoj,  i  Kitajskij
bogdyhan, i Medved', i Sem' volkov, i Kozel s porosenkom, i YAmshchik s telegoj,
i YAponec (sidit pod elkoj) i t. d.

     Poyavlyayutsya Ded i Vesnyanochka.

     DED. Nu vot, k Novomu godu vse i gotovo. Sejchas i elku  zazhigat'  mozhno
budet. Vidish', skol'ko igrushek na nee povesili?
     VESNYANOCHKA. Oj, dedushka, kakie oni krasivye! Da kak mnogo ih zdes'!
     DED. So vseh skazok sobrany. Vsem detyam po igrushke. I tebe, vnuchka,  ya
tozhe igrushku podaryu.
     VESNYANOCHKA. Dedushka, a  chto  eto  tam  za  loshadka  visit  -  gorbataya,
lohmataya?
     DED. |to Konek-Gorbunok. S nim ryadom i hozyain ego  -  Ivanushka-durachok.
Oni vmeste na okiyan ezdili, ZHar-pticu pojmali, Car'-devicu dobyli. A  teper'
Ivanushka-durachok na etoj Car'-device zhenilsya, doma zhivet, na okiyan bol'she ne
ezdit.
     VESNYANOCHKA. Kakoj on krasivyj, dedushka.  Rubashka-to  na  nem  shelkovaya.
Podari mne ego, dedushka. YA ego berech' budu, ne razob'yu.
     DED. Podozhdi, Vesnyanochka, daj sperva elku zazhech'.
     VESNYANOCHKA. Ladno,  dedushka.  Tol'ko  ty  ne  zabud',  chto  Ivanushku  i
Kon'ka-Gorbunka  ty  mne  obeshchal.  Drugih  igrushek  ne   hochu.   Vot   etogo
dlinnonosogo komu hochesh' otdavaj. Mne ne nado.
     DED. A chem on tebe ne nravitsya? Ved' eto  Petrushka,  chto  po  dvoram  s
sharmanshchikom hodit. On veselyj, vsegda plyashet.
     VESNYANOCHKA. A eto kto, dedushka, - s kosichkoj i v ochkah? On chto delaet?
     DED. On po-kitajski govorit.
     VESNYANOCHKA. Zachem?
     DED (razvodya rukami). Inache ne umeet.
     VESNYANOCHKA. Bednyj, ne umeet. Daj mne ego,  dedushka,  ya  ego  po-russki
govorit' nauchu.
     DED. Ladno, dam, tol'ko on s  toboj,  pozhaluj,  i  razgovarivat'-to  ne
zahochet. On vazhnyj.
     VESNYANOCHKA. Dedushka, a eshche kakie igrushki est'?
     DED. Mnogo igrushek: von medved' visit, lapu soset,
     VESNYANOCHKA. Igrushechnyj?
     DED. A kto ego znaet. Na elke visit, znachit, igrushechnyj. A vot tam  -
sem' volkov, kozel da porosenok.
     VESNYANOCHKA. Von ih skol'ko! Dedushka! (Podprygivaet.)  Zazhigaj  poskoree
elku, a to temno - igrushek ne vidno.
     DED. Horosho, Vesnyanochka. Vot tol'ko gostej sozovu. |j vy, gosti  milye,
chuchela chumazye, golovy kaban'i, hvosty shchuch'i, nogi zhuravlinye,  pozhalujte  k
nam na prazdnik!

                            Vvalivayutsya ryazhenye.

                                  Ryazhenye

                        Aj lyuli, lyuli, lyudi,
                        Proletali zhuravli,
                        Zaletali v gorod Murom,
                        Poklonilis' nashim kuram.
                        Poklonilis' do zemli,
                        Aj lyuli, lyuli, lyuli!
                        Nynche umnyj bragu p'et,
                        A razumnyj - tol'ko med,
                        A nam,
                        Durakam,
                        Braga s medom popolam!

                                (Klanyayutsya.)

                       Hozyainu shchedromu - slava,
                       Hozyayushke laskovoj - slava.
                       Vsemu miru shirokomu - slava.
                       A nam, durakam, veselie!

                              (Kuvyrkayutsya.)

     DED. Nu, gosti milye,  pora  prazdnik  nachinat'.  Elku  zazhzhem,  solnce
vstretim, ono s  poldnya  k  nam  povernulo,  zolotym  kolesom  katitsya.  Dni
pribavlyayutsya, svetu pribyvaet. (Zazhigaet svechi i podhodit k elke s peniem.)

                                    Vse
                                   (poyut)

                         Net na elke-elochke
                         Prazdnichnyh ognej,
                         Ne vidat' nam solnyshka
                         Do vesennih dnej.

                         Elka, nasha elochka,
                         YArko zagoris',
                         Kazhdaya igolochka,
                         Svetom ozaris'.

                         Edet krasno-solnyshko
                         V krashenom vozochke,
                         V sarafane raduzhnom,
                         V zolotom platochke.

                         Prosim v gosti solnyshko,
                         ZHdem u povorota,
                         Otvoryaem solnyshku
                         Krasnye vorota.

                         Elka, nasha elochka,
                         YArko zagoris'.
                         Kazhdaya igolochka
                         Svetom ozaris'.

     Elka razom zazhigaetsya, vse  igrushki  ozhivayut,  kivayut  golovami,  mashut
rukami i poyut vmeste s ryazhenymi.

     VESNYANOCHKA. Aj, dedushka. Da oni vse zhivye. (Hlopaet v ladoshi.)
     DED. CHto zhe, koli zhivye, tak eto eshche luchshe. Ty s nimi  i  razgovarivat'
mozhesh'!

     S elki sryvayutsya Ivan i Konek-Gorbunok. Oba plyashut.

                                    Ivan
                                   (poet)

                        YA, durak iz ogoroda,
                        Nynche pervyj voevoda,
                        Zolotoj na mne kaftan,
                        Ezdil ya na okiyan,
                        Razdobyl pero ZHar-pticy,
                        Perstenechek Car'-devicy,
                        Pogostil na nebesah,
                        Iskupalsya v treh kotlah.
                        Byl durak s nemytoj rozhej,
                        A teper' kakoj prigozhij!

                                    Ded

                         |j, poslushaj-ka, Ivan,
                         Poezzhaj na okiyan,
                         Po neezzhenoj doroge,
                         Pryamo v Solncevy CHertogi.
                         Da ot vsej chestnoj Rusi
                         Solnce v gosti priglasi!

                                    Hor

                         Poezzhaj v dalekij put',
                         Solnce krasnoe dobud'!

                                    Ivan

                          CHto, opyat' na okean?

                                    Hor

                        Pozhalej ty nas, Ivan,
                        Potrudis', ne bud' lentyaem,
                        My bez solnca pogibaem.

                                    Ivan

                         Ponimayu, eto tak,
                         Da Ivan vam ne batrak!
                         YA sluzhil caryu tri goda,
                         Nynche vyshla mne svoboda.
                         Hot' sulite kalachi, -
                         Ne sojdet Ivan s pechi!

                                 (Lozhitsya.)

                                    Hor

                        Ish' kak duren' oblenilsya
                        S toj pory, kak ozhenilsya!
                        Tolku net ot duraka.
                        Daj poprosim Gorbunka.
                        Gorbunok nash temnogrivyj,
                        Ty ne gordyj, ne spesivyj,
                        Prikazhi Ivanu vstat',
                        Solnce krasnoe dostat'!

                                  Gorbunok

                          |j, vstavaj na rezvy nogi,
                          Edem v Solncevy CHertogi!
                          Nam s toboj ne privykat'
                          Po podnebes'yu skakat'!

                                    Ivan
                              (nehotya vstaet)

                         Tak i byt', uzh ya poedu,
                         Da vernemsya li k obedu?
                         A ne to moya zhena
                         Ne privykla est' odna.
                         Hot' ona i Car'-devica,
                         A uzh tak podchas branitsya!

                                  Gorbunok

                          ZHivo s容zdim my, Ivan,
                          Daleko li okean!

                                    Ivan

                      Neotvyaznyj ty, ej-bogu.
                      CHto zh voz'mem s soboj v dorogu?
                      Mnogo l' nadobno pshena
                      Da zamorskogo vina?

                                  Gorbunok

                        Solnce, Vanya, ne ZHar-ptica
                        I ne krasnaya devica,
                        Solnca nam ne obmanut',
                        Ne beri s soboyu v put'
                        Ni s容stnogo, ni hmel'nogo.
                        Skazhesh' laskovoe slovo,
                        I samo ono pojdet.
                        |j, proshchaj, chestnoj narod!

                                    Ivan

                         |j, proshchajte, hristiane!
                         Vam sosluzhit sluzhbu Vanya.
                         Privezet on cherez chas
                         Solnce krasnoe dlya vas.

                                    Hor

                         V truby zvonkie trubite,
                         V pushki mednye palite.
                         Slava, slava Gorbunku
                         Da Ivanu-duraku!




                   S elki sryvayutsya Petrushka i Marfutka.

     PETRUSHKA. Zdravstvuj, Marfa Savvishna, saharnaya, pryanishnaya.
     MARFUTKA. Zdravstvuj, Petrushka.
     PETRUSHKA. Marfutka, a ya tozhe na okean za solncem poedu.

                              Marfutka plachet.

     Marfutka, Marfutka, chego plachesh'?
     MARFUTKA. ZHalko!
     PETRUSHKA. A ya tebe podarkov privezu.
     MARFUTKA. A chto privezesh'-to?
     PETRUSHKA. Na golovushku platochek, na mizinchik perstenechek.
     MARFUTKA. Poezzhaj, Petrushen'ka, poezzhaj, milen'kij.
     PETRUSHKA. Muzykant, poigraj nam. Marfutka plyasat' hochet.

                                  Marfutka
                                   (poet)

                         Marfa nynche vesela
                         V horovod plyasat' poshla,
                         CHernoj brov'yu povela,
                         CHernoj brov'yu povela,
                         Polnu charku nalila,
                         Polnu charku nalila
                         Da Petrushe podnesla.
                         Poezzhaj ty, moj Petrusha,
                         Na chuzhuyu storonu!

                                  Petrushka

                        To li dozhdik, to li sneg,
                        To li ehat', to li net?
                        To li stat' mne postoyat'?
                        To li lech' mne polezhat'?
                        To li dozhdik, to li sneg,
                        To li ehat', to li net?

     MARFUTKA. Poezzhaj, Petrushen'ka, poezzhaj, krasavchik.
     PETRUSHKA. A ya ne poedu.
     MARFUTKA. Net, poedesh'.
     PETRUSHKA. A  vot  i  ne poedu.
     MARFUTKA. A vot i poedesh'.
     PETRUSHKA.  Skazano,  ne  poedu.
     MARFUTKA. Skazano, poedesh'.
     PETRUSHKA. A vot voz'mu da i ne poedu.

                     Marfutka tashchit Petrushku za volosy.

     CHerez stol tashchat, volosa treshchat,  po  zemle  volokut,  goroh  tolkut...
Pusti, Marfutka. Tak i byt', poedu. Davaj poproshchaemsya!

                                 Proshchayutsya.

                                  Marfutka
                                   (poet)

                          Poslednij chas razluki
                          S toboj, moj dorogoj.
                          Ne vizhu, krome skuki,
                          Utehi nikakoj.
                          Nikto menya ne teshit,
                          Nichto ne veselit.
                          Odno lish' uteshen'e -
                          On plakat' ne velit.

                                 (Uhodit.)

     PETRUSHKA. |j, podavajte mne trojku, da  s  kolokol'chikom!  Petrushka  na
okiyan edet. Solnyshko privezet!

                Poyavlyaetsya YAmshchik s telegoj, no bez loshadej.

     YAMSHCHIK. Pozhalujte, barin!
     PETRUSHKA. A gde u tebya loshadki?
     YAMSHCHIK. Poedem i bez loshadok.
     PETRUSHKA (ozadachennyj). A kak zhe my kolokol'chik povesim?
     YAMSHCHIK. Barinu na sheyu! (Veshaet na sheyu Petrushke kolokol'chik.)
     PETRUSHKA. Oh i zvon, veselyj, malinovyj! A kogo zhe my knutikom pogonyat'
budem?
     YAMSHCHIK. Barina, barina! (Hleshchet ego.)
     PETRUSHKA. Aj, aj. YAmshchik, golubchik, ne  nado  bol'she  pogonyat'.  My  uzhe
poehali.
     YAMSHCHIK. Nu, chto zh, koli poehali, tak i ladno! A ne  zhelaete  li,  barin,
poshibche ehat'? (Vzmahivaet knutom.)
     PETRUSHKA (uklonyayas'). Aj, ne nado, ne nado. Luchshe  potishe  poedem!  Mne
toropit'sya nekuda... YAmshchik, a yamshchik, gde zhe tvoi loshadki?
     YAMSHCHIK. A namedni na etoj samoj doroge volki s容li.
     PETRUSHKA. Volki? A razve zdes' volki est'?
     YAMSHCHIK. Kakih tol'ko zverej zdes' net. Tut i volki, i medvedi ryshchut.
     PETRUSHKA. YAmshchik, ya dal'she ne poedu, YA domoj  vernus'.  (Vyskakivaet  iz
telegi.)

                          Poyavlyayutsya Sem' volkov.

     1-J VOLK. YA zubami shchelk, shelk!
     2-J VOLK. Pahnet myasom, seryj volk!
     3-J VOLK. YA davno ne el myasca!
     4-J VOLK. Kaby vstretilas' ovca!
     5-J VOLK. Mne barashka by unest'!
     6-J VOLK. Mne b kozlyatinki poest'!
     7-J VOLK. Mne by celuyu telushku!
     VSE VOLKI. A ne s容st' li nam Petrushku?
     PETRUSHKA. Volki, golubchiki, ne esh'te menya. YA na okiyan edu, vam solnyshko
privezu... teplo vam budet.
     7-J VOLK. Da tut namedni Ivanushka-durachok proezzhal tozhe za solncem.
     PETRUSHKA. Gde emu solnce privezti. On na Kon'ke-Gorbunke i do okiyana ne
doskachet. A ya na trojke edu. S kolokol'chikom.
     7-J VOLK. Nu ladno, poezzhaj. Holodno nam,  volkam.  Vot  medvedyu,  tomu
horosho: spit sebe v berloge da  lapu  soset,  holoda-goloda  ne  boitsya.  Da
smotri, Petrushka, koli solnca nam ne privezesh', my  tebya  na  obratnom  puti
pojmaem i s容dim.
     PETRUSHKA. Ladno, esh'te. Proshchajte, golubchiki.

                     Volki uhodyat. Poyavlyaetsya Medved'.

     Kto eto? Da, nikak, medved'. Mishen'ka, ved' ty zimoj v  berloge  dolzhen
spat', da lapu sosat'.
     MEDVEDX. |to ty menya svoim kolokol'chikom razbudil. Trezvonish',  kak  na
pozhar. Mne i est' zahotelos', kak prosnulsya. YA tebya s容m.
     PETRUSHKA. Mishen'ka, ne esh' menya. YA ves' zamerz, menya  i  ne  razgryzt'.
Daj mne sperva sogret'sya.
     MEDVEDX. Kak zhe ty sogreesh'sya?
     PETRUSHKA. Davaj drug ot druzhki begat', v zhmurki igrat'.
     MEDVEDX. Nu, ladno, davaj. Komu pervomu glaza zavyazhem?
     PETRUSHKA. Tebe, Mishen'ka. A ya budu begat' da v kolokol'chik zvonit'.
     MEDVEDX. Ladno, tol'ko ty smotri zvoni, a to ya tebya ne najdu.
     PETRUSHKA. Horosho, Mishen'ka. (Zavyazyvaet medvedyu glaza,  bezhit,  snachala
zvonit, potom perestaet i pytaetsya ubezhat'.)
     MEDVEDX. Ty chego zh ne zvonish'? Ved' u nas ugovor byl. Tak nel'zya.
     PETRUSHKA. Zvonyu, Mishen'ka, zvonyu, (Tiho.) |j, rebyatishki, vot vam  dva
kolokol'chika. Zvonite, chtoby Mishka menya ne nashel.

                         Begayut. Petrushka ubegaet.

     MEDVEDX. Nu, teper' tvoj chered. Davaj, ya tebe glaza zavyazhu. Da  gde  zhe
ty? Petrushka? Petrushka? Au! (Snimaet povyazku ) |h, obmanul.  Nado  bylo  ego
srazu est', a ne v zhmurki s nim igrat'. Oh, nasha zhizn' medvezh'ya, goremychnaya!
Pridetsya mne nynche na uzhin opyat' lapu sosat'... (Uhodit, perevalivayas'.)




            Vyhodyat ryazhenye, Ded, Vesnyanochka, Marfutka, Medved'.

     Vesnyanochka. Dedushka, holodno, ya ozyabla.
     Ded. A  ty  poplyashi, sogrejsya.

                                 Vesnyanochka
                              (poet i plyashet)

                           U zimy, u babushki
                           V pole sneg da kochki.
                           U zimy, u babushki
                           Ne cvetut cvetochki.
                           Ladushki, ladushki,
                           Ne cvetut cvetochki.

                           U zimy, u babushki,
                           U zimy studenoj -
                           Pticy golosistye,
                           Galki da vorony,
                           Ladushki, ladushki,
                           Galki da vorony.

     Dedushka, a chto zhe solnca do sih por ne vezut?
     DED. Vot pogodi, Ivan vernetsya i solnce privezet.
     MARFUTKA. Moj Petrushen'ka ran'she vashego Ivana solnce privezet.
     RYAZHENYE (kuvyrkayas'). Petuhi layut, sobaki mychat. Solnce, solnce vezut!

             Poyavlyaetsya Petrushka v telege. V nej bol'shoj meshok.

     PETRUSHKA. Vot ya i vernulsya. Ran'she vashego Ivana. I solnce privez.
     VSE. Solnce privez! Molodec, Petrushka!
     MARFUTKA. A gde zhe ty ego nashel, za okiyanom?
     PETRUSHKA. YA okiyana i v glaza ne vidal. Ono na ogorode lezhalo.
     DED. Na ogorode? Na kakom ogorode?
     PETRUSHKA. Da u staroj Pankrat'evny, chto na bazare kartoshkoj torguet.
     VESNYANOCHKA. A kak zhe ty ego vzyal, ne obzhegsya?
     PETRUSHKA. Ne, ono holodnoe.
     VSE. Holodnoe? Solnce-to holodnoe?
     PETRUSHKA. A to kak zhe? CHaj teper' zima!
     DED. Nu, pokazhi nam solnyshko, Petrushka!
     PETRUSHKA. Davajte shest.

                                 Emu dayut.

     Teper' svet tushite. Kak vynu solnce, glaza zazhmur'te, bol'no  ot  sveta
stanet.

                        Tushat svet, polnaya temnota.

     GOLOS PETRUSHKI. Vot ono! Molchanie.
     GOLOSA. Otchego zhe solnyshko ne svetit? Otchego ego ne vidno?
     GOLOS PETRUSHKI. A kto ego znaet! Mozhet byt', na nego zatmenie nashlo. Vy
by svet zazhgli, togda by i uvideli ego.

                               Zazhigayut svet.
      Petrushka stoit posredine, u nego v rukah shest s  bol'shoj repoj.

     VESNYANOCHKA. Da ved' eto repa!
     RYAZHENYE  i  DED (hohochut). Vot tak solnce! S ogoroda. Aj da molodec, aj
da Petrushka!
     PETRUSHKA. Prostite, sovral.
     MEDVEDX (brosaetsya pa Petrushku). Sovral? Tak ya tebya s容m.
     PETRUSHKA. Oj, oj, oj, spasite, pomogite. Mishen'ka, dorogoj,  kosolapyj,
ne tron' menya. Nikogda bol'she vrat' ne budu.
     VESNYANOCHKA. Postoj, bratec Mishen'ka, radi prazdnika prosti Petrushku, ne
trogaj ego.
     MEDVEDX. Tak i byt', sestrica Vesnyanochka. Radi tebya ne tronu ego.
     RYAZHENYE (ezhas' i pereprygivaya s nogi na nogu). A bez solnca-to holodno.
A bez solnca-to temno.

                                  (Poyut.)

                          Net na elke-elochke
                          Prazdnichnyh ognej,
                          Ne vidat' nam solnyshka
                          Do vesennih dnej.

     VESNYANOCHKA, CHto zhe, dedushka, budet u nas solnyshko ili net?
     DED. Ne znayu, vnuchka. Mozhet, kto-nibud' znaet.
     VSE (po ocheredi). My ne znaem, my ne znaem.
     YAPONEC (sidyashchij pod elkoj). A ya znayu.
     VSE. Kto eto? Kto eto?
     YAPONEC (vstavaya). YA posol imperatora yaponskogo. (Klanyaetsya.)
     DED. A gde zhe tvoe solnce?
     YAPONEC. Tushite svet.

                 Tushat svet. Zagoraetsya proshchayushcheesya solnce.

     VSE. Solnce, solnce, vot chudo!
     YAPONEC. Imperator yaponskij velit vam klanyat'sya i prosit prinyat' ot nego
v podarok etu malen'kuyu veshchicu.  |to  -  iskusstvennoe  solnce.  Ono  ochen'
udobno, - ego mozhno vsyudu vozit' s soboj, tushit',  kogda  ono  vam  nadoest.
(Tushit.) I zazhigat' v lyuboe vremya dnya i nochi. (Zazhigaet.)  Esli  ono  nachnet
tusklo svetit', ego mozhno vychistit'.
     MEDVEDX. Svetlo-to ot nego - svetlo, da tepla net. Zuby ot holoda tak i
shchelkayut.
     RYAZHENYE. Dazhe pal'cy posineli. (Duyut na pal'cy, pereprygivayut s nogi na
nogu.)
     YAPONEC.  Vot  nevezhestvennyj  narod!  Razve   mozhet   byt'   teplo   ot
iskusstvennogo solnca? Ono, pravda, ne greet, no zato  ot  nego  nikogda  ne
byvaet solnechnogo udara.

                               Solnce gasnet.

     VSE. Vot tak solnce! Da ono pogaslo.
     YAPONEC.  Ono  nemnozhko  zapylilos'.  Ego  nado  razobrat'  i  pochistit'
shchetochkoj. CHerez polchasa ono budet goret' opyat'.
     VSE. Nam ne nuzhno  tvoego  solnca.  Ot  nego  takoj  zhe  prok,  kak  ot
Petrushkinoj repy!
     PETRUSHKA. Moya repa luchshe. Ona sladkaya.
     MARFUTKA. Kak sahar!
     YAPONEC. Kakoj nevezhestvennyj narod. (Beret solnce, kladet  v  futlyar  i
uhodit.)

                                Golos Ivana

                           YA, durak iz ogoroda,
                           Nynche pervyj voevoda.

                                    Vse

                        Iz zamorskih dal'nih stran
                        Vozvrashchaetsya Ivan.
                        V truby zvonkie trubite,
                        V pushki mednye palite,
                        Bejte gromko v baraban.
                        Edet, edet k nam Ivan.

             Poyavlyaetsya Ivan na Kon'ke-Gorbunke. Za nim zolotaya
         kolymaga s solncem. Solnce - v platke i sarafane. V rukah
                           u nego zolotoe koleso.

                                    Ivan

                        Nu, privez ya vam podarok -
                        Ne luchinu, ne ogarok.

                                  Gorbunok

                         V stuzhu lyutuyu, v moroz,
                         Vanya solnce vam privez.

                                    Ivan

                         Polyubujtes', chto za pava!

                                    Vse

                         Solncu laskovomu - slava!

                                   Solnce

                       Blagodarstvuyu za chest'.
                       Mne privez Vanyusha vest',
                       CHto prishlos' vam nynche tugo,
                       CHto u vas moroz da v'yuga,
                       Zajcu holodno v nore,
                       Zyabnet galka na dvore,
                       Merznet Mishka temno-buryj,
                       Brodit volk v lesu ponuryj,
                       A v sele pod Novyj god
                       Plyashet s holodu narod!
                       YA vas krepko pozhalelo,
                       Zapryagat' konej velelo
                       I poehalo shazhkom
                       Za Ivanom-durakom.

                                    Vse

                       Zdravstvuj, solnce zolotoe,
                       Vorotis' v svoi pokoi,
                       Podymis' na nebosvod,
                       Obogrej chestnoj narod.

                             Solnce podymaetsya.

                                   (poyut)

                               Zolotoe koleso,
                               Zolotoe koleso.
                          Ot togo li kolesa
                          Sginut belye snega,
                          Zapylayut nebesa,
                          Zapylayut nebesa.
                               Zolotoe koleso,
                               Zolotoe koleso.
                          Sginut belye snega,
                          Hlynet veshnyaya voda
                          Na zelenye luga,
                          Na zelenye luga.
                               Zolotoe koleso,
                               Zolotoe koleso.
                          Hlynet veshnyaya voda,
                          V pole vyrastet trava,
                          Vyjdut na pole stada,
                          Vyjdut na pole stada.
                               Zolotoe koleso,
                               Zolotoe koleso.
                          V pole vyrastet trava,
                          Vyjdet devica-krasa,
                          Skazhet laskovy slova,
                          Skazhet laskovy slova.
                               Zolotoe koleso,
                               Zolotoe koleso.
                          Skazhet devica-krasa:
                          Ot togo li kolesa
                          Zavilas' moya kosa,
                          Rascvela moya krasa.
                               Zolotoe koleso,
                               Zolotoe koleso.

                                 {Zanaves}







                                   Prolog

     Akter poyavlyaetsya na scene, stavit shirmu s nadpis'yu: "Teatr dlya  detej",
zatem uhodit za shirmu i vozvrashchaetsya s malen'kim stolikom i stulom,  kotorye
on stavit pered shirmoj. Potom on opyat'  uhodit  i  prinosit  chernoe  domino,
ryzhij parik s lokonami, zerkalo i grimiroval'nyj yashchik. Domino on  veshaet  na
shirmu, zerkalo i yashchik stavit na stol. Posle etogo snimaet pidzhak i  nachinaet
grimirovat'sya.

        Zritel' vse vremya molcha sidit na suflerskoj budke i smotrit.

     ZRITELX. CHto ty delaesh', tovarishch?
     AKTER. Grimiruyus'.
     ZRITELX. Grimiruesh'sya? A chto eto takoe?
     AKTER  (otchetlivo).  Razve  ne   vidish'?   Raskrashivayu   lico.   Sejchas
predstavlenie budet.
     ZRITELX. CHto budut predstavlyat' i dlya kogo?
     AKTER. Konechno, ne dlya tebya odnogo, a dlya vseh zritelej. Voj ih skol'ko
sobralos'! A  predstavlyat'  budut  dve  skazki:  "Koshkin  dom"  i  "Letayushchij
sunduk".
     ZRITELX. CHto za "Koshkin dom", rasskazhi.
     AKTER. Uvidish' sam. No ty, priyatel', vidno,  neponyatliv.  Tak  i  byt',
rasskazhu. ZHila byla koshka. Ona byla bogata i zhila ne na  kuhne  pod  lavkoj,
kak drugie koshki, a v sobstvennom dome. No ona byla ochen' skupoj  i  zhadnoj.
Raz k nej prishli nishchie kotyata, u kotoryh ne bylo  materi,  i  stali  prosit'
est', a ona ne dala. Vot ty uvidish', chto s nej potom sluchilos'.
     ZRITELX. A ty skazhi, chto s nej potom sluchilos'.
     AKTER. Ah, kakoj ty nadoedlivyj. Posmotri, skol'ko
v teatre detej - gorazdo men'she tebya, i nikto ne pristaet s  voprosami.
Sejchas ty sam uvidish', chto sluchilos' s zhadnoj koshkoj.
     ZRITELX. Nu, a "Letayushchij sunduk" - chto eto takoe?
     AKTER. |to skazka pro syna kupca, kotoryj  istratil  vse  svoi  den'gi.
Ostalsya u syna kupca odin volshebnyj sunduk. Syn kupca sel v nego i poletel v
Turciyu. Tam on hotel zhenit'sya na tureckoj  princesse  i  sdelat'sya  tureckim
korolem, no iz etogo nichego ne vyshlo.
     ZRITELX. Pochemu iz etogo nichego ne vyshlo?
     AKTER. Ne mogu zhe ya tebe vse rasskazat'! Ne vyshlo - znachit, ne vyshlo. A
vdobavok u syna kupca i sunduk sgorel.
     ZRITELX. Tak eto grustnaya skazka.
     AKTER. Kakaya zhe grustnaya, kogda v nej vse vremya poyut i plyashut. I muzyka
v nej veselaya, i dekoracii yarkie.
     ZRITELX. A chto zhe ya dolzhen delat' vo vremya predstavleniya?
     AKTER. Da razve ty osobennyj kakoj-nibud'. Takoj zhe zritel', kak i  vse
deti v teatre. Sidi i smotri. A kogda pridesh' domoj, poprobuj  sam  ustroit'
teatr i predstavit' eshche raz "Koshkin dom" i "Letayushchij sunduk". Nu,  a  teper'
mne s toboj nekogda razgovarivat'. Sejchas nachnetsya.

                              (Trubit v rozhok)

                      Tra-ta-ta, ta-ta,ta-tam,
                      Vse sadites' po mestam.

                      Skripki, flejty i fagoty,
                      Raskryvajte vashi noty.

                      Palku v ruki, dirizher,
                      V etu budku lez', sufler.

                      Esli rol' akter zabudet,
                      I emu nelovko budet, -

                      Ty akteru udruzhi
                      I tihon'ko podskazhi.

                      Zdes' ne shkola, zdes' ne klass,
                      Ne vletit vam za podskaz.

                      No proshu ya, chtoby v zale
                      Ne shumeli, ne stuchali,

                      Ne meshali predstavlyat',
                      |j, aktery, nachinat'!

                         Rezhisser u nas surovyj...

                           Hor akterov za scenoj

                          My gotovy. My gotovy,
                          Prikazan'ya tol'ko zhdem!

                                   Akter

                          Nachinajte "Koshkin dom"!





                          Prolog k russkoj skazke

     BALAGANSHCHIK (s okladistoj  borodoj,  v  poddevke).  Zdravstvujte,  gosti
dorogie. Nravitsya li vam nash balagan? Hot' nynche i ne maslenica, my  poteshim
vas zabavami i shutkami. Tol'ko chur! - tiho sidet', semechek ne shchelkat', sosedej
v boka ne tolkat' i petuhom ne pet'! Nu, nachinaem! (Pauza.  Balaganshchik  tiho
govorit za zanaves.) Kiryushka, Kiryushka, podi syuda.

                Sonnyj golos Kiryushki iz-za zanavesa: "CHego?"

     BALAGANSHCHIK. Da podi zhe syuda. Predstavlen'e nachinat' nado.
     KIRYUSHKA (tak zhe). CHego?
     BALAGANSHCHIK.   Ty   zasnul,   darmoed,   chto   li?   Narodu    sobralos'
vidimo-nevidimo, a ty spish'. Idi, a ne to ya tebya za volosy vyvoloku!
     KIRYUSHKA (tak zhe). CHego?
     BALAGANSHCHIK. A vot ya tebe  pokazhu,  chego!  (Vytaskivaet  iz-za  zanavesa
Kiryushku.) |j ty, teterev, nachinaj.
     KIRYUSHKA. CHego nachinat'-to?
     BALAGANSHCHIK. A sam ne znaesh'? CHaj, ne pervyj den' v balagane.  Zamorskih
zverej vyvodi.
     KIRYUSHKA.  Ni  odnogo  ne ostalos'! Mit'ku, chto u nas za medvedya byl, na
postoyalyj  dvor  peremanili, on tam na vse ruki. A v obez'yanah nikto sluzhit'
ne  hochet,  -  obidno.  Vsyakij urod tebya urodom nazyvaet i za hvost dergaet.
Hot'  ty  v  obez'yan'ej  lichine,  a  vse  zhe chelovek. Komu ohota ponosheniya i
nasmeshki terpet', da eshche za takoe zhalovan'e!
     BALAGANSHCHIK. A ty u menya pogovori... Koli  zverej  net,  pokazhem  narodu
kulachnyj boj. CHto, parni gotovy?
     KIRYUSHKA. Kakoe gotovy! Oni so vcherashnego vechera kulachnyj  boj  zateyali,
gorshok shchej za uzhinom ne podelili. U odnogo golova prolomlena, u drugogo glaz
vybit. Im ne narodu pokazyvat'sya, a o dushe nuzhno podumat'.
     BALAGANSHCHIK. Vot gore kakoe! Ne vozvrashchat' zhe narodu pyataki....  CHto  by
im pokazat'?..  Slushaj,  Kiryushka,  sbegaj-ka,  brat,  na  bazar  da  slepcov
privedi, chto Lazarya poyut. Skazhi, altyn na vsyu bratiyu dadim. Ono  hot'  i  ne
veselo, zato dushespasitel'no.

                              Kiryushka ubegaet.

     Nu, chto zhe, gosti dorogie, kakovo pozhivaete? Zdorovy li vashi pochtennye
roditeli?.. A  pogoda-to  segodnya  kakaya  horoshaya:  s  utra  slovno  dozhdik
nachinal, a sejchas budto i proyasnilos'...

                              Kiryushka vbegaet.

     Nu chto, bratec, gde zhe slepcy?
     KIRYUSHKA. Hozyain, hozyain! Po ulice skomorohi idut s dudkami,  sopelkami,
rozhi razmalevannye, kolpaki durackie...
     BALAGANSHCHIK, CHego zhe ty, dubina, zevaesh'? Zovi ih syuda.

                              Kiryushka ubegaet.

     Vot ya dlya vas, gosti dorogie, skomorohov pripas, sam iz  Moskvy  vyvez.
Pervye skomorohi na svete!
     KIRYUSHKA (vbegaya). Dorogo prosyat!
     BALAGANSHCHIK. Potishe ty, chego oresh'  na  ves'  balagan!  Skol'ko  zhe  oni
prosyat?
     KIRYUSHKA. Pyat' shapok pryanikov, da tri orehov, desyat' kovshej medu,  altyn
deneg, pirog s kuryatinoj, a starshemu skomorohu novye sapogi!
     BALAGANSHCHIK. Razbojniki, dusheguby! Nu, nechego delat' - zovi!
     KIRYUSHKA (oret vo vse gorlo). |j vy, skomorosh'e plemya! Valite  syuda!  Za
cenoj ne postoim!

      Vvalivayutsya skomorohi i cherez zritel'nyj ral prohodyat na scenu.

     GLAVNYJ SKOMOROH   (Balaganshchiku).   Zdravstvuj,   boroda!   (Publike.)
Zdravstvujte,  pochtennye  gospoda!  Proshu  lyubit'  i  zhalovat',   pryanichkami
balovat' da medom poit'. My skomorohi zapravskie  -  tul'skie,  yaroslavskie,
kurskie, orlovskie, a vy-to kakovskie? Vo gorode vo Murome petuh podralsya  s
kurami, kozlu ostrigli borodu, poshel kozel po gorodu, - kozlu ne do smeha, a
nam zato poteha! Tak-to hozyain pochtennyj, chto budem pokazyvat'?
     BALAGANSHCHIK. Da chto tvoi rebyata umeyut?
     SKOMOROH. Ne kosyat, ne pashut  -  vse  poyut  da  plyashut.  Golosa  u  nih
zdorovye, valyat steny dubovye. Prikazhesh' spet', hozyain?
     BALAGANSHCHIK. Puskaj spoyut.

                              Skomorohi poyut.

     Ne po cene penie. Slepcy za altyn i dol'she poyut i zhalobnee. Plohi  tvoi
pevcy!
     SKOMOROH. Horoshi ali plohi - klanyajtes', skomorohi!

                               Vse klanyayutsya.

     Peli  my na Donu - dali deneg moshnu, peli v Moskve - dali nam dve, peli
v  Tveri  - dali nam tri, peli na Sviri - dali chetyre, a zdes', hot' tresni,
ne nravyatsya nashi pesni. Mozhet, splyasat' prikazhesh', hozyain?
     BALAGANSHCHIK. Puskaj poplyashut.

                             Skomorohi plyashut.

     Ne po cene i plyaska. Tak u nas medvedi na yarmarkah plyashut.  Plohi  tvoi
rebyata.
     SKOMOROH. Horoshi ali plohi - klanyajtes', skomorohi!

                               Vse klanyayutsya.

     Esli tebe plyaska ne po  nravu,  najdem  i  druguyu  zabavu,  ne  ugodili
plyaskoj - poteshim skazkoj. My na vse gozhi, razmalyuem rozhi, borody  pricepim,
nosy nalepim, tebya uvazhim, sebya pokazhem! Velish' predstavlyat', hozyain?
     BALAGANSHCHIK. CHto zhe, predstavlyajte, platu vse ravno voz'mete.
     SKOMOROH. |j, skomorohi, sobirajtes' narod poteshit'!

                           Vse podhodyat k rampe.

     (K publike.) Gospoda  pochtennye,  stariki  stepennye,  kumushki-tetki  -
starye treshchotki, parni, molodicy, krasnye devicy,  malye  detishki  -  Semki,
Dun'ki, Grishki! Radi voskresen'ya nynche predstavlen'e,  prazdnik  skomoroshij,
hlopajte v ladoshi, budet vam poteha, lopnete ot smeha. Smejtes' na zdorov'e.
|to vse prislov'e, skomorosh'i shutki, bab'i pribautki. Pust' po nim ne sudyat:
skazka dal'she budet...

                                  Zanaves



                    Prolog k skazke "Volshebnaya palochka"

                    Vhodit teatral'nyj uborshchik s metloj.

     UBORSHCHIK (podmetaya scenu). Opyat'  detskij  spektakl'!  I  chego  eto  oni
vydumali kazhdoe voskresen'e detskie spektakli stavit'? Prezhde, byvalo, raz v
god na pashu ili na maslenuyu my dlya detej predstavlyali,  i  to  hlopot  bylo
stol'ko, chto ne privedi bog! I bez biletov prihodyat, i  stul'ya  s  mesta  na
mesto peredvigayut, i soryat, i shumyat. (Grozit publike  metloj.)  Vot  ya  vas,
neposedy! CHego spozaranku sobralis'? Predstavlen'e-to eshche kogda budet, a  vy
uzhe zdes'!

     Vhodit mal'chishka - chistil'shchik sapog so skameechkoj, shchetkami i vaksoj.

     UBORSHCHIK. Ty, chumazyj, kuda lezesh'?
     CHISTILXSHCHIK. Mustafa skazal, predstavlyat' budut. Smotret' prishel.
     UBORSHCHIK. A bilet est'?
     CHISTILXSHCHIK. Dva bileta est'!
     UBORSHCHIK (smotrit). Da oba bileta starye!

     CHISTILXSHCHIK. Zachem starye? Sovsem novye. Proshloe  voskresen'e  u  teatra
podobral.
     UBORSHCHIK. Nu, ladko!  Mne-to  chto!  Smotri,  kak  by  tebya  biletery  ne
vyveli... CHego ty na scenu zabralsya? Sel by sredi publiki.
     CHISTILXSHCHIK. Zdes' luchshe vidno.
     UBORSHCHIK. Da gde ty syadesh'?
     CHISTILXSHCHIK. U menya svoya skameechka est'. (Stavit skameechku i saditsya.)
     UBORSHCHIK. Ty, nikak, i shchetki s soboj prines? Zachem oni tebe zdes'?
     CHISTILXSHCHIK. Sapogi chistit' budu. Vsej  publike  budu  chistit'.  U  vseh
sapogi gryaznye. Na obed zarabotayu.
     UBORSHCHIK  (smeetsya).  Ish'  ty,  kakoj  prytkij.  Hochet  i  predstavlenie
posmotret', i na obed zarabotat'.

                    Vbegaet mal'chik s korzinkoj semechek,

     MALXCHIK. ZHarenye semechki!
     UBORSHCHIK. |to eshche kogo prinesla nelegkaya? Semechki  na  scene  prodavat'?
Sorok let v teatrah sostoyu, a takogo besporyadka ne vidal.
     MALXCHIK. Semechki! Kupite semechek!
     UBORSHCHIK. Vot ya tebe pokazhu, kak semechki zdes' prodavat'.  (Gonit  ego.)
Poshel otsyuda!

          Mal'chik ubegaet za odni kulisy, poyavlyaetsya iz-za drugih.

     MALXCHIK (k publike). |j, rebyatishki! Semechki zharenye, horoshie semechki!
Komu ugodno?

     Uborshchik gonitsya za nim po scene. Mal'chik  ubegaet.  Vhodyat  shkol'nik  i
shkol'nica.

     UBORSHCHIK. CHego vy vse na scenu lezete? Malo vam mesta v zale?
     SHKOLXNIK. Pozvol'te nam pobyt' zdes'  vo  vremya  predstavleniya.  My
budem sidet' tiho, nikomu meshat' ne budem.
     SHKOLXNICA.  Pozvol'te  nam  hot'  raz  zdes'  ostat'sya.  Na  scene  tak
interesno. Neuzheli vy nas otsyuda progonite?
     UBORSHCHIK. Da ved' na scene vo vremya predstavleniya tol'ko aktery  byvayut.
Postoronnim vhod strogo vospreshchaetsya!
     SHKOLXNICA. Nu, pochemu? My akteram pomogat' budem. Esli  ponadobitsya,  ya
mogu za kem-nibud' sbegat', pozvat', kogo nuzhno...
     SHKOLXNIK. YA umeyu elektrichestvo ispravlyat', esli svet pogasnet!
     UBORSHCHIK (smeetsya). A mne vse ravno, hot' i ostavajtes'. Tol'ko rezhisser
vas otsyuda pogonit. On u nas ser'eznyj. (Uhodit.)
     SHKOLXNIK (glyadya za zanaves). Posmotri, tam uzhe vse gotovo.
     SHKOLXNICA. Ah, kakaya chudesnaya komnata!

                           Oba smotryat za zanaves

                                 CHistil'shchik
                                (sidya, poet)

                       Na skamejke u dorogi
                       Molcha ya sizhu
                       I na vse chuzhie nogi
                       Grustno ya glyazhu.

                            |j, stoj, ne begi,
                            Daj pochishchu sapogi!
                            Stoyat dorogo podmetki,
                            Kozhu beregi.

                       Na uglu stashchil mal'chishka
                       CHej-to koshelek.
                       Ubezhat' hotel vorishka,
                       A za nim - svistok...

                            |j, stoj, ne begi,
                            Daj pochishchu sapogi! i t. d.

                       Gospodin s bol'shoj korzinoj
                       Sest' hotel v tramvaj,
                       A tramvaj - ot grazhdanina...
                       Hochesh' - dogonyaj!

                            |j, stoj, ne begi,
                            Daj pochishchu sapogi! i t. d.

                       Tetka tashchit ele-ele
                       S rynka dva meshka,
                       A za neyu po paneli
                       Sypletsya muka...

                            |j, stoj, ne begi,
                            Daj pochishchu sapogi! i t. d.

                       U hozyaina namedni
                       Zagorelsya dom.
                       Iz vorot vo dvor sosednij
                       On bezhit s vedrom...

                            |j, stoj, ne begi,
                            Daj pochishchu sapogi! i t. d.

                        Vbegaet mal'chik s semechkami.

     MALXCHIK. Semechki zharenye!
     SHKOLXNIK. Davaj syuda dva stakana - v etot karman i v etot.
     SHKOLXNICA. V teatre est' semechki! Razve mozhno eto delat'?
     MALXCHIK  S  SEMECHKAMI.  A  vam,  baryshnya,  shokoladnyh  konfet   ugodno?
Izvinite, pozhalujsta, doma zabyl.
     CHISTILXSHCHIK. Ona pravdu skazala. Nel'zya  tut  semechki  est'.  Besporyadok
budet.
     SHKOLXNIK. Da chto vy vse na menya nakinulis'? YA zdes' sorit' ne budu. Pro
zapas kupil. (SHkol'nice) Nu, ne serdis'. Davaj syadem s toboj zdes'.  Otsyuda
budet horosho vidno.

                    Sadyatsya na pol ryadom s chistil'shchikom.

     MALXCHIK S SEMECHKAMI (prisazhivayas' k nim). A skoro li  oni  predstavlyat'
nachnut?
     SHKOLXNIK. V teatre vsegda dolgo zhdat' prihoditsya. Aktery dolzhny  borody
nakleivat', a eto ne tak legko.
     SHKOLXNICA. Razve borody u nih ne nastoyashchie?
     SHKOLXNIK (smeetsya). Kakoj zhe eto  byl  by  teatr,  esli  by  u  akterov
nastoyashchie borody byli? U akterov nichego nastoyashchego net. Vmesto volos, u  nih
pariki, a nosy naleplennye.
     MALXCHIK S SEMECHKAMI. A glaza-to u nih nastoyashchie?
     SHKOLXNIK. Glaza, kazhetsya, nastoyashchie.
     CHISTILXSHCHIK (vzmahnuv shchetkoj). ZHulik poshel narod! Publiku obmanyvayut!
     SHKOLXNIK. Oni ne obmanyvayut. Oni  narochno  tak  delayut.  V  teatre  vse
dolzhno byt' narochno.
     SHKOLXNICA. Kak vse narochno? A ved' umirayut-to oni na samom dele.
     MALXCHIK S SEMECHKAMI. Vot vydumala! Kaby umirali vzapravdu,  akterov  ne
hvatilo by. Vot tut est' odin takoj, s dlinnym nosom. On podi kazhdyj vecher v
teatre pomiraet, a nautro ya ego na ulice vizhu. On protiv nas zhivet.
     CHISTILXSHCHIK. YA lyublyu, kogda v teatre lyudej rezhut!  Kinzhalom  raz,  bashka
proch'!

                              Vhodit rezhisser.

     REZHISSER. |to chto za bezobrazie!  Zachem  vy  zdes'?  Poshli  proch'!  (Za
scenu.) SHevelites' tam, pora nachinat'. Na polchasa opozdali. Poshli von!
     CHISTILXSHCHIK. Poslushaj, ne serdis'. Hochesh', ya tebe sapogi pochishchu. U  tebya
gryaznye. Spasibo skazhesh'. Kak steklo blestet' budut!
     REZHISSER  (glyadya  na  sapogi).  Nu,  horosho,  pochisti.  Sapogi  u  menya
dejstvitel'no gryaznye. Vse nekogda, ne uspevaesh' privesti sebya  v  poryadok.
(Smotrit na chasy.) Eshche ne tak pozdno, minut desyat' podozhdut.

                    CHistil'shchik energichno chistit sapogi.

     Ty horosho chistish'. Molodec!
     CHISTILXSHCHIK. YA horosho chishchu. A ty chto predstavlyat' budesh'?
     REZHISSER. A ty chego by hotel?
     CHISTILXSHCHIK. YA razbojnikov lyublyu. Kak  Selim  v  skazke.  V  chalme  i  s
kinzhalom.
     REZHISSER. Horosho, razbojniki budut.
     SHKOLXNIK. Po-moemu,  gorazdo  interesnee  krasnokozhie  indejcy,  kak  u
Fenimora Kupera!
     REZHISSER. Horosho, budut i indejcy.
     SHKOLXNICA. A ya bol'she lyublyu  volshebnye  skazki.  Vot  esli  by  Kota  v
sapogah pokazali, kak on mel'nika markizom Karabasom sdelal.
     REZHISSER. Horosho, i Kot v sapogah budet.

                             Deti v izumlenii.

     MALXCHIK S SEMECHKAMI. A  po-moemu,  skazki  nichego  ne  stoyat.  YA  lyublyu
vzapravdashnih lyudej v teatre videt'. CHtoby chaj pili, v gosti chtob  hodili...
Tochno pro tebya rasskazyvayut!
     REZHISSER. Horosho, i vzapravdashnie  lyudi  budut.  (CHistil'shchiku.)
Nu, spasibo, chto sapogi pochistil.  Teper',  rebyata,  uhodite.  Marsh  otsyuda!
Sejchas zanaves podymut. (Idet k kulisam.)

                                Deti za nim.

     DETI. A kak zhe predstavlenie nazyvat'sya budet?
     REZHISSER (ostanavlivayas'). Nazyvat'sya ono budet:  "Volshebnaya  palochka".
|to skazka v dvuh dejstviyah. Bol'she mne s vami razgovarivat'  nekogda.  Marsh
za kulisy! Davajte zvonok! Zanaves!




                       Prolog k skazke "Zelenyj myach"

     DIREKTOR TEATRA. YA - direktor teatra. Vojdite v moe polozhenie.  Segodnya
prazdnik. Vy prishli na predstavlenie. A predstavlyat' nechego. Dekoracii est',
aktery vse nalico, a p'esy dlya predstavleniya net. YA  vchera  vecherom  pytalsya
vspomnit' hot' kakuyu-nibud' skazku, no vse pereputal... CHto mne delat'?

              Na scenu podymaetsya pisatel' s tremya svertkami.

     CHto vam ugodno? Kto vy takoj?
     PISATELX. YA - pisatel'. Prines vam tri skazki.
     DIREKTOR. Skazki? Oni-to mne i nuzhny. O chem?
     PISATELX (protyagivaya pervyj svertok).  |to,  gospodin  direktor,  ochen'
veselaya skazka o puteshestvennike, kotoryj popal v obez'yan'e carstvo.
     DIREKTOR. Obez'yan'e carstvo? |to interesno i novo. Posmotrim.  (CHitaet,
ostavayas' snachala ser'eznym, potom nachinaet smeyat'sya vse  gromche  i  gromche.
Nakonec, padaet ot smeha  so  stula.  Podymayas'  s  pola.)  Net,  etu  p'esu
postavit' na scene nel'zya. Poryadka ne budet. Aktery budut smeyat'sya,  zriteli
budut smeyat'sya, sufler v budke budet smeyat'sya... CHto zhe poluchitsya? Dlya  menya
glavnoe - poryadok! Posmeyat'sya v teatre mozhno,  no  v  meru.  A  vtoraya  vasha
skazka o chem?
     PISATELX. |to, gospodin direktor, ochen'  grustnaya  skazka  o  mal'chike,
kotoryj utonul v prudu.
     DIREKTOR.  Da,  eto, po-vidimomu, grustnaya istoriya, Posmotrim. (CHitaet.
Vo  vremya,  chteniya  on  stanovitsya  vse  pechal'nee, vshlipyvaet, vynimaet iz
karmana  platok, plachet i, nakonec, gromko rydaet.) Net, etu p'esu postavit'
na  scene  nel'zya.  Poryadka  ne  budet.  Aktery budut plakat', zriteli budut
plakat',  sufler v budke budet plakat'. CHto zhe poluchitsya? Poplakat' v teatre
mozhno, no v meru! A tret'ya vasha skazka o chem?
     PISATELX.  Ona  nazyvaetsya  "Zelenyj  myach".
     DIREKTOR.  Nu, chto zh, posmotrim. (CHitaet snachala s ser'eznym vyrazheniem
lica,  potom ulybaetsya, inogda priplyasyvaet. Pozhimaya ruku pisatelyu.) Vot etu
skazku  mozhno  postavit'  na scene. V nej vsego v meru: i prizadumat'sya est'
nad chem, i posmeyat 'sya mozhno.
     PISATELX. A kogda zhe budut ee predstavlyat'? Direktor. CHerez dve minuty,
U menya vse delaetsya ochen' bystro. Glavnoe - poryadok!
     PISATELX. CHerez dve minuty? No ved' ona ochen' trudnaya. Pervoe  dejstvie
proishodit dnem, vtoroe vecherom...
     DIREKTOR. |to pustyaki. U menya solnce, luna i  zvezdy  -  vse  nagotove.
Prikazhu - vzojdet solnce, i nastanet den'. Zahochu - nastanet  noch',  i  ves'
teatr zasnet. U menya v podvale i dozhd', i grad, i planety, i  komety  -  vse
est'. Pisatel'. Vot udivitel'no! Vy nastoyashchij volshebnik. A  skazhite,  u  vas
est' princy i princessy? U menya v skazke uchastvuyut princy i princessy.
     DIREKTOR.  Konechno,  est'.  U  menya  pyatnadcat'  princev  i  sorok  dve
princessy. Dovol'no s vas?
     PISATELX. Vpolne dostatochno. Mne i poloviny mnogo.
     DIREKTOR.  A teper', gospodin pisatel', esli hotite uvidet' vashu skazku
na  scene, idite v zritel'nyj zal i zajmite svobodnoe mesto. Von tam stul ne
zanyat!
     PISATELX. Do svidaniya, ochen' vam  blagodaren!  (Uhodit,  no  sejchas  zhe
vozvrashchaetsya.) Skazhite, gospodin direktor, u vas v teatre imeetsya lyagushka? U
menya v skazke est' lyagushka. Snachala ona zakoldovana, a potom raskoldovana.
     DIREKTOR. Kakoj zhe byl by u menya teatr, esli by v nem dazhe  lyagushki  ne
bylo? U menya  est'  neskol'ko  dyuzhin  zakoldovannyh  lyagushek  i  stol'ko  zhe
raskoldovannyh. Idite zhe na mesto, gospodin pisatel'. Ne  bespokojtes',  vse
budet v poryadke.
     PISATELX. Ah, kakoj vy  zamechatel'nyj  chelovek!  (Uhodit  v  zritel'nyj
zal.)

                                  Direktor

                       Vse gotovo. Est' v podvale
                       Mnogo skazochnyh chudes.
                       Potushite lampy v zale!
                       Dajte nebo! Stav'te les!
                       Pust' vzojdet iz-za port'ery
                       Solnce v tysyachu svechej.
                       Princy, damy, kamergery,
                       Odevajtes' poskorej!
                       Vsem po vkusu budet p'esa.
                       V nej dlya kazhdogo est' rol':
                       Est' lyagushka, est' princessa,
                       Est' lakej i est' korol'.
                       Net teper' chudes na svete,
                       Tol'ko skazki est' u nas,
                       I odnu iz skazok, deti,
                       Vy uvidite sejchas!




     V nastoyashchij  tom  voshli  skazki,  napisannye  S.  Marshakom  po  motivam
fol'klora raznyh narodov, ego perevody iz  narodnoj  poezii  i  original'nye
dramaturgicheskie proizvedeniya dlya detej, kotorye zaklyuchayut tom.
     {V sostavlenii nastoyashchego toma prinimali  uchastie  chleny  komissii  po
literaturnomu naslediyu S. YA. Marshaka - V. D. Berestov, L. I.  Lyubarskaya,  I,
S. Marshak.}
     S. Marshak shiroko raspahnul  dlya  yunyh  chitatelej  okno  v  bol'shoj  mir
inoyazychnogo iskusstva, poznakomiv ih na russkom yazyke i  s  anglijskoj  i  s
cheshskoj narodnoj poeziej, so skazkami i pesnyami ukraincev, litovcev, gruzin,
latyshej i drugih narodov; vmeste s tem eti proizvedeniya  poeta  predstavlyayut
soboj  yavlenie  nacional'noj  russkoj  poezii,   organicheski   svyazannoe   s
gumanisticheskimi,  internacional'nymi  tradiciyami  klassicheskoj  russkoj
literatury.
     S.  Marshak  horosho znal i cenil narodnoe tvorchestvo. |tomu, bezuslovno,
sposobstvovalo  to,  chto uzhe v samom nachale svoego poeticheskogo puti Marshaku
"dovelos' vstretit' takih znatokov k pochitatelej narodnoj poezii, kak Stasov
i  Gor'kij"  {B.  Galanov,  S.  YA, Marshak, Ocherk zhizni i tvorchestva, Detgiz,
1962.},   chto   eshche   chetyrnadcatiletnim   mal'chikom   on   v  dome  Stasova
poznakomilsya  s vydayushchimisya deyatelyami russkoj kul'tury: Repinym, Glazunovym,
SHalyapinym, s ih gluboko narodnym tvorchestvom.
     Vybor  proizvedenij dlya perevoda nikogda ne byl u Marshaka sluchajnym: on
stremilsya  otbirat'  samoe  znachitel'noe  i  v  idejnom  i  v hudozhestvennom
otnoshenii  i  sredi  fol'klornogo  materiala,  i v tvorchestve togo ili inogo
poeta.  I  proizvedeniyam  "ser'eznyh"  zhanrov, i, kazalos' by, "prosten'kim"
pesenkam,  i  pribautkam  poet  udelyal  odinakovo  bol'shoe vnimanie, V svoih
stat'yah i pis'mah, on, naprimer, neodnokratno otmechal, chto "net nichego luchshe
narodnyh   detskih  pribautok,  pesenok,  schitalok,  skorogovorok-taratorok,
"draznilok"  {Pis'mo k V. Levinu, 1963 g. Zdes' i dalee pis'ma citiruyutsya po
tekstu 8 toma nast. Sobr. soch.}.
     Sobrannye  v  etom  tome  poeticheskie  proizvedeniya  S.  Marshaka   dayut
naglyadnoe predstavlenie o  rabote  porta  nad  stihotvornymi  perevodami.  O
principah svoej perevodcheskoj deyatel'nosti poet pisal vo mnogih stat'yah i  v
pis'mah.
     "Bukval'no perevodit' hudozhestvennoe proizvedenie ne  sleduet...  Nuzhno
horosho ponyat'  i  pochuvstvovat',  chto  skazano  v  originale,  a  potom  uzhe
peredavat' eto estestvenno i svobodno ne po-francuzski, esli Vy perevodite s
francuzskogo na russkij. Togda Vy peredadite glavnuyu volyu i chuvstva  avtora,
a ne otdel'nye ego slova. Pri takom - kazalos' by svobodnom perevode -  inoj
raz poluchaetsya bol'shaya tochnost' i dazhe muzykal'noe - ritmicheskoe, zvukovoe -
shodstvo" (Pis'mo k |. Vurgaft ot 19 aprelya 1948 g.). A v pis'me k V. Horvat
v tom zhe 1948 godu on kak by prodolzhaet tu zhe mysl':  "Perevod  dolzhen  byt'
smel i svoboden".
     V  stat'e  "Portret  ili  kopiya?  (Iskusstvo  perevoda)" {Zdes' i dalee
stat'i  citiruyutsya  po  tekstu  7  toma nast. Sobr. soch.}, Marshak raz座asnyal:
"...neobhodimo  znanie  chuzhogo  yazyka  i,  pozhaluj,  eshche bolee osnovatel'noe
znanie  svoego. Nado tak gluboko chuvstvovat' prirodu rodnogo yazyka, chtoby ne
poddat'sya chuzhomu, ne popast' k nemu v rabstvo".
     Kak vidim, Marshak posledovatel'no provodil  mysl'  o  smeloj  vol'nosti
perevoda. On byl ubezhdennym protivnikom bukvalizma v perevodcheskoj praktike.
On schital, chto  "chem  glubzhe  i  pristal'nee  vnikaet  hudozhnik  v  sushchnost'
izobrazhaemogo, tem svobodnee ego masterstvo, tem tochnee izobrazhenie", a oni,
v  svoyu  ochered',  rezul'tat  kolossal'nogo   truda,   rezul'tat   glubokogo
proniknoveniya v tvorchestvo perevodimogo poeta, v ego mir.
     Sam Marshak postoyanno ukazyval na to, chto "perevodchiku tak zhe  neobhodim
zhiznennyj opyt, kak i vsyakomu drugomu pisatelyu.
     Bez svyazi s real'nost'yu, bez  glubokih  i  pristal'nyh  nablyudenij  nad
zhizn'yu, bez mirovozzreniya v samom bol'shom smysle etogo slova,  bez  izucheniya
yazyka  i  raznyh  ottenkov  ustnogo  govora  nevozmozhna  tvorcheskaya   rabota
poeta-perevodchika" ("Portret ili kopiya? (Iskusstvo perevoda)").
     Po  obshchemu  priznaniyu  kritiki,  perevodcheskuyu  deyatel'nost' S. Marshaka
otlichaet   vysokaya  trebovatel'nost'.  "Sekret  ego  poeticheskih  perevodov,
obretayushchih  kak  by  ravnopravnuyu  zhizn' na drugom yazyke, - pishet, naprimer,
avtor  monografii  o  zhizni  i  tvorchestve  poeta  B.  Galanov,  - vo mnogom
ob座asnyaetsya tem, chto, rabotaya nad originalom, Marshak zaglyadyvaet ne tol'ko v
knigu, no i v zhizn'".
     V samom dele, naprimer, anglijskaya poeziya dlya  detej  zanyala  v  knigah
Marshaka vidnoe mesto i sovershenno zakonomerno: v molodye gody  on  uchilsya  v
anglijskom universitete, peshkom  ishodil  anglijskuyu  provinciyu,  dolgo  zhil
sredi detej, uchenikov lesnoj shkoly Uel'sa.
     No  i  original'nye  proizvedeniya  pisatelya  takzhe  rezul'tat   tesnogo
kontakta poeta s zhizn'yu, s detskim kollektivom.
     ZHivya  posle  revolyucii  v  Krasnodare, S. YA. Marshak vel aktivnuyu rabotu
sredi  detej,  uchastvoval  v  sozdanii  detskih  domov  i  kolonij. Vmeste s
neskol'kimi   entuziastami   -   pedagogami,   literatorami,   hudozhnikami i
kompozitorami  -  Marshak  vzyalsya  togda za organizaciyu "Detskogo gorodka". V
gorodke  byli  i masterskie i biblioteka, a dushoj vsego byl teatr dlya detej.
Ob  etom  teatre,  odnom  iz pervyh sovetskih tyuzov, krasnodarskie starozhily
vspominayut  i  do  sih por. Iz p'es-skazok dlya etogo teatra menee chem za dva
goda  sostavilsya  vyshedshij  v  1922 godu v Krasnodare (v soavtorstve s E. I.
Vasil'evoj  {Elizaveta  Ivanovna  Vasil'eva (Dmitrieva) 1887-1928, poetessa,
izvestnaya  pod  psevdonimom  "CHerubina  de Gabriak".}) celyj sbornik detskih
p'es. Na sklone let, v 1962 godu, otvechaya na pis'mo krasnodarskih kraevedov,
pionerov  i  shkol'nikov,  S.  YA.  Marshak  pisal,  i dolzhno byt', bez osobogo
preuvelicheniya:  "Ne  znayu,  stal  li by a detskim pisatelem, esli by ne etot
teatr".
     Nastoyashchij tom naibolee polnyj po  sravneniyu  so  vsemi  predshestvuyushchimi
podobnymi izdaniyami S. Marshaka. Proizvedeniya, voshedshie v tom, raspolozheny  v
sootvetstvuyushchih  razdelah  po  hronologicheskomu  principu  po  datam  pervoj
publikacii,  poskol'ku   avtorskaya   datirovka   napisaniya   otsutstvuet   i
vosstanovit'  ee  po  kosvennym  materialam   v   bol'shinstve   sluchaev   ne
predstavlyaetsya vozmozhnym.
     V primechaniyah,  krome  bibliograficheskih  dannyh,  privodyatsya  naibolee
harakternye varianty i raznochteniya otdel'nyh stihotvorenij. Ostal'nye sluchai
avtorskoj pravki special'no ne ogovarivayutsya.
     Ukazanie   na   pervye   publikacii   daet  vozmozhnost'  sravnit'  ih s
okonchatel'nym tekstom {Dannye o pervyh publikaciyah podgotovleny bibliografom
E. A. YAnovskoj.}.
     Teksty  dayutsya  po  poslednim  prizhiznennym  publikaciyam,  inye  sluchai
otmechayutsya osobo.
     Ryad proizvedenij publikuetsya po sborniku "Skazki, pesni, Zagadki"  1966
goda,  podgotovlennomu  k  naboru  avtorom.  Nizhe  daetsya  spisok   prinyatyh
sokrashchenij.

     "Skazki",  1939,  1941  i  dr. gg. - S. Marshak, Sbornik "Skazki. Pesni.
Zagadki", Detizdat, M. 1939, 1941 i dr. gg.
     Sochineniya,  t.  1,  t.  2, t. 3 - S. Marshak, Sochineniya v chetyreh tomah,
Goslitizdat, M. 1957-1960.
     Izbrannye  perevody,  1946  -  Marshak  S.   YA.,   Izbrannye   perevody,
Goslitizdat, M. 1946.
     Izbrannye perevody, 1959 - Marshak S. YA., Izbrannye perevody, Detgiz, M.
1959.
     Plyvet, plyvet korablik, 1961, 1963 -  Marshak  S.  YA.,  Plyvet,  plyvet
korablik, Detgiz, M. 1961 i 1963.
     Dom,  kotoryj postroil Dzhek, 1923, 1927, 1936 i dr. gg. - Marshak S. YA.,
Dom,   kotoryj  postroil  Dzhek,  "Vsemirnaya  literatura",  Pb.  -  M.  1923;
"Raduga", L. 1927; Gos. izd. detskoj literatury, M.-L. 1936.

     V tom sluchae, kogda ssylki dayutsya na sborniki S. YA. Marshaka, imya avtora
ne ogovarivaetsya.
     Upominaemye v primechaniyah avtografy hranyatsya v arhive pisatelya.



     V svoej rabote nad skazkami raznyh narodov S.  YA.  Marshak  stremilsya  v
fol'klornom mnogoobrazii najti i otobrat' to, chto bylo sozvuchno i blizko ego
mirooshchushcheniyu -  optimisticheskoe  vospriyatie  mira,  otkrovennyj,  nichego  ne
strashashchijsya yumor, narodnaya smekalka i  um,  neizmennaya  udachlivost'  dobrogo
geroya, - vse to, chto harakterizuet zhivotvornyj duh narodnogo tvorchestva, chto
tak  srodni  bylo   sobstvennoj   poezii   Marshaka,   ee   zhizneutverzhdayushchej
napravlennosti.
     Ne vsegda v skazkah S. YA. Marshaka  est'  ukazanie  na  ih  nacional'nuyu
prinadlezhnost'. Kak by obosnovyvaya eto, on pisal v pis'me k A.  N.  Avakovoj
(2  aprelya  1958  g.):  "Trudno  ustanovit',  kakomu   narodu   eti   syuzhety
prinadlezhat.  Syuzhet  "Staruha,  dver'  zakroj!"  ya  vstrechal  v   anglijskom
fol'klore, v latyshskom i ukrainskom. Veroyatno, vse eto ochen' drevnie syuzhety,
perehodivshie iz strany v stranu.
     V razmere, ritme i stile etih skazok ya  sohranyal  sovershennuyu  svobodu,
hot' i pytalsya pridat' toj ili inoj skazke nacional'nyj kolorit".

     Skazka pro spichki. Iz Gansa Kristiana Andersena. - Vpervye v knige:  E.
Vasil'eva i S. Marshak, Teatr dlya detej, Krasnodar, 1922, v vide stihotvornoj
vstavki v p'esu-skazku "Letayushchij sunduk". Kak  samostoyatel'noe  proizvedenie
vpervye v zhurnale "Murzilka", 1955, | 6. Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Skazka  pro  dvuh  lodyrej.  - Vpervye pod nazvaniem "Pobezhim da
polezhim"  v  zhurnale "Druzhnye rebyata", 1928, | 18. Variant stihotvoreniya pod
nazvaniem  "Foma i Erema" s pervoj strokoj "|to staryj moj znakomyj" v knige
"Foma  i  Erema",  1929.  Vp  ervye pod nazvaniem "Skazka pro dvuh lodyrej",
okonchatel'nyj  variant,  v "Sochineniyah", t. 1. Pechataetsya po sb. "Karusel'",
"Molodaya  gvardiya",  M.  1962.  Mel'nik, mal'chik i osel. Vostochnaya skazka. -
Vpervye  pod  nazvaniem  "Progulka  na  oslike (Ne meckaya skazka)" v zhurnale
"Ezh",  1930,  |  3.  V  raznyh  sbornikah  pechatalas' takzhe s podzagolovkami
"Vostochnaya  skazka" i "Vostochnaya narodnaya skazka". V pis'me k A. N. Avakovoj
Marshak  pisal 2 aprelya 1958 goda: "Vpervye ya nashel syuzhet "Mel'nik, mal'chik i
osel"  v  nemeckom  fol'klore,  no vskore obnaruzhil tot zhe syuzhet v vostochnyh
skazkah".  V pervyh izdaniyah skazka zakanchivalas' chetverostishiem, kotoroe S.
YA.Marshak   v   posleduyushchih   izdaniyah  ne  pechatal,  hotya  v  1963-1964  gg.
pererabotal. V sohranivshemsya avtografe ono chitaetsya tak:

                            Kak pozhivaesh',
                            Moj malen'kij drug?
                            Slushaj pomen'she,
                            CHto melyut vokrug,
                            CHtoby ne vzdumal
                            Prohozhij lyuboj
                            Skvernuyu shutku
                            Sygrat' nad toboj.

     Na  etot  zhe  smysl  skazki ukazyval S. Marshak i v pis'me k G. Gorbenko
(4dekabrya  1948  g.):  "Vy  sprashivaete, kakoe nravouchenie dolzhny vyvesti iz
narodnoj skazki "Mel'nik, mal'chik i osel"... Nravouchenie prostoe: ne vsyakomu
slovu,  ne  vsyakomu  zam  echaniyu  ver'.  Esli  ty  budesh'  prinimat' na veru
protivorechivye  mneniya vseh vstrechnyh-poperechnyh, to daleko ne uedesh'. Takov
smysl  etoj  skazki,  bytuyushchej  u  mnogih  narodov  i vpervye rasskazannoj v
stihotvornoj forme eshche Mihailom Vasil'evichem Lomonosov ym".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Sunduk. Norvezhskaya narodnaya skazka. - Vpervye pod nazvaniem "Norvezhskaya
narodnaya skazka" v gazete "Izvestiya", 1935, | 277.  V  tom  zhe  godu  Marshak
pishet odnomu iz svoih  korrespondentov:  "...dal  "Izvestiyam"...  Norvezhskuyu
skazku (pro sunduk)... |to... shutlivaya i legkaya pribautka..."
     Pechataetsya po "Sochineniyam", t. 1.
     Otchego  koshku  nazvali  koshkoj?  Mongol'skaya  narodnaya skazka. -
Vpervye  pod nazvaniem "YAponskaya skazka" v gazete "Izvestiya", 1935, | 234. V
raznyh  sbornikah  pechatalas'  takzhe  pod  nazvaniem  "Pochemu  koshku nazvali
koshkoj" i s podzagolovkom "Vostochnaya narodnaya skazka".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Uchenyj  spor.  Indijskaya  basnya. - Vpervye v zhurnale "Krokodil",
1940, | 12.
     Pechataetsya po zhurnal'nomu tekstu.
     Skazka  pro korolya i soldata. - Vpervye pod nazvaniem "Ballada o
korole  i  soldate"  v  zhurnale  "Krokodil",  1941,  | 1. V raznyh sbornikah
pechatalas' takzhe pod nazvaniyami "Skazka" i "Kto vazhnej".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Dva  medvedya.  Ukrainskaya  narodnaya  pesenka.  -  Vpervye  v   sbornike
"Skazki", 1942.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1945.
     Pro  dvuh  sosedej.  Kavkazskaya  narodnaya  skazka. - Vpervye pod
nazvaniem  "Osel  i baran. Kavkazskaya narodnaya skazka" v zhurnale "Murzilka",
1947,  |  7.  V  tom zhe godu vyshla v "Druzhbe narodov", Al'manah, kn. 14, M.,
"Sovetskij pisatel'", pod tem zhe nazvaniem s podzagolovkom "Narodnaya pesnya",
v  cikle  "Iz  uzbekskoj  poezii".  V  oboih izdaniyah pervaya stroka: "Prishel
starik s konca sela..."
     O rabote nad etoj skazkoj Marshak v pis'me k A. N.  Avakovoj  (2  aprelya
1958) soobshchal: "V nekotoryh skazkah ispol'zovany tol'ko  otdel'nye  syuzhetnye
povoroty fol'klora. Naprimer,  v  vostochnoj  skazke  "Pro  dvuh  sosedej"  ya
sohranil pervyj epizod (pro osla) i v protivoves emu pridumal vtoroj  epizod
(pro barana)".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Staruha,    dver'   zakroj!   Narodnaya   skazka.   -   Vpervye s
podzagolovkom  "Anglijskaya narodnaya ballada" s pervoj strokoj "Pod prazdnik,
pod  martynov  den'..."  v  zhurnale  "Krokodil", 1946, |1. V knigu "Skazki",
kniga pervaya, 1952, voshla bez podzagolovka.
     Vpervye s podzagolovkom "Narodnaya skazka" v izdanii "Skazki",  1953.  V
otdel'nyh sbornikah pechatalas' takzhe pod nazvaniem "Komu dver' zakryvat'".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Volga   i   Vazuza.   Russkaya   narodnaya   skazka.  -  Vpervye v
"Literaturnoj gazete", 1949, | 72, v cikle "Novye stihi".
     Prozaicheskij variant narodnogo predaniya o rekah Volge i Vazuze  zapisan
v sbornikah narodnyh skazok A. N. Afanas'eva. |tot zhe syuzhet privlek vnimanie
L. N. Tolstogo, - v ego "Knigu dlya chteniya" voshel drugoj prozaicheskij variant
etoj legendy. U Marshaka predanie poluchilo novoe, poeticheskoe voploshchenie.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Dve  pesni  dlya  spektaklya  "Priklyucheniya CHipollino". - Vpervye s
zagolovkom "Napisano po motivam Rodari" tri pesni: "Pesnya CHipollino", "Pesnya
sin'ora  Pomidora" i "Pesnya sapozhnika" - v zhurnale "Ogonek", 1953, | 20. Kak
prilozhenie  k  knige: D. Rodari, Priklyucheniya CHipollino, Detgiz, M. 1955, pod
nazvaniem  "Tri  pesni  k  radiopostanovke  "Priklyucheniya  CHipollino": "Pesnya
CHipollino  (Mal'chika-Lukovki)", "Pesnya sin'ora Pomidora", "Pesnya Sapozhnika".
V  takom  sostave  kniga  Rodari  vyhodila  v 1956 godu v Moskve, Tashkente i
Kujbysheve v 1957 godu.
     V  sborniki  svoih  proizvedenij  i  v  "Sochineniya"  Marshak  "Pesnyu   o
Sapozhnike" ne vklyuchal.
     "Pesnya sin'ora Pomidora" v "Sochineniyah", i v sbornike "Karusel'", 1962,
pomeshchena pod  nazvaniem  "Pesnya  starogo  Pomidora".
     Pechataetsya  po  sb. "Skazki", 1966.
     Skazka  o  gluposti.  Iz  Ivana  Franko. - Vpervye pod nazvaniem
"Pritcha o gluposti. Iz Ivana Franko" v zhurnale "Ogonek", 1955, | 22.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     O  chem  razgovarivali  loshadi,  homyaki  i kury. Skazka o kurinoj
slepote.  -  Vpervye  pod  nazvaniem  "Basnya  o  kurinoj  slepote" v zhurnale
"Ogonek",  1955,  | 30. Kasayas' nazvaniya etoj skazki, Marshak pisal hudozhniku
V.  V. Lebedevu: "Kak Vam nravitsya takoe nazvanie: "O chem razgovarivali (ili
govorili)  loshadi,  homyaki  i  kury"?  Nemnogo  dlinnovato,  no luchshego ya ne
pridumal.  "Kurinyj  polet"  -  slishkom  simvolichno.  A eto nazvanie zhivee i
skazochnee".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Kol'co  Dzhafara.  Vostochnaya skazka. - Vpervye bez podzagolovka v
zhurnale "YUnost'", 1956, | 1.
     V  arhive pisatelya sohranilas' rukopis', otnosyashchayasya k 1913-1914 godam.
|to  neokonchennyj  prozaicheskij  perevod indijskoj skazki pod nazvaniem "Pro
lenivyh nosil'shchikov". Zachin skazki takoj: mudrec sprashivaet drugogo mudreca:
     "- Kto bol'she rabotaet - prilezhnyj ili lenivyj?
     - Konechno, prilezhnyj, - otvetil drugoj.
     - Net, lenivyj rabotaet bol'she. Ty pojmesh' eto,  kogda  uznaesh'  skazku
pro lenivyh nosil'shchikov".
     Dalee idet razvitie syuzheta, ispol'zovannogo  pisatelem  v  stihotvornoj
skazke "Kol'co Dzhafara" v 50-h godah. Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Otchego  u mesyaca net plat'ya. Serbskaya narodnaya skazka. - Vpervye
v zhurnale "Ogonek", 1956, | 25.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Krepkij  oreshek.  Norvezhskaya  narodnaya  skazka.  -  Vpervye  pod
nazvaniem "Oreh" v zhurnale "Ogonek", 1956,| 33, v cikle "Dve skazki".
     Pechataetsya po "Sochineniyam", t. 1.
     Skazka  pro  carya i pro sapozhnika. - Vpervye v zhurnale "Ogonek",
1956,  |  33,  v  cikle "Dve skazki". V otdel'nye sborniki vhodila takzhe pod
nazvaniem "Skazka pro carya i sapozhnika".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Ne tak. Skazka. - Vpervye v knige "Den' poezii", "Moskovskij  rabochij",
M. 1956, v cikle "Skazki raznyh narodov". V  raznyh  izdaniyah  pechatalas'  s
podzagolovkom "Skazka pro duraka bitogo-nebitogo" i sovsem bez podzagolovka.
     "V skazke "Ne tak", - soobshchaet Marshak v pis'me k  A.  N.  Avakovoj  (2
aprelya 1958 g.), - syuzhet samostoyatelen, hotya v skazku i voshla,  kak  detal',
tradicionnaya  istoriya  duraka,  kotoryj  plachet  na  svad'be  i  plyashet   na
pohoronah".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Segodnya, zavtra ili vchera.  Russkaya  narodnaya  skazka.  -  Vpervye  pod
nazvaniem "Segodnya, zavtra i vchera" v zhurnale "Ogonek",  1956,  |  44,  v
cikle "Dve skazki".
     Pechataetsya  po   knige   "Satiricheskie   stihi.   Plakaty.   |pigrammy.
Izbrannoe", "Sovetskij pisatel'", M. 1959.
     Zmeya. - Vpervye v zhurnale "Ogonek", 1956, | 44, v cikle "Dve skazki".
     Pechataetsya po "Sochineniyam", t. 1.
     Litovskie narodnye skazki. Iz Kazisa Boruty.
     O perevodah skazok Marshak pisal 29  noyabrya  1956  goda  K.  K.  Borute:
"Posylayu Vam nomer "Liter, gazety", v kotorom pomeshcheny moi  perevody  skazok
"Kupyr' ne kachaet vorob'ya" i "Svad'ba zajca i lisy".
     Nazvanie  obeih  skazok  ya dlya gazety izmenil, tak kak i mne i redakcii
pokazalos',  chto  zaglaviya  "Kto  vyzval  buryu?"  i  "Zayac  k lise svatalsya"
prozvuchit  ostree. Vprochem, kogda eti skazki budut pechatat'sya otdel'no ili v
sbornikah,  ya  o  nazvaniyah  eshche podumayu. Krome etih dvuh skazok, ya perevozhu
"Posylali kozlika za vodoj".
     Kto vyzval buryu? i Zayac k lise  svatalsya.  -  Vpervye  v  "Literaturnoj
gazete", 1956, | 141, v cikle "Iz Kazisa Boruty".
     Pechataetsya "Kto vyzval buryu?" po  sb.  "Skazki",  1966,  "Zayac  k  lise
svatalsya" - po sb. "Izbrannye perevody", 1959.
     Posylali kozlika za vodoj. -  Vpervye  v  gazete  "Pionerskaya  pravda",
1957, | 2. V otdel'nyh sbornikah pechatalas' takzhe pod nazvaniem "Kozlik".
     Pechataetsya po sb. "Izbrannye perevody", 1959.
     Iz knigi "Skazochnyj domik". Kostasa Kubilinskasa. Priskazka, Morozec,
Drozd-bogatyr'. - Vpervye v knige: Kubilinskas K.,  Skazochnyj  domik,  Gos.
izd-vo hudozh. lit-ry Litovskoj SSR, Vil'nyus, 1960.
     Pechatayutsya po etomu izdaniyu.
     Priklyucheniya Murzilki. - Publikuetsya vpervye.
     Pechataetsya po chernovomu avtografu.
     V  arhive  Marshaka  imeetsya  takzhe  nachalo  skazki  o  Murzilke  i  ego
tovarishchah, napisannoj v proze.



                   Anglijskie pesenki, zagadki, pribautki

     S. YA. Marshak nachal perevodit' anglijskuyu poeziyu dlya  detej  bol'she  chem
polveka tomu nazad i prodolzhal etu rabotu do  poslednih  dnej  svoej  zhizni.
Osoboe mesto v perevodcheskom nasledii Marshaka  zanimayut  anglijskie  detskie
pesenki. V stat'e "Put' k detskoj  poezii"  Marshak  rasskazyvaet:  "Kogda  ya
poznakomilsya s russkoj i anglijskoj poeziej dlya detej, menya porazilo  bol'she
vsego to, chto samye nezatejlivye  i  veselye  pesenki,  skazochki,  pribautki
mogut byt' takimi zhe proizvedeniyami bol'shogo  i  podlinnogo  iskusstva,  kak
narodnye pesni i ballady". Oni mogut stat' proizvedeniyami bol'shogo iskusstva
i na chuzhom yazyke. "Trudno peredat'  na  drugom  yazyke  zvonkuyu  "draznilku",
"schitalku" i stishok-"perevertysh", gde smysl  ochen'  chasto  zaklyuchen  v  igre
slov, - pishet Iraklij Andronikov v predislovii  k  knige  S.  Marshaka  "Dom,
kotoryj postroil Dzhek", Detskaya literatura, 1967. - Dlya etogo nado, chtoby za
perevod vzyalsya ne prosto poet, a pervoklassnyj master poezii, kakim i byl S.
YA. Marshak",
     Celyj  mir   otkrovennogo   i   zarazitel'nogo   smeha,   mir   veseloj
nebyval'shchiny, o  kotorom  rasskazyvaet  Marshak,  vyzval  voshishchennuyu  ocenku
Gor'kogo. "CHudesny vashi perevody anglijskih pesenok dlya detej", -  pisal  on
Marshaku v 1927 godu.

     Dom, kotoryj postroil Dzhek. - Odno iz samyh rannih proizvedenij  S.  YA.
Marshaka dlya detej. "Pervymi... ya  napisal  neskol'ko  desyatkov  p'es.  Zatem
"Dom, kotoryj postroil Dzhek" (Sbornik  stihotvorenij  na  motivy  anglijskih
narodnyh pesen)",- svidetel'stvuet avtor v stat'e "Put' k detskoj poezii".
     Pervaya redakciya stihotvoreniya v knige  "Dom,  kotoryj  postroil  Dzhek",
1923, na oblozhke - 1924. V etom izdanii Marshak  bolee  blizok  k  anglijskomu
originalu:

                       Vot dom,
                       Kotoryj postroil Dzhek.
                       Vot ris,
                       Kotoryj byl spryatan v chulane
                       Ot krys...
                       - i t. d.

     V 1936 godu poyavlyaetsya vtoraya redakciya stihotvoreniya (sb. "Dom, kotoryj
postroil Dzhek", 1936), gde skazalas' osobennost' tvorcheskoj shkoly poeta - ne
bukval'noe sledovanie originalu, a vosproizvedenie ego obraznoj sistemy.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Korablik. - Vpervye pod nazvaniem  "Zolotoj  korablik"  v  knige:  Dom,
kotoryj postroil Dzhek, 1923. Pervaya stroka  stihotvoreniya:  "Plyvet,  plyvet
korablik" posluzhila nazvaniem sbornikam anglijskih pesenok (Detgiz,  1956  i
1963 gg.).
     V sbornike 1963 goda predposlednyaya strofa publikuemogo v nastoyashchem tome
varianta otsutstvuet.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Kuznec. - Vpervye v knige "Dom, kotoryj postroil Dzhek", 1923.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Dujte, dujte, vetry! - Vpervye  bez  nazvaniya  v  knige  "Dom,  kotoryj
postroil Dzhek", 1923. V razlichnyh sbornikah  vyhodilo  takzhe  pod  nazvaniem
"Mel'nicy" i "Dujte, vetry".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     SHaltaj-Boltaj. - Vpervye v knige "Dom, kotoryj postroil Dzhek", 1923.
     Po  povodu  etogo stihotvoreniya Marshak pisal v pis'me ot 27 aprelya 1959
goda  V. K. Vasennovichu (sm. zhurnal "Voprosy literatury", 1966, | 9): "...Vy
ne  naprasno iskali kakoj-to smysl v etih stihah. Zadolgo do menya ih perevel
Fridrih  |ngel's  v  svoem  pis'me  Karlu Kautskomu... V pesenke net pryamogo
ukazaniya  na  to,  kto podrazumevaetsya pod imenem "SHaltaya-Boltaya"... no est'
osnovaniya  predpolagat', chto ona sochinena pod vliyaniem francuzskoj revolyucii
i  govorit  o  tom,  chto  razbituyu vdrebezgi korolevskuyu vlast' nel'zya vnov'
sobrat'  i  skleit'. Tak mozhno ponyat' strochki: "Vsya korolevskaya konnica, vsya
korolevskaya rat' ne mozhet SHaltaya, ne mozhet Boltaya, SHaltaya-Boltaya sobrat'..."
Mozhet  byt',  imenno  etot skrytyj smysl i privlek vnimanie |ngel'sa..." Sm.
takzhe: K. Marks i F. |ngel's, t. 39, str. 153.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     SHkol'nik. - Vpervye v knige "Dom, kotoryj postroil Dzhek", 1923.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1939.
     Privet. - Vpervye pod  nazvaniem  "Pochtal'on"  v  knige  "Dom,  kotoryj
postroil  Dzhek",  1923,  pod  nazvaniem  "Privet"  v  sbornike  pod  tem  zhe
nazvaniem, 1936. Pechataetsya po etomu izdaniyu.
     Tom, syn trubacha. - Vpervye pod nazvaniem "Tom" v knige  "Dom,  kotoryj
postroil Dzhek", 1923. Tekst stihotvoreniya pererabotke ne podvergalsya.
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     V  gorod.  - Vpervye bez nazvaniya v knige "Dom, kotoryj postroil
Dzhek", 1923. Pod nazvaniem "V gorod" v tom zhe sbornike, 1925.
     Pechataetsya po etomu izdaniyu.
     Starushka. - Vpervye v knige  "Dom,  kotoryj  postroil  Dzhek",  1923.  V
razlichnyh sbornikah vyhodilo takzhe pod nazvaniem "Skazka o starushke".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Verhom i peshkom. - Vpervye pod nazvaniem "Loshad'" v knige "Dom, kotoryj
postroil Dzhek", 1923. V  razlichnye  sborniki  vhodilo  takzhe  pod  nazvaniem
"Progulka verhom". Pechataetsya po sb. "Izbrannye perevody", 1959. Perchatki. -
Vpervye v knige "Dom, kotoryj postroil Dzhek", 1923.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Kotyata. - Vpervye  v  knige  "Dom,  kotoryj  postroil  Dzhek",  1923.  V
razlichnye sborniki vhodilo takzhe pod nazvaniem "Dva kotenka".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Tri zverolova. -  Vpervye  pod  nazvaniem  "Zverolovy"  v  knige  "Dom,
kotoryj postroil Dzhek",  1923.  V  izdanii  Gosizdata  (1927)  stihotvorenie
zakanchivalos' dvumya dopolnitel'nymi strofami:

                         Tri smelyh zverolova
                         Barahtalis' v reke,
                         Ispugannaya utka
                         Zabilas' v trostnike.

                         Odin voskliknul: "Utka",
                         Drugoj skazal: "Zmeya",
                         A tretij zasmeyalsya
                         I kriknul: "|to ya".

     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Myshi. - Vpervye v knige "Raduga", Izd-vo "Raduga",  L.  -  M.  1926.  V
razlichnye sborniki vhodilo pod  nazvaniyami:  "Schitalka"  i  "Raz,  dva  tri,
chetyre" s inoj razbivkoj strok i neskol'ko izmenennym tekstom pervoj  stroki
("Vyshla myshka kak-to raz").
     Pechataetsya po sb. "Dlya malen'kih", Detizdat, M. 1964.
     Gvozd' i podkova. - Vpervye s podzagolovkom:  "Iz  anglijskih  narodnyh
pesen" v zhurnale "Ezh", 1929, | 2.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Korolevskij pohod. - Vpervye v zhurnale "Pioner", 1936,  |  1,  v  cikle
"Pesni anglijskih detej".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Meri i baran. - Vpervye v zhurnale "Pioner", 1936, | 1, v  cikle  "Pesni
anglijskih detej".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1961.
     Proisshestvie v kartochnom domike. - Vpervye pod nazvaniem "Priklyucheniya v
kartochnom domike" v knige "Dom, kotoryj postroil Dzhek",  1936.  V  nekotoryh
sbornikah pechatalos' bez zaglaviya. V avtografe stihotvorenie  nazyvalos'  "V
kartochnom domike". Tekst pervoj publikacii predstavlyaet soboj pervyj variant
stihotvoreniya:

     Dama buben
     Varila bul'on
     I zharila desyat' kotlet.
     Desyatka buben
     Ukrala bul'on,
     Kotlety ukral
     Valet.

     Korol' buben
     Sprosil pro bul'on
     I desyat'
     Goryachih kotlet,

     Desyatka buben
     Vernula bul'on,
     I otdal kotlety
     Valet.

     Korol' buben
     Byl tak udivlen,
     CHto est' otkazalsya obed.
     Dostalsya bul'on
     Desyatke buben,
     Valetu -
     Desyat'
     Kotlet.

     Pechataetsya po "Sochineniyam", t. 1.
     Pticy v piroge. - Vpervye pod nazvaniem "Sem'desyat  sinichek,  sorok
sem' sorok" v knige "Dom, kotoryj  postroil  Dzhek",  1936.  V  sb.  "Plyvet,
plyvet korablik", 1963, pod nazvaniem "Pirog", napechatany pervye dve strofy.
V odnom iz sohranivshihsya avtografov imeyutsya eshche dve, zaklyuchitel'nye, strofy:

                          No priros neverno -
                          Tak nosy ne nosyatsya:
                          Vverh priros nozdryami,
                          Knizu perenosicej.

                          No korol' reshitel'no
                          Ej skazal, chto tak
                          Legche i udobnee
                          Nyuhat' ej tabak.

     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1986.
     Veselyj korol'. - Vpervye pod nazvaniem "Skripachi i trubachi" v  zhurnale
"Pioner", 1937, | 7. V nekotoryh izdaniyah refren pechatalsya v takoj redakcii:
     Da zovite moih skripachej, trubachej, Da zovite moih trubachej.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Esli by da kaby... - Vpervye bez nazvaniya v knige "Anglijskie ballady i
pesni", "Sovetskij pisatel'", M. 1941.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Klyuch ot korolevstva. - Vpervye  s  podzagolovkom  "Detskaya  pesenka"  v
knige "Ballady i pesni anglijskogo paroda". Sost. M. M. Morozov, Detgiz,  M.
- L. 1942.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1945.
     Barashek. - Vpervye v zhurnale "Murzilka", 1943, | 7.
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Primeta.  -  Vpervye  s  podzagolovkom  "Narodnaya  pesenka",  v   knige
"Anglijskie ballady i pesni", Detgiz, M. 1944.
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik" 1963.
     V gostyah u korolevy. - Vpervye v knige "Anglijskie  ballady  i  pesni",
Goslitizdat, M. 1944, v cikle "Narodnye detskie pesenki".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Ne mozhet byt'. - Vpervye v knige "Anglijskie pesenki", Detgiz, M. 1944.
V otdel'nye sborniki vhodilo takzhe pod nazvaniem "CHestnoe slovo".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Pesenka o shesti pensah. - Vpervye v knige "Izbrannye  perevody",  1946,
na  oblozhke - 1947,  v  cikle  "Detskie  narodnye  nesenki".  S   nebol'shimi
izmeneniyami voshla v sbornik "Izbrannye perevody", 1959.
     Pechataetsya po etomu izdaniyu.
     Pesenka slepca. - Vpervye v knige "Izbrannye perevody", 1946, v  cikle
"Detskie narodnye pesenki".
     Pechataetsya po "Sochineniyam", 1959, t. 3.
     Tri podarka. - Vpervye v knige  "Izbrannye  perevody",  1946;  v  cikle
"Detskie  narodnye  pesenki".  S  nebol'shimi  izmeneniyami  voshlo  v  sbornik
"Izbrannye perevody", 1959.
     Pechataetsya po etomu izdaniyu.
     Robinzon Kruzo. - Vpervye v knige "Izbrannye perevody", 1946,  v  cikle
"Detskie narodnye pesenki". V avtografe tret'ya i chetvertaya  stroki  chitalis'
inache:

                      Iz shersti kozlinoj,
                      Ochen' tonkoj i dlinnoj,
                      Sshil on kurtku sebe i rejtuzy.
                      Pechataetsya po pervomu izdaniyu.

     Tri mudreca. - Vpervye v knige "Izbrannye perevody", 1946.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.

     Svecha. - Vpervye  v  knige  "Izbrannye  perevody",  1946.  V  razlichnye
sborniki vhodilo takzhe pod nazvaniem "Zagadka".
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Syr-bor.  -  Vpervye  pod  nazvaniem  "Esli  by"  v  knige   "Izbrannye
perevody",  1946,  v  cikle  "Detskie  narodnye  pesenki".  V  etom  izdanii
stihotvorenie sostoyalo iz dvuh strof s  cifrovym  oboznacheniem  I  i  II.
Vtoraya strofa:

     Esli by zhelan'e sdelalos' konem,
     Vsyakij poproshajka ezdil by na nem! -

     pozdnee ne publikovalas'.
     Pechataetsya po sb. "Vereskovyj med", Detgiz, M. 1947.
     Rano v krovat'. - Vpervye v knige "Izbrannye perevody", 1946,  v  cikle
"Detskie narodnye pesenki".
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Skazka pro starushku. - Vpervye v knige "Izbrannye  perevody",  1946,  v
cikle "Detskie narodnye pesenki".
     Pechataetsya po etomu izdaniyu.
     Berezovyj kisel'. - Vpervye v knige "Izbrannye perevody", 1946, v cikle
"Detskie narodnye pesenki".
     Pechataetsya po etomu izdaniyu.
     Pesenka ulichnogo torgovca. -  Vpervye  v  knige  "Izbrannye  perevody",
1946, v cikle "Detskie narodnye pesenki". V arhive pisatelya sohranilis'  dva
avtografa. Avtograf publikuemogo teksta konchaetsya sleduyushchimi strokami:

                               A sam by
                               ZHaril ya telyat
                               I el.

     Vo  vtorom  avtografe  pod  nazvaniem  "Pesenka   brodyachego   torgovca"
poslednyaya strofa chitaetsya tak:

                              A el by
                              ZHarenyh telyat,
                              Kak vse bogatye
                              Edyat.

     Pechataetsya po sb. "Izbrannye perevody", 1946,
     Razgovor. - Vpervye v zhurnale "Ogonek", 1955, | 38, v cikle  "Iz  angl,
poezii. 2 Narodnye detskie pesenki". V  avtografe  stihotvorenie  nazyvalos'
"Vechernij razgovor". Pod etim zhe nazvaniem voshlo  v  "Sochineniya",  t.  1,  v
"Izbrannye perevody", 1959, i v sb. "Skazki", 1960. Nachinaya s 1962 goda,  vo
vseh izdaniyah stihotvorenie pechataetsya pod nazvaniem "Razgovor".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Meri. - Vpervye v zhurnale "Ogonek",  1955,  |  38,  v  cikle  "Narodnye
detskie pesenki".
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Hrabrecy. - Vpervye v zhurnale "Ogonek", 1955, | 38, v  cikle  "Narodnye
detskie pesenki".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Myshka v meshke. - Vpervye v  zhurnale  "Ogonek",  1955,  |  38,  v  cikle
"Narodnye detskie pesenki".
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Korolevskij pirog. - Vpervye v zhurnale "Ogonek", 1955, |  38,  v  cikle
"Narodnye detskie pesenki". Stihotvorenie  pechatalos'  takzhe  pod  nazvaniem
"Prazdnichnyj pirog". V pozdnejshih izdaniyah avtor vernulsya k nazvaniyu  pervoj
publikacii.
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Voskresnaya progulka. - Vpervye v zhurnale "Ogonek", 1955, | 38, v  cikle
"Narodnye detskie  pesenki".  Pri  pereizdaniyah  pervaya  strofa  znachitel'no
izmenilas', pervonachal'nyj variant:

                Tri krysy v kostyumah i v shlyapkah iz plyusha,
                Tri utki v solomennyh shlyapkah dlya sushi,
                Tri yunyh sobaki s hvostami kol'com,
                Tri koshki s zakrytym vual'yu licom
                Poshli na progulku i vstretili svinok,
                Odetyh v shelka s golovy do botinok.

     Iraklij Andronikov  v  svoej  vstupitel'noj  stat'e  k  sborniku  "Dom,
kotoryj postroil Dzhek" ("Detskaya literatura", 1967), nazvannoj  im  "Smeshno,
potomu chto neveroyatno", privodit  pervuyu  strofu  stihotvoreniya  "Voskresnaya
progulka",  so  sleduyushchimi  kommentariyami:  "CHto  tut  smeshnogo?  -  sprosit
chelovek, kotoryj ne umeet smeyat'sya. - Tak ne byvaet". Vot potomu chto tak  ne
byvaet, potomu i smeshno. Potomu chto samomu malen'komu izvestno, chto koshki ne
kutayutsya v kiseyu, i medved' hodit bez obuvi. Smeshno, potomu chto neveroyatno".
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Vopros i otvet. - Vpervye v zhurnale  "Ogonek",  1955,  |  38,  v  cikle
"Narodnye detskie pesenki".
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Robin-Bobin. -  Vpervye  v  zhurnale  "Ogonek",  1955,  |  38,  v  cikle
"Narodnye  detskie  pesenki".  V  razlichnyh  sbornikah   pechatalos'   to   s
neznachitel'nymi izmeneniyami, to s vozvrashcheniem k pervonachal'nomu variantu.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     O mal'chikah i devochkah. - Vpervye v zhurnale "Ogonek",  1955,  |  38,  v
cikle "Narodnye detskie pesenki". Vyhodilo takzhe pod nazvaniem  "Mal'chiki  i
devochki". Neodnokratno pererabatyvalos'. V dvuhtomnike  "Skazki"  1966  goda
poslednie dve strofy ne pechatalis', poskol'ku avtor  predpolagal  adresovat'
ih bolee vzroslomu chitatelyu.  V  sbornike  "Skazki"  1962  goda  i  sbornike
"Plyvet, plyvet korablik" 1963 goda tekst davalsya polnost'yu.
     Pechataetsya po izdaniyu 1963 goda.
     ZHena v tachke. - Vpervye  v  zhurnale  "Ogonek",  1955,  |  38,  v  cikle
"Narodnye detskie pesenki".
     Pechataetsya po zhurnal'nomu tekstu.
     Zagadka ("|lizabet, Lizzi..."). - Vpervye v zhurnale "Murzilka",  1960,
|  1,  v  cikle  "Ozornye  pesenki.  Iz  anglijskoj  narodnoj   poezii",   s
podzagolovkom: "Pereskazal S. Marshak",
     Pechataetsya po zhurnal'nomu tekstu,
     Malen'kie fei. - Vpervye v zhurnale "Ogonek", 1961, | 46,  v  cikle  "Iz
anglijskih narodnyh detskih pesen". V avtografe zagolovok otsutstvuet.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Doktor Foster. - Vpervye v zhurnale "Ogonek", 1961, | 46,  v  cikle  "Iz
anglijskih narodnyh detskih pesen". Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Druzhnaya semejka. - Vpervye v zhurnale "Ogonek", 1961, | 46, v cikle  "Iz
anglijskih narodnyh detskih pesen". Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Doktor Faust. - Vpervye pod nazvaniem "Doktor Foster", s pervoj strokoj
"Doktor Foster, dobryj malyj..." v zhurnale "Ogonek", 1961, | 48, v cikle "Iz
anglijskih narodnyh detskih pesen".
     Pechataetsya po sb. "Plyvet, plyvet  korablik",  1963.
     Lunnyj  vecher.  -  Pervonachal'nyj variant v kn. "Raduga", Izd-vo
"Raduga",  L.-  M. 1926, pod nazvaniem "Veselaya noch'". Pod nazvaniem "Lunnyj
vecher"  vpervye  v  zhurnale  "Ogonek",  1961,  |  48, v cikle "Iz anglijskih
narodnyh detskih pesen",
     Pechataetsya po  sb.  "Plyvet,  plyvet  korablik",  1963.
     Poproshajki.  -  Vpervye  v zhurnale "Ogonek", 1961, | 48, v cikle
"Iz anglijskih narodnyh detskih pesen". Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Redkij sluchaj. - Vpervye s podzagolovkom "Iz anglijskoj narodnoj
poezii" v "Literaturnoj gazete", 1963, | 21, v cikle "Stihi dlya detej".
     Sohranilis' chernovoj i belovoj avtografy. Poslednij polnost'yu sovpadaet
s publikaciej. Eshche do vyhoda stihotvoreniya v svet avtor pishet 7 fevralya 1963
goda pis'mo K. I. CHukovskomu: "Posle dolgoj i tyazheloj bolezni  ya  dlya  rebyat
nachal svoyu rabotu  s  togo,  chto  zalpom  perevel  desyatka  poltora  eshche  ne
perevedennyh "Nursery Rhymes".

     ZHalko, chto ne mogu pokazat'
     Vam eti novye perevody.
     Vot, naprimer, odin iz nih..."

     Dalee Marshak privodit tekst stihotvoreniya "Redkij sluchaj". "Ne znayu,  v
kakom sostoyanii i nastroenii zastanet Vas eto pis'mo, no mne ochen'  hotelos'
pozabavit'  Vas.  Ved'  Vy  ne  men'she  menya  lyubite  eti  milye  genial'nye
gluposti".
     Pechataetsya po gazetnomu tekstu.
     Pomoshchnica. - Vpervye pod nazvaniem "Pryahi", s pervoj  strokoj  "Myshi  u
okoshka" i s podzagolovkom "Iz anglijskoj narodnoj  poezii"  v  "Literaturnoj
gazete", 1963, | 21, v cikle "Stihi dlya detej".
     Nezadolgo do smerti Marshak pod tem zhe nazvaniem napisal novuyu  redakciyu
stihotvoreniya, znachitel'no otlichayushchuyusya ot  pervoj,  no  opublikoval  ego  v
ezhenedel'nike "Nedelya", 1964, |21, pod nazvaniem - "Pomoshchnica".
     Pechataetsya po ezhenedel'niku.
     Na etu zhe temu Marshak napisal variant stihotvoreniya,  opublikovannyj  v
1946 godu v knige "Izbrannye  perevody",  pod  nazvaniem  "Myshi  v  ambare".
Stihotvorenie sostoyalo iz odnoj strofy:

                   Myshki v ambare zadumali pryast'.
                   Koshka v okoshko otkrytoe - shast'!
                   - Mozhno li mne perekusyvat' niti?
                   - Net, vy s容dite nas, tetushka Kitti!

     Stihotvorenie vyhodilo takzhe pod nazvaniem "Myshki v ambare"  ("Skazki",
1960).
     Deti na l'du. - Vpervye s podzagolovkom "Iz anglijskoj narodnoj poezii"
v "Literaturnoj gazete", 1963, | 21, v cikle "Stihi  dlya  detej".  V  arhive
sohranilos' neskol'ko variantov stihotvoreniya.
     Pechataetsya po gazetnomu tekstu.
     Vsadnik. - Vpervye v  zhurnale  "Murzilka",  1963,  |  5,  v  cikle  "Iz
anglijskih narodnyh pesenok".
     Pechataetsya po zhurnal'nomu tekstu.
     Pro vorob'ya. - Vpervye v zhurnale "Murzilka", 1963, |  5,  v  cikle  "Iz
anglijskih narodnyh pesenok".
     Pechataetsya po zhurnal'nomu tekstu.
     O sone - Dzhonni. - Vpervye v zhurnale "Murzilka", 1963, | 5, v cikle "Iz
anglijskih narodnyh pesenok".
     Pechataetsya po zhurnal'nomu tekstu.
     Dochki v bochke. - Vpervye v zhurnale "Murzilka", 1963, | 5, v  cikle  "Iz
anglijskih narodnyh pesenok". Pervyj variant |togo stihotvoreniya  vyhodil  v
1960 godu (zhurnal "Murzilka", | 1) pod nazvaniem "ZHil da byl korol'":

     ZHil da byl korol'.
     U nego tri dochki.
     Dochek  on  velel
     Posadit'  v  tri bochki.
     Bochki vodu zacherpnuli.
     Dochki v more utonuli.
     Gor'ko plakal  ih  otec.
     Vot i skazochke konec.

     Pechataetsya po zhurnal'nomu tekstu  1963  goda.
     Tvidldum  i  Tvidldi.  - Vpervye v sbornike "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Pechataetsya po pervoj publikacii.
     Korol' Pipin. - Vpervye v knige "Plyvet, plyvet korablik", 1963.
     Pechataetsya po pervoj publikacii.
     Pirog. - Vpervye v ezhenedel'nike "Nedelya", 1964,  |  21,  v  cikle  "Iz
anglijskih detskih pesen". V sbornike "Plyvet, plyvet korablik",  1963,  pod
etim zhe nazvaniem napechatan otryvok iz stihotvoreniya "Pticy v piroge".
     Pechataetsya po ezhenedel'niku.
     YA videl. - Vpervye v gazete "Izvestiya", 1964, | 31.
     Pechataetsya po gazetnomu tekstu.
     Ostal'nye stihotvoreniya etogo razdela: "Kolybel'naya", "Oslik",  "CHudesa
v reshete", "Korol' s korolevoj poslali slugu...", "Na vorota bez  dvora...",
"Tak  li  eto?",  "Ne  shuti   s   ognem",   "CHarli-Varli   pas   korovu...",
"Lyuboznatel'nyj Vill...", "Vam skol'ko let, vam skol'ko  let...",  "Bayu-bayu,
detki...",  "Schitalka",  "Kupalis'  desyat'  negrityat...",  "Sbejsya,   maslo,
poskorej!..", "CHarli-Varli - svinopas...", "Malen'kaya devochka, skazhi, gde ty
byla?..", "Ezdit ledi  vkrug  areny...",  "Dozhd'",  "Liven'",  "Vverh  leti,
malyutka...", "Ulitka, ulitka, pokazhi roga...", "Snezhok,  snezhok...",  "Parik
dlya sud'i", "Dzhek i Dzhill", "CHto kupil ya?", "SHCHegol'",  "Robin-krasnoshejka",
"Gektor-Protektor", "Ledi i svin'ya", "Kriv  portnoj  i  blizoruk...",  "Dzhon
Bull, Dzhon Bull, Dzhon Bull...", "YAnki Dudl' k nam verhom...", "Zagadka"  ("V
chistom pole  na  hodu..."),  "Zagadka"  ("Ego  my  izredka  vstrechaem  na
doroge..."), "Svinka morskaya...", "Perepoloh", "ZHil-byl chelovechek krivoj  na
mostu...", "CHelovechek s luny", "Dik Dil'ver - s  etogo  dvora...",  "Smeshnaya
pesenka",  "Ne  opazdyvaj!",  "Nu,  ezheli  tak...",  "Vstavaj,  hozyajka,   i
begi...", "Muzhenek s nogotok", "YA zamuzh idu za nego...", "Sam po sebe" - pri
zhizni avtora ne publikovalis'.
     Pechatayutsya po avtografam.
     Stihotvorenie "Gektor-Protektor" - schitalka.
     V  sohranivshemsya  avtografe  stihotvoreniya  "Smeshnaya  pesenka"  imeetsya
vtoraya, zacherknutaya Marshakom, strofa:

                             Slova etoj pesni
                             Pridumal ya sam
                             I sam ulybalsya
                             Svoim zhe slovam.

     Tam zhe i variant koncovki etogo stihotvoreniya, takzhe zacherknutyj:

                           I loshad', chto mirno
                           ZHdala u pletnya,
                           Oskalila zuby,
                           Uslyshav menya.




     CHeshskaya narodnaya pesenka, schitalka, pribautka, veselaya i ozornaya  shutka
ochen' populyarny u sebya na rodine. S XIX veka oni stali shiroko  publikovat'sya
v razlichnyh sbornikah pesen, narodnyh  kalendaryah,  sluzhili  podpisyami  k
lubochnym kartinkam. Ispol'zoval ih v svoej azbuke v kartinkah i Iozef  Lada,
avtor populyarnyh u nas illyustracij k "Bravomu soldatu SHvejku".
     Perevody Marshaka iz cheshskoj narodnoj poezii stali poyavlyat'sya  u  nas  v
50-h godah. Oni tochno  peredayut  samyj  duh,  intonaciyu,  yumor  cheshskogo
fol'klora.
     Vpervye  v  zhurnale  "Ogonek",  1954,  |  19,  v  cikle  pod  nazvaniem
"Horovod", vyshli  stihotvoreniya:  "Horovod"  (pod  zaglaviem  "V  horovod"),
"Senokos", "Neuklyuzhij zhuchok", "Razgovor lyagushek"  (pod  zaglaviem  "Razgovor
dvuh  lyagushek"),   "A,   Be,   Ce",   "Pomogite!",   "Nesgovorchivyj   udod",
"Zayac-bezdel'nik",  "Ezhik  i  lisica",  "Oleni",  "Semejka",   "Detishkam   -
molochishko" (pod  zaglaviem  "Korova  i  koshka"),  "Ulitka",  "Mokryj  volk",
"Kozy", "O chem razgovarivali koshki".
     V zhurnale "Pioner", | 6, v tom zhe 1954  godu  vpervye  opubli->  kovany
stihotvoreniya iz togo zhe cikla  "Horovod":  "Neposlushnye  gusyata",  "Myshka",
"Lastochka", "Dve vorony".
     Stihotvorenie "Lyagushka na dorozhke" vpervye opublikovano v 1954  godu  v
knige-kalendare dlya detej na 1955 god, ozaglavlennoj "Kruglyj god".
     V 1955 godu v  Detgize  vyshel  sbornik  pod  nazvaniem  "Horovod",  gde
vpervye byli opublikovany: "Schitalka", "Gon, kozlik!", "Kozlyata", "Vesel'e",
"Babushkiny lyubimcy", "Dobro za dobro". Knige predposlana annotaciya:  "V  etu
knigu voshli pereskazannye  S.  Marshakom  narodnye  cheshskie  pesenki,  shutki,
poteshki, schitalki dlya malen'kih detej.  Motivy  i  syuzhety  pomeshchennyh  zdes'
stihov vzyaty iz sbornika, sostavlennogo pod redakciej Stanislava Nejmana".
     Stihotvorenie "Muha" vpervye opublikovano v sb.  "Izbrannye  perevody",
1959.

     Stihotvoreniya: "Horovod", "Senokos", "Razgovor lyagushek", "A,  Be,  Ce",
"Nesgovorchivyj udod" - pechatayutsya po sb. "Skazki", 1966.
     Stihotvoreniya: "Neuklyuzhij  zhuchok",  "Zayac-bezdel'nik",  "Lyagushka  na
dorozhke", "Pomogite!" - pechatayutsya po sb. "Skazki", 1960-1061 gg.
     Stihotvoreniya: "Dve vorony", "Ezhik i lisica",  "Detishkam,-  molochishko",
"Muha", "O chem razgovarivali koshki" - pechatayutsya po sb. Izbrannye perevody",
1959.
     Stihotvoreniya:  "Neposlushnye  gusyata",  "Oleni",  "Semejka",  "Ulitka",
"Myshka", "Mokryj volk", "Kozy", "Lastochka", "Schitalka",  "Top,  kozlik!",
"Kozlyata", "Vesel'e", "Babushkiny lyubimcy", "Dobro za dobro" - pechatayutsya  po
sb. "Horovod", Detgiz, M. 1959.
     V pervoj publikacii stihotvoreniya "Dve vorony" vtoraya  strofa  chitalas'
inache:

                          Razdobudem voronyh,
                          Razdobudem sani.
                          Budem ezdit' my na nih
                          V Pragu iz Libani.




     Dramaturgiya S. Marshaka tesno svyazana s ego poeticheskoj i  perevodcheskoj
deyatel'nost'yu, s ego neposredstvennoj rabotoj s det'mi (sm. obshchee primech.  k
nast. tomu). "Pervymi moimi pis'mennymi proizvedeniyami dlya  detej,  -  pisal
Marshak v stat'e "Put' k detskoj poezii", - byli p'esy dlya detskogo teatra".
     Nachalo  raboty  S.  YA.  Marshaka  v  dramaturgii  (20-e  gody) sovpalo s
vozniknoveniem  vsyakogo  roda  teorij,  meshavshih  razvitiyu  novogo  detskogo
teatra.  "V  sushchnosti,  v dramaturgii dlya detej byla prodelana ta zhe rabota,
chto  i  vo  vsej detskoj literature, - vspominal S. YA. Marshak. - My borolis'
za   osvobozhdenie   detskogo  teatra  (kak  i  knigi)  ot  lzhepedagogicheskoj
nazidatel'nosti  i  shematizma,  stremilis'  k  sozdaniyu zhivyh harakterov, k
tomu,  chtoby  p'esy,  pri ih prostote, byli dostatochno slozhny i, pri vsej ih
zabavnosti,  vyrazhali  ser'eznye  idei,  - to est' k bol'shoj dramaturgii dlya
malen'kih".
     O svoih pervyh dramaturgicheskih opytah v  Krasnodarskom  teatre  Marshak
pisal, chto Krasnodarskij teatr "byl v samom dele zamechatel'nyj teatr. Voznik
on vskore posle osvobozhdeniya Krasnodara ot "belyh"... Dlya etogo teatra  ya  i
pisatel'nica Elizaveta Ivanovna Vasil'eva pisali p'esy, kompozitory  Vasilij
Andreevich Zolotarev (starejshij sovetskij  kompozitor,  uchenik  Balakireva  i
Rimskogo-Korsakova) i  Semen  Semenovich  Bogatyrev,  vposledstvii  professor
Moskovskoj  konservatorii,  sochinyali  muzyku,  hudozhnik  YAkov  Garbuz  pisal
dekoracii.
     Luchshimi  nashimi  akterami  byli Dmitrij Nikolaevich Orlov, kotoryj potom
rabotal  v  teatre  Mejerhol'da,  a  eshche  pozzhe  v Moskovskom Hudozhestvennom
teatre, i Anna Vasil'evna Bogdanova, pozdnee rabotavshaya v Teatre Revolyucii v
Moskve".
     Pervye p'esy detskogo teatra napominali skoree veseluyu, podvizhnuyu igru,
oni kak by i samogo malen'kogo zritelya  delali  neposredstvennym  uchastnikom
proishodivshego na scene dejstviya. Marshak i  v  dal'nejshem  bol'shoe  znachenie
pridaval  aktivizacii  vospriyatiya  spektaklya  zritelem.  |toj  celi   nemalo
sposobstvovali "Prologi", pryamo vvodivshie zritelya v kurs  proishodivshego  na
scene, znakomivshie ego s dejstvuyushchimi licami, s akterami.
     Osnovoj dramaturgii Marshaka stala  narodnaya  skazka,  v  skazke  vse  v
dvizhenii, v razvitii - aktivnaya bor'ba dobra  so  zlom,  zhizni  so  smert'yu,
lyubvi s ravnodushiem,  s  egoizmom.  Dramaturg,  kak  eto  otmechala  kritika,
po-novomu  pereosmyslyal   staryj   skazochnyj   syuzhet,   social'no   zaostryal
soderzhanie, vvodil novyh geroev.  Poluchalos'  samostoyatel'noe  proizvedenie,
neposredstvennyj pervoistochnik kotorogo tol'ko ugadyvalsya.
     V 1922 godu vyshel v svet sbornik p'es S. Marshaka  i  E.  Vasil'evoj.  V
etom sbornike ne bylo otmecheno, komu iz  avtorov  prinadlezhit  ta  ili  inaya
p'esa. V 1963 godu S. YA. Marshak v pis'mah k  L.  A.  Kononenko  i  k  S.  B.
Rassadinu ukazal, chto "Molodoj korol'" i "Cvety malen'koj Idy"  napisany  E.
I. Vasil'evoj bez ego uchastiya, "Skazka pro kozla", "Petrushka" i "Koshkin dom"
prinadlezhat emu, a  "Prologi",  "Finist  -  yasnyj  sokol",  "Tair  i  Zore",
"Letayushchij sunduk", "Opasnaya privychka", "Zelenyj myach" i  "Volshebnaya  palochka"
napisany v soavtorstve  s  E.  I.  Vasil'evoj.  (Ih  tvorcheskoe  sodruzhestvo
prodolzhalos' i v Leningrade, gde pereizdavalsya sbornik p'es,  gde  sovmestno
napisali oni p'esu "Zolotoe koleso" i dr. i gde Marshak i Vasil'eva  rabotali
v Teatre yunogo zritelya.)
     V posleduyushchie gody Marshak  vnov'  vozvrashchaetsya  k  rabote  nad  pervymi
p'esami-skazkami.  Ob  etoj  rabote  on   rasskazal   v   pis'me   k   svoej
korrespondentke iz Bolgarii, N. S. Kovachevoj, 20 dekabrya 1958 goda: "Avtor s
trudom rasstaetsya so svoim syuzhetom i geroyami. Kniga  napechatana,  a  nachataya
igra chuvstv i voobrazheniya eshche ne zakonchena. I v rezul'tate  kniga  rastet  i
izmenyaetsya,  vklyuchaya  novye  mysli,  novye  situacii,   novye   personazhi...
Skazka-p'esa  "Koshkin  dom",  kotoraya  zanimala   snachala   5-6   stranichek,
prevratilas' v celoe bol'shoe predstavlenie, bytovuyu komediyu s bol'shim chislom
dejstvuyushchih lic. Malen'kaya skazka "Gore-zloschast'e" vyrosla v bol'shuyu  p'esu
"Gorya boyat'sya - schast'ya ne vidat'".

                                   - I -

     Skazka pro kozla. - Vpervye s podzagolovkom "P'esa v dvuh  kartinah"  v
knige:  Vasil'eva  E.  i  Marshak  S.,  Teatr  dlya  detej,  Krasnodar,  1922.
Kubano-CHern. otd. narod, obraz. Pechatalas' s  prologom  "Dva  kolduna"  (sm.
primech. k p'ese "Teremok").  Vyhodila  i  pod  zaglaviem  "Pro  kozla".  Pri
pereizdaniyah neodnokratno podvergalas' pererabotke.
     O  narodnyh  istokah  obraznoj  sistemy  p'esy kritik B. Galanov pisal:
"...Vspomnim  o  tradicionnoj maske kozla v russkih narodnyh predstavleniyah.
|tot ryazhenyj kozel - i rabotnik, i plyasun, i pesennik..." {B. Galanov, S. YA.
Marshak. Ocherk zhizni i tvorchestva, Detgiz, 1962.}.
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Postavlena, sovmestno s p'esoj "Teremok", v Gosudarstvennom Central'nom
teatre kukol S. Obrazcova v 1941 godu.
     Petrushka-inostranec. - Vpervye v knige "Petrushka-inostranec", "Raduga",
L. 1927.
     Postanovka p'esy osushchestvlena vmeste s inscenirovkoj povesti  v  stihah
"Mister Tvister" v Gosudarstvennom Central'nom teatre kukol S.  Obrazcova  v
1950 godu. Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Teremok. - Vpervye s podzagolovkom "P'esa v stihah"  v  knige  "Stihi",
Detizdat,  M.  1940.  Pechatalas'  takzhe  pod  nazvaniem  "Terem-teremok".  V
"Sochineniyah"  napechatana  s  prologom  "Dva  kolduna",  ranee   prolog   byl
opublikovan v sbornike "Teatr dlya detej", 1922, s p'esoj "Skazka pro kozla".
     V  aprele  1940  goda  Marshak  pishet  v  pis'me k I. O. Ol'hovik: "Tema
odnoimennoj  narodnoj  skazki  voshla  v  moj  "Teremok"  tol'ko  kak odin iz
motivov".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Postavlena sovmestno s p'esoj  "Skazka  pro  kozla"  v  Gosudarstvennom
Central'nom teatre kukol S. Obrazcova v 1941 godu.
     Koshkin dom. - Vpervye s podzagolovkom "Skazka v odnom dejstvii. P'esa v
stihah" v knige: Vasil'eva E. i Marshak S., Teatr dlya detej, Krasnodar, 1922.
     "Eshche  v  samom pervom, ochen' koroten'kom variante p'esy Marshak s yumorom
izobrazil  izbalovannuyu,  sebyalyubivuyu  tetyu Koshku, v konce koncov ostavshuyusya
odinokoj,  bez  druzej,  bez krova" {B. Galanov, S. YA. Marshak. Ocherk zhizni i
tvorchestva,   Detgiz,  1962.}..  Po  povodu  muzykal'nogo  oformleniya  p'esy
Marshak  pisal  v pis'me V. A. Zolotarevu (9 maya 1964 g.): "Kstati, izdana li
Vasha  prevoshodnaya  muzyka k moemu "Koshkinu domu"? Sohranilas' li ona u Vas?
Mnogie  kompozitory  pisali muzyku k moim skazkam, no nikto ne prevzoshel Vas
lakonichnost'yu,  graciej i dushevnoj chistotoj, kotoraya tak nuzhna iskusstvu dlya
detej".
     V 1945 godu napisan vtoroj variant p'esy - "Skazka  v  treh  dejstviyah"
(Vsesoyuznoe upravlenie po ohrane  avtorskih  prav.  Otdel  rasprostraneniya).
Otdel'nym izdaniem vyshla v 1947 godu (Detgiz).
     "CHerez  dvadcat'  pyat'  let,  zanovo  perepisyvaya  p'esu, Marshak usilil
satiricheskie   cherty,   sozdav  obraz  samodovol'noj,  prazdnoj,  poshlovatoj
obyvatel'nicy  i ee l'stivyh, nevernyh druzej..." {B. Galanov, S. YA. Marshak.
Ocherk zhizni i tvorchestva, Detgiz, 1962.}.
     V 1948 godu opublikovan tretij variant p'esy, napisannyj dlya postanovki
v Gosudarstvennom Central'nom teatre kukol S. Obrazcova (Marshak  S.,  Koshkin
dom. P'esa v 2-h dejstviyah,  Moskovskij  Gosudarstvennyj  central'nyj  teatr
kukol).
     12  dekabrya 1947 goda Marshak soobshchaet v pis'me A. A. Tuganovu: "Posylayu
Vam  poslednij  -  na  moj vzglyad, naibolee udachnyj - variant skazki "Koshkin
dom"...  V  etom  variante  Vy  najdete  mnogo  materialov  dlya  dejstviya na
prosceniume.   Na   vsyakij  sluchaj  posylayu  Vam  priskazku,  kotoraya  mozhet
prigodit'sya v intermedii pered prihodom koshki k domu kozla i kozy,

                          Vo gorode
                          Vo Murome
                          Petuh podralsya
                          S kurami,
                          Kozlu ostrigli borodu.
                          Poshel kozel po gorodu.
                          Kozlu ne do smeha,
                          A nam zato poteha!

     No,  mozhet  byt',  tekst  rasskazchika...  daet  i  bez   etoj   pesenki
dostatochnyj material dlya Vashih skomorohov..."
     V  pis'me  k  A.  I.  Avakovoj  (2  aprelya  1958  g.)   Marshak   pishet:
"Dramaticheskaya skazka "Koshkin dom" rodilas' iz  neskol'kih  strochek  detskoj
pesenki, a syuzhet k nej... razrabotan samostoyatel'no".
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Postavlena v Gosudarstvennom central'nom teatre kukol  S.  Obrazcova  v
1947 godu.

                                   - II -

     Dvenadcat' mesyacev. -  Vpervye  s  podzagolovkom  "Slavyanskaya  skazka".
P'esa v 3-h dejstviyah i 6-ti kartinah s prologom i epilogom" na  steklografe
Upravleniem po ohrane avtorskih prav, 1943, 40 str. (V  1943  g.  v  Detgize
vyshla  v  svet  skazka  v  proze  "Dvenadcat'  mesyacev",   s   podzagolovkom
"Slavyanskaya skazka", napisannaya na tu zhe temu). V tom zhe  godu  opublikovano
otdel'noe knizhnoe izdanie s podzagolovkom "Slavyanskaya skazka.  P'esa  v  4-h
dejstviyah" v izd-ve "Iskusstvo", 67 str. Pechatalas'  takzhe  s  podzagolovkom
"P'esa-skazka" i "Dramaticheskaya skazka".
     "P'esu "Dvenadcat' mesyacev", - rasskazyvaet Marshak v stat'e "Skazka  na
scene", - ya napisal vo vremya vojny - v samye  groznye  ee  dni.  Zagruzhennyj
ezhednevnoj speshnoj rabotoj v gazete, nad listovkoj i plakatom,  ya  s  trudom
nahodil redkie chasy  dlya  togo,  chtoby  kartinu  za  kartinoj,  dejstvie  za
dejstviem sochinyat' skazku dlya teatra..."
     23 dekabrya 1942 goda v pis'me k rodnym on  soobshchaet:  "Gotov  prolog  i
odin akt". A cherez mesyac pishet synu, I. S. Marshaku: "Rabotayu... nad  bol'shoj
skazochnoj p'esoj "Dvenadcat' mesyacev". Dve treti  p'esy  napisano  uzhe".  19
fevralya 1943 goda v pis'me k sem'e est' takie stroki:  "Rabotayu  po-prezhnemu
mnogo. P'esa vcherne gotova, - kazhetsya, udalas', no, dolzhno byt', potrebuyutsya
eshche peredelki, ispravleniya, dopolneniya".  A  iz  pis'ma  8  iyunya  1943  goda
uznaem: "14-go - 15-go budu chitat' p'esu  truppe"  (imeetsya  v  vidu  truppa
Moskovskogo Akademicheskogo Hudozhestvennogo teatra). 18  iyunya  1943  goda  on
vnov' soobshchaet sem'e: "P'esu segodnya... chitayu truppe  MHAT...  vsego  tol'ko
dva dnya tomu nazad rezhisserom moej p'esy byl  naznachen  Stanicyn,  stavivshij
"Pikvika" i "Pushkina"... Byl u menya  pozavchera  vmeste  s  hud.  Vil'yamsom,
kotoromu porucheny dekoracii i kostyumy...  Muzyku  budet  pisat'  SHostakovich.
Interesno, kak vstretit p'esu truppa".
     O syuzhete p'esy, o rabote nad neyu Marshak mnogo pishet i v svoih  stat'yah,
i  v  otvetah  korrespondentam.  Osnovoj  ee  "posluzhili   motivy   narodnyh
slavyanskih skazanij o brat'yah-mesyacah,  vstrechayushchihsya  u  kostra  novogodnej
noch'yu...".
     Izvestno,  chto  zapadnoslavyanskaya  legenda  podskazala  tol'ko  zavyazku
p'esy, a ne ves' syuzhet.
     Avtor chasto govorit o tom znachenii, kotoroe on pridaet  trudu  v  svoej
p'ese:
     "YA  staralsya  izbegnut'  v  svoej  skazke  navyazchivoj  morali.  No  mne
hotelos',  chtoby  skazka rasskazala o tom, chto tol'ko prostodushnym i chestnym
lyudyam  otkryvaetsya  priroda,  ibo  postich'  ee  tajny  mozhet tol'ko tot, kto
soprikasaetsya s trudom" (stat'ya "Skazka na scene").
     I eshche v samom nachale  raboty  nad  p'esoj  v  pis'me  k  rodnym:  "Tema
uglublena tem, chto geroinya p'esy "12 mesyacev" zhivet v prirode i v trude. Vse
mesyacy ee znayut: odin videl ee u prorubi, kogda ona hodila po vodu, drugoj v
lesu, kogda ona rubila drova, tretij na ogorode, gde ona polivala rassadu, i
t. d." (23 dekabrya 1942 g.).
     "Ochen' nelegko bylo postroit' chetkij i strojnyj syuzhet p'esy  (pis'mo  k
S. B. Rassadinu 27 iyunya 1963 g.). Osnovnoe zaklyuchaetsya v tom, chto v dremuchem
lesu posle razgula stihij korolevoj okazyvaetsya skorej padcherica,  chem  sama
koroleva, uchitelem  -  soldat  s  ego  zhitejskim  opytom,  a  ne  professor,
nadelennyj knizhnoj premudrost'yu... YA dolgo dumal nad finalom. Nel'zya zhe bylo
ostavit' padchericu v carstve mesyacev i vydat' ee zamuzh za  Aprelya-mesyaca.  YA
reshil ee vernut' domoj - iz skazki  v  real'nuyu  zhizn'..."  I  dal'she  "...ya
vsyacheski zabotilsya o tom, chtoby v haraktere  kazhdogo  mesyaca  byla  kakaya-to
real'naya osnova. Oni govoryat drug s drugom o svoih delah tak, kak  mogli  by
govorit' lyudi, otvetstvennye za krupnye hozyajstva ("U tebya krepko led stal?"
- "Ne meshaet eshche podmorozit'...").
     Mesyacy pomogayut padcherice ne tol'ko po dobrote, a i potomu, chto  oni  i
ran'she znali ee v lico, videli ee na  gryadkah,  v  lesu,  gde  ona  sobirala
hvorost, i t. d.".
     V etom  zhe  pis'me  Marshak  rasskazyvaet  i  ob  istokah  prozaicheskogo
varianta i p'esy "Dvenadcat' mesyacev":
     "...O pervom prozaicheskom variante "Dvenadcat'  mesyacev"  mogu  skazat'
vot chto.
     ...Kogda ya pisal skazku "12 mesyacev" v proze,  ya  eshche  ne  znal  skazki
Nemcovoj, a tol'ko zadolgo do togo slyshal cheshskuyu ili  bogemskuyu  legendu  o
dvenadcati mesyacah v ch'ej-to ustnoj peredache. Tol'ko vposledstvii mne  stalo
izvestno o sushchestvovanii skazki Nemcovoj. Eshche dal'she otoshel ya  ot  bogemskoj
(ili cheshskoj) legendy v p'ese "Dvenadcat' mesyacev".
     Napisav p'esu v samom nachale 40-h godov, Marshak ne perestaval  vnov'  i
vnov' vozvrashchat'sya k rabote  nad  nej.  Gotovya  p'esu  k  novomu  izdaniyu  v
izdatel'stve "Detskaya literatura", Marshak sdelal znachitel'nuyu pravku, nanesya
ee na ekzemplyar knigi "Skazki  dlya  chteniya  i  predstavleniya",  "Iskusstvo",
1962.
     |ta pravka polnost'yu voshla v tekst sbornika, vyshedshego uzhe posle smerti
poeta ("Skazki", 1966, t. 2), po kotoromu pechataetsya i nastoyashchee izdanie.
     Vpervye postavlena v Moskovskom teatre YUnogo zritelya  v  1947  godu.  V
1948 godu postavlena vo MHAT.
     Gorya boyat'sya - schast'ya ne  vidat'.  -  Vpervye  pervonachal'nyj  kratkij
variant pod nazvaniem "Gore-zloschast'e" v knige: Vasil'eva E. i  Marshak  S.,
Teatr dlya detej, Krasnodar, 1922 (sm. obshchee primech. k razdelu "P'esy").
     CHerez tridcat' let avtor vozvrashchaetsya k myslyam ob etoj skazke. "Vzyat'sya
za skazku? - pishet on T. G. Gabbe 16 iyulya 1952 goda, -  "Gore-zloschast'e"  u
menya kak budto dostatochno obdumano, no kak by ne poluchilos' sejchas -  v  tom
sostoyanii, v kakom ya nahozhus' - malokrovno i hudosochno.  Net  oshchushcheniya,  chto
eta skazka nuzhna, neobhodima sejchas. Net predchuvstviya stilya skazki".
     V   novom   variante   p'esa   byla   opublikovana   s    podzagolovkom
"Skazka-komediya v 3-h dejstviyah i 5-ti kartinah" na  steklografe  Vsesoyuznym
upravleniem po ohrane  avtorskih  prav  v  1954  godu.  V  1955  godu  vyshlo
otdel'noe knizhnoe  izdanie  p'esy  s  podzagolovkom  "Skazka-komediya  v  3-h
dejstviyah" v izd-ve "Iskusstvo". 25 maya 1958 goda,  v  svyazi  s  postanovkoj
p'esy v teatre, Marshak pishet K. Zabrode:
     "V traktovke p'esy Vy sovershenno pravy. No ya hotel by predosterech'  Vas
ot izlishnej karikaturnosti v obrisovke otricatel'nyh personazhej. Oni  zhadny,
lukavy, gotovy sbyt' gore drugomu lyuboj cenoj. No u nih proskal'zyvayut  inoj
raz notki chelovechnosti. Car' v te minuty, kogda gore hozyajnichaet u  nego  vo
dvore, menyaetsya.  Kogda  on  snimaet  koronu,  pered  nami  prosto  pleshivyj
starichok, vsemi  broshennyj,  odinokij,  rasteryavshijsya.  |to  ne  meshaet  emu
hitrit' v razgovore s soldatom. On podsovyvaet gore  edinstvennomu  chestnomu
cheloveku, kotoryj ne pokinul svoego posta podobno drugim.
     A potom, sbyv gore, on stanovitsya eshche spesivee i nadmennee.
     Kupec sovershenno iskrenne uveryaet gore-zloschast'e, chto on by
s nim vek ne rasstalsya, da v remesle ego gore ne k mestu budet.
     "Ish' ty kakoj neterpelivyj! - otvechaet gore. - YA takih
ne lyublyu".
     ZHivye real'nye cherty ne dolzhny byt' zasloneny i u drovoseka i u gostej.
Konechno, gore - sushchestvo fantasticheskoe, no i emu  narod  pridaet  nekotorye
realisticheskie  cherty.  Ono  priobretaet  okrasku  toj  sredy,   v   kotoroj
nahoditsya. Nado zabotit'sya o tom, chtoby liricheskaya geroinya - Nastya - ne byla
slashchava, melodramatichna. Ona - nezhnaya, no  sil'naya  devushka,  pod  stat'  ee
drugu-soldatu..."
     Pechataetsya po sb. "Skazki", 1966.
     Vpervye p'esa postavlena v Teatre imeni Evg. Vahtangova v 1954 godu.
     Umnye veshchi. - Vpervye s  podzagolovkom  "Skazka  v  6-ti  kartinah"  na
steklografe Vsesoyuznym Upravleniem po ohrane avtorskih  prav  v  1945  godu.
Pervaya redakciya. Po etomu povodu avtor soobshchaet Kononenko L. A. 29  sentyabrya
1963  goda:  "P'esa  "Umnye  veshchi"  byla  napisana  mnoyu  (v  pervonachal'nom
variante...) v konce 1940 - i v nachale 1941  goda".  V  etom  zhe  pis'me  on
opredelyaet syuzhet p'esy kak "sovershenno  original'nyj,  skazochnyj  syuzhet,  ne
zaimstvovannyj iz fol'klora".
     Vtoraya redakciya p'esy opublikovana v zhurnale "YUnost'", 1964, | 8.
     25 iyulya 1963 goda Marshak pishet E. P. Peshkovoj:
     "...Za mesyac ya napisal celuyu p'esu. |to skazka dlya detej i vzroslyh,  s
volshebstvami, no na real'noj osnove, zabavnaya i v  to  zhe  vremya  ser'eznaya.
Napisana prozoj, no i so stihami v tekste. Pervyj ee variant byl  napisan  v
1940 godu. Teatry uzhe sobiralis' ee stavit', no ya zapretil, tak  kak  mnogim
byl nedovolen. S teh por ya vozil p'esu s soboyu vo vse sanatorii i  bol'nicy.
A teatry - raznye - mne to i delo napominali o nej. I  vot  teper',  nemnogo
popravivshis', ya sobral vse svoi sily  i  perepisal  ee  zanovo,  ostaviv  ot
prezhnego varianta tol'ko tri-chetyre stranicy. Poka eshche trudno sudit' o  nej,
- eshche i chernila ne vysohli, - no, kazhetsya, neploho.  CHerez  nekotoroe  vremya
perechtu i uvizhu, chto ona soboyu predstavlyaet".
     S etogo vremeni vo mnogih svoih pis'mah Marshak  upominaet  o  p'ese.  9
avgusta on vnov' pishet o nej E. P. Peshkovoj, pishet 3. S.  Papernomu,  L.  K.
CHukovskoj. I, nakonec, 24 oktyabrya 1963  goda  v  pis'me  k  A.  I.  Puzikovu
soobshchaet: "...k tomu zhe menya zhdet Malyj teatr, gde ya  dolzhen  budu  prochest'
truppe svoyu novuyu (napisannuyu v YAlte) p'esu, pered tem kak teatr pristupit k
postanovke".
     A 30 noyabrya 1963 goda vnov' pis'mo E. P. Peshkovoj:
     "Priezzhal syuda ko mne - chitat' moyu  p'esu  -  glavnyj  rezhisser  Malogo
teatra Evgenij Rubenovich Simonov. P'esa emu ochen' ponravilas'. Iz Moskvy  on
pisal mne, chto vlyubilsya v etu p'esu i nachnet ee stavit', kak tol'ko ya prochtu
ee truppe.
     Rezhisser on ochen'  horoshij.  Neskol'ko  let  tomu  nazad  on  prekrasno
postavil v teatre Vahtangova moyu p'esu "Gorya boyat'sya - schast'ya ne vidat'".
     Na pervoj stranice zhurnal'nogo teksta p'esy  "Umnye  veshchi"  v  "YUnosti"
(1964) est' snoska: "Skazka-komediya pechataetsya zdes' v tom variante, v kakom
ona stavitsya na scene Gosudarstvennogo Akademicheskogo  Malogo  teatra  Soyuza
SSR".
     |ta p'esa byla poslednej veshch'yu, nad kotoroj rabotal Marshak: on  umer  4
iyulya, a 3 iyulya eshche chital korrekturu i podpisal "Umnye veshchi" k pechati...
     P'esa vyshla v zhurnale vmeste  s  nekrologom  o  nem.  Redakciya  zhurnala
"YUnost'", publikuya nekrolog o Marshake, pisala: "Marshak trudilsya do konca.  V
etom nomere "YUnosti" publikuetsya p'esa Marshaka  "Umnye  veshchi",  nad  kotoroj
poet rabotal poslednee vremya. Za den' do smerti on eshche  zvonil  v  redakciyu,
soobshchaya dopolnitel'nye pravki k tekstu: Marshak vsegda  sovershenstvoval  svoi
proizvedeniya, poka eto bylo vozmozhno... On umer, kak boec,  ne  vypuskaya  iz
ruk svoego oruzhiya".
     Pechataetsya po zhurnal'nomu tekstu.
     Vpervye postavlena v Gosudarstvennom Akademicheskom Malom  teatre  Soyuza
SSR v 1965 godu.



     Skazka pro lentyaya. - Vpervye s podzagolovkom "V 1  dejstvii"  v  knige:
Vasil'eva E. i Marshak  S.,  Teatr  dlya  detej,  Kubano-CHernomorsk.  Otd.  nar.
obrazovaniya, Krasnodar, 1922.
     Pechataetsya po sb. "Teatr dlya detej", "Raduga", L. 1927.
     Opasnaya privychka. - Vpervye s podzagolovkom "Skazka v 2-h dejstviyah"  v
knige:  Vasil'eva  E.  i  Marshak  S.,  Teatr  dlya  detej,  Krasnodar,  1922.
Muzykal'noe soprovozhdenie p'esy napisano V. A. Zolotarevym.
     Pechataetsya po sb. "Teatr dlya detej", "Raduga", L. 1927.
     Volshebnaya palochka. - Vpervye s podzagolovkom "Skazka v 2-h dejstviyah" v
knige: Vasil'eva E. i Marshak S., Teatr dlya detej,  Krasnodar,  1922.  SHla  s
prologom "Deti u rampy".
     Pechataetsya po sb. "Teatr dlya detej", izd. Marks, L. 1924.
     Petrushka. - Vpervye s podzagolovkom "Narodnaya  kukol'naya  komediya  v  1
dejstvii" v knige: Vasil'eva E. i Marshak S.,  Teatr  dlya  detej,  Krasnodar,
1922. Muzykal'noe soprovozhdenie p'esy napisano V. A. Zolotarevym.
     Pechataetsya po sb. "Teatr dlya detej", "Raduga", L. 1927.
     Zolotoe koleso. Teatral'naya igra v treh kartinah. - Skazka  napisana  v
konce 1922 goda posle vyhoda v svet  sbornika  "Teatr  dlya  detej".  Vpervye
postavlena v Leningradskom teatre yunyh  Zritelej  8  yanvarya  1923  goda.  Ne
publikovalas'.
     Pechataetsya  po  mashinopisnomu  tekstu,  sohranivshemusya  v  arhive S. YA.
Marshaka.  V  etom  ekzemplyare  otsutstvuet  pervaya  stranica.. Tekst chetyreh
replik,  sostavlyayushchih etu stranicu, vosstanovlen po pamyati synom pisatelya I.
Marshakom i sestroj S. Marshaka, pisatel'nicej E. Il'inoj.



     Akter i zritel'. - Vpervye s podzagolovkom "Prolog" v knige:  Vasil'eva
E. i Marshak S., Teatr dlya detej, Krasnodar, 1922.
     Pechataetsya po etomu izdaniyu.
     Skomorohi. - Vpervye s podzagolovkom "Prolog k russkoj skazke" v knige:
Vasil'eva E. i Marshak S., Teatr dlya detej, Krasnodar, 1922.
     Pechataetsya po sb. "Teatr dlya detej", "Raduga", L. 1927.
     Pered  spektaklem.  -  Vpervye  pod  nazvaniem   "Deti   u   rampy"   s
podzagolovkom "Prolog" v knige: Vasil'eva E. i Marshak S., Teatr  dlya  detej,
Krasnodar, 1922.
     Pechataetsya po sb. "Teatr dlya detej", "Raduga", L. 1922.
     Direktor teatra i pisatel' (Prolog k skazke "Zelenyj myach").  -  Vpervye
bez podzagolovka v knige:  Vasil'eva  E.  i  Marshak  S.,  Teatr  dlya  detej,
Krasnodar, 1922. V izd-ve "Raduga"  (L.  1922)  etot  prolog  opublikovan  s
podzagolovkom "Prolog k skazke "Zelenyj myach".
     Pechataetsya po sb. "Teatr dlya detej", "Raduga", L. 1927.


Last-modified: Mon, 23 Dec 2002 08:03:57 GMT
Ocenite etot tekst: